Opuscula anatomico-chirurgica

631쪽

ANEURΥSMATIS DISSECTL s69mni aevo Sapientissimos nostrae facultatis fundatores OmneSque eorum ingeniosissimos AC sectas, multorum abstrusorum morborum,qui nullis anscultante remediis, misero mortales coelesti lumine privant, cognitio Et quamvis post continuam tot annorum Xperientiam nos paucos ex illorum numero ita perspectos habuerint, ut nulla, aut certe minima in curando restet dissicultas non desunt tamen, qui etiamnum vel ipsum aEsculapium eludunt, aut quod a primo sui ortu tales sint, aut quod inter initia non aninaadversi pedetentim altas radices agant, quas postea Vellere nequeas. Utroque modo formidabilis est affectus utinam tam bene cognitus, quam decantatus Grae-

eis, Latinisque pariter AN EURYSMATIs

nomine notus, circa cujus essentiam, generationis modum iurationem, in quot ac quam

varias partes distrahantur Doctores, Tu satis nosti, qui multorum libros pervolvisti Id equidem firmiter mihi persuasum habeo, nihil ea quod penitius in aliorum similium affectuum Dinitiam nos deducere possit quam Anato me, oculorum tactusque sensus nobi

lissimi, ως, tissimi judicio res ipsa subjici

tur, quae nihil minus multis vel neglecta, vel parvi aestimata huius quoque, licet vehementer expetita, non rnen visa fuit Quo nomine non parumsgoiae anilii gratulor quod eadaverum scrutiniQ a.didi imus, inter meas

632쪽

s o HISTORIA ANATOMICA peregrinationes bis adfuerim, ubi sub cultellum Anatomicum hujusmodi deplorandus affectus ad examen vocatus fuit Semel nuperrime hic Neapoli in aedibus Marci Aurelii Severint, arre Medica chirurgica clarissimi, ubi cum singulari doctrinae, horum graviatate spectatissimo Viro D. Thoma Bartholino, amico nostro communi, in brachio cujusdam hominis sectio fuit instituta quae historia quia ab eodem Viro non selum exactissime delineata, sed etiam intermediis controversiarum decisionibus doctissime pertractata est, eidem

diutius non immorabor alteram additurus,

quam dum Venetiis cum Excellentissimo Petro Antonio Vacca Medico chirurgo ejusdem Reipubi praestantissimo . Praxi quotidianae

interessem, mihi videre contigit, haec quoniam non parum tum ad ulteriorem hujus affectus illustrationem, tum etiam ad eorum quae a laudatissimo Bartholino adducta sunt, confirmationem facere videatur, non indigna mihi visa est, quam ad Te harum rerum cum ins

fimum plena epistola perscriberem. Accipe

ergo actae rei historiam.

Vir quidam pauperculus, qvnquaginta sex

annorum, quippe jam ad eu i aetatis gradum devenerat, quaevi morbomm stracissima, ipsa per se morbus est, Onstitutione corporis mediocri, sed sicca, mperamento melancholiae dominium se si strςnto, artem exer

ceas

633쪽

cens textoriam, .sedentariae vitae assuetus:

Sensit primo se solito pedum vigore destitui, neque, ut prius, flexioni extensioni obedire musculos, sine molestiae doloris sensu. Id vitii ab ipso neglectum, vel senectuti, vel catharrati in istas partes delapsui imputatum, in

causa fuit, ut praetex scipionem quo semet su- sentaret, asu remedium non adhibuerit. Elapsis dein aliquot septimanis vidit in tumorem attolli dextri pedis suram, nec multo post in flexurae poplitis avitate, quo loco vena, arteria mervus, Galeno notata decurrunt alium globum animadvertit. ' Hi duo rotundi

Tumores indies aucti, cum magna cutis musculorum membranarumque distentione, accedente interno quodam pulsationis sensu, nec non animi dejectione frequenti, ita miserum aegrum die nocteque exagitabant, ut quieti locus non super esset Quando tot malorum congerie oppressus, quae incrementum sumebant quotidie, Medicorum opem implorare copii Primus accessit, vicinitatis quodam jure , superius nominatus etrus Antonius Vacca ejus urbis resionis Medicus Ordinavius, si pro ea qua praeditus est sapientia, diligenter mnibus examinatis, manuque pertentatis, me araesente, Aneurysma esse apertis

verbis significMit, hac inter alias ratione suffultus, quod pulsantes contenti sanguinis motus in hoc abscessu sentiret Fateor obscurio

634쪽

s a HISTORIA ANATOMICA res sed se primo contactu illos motus , tum ob tumoris duritiem amplitudinemque, tum ob extravasati sanguinis multitudinem remotiori a tangentis manu existente arteria oplit ea,

sitrali, quae sanguinem continuo abscessui suppeditabant: Hoc tamen fortiori digitorum

compressu tactum est, Ut retrocedens contentus sanguis non quidem ex Io Bapi Sylvaticiti placito in ipsas arterias, sed in vicina spatia, eo quo in Tympanitide, Ascitide, aliisque affectibus a flatibus ortis, quibus abunda re etiam Aneurysma idem ille putavit, fieri videmus fatis sufficiens spatium reliquerit, petquod sanguinis in digitos impulsi motus manifeste sentiretur, cui tanquam certo indicio Α- neurysmatis indubitata piaesentia superstrueretur Neque vero ad tumoris compressi retrocessionem, evanescentiam respexit Excellentissimus Vacca, quod signum pro unico fere, inseparabili hujus affectus antiquiores Graeci Arabes habuerunt, cui quam parum fidere oporteat solidissime in tractatu suo demorisbavit Bartholinus noster: sed pro indubiis O, vere pathognomico Pulsationem, quoia huicat sectui in esse deprehenderunt Egiaeta Haly, semipssit τιμι ηρίω nec id Ane urgenti ratione: Cum enim pulsatio nun fiat, nisi a

facultate a corde in arteriarum unicas influente, ut cum Veteribas loquar; vel ab arteriosi sanguinis in corde effereescentia. continua

635쪽

in arterias propulsione, quae nova terior est opinio, Pulsatio manifestissimum ejus sanguinis erit argumentum. Sed major nos urget dissicultas, cur in nostro hoc Aneurysmate, in quo rupta fuit arteria, Pulsatio percepta fuerit Sive enim veterum et Eta amplectaris, quo

modo pullatio sentiri poterit disruptis tunicis per quas facultas influebat Quod si secundam opinionem sequaris, cur quaeso ob continuam sanguinis expulsionem non confestim subito in magnam molem excrescit Aneurysma, etenim singulis pulsibus sensibilis quantitas expellituri mo quod majus est, cum X travasatus hic sit sanguis, a reliqua macta separatus , Cordisque directione destitutus, qua possibilitatis specie modus huic attribui potest Certe nihil habeo, quod pro Veterum sententia defendenda adferam, imo merito Galeni de arteriae supra cannulam ligatura erperimentum hoc solo nomine explodo Et licet non desit, quod proNeotericis respondeam, tamen ut brevis sim ad dissicultates solvendas pergo. In maXimam molem non attollit se Aneurysma , vel quia non semper a principio rumpitur arteria, ita ut per anastomosin diapede si , vel etiam diaeresin paulatim ex ea sanguis 3 vel quia, licet

magna fiat apertura, ita tamen resistant partes vicinae, ut non nisi longo temporis tracii cedant. Neque tamen propterea XtraVasaro

sanguini motus est denegandus, nisi manifestis

simum

636쪽

simum sensum in dubium vocemus, i enim fieri poterit a sanguine continuo eo per arteriae

hiaturam impulso , qui licet paucus sit, nihil

obstat, quo minus molem hanc movere possit, etenim cerebrum quamvis vastum a minimis

eidem insparsis alteriolis motu systoles laiastoles moveri, in capitis vulneribus, & recens natornm infantium capitibus, quo loco hiatus est , sole clarius cernitur. Quod silaradoxum sentire non recuset, Hujus motus, qui confusus cinordinatus est, causam conjiciam in sangninem continuo ex arteria eo impulsum, qui calidus spirituosiasque cum sit, in XtraV sato Ebullitionem excitando, motus pulsationis quandam imaginem fingit, non secus ac in cordibus piscium per aliquot horas e corpore extractis & refrigeratis, adhito carbone aut ferro ignit , motum excitari non semel vidimus, unusquisque Videre potest. Ex hoc igitur signo cognito affectu, cum Curatio4equi

deberet, ut aegrotomos gereretur, in consilium etiam advocatus fuit Andricus ab Vrsa, ut caeteros aetate, ita rerum Medicarum de Chirurgicarum cognitione atque experientia antecellens. Is mox pedibus in Vaccae sententiam ivit,in quia vitebat Celsi consilium nonamplius locum habere, ubi potius anceps remedium, quam nullum experiri suadet, cum in hoc aegro, quocunque auxilii Chirurgici genere

adhibito, Mors rerta sequi deberet, noluit ali

637쪽

am praeter curam palliativam, Cardiaca scit. Hypnotica, adhibere, ne Medicorum ope periisse videri posset, quem sors ipsa propediem

perimeret. Et jam aegrotus, quamvis re angusta domi, labascentibus viribus,& ad extremum vergentibus terminum, quibus hactenus continuos dolores perpessus erat, alios Medicos non infimae eruditionis ad se vocavit scilicet ita comparatae sunt mortalium res, ut si quando vita indiscrimen vocetur, nihil non experiri subire velint, adeo amica societate mutuisque vinculis anima corpori juncta est. Hi cum accessissent, omniaque explorassent, Tumores hos ex eorum genere esse judicarunt, qui adhibitis prius emollientibus, maturantibus, posteaque ferro, aut igne apertione facta, facile edomari vincique possent, nescio sane quo argumento ducti, an ab neurysmatis, utpote rarissimi, Obscuritate, an vero a similitudine hujus affectus cum aliis. Et enim multis signis convenit cum aliis Tu- morum generibus Aneurysma , nam irementibus cedit digitis flaturique continet, ut Oedema; sanguinem canosis partibus impactum habet cum aliqua itflammationis specie, ut Phlegmone; duritem non parvam, ut Scirrhus, possidet his ot diversis concurrentibus, vel ipsi Chironi imponere valentibus, cur Medicorum discupantes fuerint opiniones, non difficii estintelligere. Quic-

quia

638쪽

quid sit, placuit prae caeteris aegro ejusque amicis haec sententia , quae certam sanitatis spem

pollicebatur itaque adhibita dicti intentioni servientia emplastra primo quidem dextri pedis umori, existente majori in sinistro ob

majorum vasorum vicinitatem periculo. Sed omni suo conatu nihil aliud effecerunt, quam quod umorem in una Tibiae parte consistentem, per totum ejus systema deduxerint, nam attractus a calidioribus medicamentis, dissolutus attenuatusque humo , non amplius certis cancellis contineri potuit, imo adeXtremos usque pedum digitos decucurrit in

quibus ob spirituum in toto defectum, tum ob fascium ligaturam quae licet laxior, nihilominus ut observavit Eruditissimus Walaeus, brachium in iis, qui fontanellam gerunt, zepius arescere facit tum etiam ob diuturnos perpessos dolore solito plus refrigeratis, postea calore vitali penitus destitutis, putredine illapsi choris accedente gangraena XOrta est, quae indies alitis serpens, totum cru certo certilis occupari minitabatur, nisi paullo supra malleolum almutato pede, illi occurrissent Medici. Qui ho monstro edomato, tertio

post die potentia igne Abscessum aperire ,

Volentes ejus operitione nondum peracta, a grotum ex hac Vita nigrantem, reliquerunt. Atque haec invi te animadvertere licuit.

Post mortem dicte di data occasione, Omnia

639쪽

ANEVRΥSMATIS DIS SECTI ad oculum, cum saepius non sine laude nominato Viro Petro Antonio Vacca penitius examinata, non parum ejus sententiam confirmarunt. Namque incisa cute , post est iugum magnae Ichoris copiae, qua bona abscessus pars repleta erat, cum ad interiora pergeremus, inter surae musculos, Gemellos Anatomicis dicto , carneum globum coctorum musculorum parenchymati, colore tonsistentia, similem conspeximus, quem musculum tamen

non fuisse ex diligenti ejus examine nobis con sitit sed potius, ut existimo, salvo doctiorum judicio , ex effuso sanguine per longam

moram ibidem digesto exortum, ea naturae efficacia, qua eadem non minori cum admiratione in vanis nostri corporis partibus, cinquibusdam abscessibus, diversa pilorum, vermium, lapidum, unguium, adipis,polypi c. similitudinem habentia producit. Hic interiori sua parte, qua arteriam respiciebat, ru-hicundior flaccidiorque erat, quia, utpote a sanguine oriunda, nondum satis haec excocta erat accedente praesertim novi sanguinis appulsione, sicut in recens natis pulmonem, aliaque viscera , rub1cundiore cernimus colore qui tempore evanescit. Sed praeterea in suo quasi centro magnam copiam nigrioris concretique sanguinis continebat, de quo licet multa quaeri possent, breviter tamen aliquid attingam Imprimis se offert illa quaestio, ab o-

640쪽

s et HISTORIA ANATOMICAmnibus agitata, a nemine, quod sciam, hactenus plane discussa an sanguis qui in hoc Apostemate extra proprium ciaturale vas effluis 1us est, sit corruptus imo putredinctus Ego, Dongelle, re inrinque apud me expensa, fateor, in utramque partem eam posse defendi, interim quae Putredinem arguunt rationes validius stringere attamen retrahunt me quaedam difficultates, cur plene isti opinioni non assentiar, quas Tibi indicare non graVabor. Prima est, continuus hujus sanguinis in vivente motus, tactu perceptibilis, qui mihi minime a nutrido sanguine con Cretoque oriri posse vi detur, sed afluido, motui facile obedienti, naturae suae, quam in Vasis obtinebat, vicino; quae causa est , cur credam hunc sanguinem, dum aeger vita frueretur, non fuisse coagulatum , sed post mortem demum concrevisse, atque ex apostemate extractum fuisse, eo plane modo, quo in mortuorum cordium ventriculis, lauriculis, vel ipsis lanionibus quoti-cile id videre contingit, cum in hoc aegro nulla illius ab hoc discrepantia reperta silerit. Deinde, quod hic sanguis per duos menses , de amplius, in hoc Apostemate deli escens, nulla dederit corruptionis suae in nostro aegro indicta , neque enim mutatus ad lividum cutis naturalis color est, ut in contusionibus c. liquet neque corruptio, Xesio, aut gangrae na vicinarum partium subsecuta est, ut alias solet s