장음표시 사용
31쪽
ADULTERIA. 23ium videlicet XXIV; illi enim, qui sola XXIII cognoscunt, & primum
a Climatum numero rei ociunt, oiscedunt a rerum natura sine causa, &calculum luis phantasios reddunt difficiliorem. Secund quantitatem diei maximae in singulis Climatibus exprimit. Tertia poli altitudinem rc ondentem adiungit. Hς duae posteriores columnae scriptae ad mentem veterunullam esse refractionem supponunt, adeoque ad sphaeram mediam &imaginariam pertinent, non ad veram. stuarta reseactiones considerat, &veram diei quantitatem secundum adsignatas splicem obliquitates statuit. iura loca ter , per quet haec Climata a Cosmographis ducuntur,exponit.
Sphaera di solutata, dicitar, cui M aeter Tropicus totus latet, adter totus patet,Er tamen nester borieonti parasielus est.
Sub altitudine 61 grad. 16' clies maxima est 24 horarum exactε. Hinc incipiunt solvi integri paralleli, & Sol multis diebus supra horigonistem circumduci. Sed, quia credibile est refractiones maiores in illis prouintiis contingere , correctio illa quarta columna posita non indiguit maiori praecisione. Apud Bertium in Tab. contrael. pag. In legimus Hollandoru navigationem anno MD. X CVI. institutam; & prodent coelum qualis terraque Valgatsij Freti, quod superarunt, contemplari. Auri sacra fames cogit Hollandos ab uno Mundi angulo in antipedes
regiones oceanis vastissimis emensis navigare. Totam Ahicam circumeu & bonae spei superato promontorio in aequinoetialem redeunt,& Molucos,
aliosvis Indiς populos, auri & aromatum divites invisunt; & quia prolixa
navigatione fatigantur compendium viae in mari septentrionali quaerunt. Vere si daretur per mare Tartaricum transitus, facilius in Sinas & Iaponas possent excurrere. Non esse impossibilem geographicae rationes ostendunt,&'dari de facto suadent antiquorum historiae. In Plinio legimus in Metello Celeri Galliae proconsuli Incos a Rege Suecorum dono datos, qui ex India commeriij gratia navigantes , tempestatibus fuerant in Germaniam abrepti ; qua igitur parte illae naves in Germaniam ab India, eadem procul dubio in indiam ex Germania potuerunt tempestate propelli. Glaciei montes littoribus Novae vi uia it. innatantes, non ex poli vicinitate oriri, sed Tartarico maxi et perari olligitur ex Groeladiae oris herba virentibus, corvorum damarumque me citibus peXis, cum tamen polum gradibusque go altum videat. Vnde cum Nova Temblaa septuagesimo altitudinis gradu adsurgens nec gramen nec herbam nec arborem habea, & Groelandia octuagesimo sita flore,fronde & arbore abundet, non iam possumus polum, sed causas alias incriminari Anno igitur MD X CIV. resolutione audaci quatuor naves Vna Ze- . landa,
32쪽
tanda, duae Amstelodamenses, & alia Enchusai in solutae,septemtrionalia maria periclitatae, IV Iuli j in conspectum Novae Zemblae venetvt. Sequeti
anno reduces utransitum frustra quaesiverunt. ded& anno MDXC , I. invenerunt fretum Gigair, & Nassovicum appellaverunt. Ex parte meridionali habitant Samotaedae & barbari; illi ad ortum, isti ad occasium. Illi hua mani quidem & industrij, at istorum vestigia lavisse. Sole occasum minante, sibi locum delegerunt in damnatae regionis insula Samoiediat adiacente, quam Staten olandi dici voluerunt. Habuerunt ibi poli altitudinem
69 grad. 33 min . & a IV. Nouembris die anni MD. X C VI ad X XIV
Ianuarij anni sequentis unam. continuam, Obscuram, tristem horrendamque noctem experti fiunt. . Hic multa, quae non facili negotio compones. primo enim videtur id posse eoncedi naucleris, ut in poli altitudine medio gradu non errent. Fretum ergo Nas vicum , haec insula dc Samotaedarum promontorium inter 1exagesimum monum, septuagesimumque altitudinis gradum con--- certissime dicenda sunt. Secundo etiam videtur non posse negafieisdem Naucleris certa dierum notitia; esset enim intolerabile, quod in d1erum numero errassent. Sed an simus in notiti js concedendis prodisi stati,n videbimus, ubi demonstraverimus debere hypothesin hane ipsam negari . His positis noctem summam illius insulae ad veterum placita m tiamur. Obliquitatem Solis & Eclipticae cum communi sententia in
grado so'. repono & Tychonis opinioni propter rationes Lemmate VI. adlegatas non adsentior. Igitur si nulla habeatur rese Gonis aut paraIlaxeos ratio, debuit Solis centrum tenere horizontem
occidentalem die XI mensis Novembet & orientalem die IX Ianuarii anni sequentis. 3Natur Diuili oti by Coosl
33쪽
Nam si in praesenti figura, ad obliquitate insulat illius descripta,sit vertex Α, nardir G, Horizon K D, aequ inoctialis L E, Tropicus Cancri M Capri corni l F Axis D H,sic discurremus.Si BD poli eleuatio est 69 gr&; 'certu est
A B distantia Poli a vertice,& L Κ altitucine aequinoctialis esse χο gr. 2 Cuaute Ll sit declinatio Tropici hyemalis' gr.&3o min. costat linea L K leuc cclinatione Solis esse 2o gr. 27. cui occi uti respondet in Zodiaco Sagittari j pars 1.& iuxta stylum vetere dies XI Novembr: orienti Capricorni vitima&otest X Ian is ni seq. A qui ipsi citius Solis praesentia amiserunt, tardius reci peraret; crgo cum noc in refractione referri no possit,h c enim contrariuestectu pra staret, ad parallaxin recurrendum alicui videretur.Si dicas Occasus nomine intelligi totius corporis Solaris absentia,& 0rtus prima apparitione; tarc. iiis c ebuit occidere, Citius oriri. quarta enim Novembr. Sol et Scorpi jsradum tenuit,& declinata one 18 gr. , ergo centrum Solis distabat ab horizonte i .g. 3 '. cui s addas semici iametru Solis II '. erunt I gr. 32.' si demas I. Cr. . o. tanta igitur,si nulla refractione implicetur,est horizontalis Solis para-lsaxis & si implicetur, multo maior. Volui semidiametrum auferre& addere declinationi Solis ut obiectioni satisfacerem; nam si noctis initium naucleri
illi computant ab illo instanti, quo Solis limbus inferior horizonte adrosit, in illa sph cer obliquitate parallaxis,esset vilius gradsis & Io'. si centrum solaris disci respiciant,gr. 1. P. si superiorem limbum s& hunc videntur) gr. II τ' Ergo quia hoc isti possibile est,tenendum ipsos stupidores omnino fuisse uam posuimus, & in altitudine Poli, integris gradibus aut in computu inte-sris diebus erras e. cumque hic efror posterior incredibilior si eandem
Ubseruationem resumentes, altitudinem Poli queramus.
34쪽
Quarta Novemb. die, stylo norvo,Sol Scorpij duodccimum tenuit ad ecq; declinationem grad. I Iinitie auferas seesidiam tru Solis I 6. refractionem 34 &reperies I 4. 4o. tanta igitur esset ltitudo aequinoctialis L Κ, tanta di 1tantia G A Poli & Verticis: ergo altitudo Poli 1. gr. Igitur si eaedem essent omnino restastiones oriretur Sol 18 gradum Asia vj tinens, hoc est VI Febr.atqui visus est lanuarij XXIV. hoc estis r. Aquari; gradu. ergo ita eum extulerunt maligni horiZonus apores, ut duodecisis tredecimve diebus citius videretur, quam deberet. At Eclietica 3 Aquari j Diau I9 grad 4'. declinat: crgo 3 grad. 34. magis declinabat ab AEquinocti ad oriens quam occidens, ergo eisdem excedebat refractionem occidentem, Solis orientis refractio. illius igitur supponitur 34'. huius colligitur 4. gr. 8 d. tramque. memoria retinentes ad Sphaerae Parallelae contemplationem
Sed quia Cosmogrophica melius exponuntur lineis quam verbis fguram praesentem videamus . Parallelam Sphaeram repraesentat. polus H est insevertice , Horizon B E , aut cum aequinoctiali coit cidit, aut ipsi esti parallelus. Vterque Tropicus Horizonti parallelstixst; & tamen. alter semper occultus , alter semper detectus. Hic esseAZ- .... mino
35쪽
mines, pygmaeos tamen, Authorea dicunt, dc frui sex mensium die patique seX etiam mensum noctem. λr ri At nos Hollandorum experientijs instructi solem occasurum pati resta.ctionem non magi pm,maXImam Oriturum, etiam in his region us poni. mus. Nec dicendi rem mathematicam ad dubias coniceturas reducere constat enim ex his quae Lemmate praecedenti aciem imus septuagesimo quinto alijtuciatus, gradu res ractionem orientis Splis suille er 8' obtrium mensum contuiuam noctem; cumque sub polo multo maior nox sit, non assi remus temere ei se inibi multo maiores orientis Solis refractiones. Ergo graduum. F. tarte a Vera quam itate deficimus) ponantur. Hac pr/ missa hypothesi dicendum est nostris septentrionalibus si uultatem locum inhabitant, solem Verius Austrum declinantem 1 o re. Daction ,&16 semidiametri solaris Io constituunt in amittere dc declinantem 1 .gradibus 16' recuperare. Aoedque et gradu Librae, Sc 1 Piscium hoc est di cxv. Septemb. occidere, oriri die vij. MDiij. Nimirum duobus diebus post autumnale,& tredecim ante aequinocti una, vernum Si quantum sit huius parallela: regionis crepusculum, inquitas; respondebo Authores nomine crepusculi lucem ambiguam intelligere, nempe il- . Iam quae occasum solis sequitur,aut ortum praeit, dc interest clarissimae luci& altis tenebrins um ergo eX communi sententia crepusculinus circulus ab horizonte apparente distet gradibus quindecim ; isti addendi sunt solis orientis occidentisque declinationi dc locum quaesitum habebimus
Mediam noctem Decembr. X II. prima pars noω - χNox tota uroiam a Ianuari j X IX. P Secunda noctis pars 1 a dierum. 5φ7FIterum solis ortum Marti j VII. PCrepusculum matutin cir Aurora ΔΑ
sed quia soli occidenti a / refractionem, quanta est in his prouincii ad tri-Τ'
buimus. dc Orsenti grad. I. unde haec oriatur diuersitas inquiris. Solis occidentis
36쪽
At ego Solem occidentem minorem multo pati ibi refraetione, quam 'apud nos verosimile iudico, pro comperto non habeo, careo enim experiis: entia, nam ad hanc, ut ad veracem iudicem, cum agitur de arcanis naturari adpellatur. Quia nihil certi habui, nihil mutari volui; sed esse verosimile, quod sub illam coeli plagam minores Sol occidens refractiones patiatur, ostenditur, quia illie a vaporibus caulantur, & ideo: maiores in hyeme quam aestate sentimus; at Sol continuo ducentorum aut plurimu dierui spacio regionem torrens Videtur Vapores potius quam augere, consumere. Solis autem nascentis refractionem ad gradus aliquot excrescere, Hollan
dorum herculei labores,& generost miseris, quarum Lemmate precedent me lio, senographos docuerunt; nos illas ad parallelae sphcer obliquita tem usq; crescere & augeri praesumimus. Prodesset rei Astronomicet simul 3e sinographicae Insulae illius miserijs alienis foeticis altitudinem exactam cognoscere. P. Beriij Contractae Tabulae bis illam exhibent; semel in dea scriptione novae Temesae di navigatione per mare Hyperborium ad sinas; pag. 72. & iterum in' deIcriptione freti Valgais pag. 78. 1t ibi in altitudine grad. 3o'. hic grad. 69. 4o'. nobis autem calculus 71 grad. 2b', dedit. αaserimus depressiorem polum habere non possie. ibi Haec de Horironte respectu coeli nunc eum cum terra comparantes rein peetimus quadruplicem Medium, Superficialem, Apparentem, Visualem,
Horiton Medius perpenssiculum verticale ortho niliter dividens tre Terrae centrum transensIγκrram in Daspartes aequales dolat
37쪽
i ΑDvLT E R I A. Si Perpendicula vacillarent, etiam HoriZon vacillare deberet, sed perpendiculorum inconstantia,quam Calignonus voluit in scholas protrudere experientiae diligentes rethciunt. Sanὸ constantissima sunt perpendicula, &Horizontis planicies: constantissima. nam in praesenti figura perpendicularis linea D P. non liberatur, non vacillat, non trepidat, adeoque horizon talis G H per A centrum terrae traiiciens hceram in duas partes intersecat.
Talis est in praesenti figura E F. tius trita . VI miri non m
Superficialis, sicut & Medius non nisi imaginarius est; nullo enim signo reali distinguitur. neuter est inutilis numeris & angulis examinandis.
nutis triginta , quatuor, quae primum Mobile 4 bora minutis , ad serandu AN currit. Eum refert in figura praesenti linea I K. - a rast Res actiones Solem iam iam occasurum remorantur & detinent, ita is post occasum adhuc sepra finitorem videatur. Sane vaporibus radios vi- siles efferri; certius est, quam ut probari debeat. Experimenta quotidiana radiorum inflexionem demonstrant. Primo enim hasta si, recta sit, re ad medium usque in aquam submergatur, fracta videbitur aut tali urinflexa, ut superior pars non possit cum inferiori per lineam rectam continuari. secundo si in disco concavo monetam ponas & te substratas quousque limbo tegatur & visum fugiat; adhuc videri poterit, si aqua aue smili
H0rium di ili cui 'vere Horieontis nomen competit partem fam at Myga d singulissium repr sentamus lineis o R M o et oculi enim nostri,non in ipsa globi terreni superficie constituti, *d septem pedibus ab ea distantes , plusquam medium caelum respiciunt, & formantes angulum ROQ, R DRIartem coelorum visam, ab ROQ parte invisa decernunt. concipitur per modum pyramicis, cuius conus sit in oculis, basis vero in aplane. de ipso & non de Medio intellige d sunt Lucani verb*libr. μ
38쪽
Sed multo satius & expressius Manilius. i alterius 'is si 'vis cognoscere gyros, si cit fer facise rei hi affultumque per onm. stuidquid erit cesi primio, terraque, Apremum, cset Ufesibi nκllo dUcrimineἱMundus. ri , i. ReaitDe aut reci't. Fulgentias emia Ponto, cl. Haec quoque per totum Hlitabit linea callum, Praecis Vs tenui tra/fversum tautoMundum. Si postules , quanta tuis oculis terra subiaceat' Centum & octaginta stadii hum nos hingere si'sit Macrobius ς adebque iteragentes semper horizositem mutare. Consonat inter alio. Manilius .i , . il enin .m isse tristigmplanta
At ego data Orbis terreni semutiarnetro,sic pNpositam quaestionem expedio. Sit A C semidiameter terrae & sinus totus , O C tangens. A O secans. S O excessus secantis supra radium. Et hinc haec terminorum analogia. Vt se habet 17,. 18o, o . ad 17; 18o, - sic sinus totus ad secantem angulio Λ C. Visam terram determinantis. i
F Ir turri .elata magnitudo, qua minor sit Terrata haberi potest. Constitio illud mi-tor posui, ut confidentiam & arrogantiam veterum tantisper remitisterens ς & rei veritatem altius investigarem. Praxis instituitur hoc modo. Si sit S A Semidiameter ter , S O turris altissima, aut mons notae alti-xudinis, optimo quadrante depressionem sensibilis horizontis periclitor, dc reperta anguli V O Q quantitate puta IF', 38 tantam reperis Brugis ex turri Domus Civicae altus a pavimento 3Io pedibus sic inquam. Vt se habet excessiis, quo radium superat, secans eiusdem anguli ad ipsum radium sic altitudo turris pedum 31o. ad simidiametrum Telluris: Cumque secans prefati anguli si io, ooo , Io8, aro. hi erunt termini analogiae.
39쪽
J Igitur multo inato quam revesa estia Forte veteres, Uij in magnitud ine Telluris determinanda exorbitarunt, hac pragmatia sitiat vL& refractione horigon talis limbi non vitarunt , 'quae multorum minutorum coIligitur. vel computum ineamus.
Diff. intes D&A. s. et o,127 exessus Tangentis, cui respondent i 186, 16'. in zo 3 i O . . lErat igitur hofrontiPterrestris Fefractio M. I tantum interest anstulosas. 38' obseruato & ro'. 38V computato distrimenJ inale imis rei is magnitudo quaereretur arte, quae,ut certa sit, debet eamdem magnitudinem bene examinatam supponere.
Vt verbo omnia, quae exposui, comprehendam, figuram sphoerae repono, & nomina singulorum circulorum & linearum adiungo.