장음표시 사용
42쪽
Rientem Solem Acssarione In calumn. plat. libr. 4. cap. 2. c ' ν8. Esserere te Indi , & Marsilio Ficino In stot. En. q. hbr. q. c. 3 o. chari. I 741. Socrates adoravit , Iunianus, Iamblicus&Pythagorici nonnulli hymnos, illi carmina, illi orationes de 'dicariant. .Caula renim omnium universalis & prima post Deum creditus, 'Mundi cor dictit, materialis Dei imago nuncupatus, imo& a multis Deus, hodie AnvLTER agitur, eiustra exorbitantiae describuntur & curiose no x tantur & ne tanto splendore suffusus illudaris, Lemmata sequentia pro
Glis natura coniux. T Aturam potentissimam mutationumι Vniuersarum causam , amore
connubiali Solem ipsum diligere testatur Leo Hebraeus de Amore Diu-;. Ian. 38O. & merito, quia Sol naturae aeternus socius, & haec pet tua illius peditequa se mutuo amore prosequuntur. Mirabilis omnino est Solis te Nam in consensus, omniasigni a Natura dicuntulo, omnia a Solet ita in Sol viZeatur esse nescio quae caelestis natura, di natura nescio quis Sol Hementalis. Natura elementulis , Massilius Ficinus in Dion. Areopag. de Diam. vimin. ctari. 11 I. ait, Multa non potestfacere, qua naturae caelestu intus ipsa Sol est; facere potes: . miata sint in auctoritate R risicaeloram supra vires
i an Solis pelta. - ii Ποῦ P. . ins nugam ut Plato in Theaeteto cL 1ος asserit, natura capere potest. GL A deLotat suum: nec miror ; uxorem enim dc pellicem vastissima 1p tia non capiunt. Atinaturam despicit, & incuriam appellat; natura pau- Cis rebus contenta artis condemnat prodigam ubertatetri. Sol naturaeduruim annis plurimis sequutus 1 pulchritudine artificiosa illedrus , mavult iam audire AovLTEM naturam despicete, arti se dedere,quam enere artificiosa voluptate. Naturae connubiali iure tenebatut in excursu caelesti nunquam regredi, imo nec stare ; terni, lignis ab aequinoctiali discedere, temis accedere, & excursu perenni ecliptica lineam metiri. at Alcis letifer nio fascinatus suae naturae obliuiscitur, & leges uniuersas temerat. Iubente E i Arte, i
43쪽
Arte, toto anno eamdem line m de ribit, iubent arret in eo Cp puncto; recte, oblique, undose, sursum, deorsum, &circulariter ecus tripudiat fide naturat temerans & pellectus ab Arte. Multa iunt naturalium linearum adulteria, quae Artis coirimitIa instinctu, magno volismine possent expendi: Volui tetigere praecapua, ut Artis potestas ima estat Noo emi' ePrumdem
relatione prolisus, sedclbritati studens opus soc insὸν distribuam partes. IN PRiMA ipsam SVlii, naturam, hoc est,. tivos Solis m*tus eXprimanuva os fac, j melliodo; in reliquis recs G adulteria, & calamo curloso delineaso; nimirum ; IN SECv Noh, quae propter declinationem artificialis horizontis N T ER T i A , quae propter stys mut tioncm , IN ARTA quae propter lolidorum aissonam figuram commissa; INOIINT A de Sole adulterino,hoc est,de artificiali lumine, aIiqua curios subijciam & expendam; IN SExΥΑ & ultima de Solis ideis, hoc est, Stellis aplaneticis & de Horonomi earumdem circulos sequente disputabo.
OMnia verbo, hoc est, mente Deus condidit, & ideo omnipotens, qu&i nihil sapientia non possit: quibus coelesti beneficio conseila mentis,
concessa etiam omnipotentiae absoluti sisima participatio, intrkli tes tamehumanae conditionis consistens . Paraicipata omnipotentia utimur, cum mente; & nihil est in rerum natura, quod mente capere,dirigere, invenere, ain distruere non possis. Si dixero sublunariaelementa puta radicitus evelli, δέ commutari, non miraberis, si eius naturam caducam & inconstantem noscas: si ad fixas transvolans eas de erroribus arguero & planeticas suasero, non moraberis, non enim corpora sunt solida, sed merat Solis & aliorum Planetarum imagines: si tandem Planetas implexam & commutem, non haerebis, errones enim sunt, errarentque si non errarent. Igitur, Vt Ingenii
omnipotentes vires osteρdam, Solam ipstim invadam, illum quem olim Artharchus, α nuper cope micui & utriuique Assectat appotiunt imm-b ; ut i h qm caeteri riviarissim' mptu eclipticam de-lcribere πη i' exorbitare litterem vias in-gudi; a legibus naturae descere ; bb arte isllici munstrabo& cogam eius a ffectui conisentire. Ex hoc novo Solis & Artis adulterio subortas innumeras idna insinuabo nobiliores proponiens, ut clarissime videas nullam esse in tot9 cado lineam pςz quam Solim. & umbram non possimus deducere, si g 'io pin φ' - ῖ ijhi 'titi ...
44쪽
inrographii , , si legitime tradatur, facillimG. M Agno linearum apparatu illustrissimi artifices Horologia laria de linearunt. Libri exstant immensae mapnitudinis exarati arte temporis prodiga . Fateor non videri philosophini qui huius facultatis ignarus ἰvellem tam e non condemnari mgema Vt cum remporis dispendio addiscat, quae una aut altera hora per modum recreationis possent,non enim prosunt mathematicae scientiae, si totum tempus, totam mentem, & totam voluntatem absorbeant. Maiora debet haec intendere, illa excellentiora contemplati, illud in utilioribus rebus impendit, non enim has disciplinas prolutamur, sed illarum floribus professas exornamus. At quia festinos rem ipsin
EST Controversia curiosa & subtilis qinemquyrit, utra utram praesiam ponat ; nimirum, an linea meridiana Polarem altitudinem; an contra videtur haec primo quaerendae, non enim Sol aut Stella aplanetica praecile Polum dabit, ni vel meridianum tenuerit, vel ab eo insperit nota distantia. Cum circum potarium summas minimatque altitudinςs quaerum us,.ut Polimedij distantiam ab ipsis & vertice timeniamus,pr uldubio iri strumentum aut in meridiana linea sistitur, aut non Obtinetur qubd quaeritur.' Sydera igitur observaturus,Vranos paro sub Iove erecto, & area exactὸ horizontali substructa, primo omnium lineam meridionalem ducito, 3e ad angulos rectos sectae perpendicularem infersetito, & circuluniinditum in eoeli regiones secato. - . . . L E M L A UI
FVerunt aliqui , qui motu quidem ea dissimo, sed tandem sensibili, frua
tari litieas meridianas putarunt; qudd ductas olim, repererint noniae pondere coelo . Nos aliquorum amicorum obse ationes contulimus, Ecquia in utramque partem tortum occasu ) suffragia repetimus, immilite conclusimus , veterum industriae 4issidentes. Natti s in arce Bruxelletis exempli gratia, horologiorum meridiana medio gradu in otium declinat,b cul dubio etiam in domb civica & alijs locis; atqui in illis i m in oreumram in occasum deviax: ergo didendum illa non fuisse extrema diligentia de studio exarata,horologificique potius imputandam discordiam, quam Telluris aut Coeli trepidationi a utribrationi. .
45쪽
PInguis Misenia mustis modis, i que facilli his Mola i- reperit; Jubtilis sexacta vix pos reauri mos labore, mi st. - , . . ita l. si ultimam praecisionem non cures, plurimos modos dabimus ipsosqne expeditissimos; at si summam praNisionem expostules, lynceos oculos &summam di I emiam, ut feliciter observatio succedat, expetemus. primus Modus
eneficio Magnetis impositi Horizonti Meridies reperitur, si praesciueris acus aut lapidis declinationem. ERd hi nodus inutalis S. fallax Fallax primb,quia magneticς acus no ubi, que nec semper eode modo declinant. Eade die idem lapis plus declinatae Vlympone quam Hispali, imo in Anglia declinat in ortum, qui in India in occasum. Eodem loco diversis temporibus diuersa est eiusdem Saxi & aeus declinatio; nam ubi olim decem aut plures gradus deuiatio excedebat, vix quinque hodie attingit; ut constat ex multorum hominum experientiis alaepsis temptilibus factis. Nand 7mhoush prope Londinum in Anglia
Vtex obseruationibus Virorum grandium colligit Athanasus Kircherus influi Magnetis libr.2ear. I cap. 6. mihimg. 4 I9. Sub annum I 6;6. R μ'. D.Bernardus Campmans Patri Peri ordinis s. iacisci ReIigioso, optimo Mathematico, exploraturo novi aedificij Brugis erecti declinationem antiquum instrumentum apprime elaboratum, quo ante annos 3o hoc est sub annum MDCV. in ducendis apud Hul flum aggeribus fuit usus, tradidit. Sane mihi incredibile illud non fuisse exactum, cum Zelandis gygantaei illius operis ministris semivit. at annorum triginta interstitio ita acus alterata, ut x o integris graὀίbus ab antiqua linea de fecerit.& occasionem praebuerit pie o nimis credulo adserendi muros vergere in occasum grad. 211 qui non nisi Ia declinant. Ergo acus ipsa successa temporis alteratur & debilitatur. c , ' Accedit, quod dixeriarum acuum deviationes non semper cor respondere videantur, nam du haec scribo tribus utor, quae distant si plus quam duobus integris gradibus. Quin etiam, si contactus remissus sit, eadem acus non semper ad eamdem lineam regreditur, sed hinc inde fluctuans ac-6edit. Hoe frequenter videmus, sortes enim magnetes rari sunt, &pleraeq;
46쪽
aeus nooinisi remisse dc irradu tactae Vibi obsiem Udum hanc variationis variatione etiam in fortissimis reperiri, tametsi minuS Clumi Romς enim, . cuius altitudo 41 grad. 36 ab omnibus supponitur, obseruauit declinatio
nis examine. Eoce acus opimae certia grados parte istuctuant, α' inter se
dissentiunt, imb&ὶ semetipsis Si enitis sibi esseti similis lita, iqua usi Gia.
tinus idem de Bertio & Perio incam mirustum uiam desimaret./ . UtinἷJ Ex quibus omnibus ac me permura, ina Linbrita dulci me Min. ferre liceat; duo quae praesent, qua Mix ,eseerum xvrodestitaque di iuisspongeis. Infer i efgo primo nullam eme Tecurioremi praeessionem in Meridiana linea designanda beneficio aestv auricae: nam & locorum uaritatas, & temporum successus, &varius victricandi modus declinationem senasibiliter alterant. Infrea fecundo, vel ex hoc argumento expintian Peripate fici Mundi ueternifatem: se ertim elem in conserui seu 3 caelorum in fluxus femittitur, necessati, tenendurmost haec corpora non eme hiema, nulla enim ipsa hodierno diei si ab aetetno coeperint/ebitu Iluserae remo futurust, aliquando, ut omnium acuum declinatio sit nullMqnalitercum, estim diminuatur, aliquando euadet insensibilis, si perem et mininurionis causa ; quae si est, nata ex senio debilitas, semper debet angeris die senim singulis crescente elementorum senectute, sor idem a multas& vire dea
Sed ne tam seueri videamur, errare omnes qui alter tiones in magnetis declinatione repetiui condonemus, adhuc Meridianus Magnetis beneficio haberemon poterit. Si dicas quaesitamat iram pota acu in disco horizontali posita reperiri, notato nimirum quietis puncto; re declinatione superaddita; videberis triumphare, cum reuera nil dicas, sed circulo vitioso labores. Posse acum in horizontis plano librari asseris, dc admitto; eam respecturam determinatum punctum subiungis &condono condono quidem; falsum enim statim videbamus,cum viginti minutorum amplitudinem etiam optimorum lapidum quieti concedendam ex Romanis obseruationibus ostenderem) me posse isti puncto declinatione addere, sebiungis; & ego impossibile iudico, ni circulus vitiosus committatur.nam doceri vellem unde Magnetis declinationem ante cognitionem Meridiani potueris exacte praeco noscere; eius enim notitia Meridianam lineam praesupponit: vel ostendas,
47쪽
Αo . SOLIS ET ARTIS qui venari possis, quantu haec aces a Metidiana linea deuiet, quin aliunde
.cognoueris eamdem Meridianam. . it . .' i' Secundus Modus.
MAgniticum modum propter lapidas inconstantiam reiecianus. do alterum , quem tametsi accuratum, reiiciam propter oculorum inconstantiam. Quamcumque Stellam in meridie summam tenere altitudinem certissimum est: ergo si quadrante Solis, aut secutius inerrantis syderis summam altitudinem obteritavero, punctum meridiani obserilauero. igitur,qui illud in meridiam esse deprehendo, iam adsequor lineam meridianam. Sane licet essemus lynces & maxima instrumcta haberemus, no possemus verum Meridianum deseri bere; vel utamur Tychonicis, mole & arte magnificis, videbimusque hac via Meridianum exacte delineari non posse. Fuerit aequinoctialis Solis altitudo graduum 3o, refractione libra, aut implicata si malueris. sinus ergo erit Fo,ooo. ergo quia de medio minuto homines non iudicant, asseratur velisisse .grad. 19'. 24' aut 3 o grad. o' OV hoc est
sinum rectum fuisse aut 49981. aut 1oooo. Et sane, si Sol in Meridiano altitudinem 3o grad. tenuit , gradum 29. 39'24V habuit I. grad. 24'. 3o ameti diapo distans ., quia sicut bis s--, dant Iooooo. 9o graduum sinuu, sic bis. 49987 dant syyro sinum grad. 88. 3 1'3oV cuius complementum est I. grad. 24'. 3o . Igitur tametsi te nequidem medio minuto in altitudine erraturum nimis praesiumtuose supponas, debebiseriam supponere plusquaintegro gradu posse errare in delineatione Meridiani, si hac arte tametsi certissima viaris. nullus in arte ipsa defeetias, magnus tamen & immedicabilis morbua in arti scis industria&visu. nam&pulsus di oculi vacillant, &cla medio minuto iudicare non possunt.
Sta di ex duabus umbris matutina di vespertiris aliqui magno compedio
48쪽
Erigatur inquiunt in horizonte stylus A B & horis nona & tertia, lautquibulcumque aliis aeque distant bus a Meridie, puta II.& I; Io&et; 8& 4; & 3:6 dc 6.ὶ notentur umbret fines E &Qiungantur recta E C. h c diuidatur in duas partes aequales, siue quod idem en, orthogonaliter a puncto Blinea B D. & putant hanc esse Meridianam Sane & se exponunt errandi periculo, & supponunt ipsissimam lineam quam quaerunt. ERRAMDI PERICU Loostehditur, nam videntur supponere 'primo matutinas vespertinasq; solis restactiones aequales, cuius oppositum non semel periclitatus sium: Secundo non mutari Solis declinationem, quod etiam falsum est, nam prope aequinoctia constituti paucis horis fit variatio. notabilis. SuPPONi QuaesTIONEM demonstro, qnia hora supponitur qux haberi non potest sine Meridiani notitia. Si dicas pueros scire ex Solis dc poli altitudine horam inserre, adiungam ipsam Poli altitudinem in Meridiani cognitione, ut statim ci ire videbimus fundari. Praeterea si hora matutina cognoscitur, cur exspectanda vespertina, nam etia ex hora & Poli altitudine agimuthorum differentia poterit investigari. Nam si Romae in solstitio ςstiuo obserues umbrae finem esse E hora 9. dices tunc Solem tenere aZimuthuB E II. gr. J7' cuius complementum 8 gr. dabit angulum E B D. hoc est, distantia illius azimuthi & meridiani. Et tandem cur ad alias horas recurritur nonne facilius &expediti is una&sola hora duodecima posset fieri observatio. tunc enim umbra tegeret linea B D, qua audacter diceres meridiana-
49쪽
circulum H G E C F H, & in centro gnomonem A B erigunt perpen- . . diculariter. notantque punctum circuli, quod matutino & vespertino tempore Vmbrς apex tangit, sputa EMCὶ & ductam lineam in duas partes aequales intersecant linea B D, quae..debet esse meridiana. M iste. etiam modus, duo supponit; nimirum Solis refractiones matutinas ct vespertinas aequales este, & Solis declinationem non mutari: M. tamen utrumque falsum est. Verus indug.
TTI sunt modi, quibus veteres usi in Meridiani delineatione frequen- tissime errarunt; uniuersos explodo, α loco 1llorum exactissimum alium aditingo. ' i Describatur primo in libero horizonte circulus H b C E G H. in cuius cetro ponatur fissutia in omnes plagas mundi mobilis,qualis ponitur ad aTimuthae definienda Secundo estgatur duae aut plures stellae Poli circumpedes,& curiosae earumdem maxime digressiones in latera ortum occasiumque,discantur. Diqiligod by Gorale
50쪽
lα eollatione saeta medium dabit lineam, meridionalem lilam Roculus stella horalogiale cum occidentalissima est, bbseritat in aetim itho BE &tam orientalilsima, in C B. tenendum est lineam B D intermediam Emeridionalem Ita enim stella a meridiana linea aequali interstitio ἱn ortum
Em LG ad QM- c Isitis, ex praema Meridianae notitia nascitur ductameni H D. ortogonali ter' diuidens linea FG, circulum in quadrantes distributum reperto,quorum sangulos in nouem partes diuides,habeo denos gradus, qua debent primo in zω Vt habeam semigradus, secati Sed&ipsi modo Tychoni familiari, transiretialiter debent describi adhibuli tamen proportionali eorrectione, qium nunquam Obseruauit Tycho. .
eantur, etiari tali altitudo coonoscitur
Refrend' tamen ρος- . oli inseratur altitudo non pon
s irorata altitudine poli cognoscii nem' enim Diςi horam difiniet .ec lolis gradum, nec deςlanationem si primi Mobiliς obliquitate. Sesis avertice distantia α gradus homontis, cui immi t. ni alterum ex tribus praecognitis, quae sine Polinqtitia non p se haberi diximus, altitudinem Poli non probant. Stat igitur poli altitudinem examinandam esse, ante uam Solis,Lunae,aliprumue θderum. Asinutiones initimantur.
I N pG eniaris, altitudine' να- R. es renari u i i o Miseram conditionem hominum 6 indelebiles poeniora inalis re . Inatum homini sciendi desisterium annexum impossibilitati I Quid facilius, quam viuus Astri & verticis ditantia. indagare, indagaram exprimere, evressam demonstrares at ies re Taeillimi video ma nos inros deceptos. O micum instauratorem veteris Astronomiae, fuso si uita fuit cum deberet. Errorem notat ThyEo, sed & ipse in uramae suae altitutare sinanis deIuditur. dubiusu Eanceps quo calculus impellit, adpellitur . 'Vtriusique errὀret exponamus