장음표시 사용
31쪽
33쪽
EXPLANATIO CELEBRIS QUAESTIONIS:
An s quomodo Capita Vicanorum debeam redigi in Censum seu ad AE imi,
Ilii fortasse occurrit in universa, amplissimaque re, quae ad Censum pertinet, intellectu dissicilius Capuetatione, si omni excluso subjecto sumatur nihil vero magis planum si consideretur in hypothesi. Eam primis labiis vi attigerunt ragmatici, quamvis in posterioribus Codicis Iustinianari libris , in libro decimotertio Theodosiani Codicis de hac non semel agatur. Bartholus, Baldus, Paulus de Castro,&reliqui ex antiquioribus nostrae
34쪽
nostiae Itiri prudentiae Corypharis textum celeberrimum in I. an C. de Capit cι v. Cens. exim. qui est sons hujus materi a lon salii
tanta Ipse Cujacius paucis verbis textum illum absolvit. Ex aliis Ibosperitis, quorum paginis hodie plus aequo redundant Bibliothecae, nihil sere decerpi licet. Unus feris est Iacobus Gothos redus magni nominis Iurisconsultus ,ο emuncti naris vir, celebris Dionisii sanguine quidem,sidoctrina filius, sed gloriae emulator, unus inquam sermo est,qui super eadem lege relata in cod. Theodo, . mirabilibus ab eo Coin mentariis illustrato, docte, laidque de Capitatio ne disseruit ad Romanam tamen Hiitoriam studium omne contens, quemadmoduna secit etiam eximium Mediolanensis hujus Urbis decus , nostrique Collegii nitidissimum lumen Ioannes Baptista Vicecomes cujus clarissimum Genus viget adhuc in Marchiono Gregorio, sanguine, prudentia, moribus ne.mini se cundo inter Patritios Viros in Commentariolo super eadem lege
elucubrato. Caeterum arduam, obscuramque rem agnoVit Roma nae antiquitati utcumque stucliotillimus interpres Iustus Lipsius mitimi Nealis, non ad incrementum aritimationis juxta quam
statuenda est norma suturarum Contributionum. Ita hactenus servatum; Ita Statuta, &ordines praescribunt 3 Ita concors voluntas Civitatum, Provinciarumque omnium exposcit, Ita declaravit nuperrimὰ Cartus spectatissimus Reg. Praesectorum 2Ellimo generalitroesamatione 23. Martii 173 o. illis verbis in proemio ne di a Derne ii preciso numero, potere in misata esse dare ii necessario Begolamento a piis giusto riparto di quella portione di caris , alia quale
35쪽
piale deme concorrere it Personale A GRAVIO DE REALE. Id tantum controvertitur, utrum concursus ite debeat sit retro servatum it)admitti in unaquaque Communitate, quae a Con.
terraneis luis opem exigat ad Onera sibi imposita sustinenda An vero omnia Capita universi Status indiscriminatim suscipere debeant partem aliquam determinatam Estim Realis, quae in singula debeat nostea iitribui sub uniserint Taxatione. Exemplo res fit clarior Agimus nunc de congrua dii tributione illius
Oneris Aureorum 3CO.na. quod anno II 48. ab Invictissimo Imperatore Carolo V. originem trahit, quotannis praestandum, nomenque Mensualis, vulgo Mensuale, ideo obtinuit, quod singulis Mensibus erogaretur. Fingatur tertiam hujus oneris partem quae Aureorum centum millia reddit, ab Estimo Reali ad Pedisonale transferri Capita ruralia sint numero Centum millia in tota hac Mediolanensi rovincia. ate jam unicuique Capiti
adscribendum aureum nummum ex illa uota, ut vocant, ad cujus limites pensitationibus progressu temporum obnoxium so-ret, vel saltem fixum, praescriptumque tributum praeitaret. Haec hypothes; generalis hujus concursus, in quo duae notantur inaequalitates. rima, ut singuli Ruricolae viritim pendant Capitationem sine discrimine Ruiovum , Vmum, ' Industria. Secunda vero , ut majus e Vamen, quae natura loli seraciores sunt Provinciae accipiant Cum enim tertilior Ager longo uberiores fructus producat, longὀque minor ut plurimum sit illius Capitum numerus , eveniret , ut hujusmodi Provinciis levius bE limum contingeret , graviusta contra aliis incumberet, in quibus plebs ruiti cana est numerosior, ita exposcente culturae, industriaeque ratione , iativa praediorum qualitate. Etenim quantum ni demitur, tantum alteri accrescat necesse est , quintiescunque inter plures quantitas certa dispertitur. Absurda haae acerba vere, cincommoda hypothesis alteras elicitdrdeclinat Nam si ex Bonis, non autem extersonis conficiaturAEssimum generale, ut pollea Capita ad propriae Communitatis subsidium concurrant, plan tunc vera servatur aequalitas. Hoc patet i quia cum non propter se , verum propter industriam
hujusmodi subsidiaria contributio personalis usu venerita indu stria autem elationem habeat ad qualitatem undi tamquam
36쪽
4 fructus ad radicem , rivulus ad sontem , effectus ad causam; hinc sequitur , quod debeat inter Personas , iona constitui congrua proportio, qu e necessario exigit singularem concursum in unoquoque Municipio, singula singulis reserendo. Nam quae. nam relatio esse potest Coloni Novocomensis ex. gr. ad prata turn Cremonense, h quo is nullos percipit fructus Haec norma cen. sendi justa visa eii retra actis temporibus , hanc ratio comendat, eamque propterea amplexa est Congregatio Status, opponente se Civitate Novariensi, quae contra votum sui ipsius Comitatus militat pro generali concursu. Praecognita quaestione , explicatis terminis, demonstrato effectu pugnantis invicem utriusque propositi assumpti ostendimus nunc, quantum a jure iratione , ab aequitate , ct a bono publico distet Thema praelignati concursus generalis, qui exequutioni demandari contra fundamentalem regulam per saecula servatam x. NE POTEST, E NEC DESET , 3. NEC EX PEDIT. Per haec tria Capita disputationem tam extrinsecus , quhm intrin. secus absolvemus, neglecta quacumque scribendi venustate, quam gravitas rei universae Provinciae incolumitatem,&ipiriturn pene dixerim involventis, non patitur.
In quo demo ratur extrinsecisS, Ruralium Capita non posse munmersumjuxta
Uo in hae discussione praenoscenda sunt, quorum primum est,
I In antiquo Estimo generali, de cujus instauratione nunc agitur, Bonorum quidem, sed non Personarum habitam fuisse rationem. Id ex facto patet, immo ex Edicto . Octobris i 348. constat, ideo tale aestimum imperatum, quod hac
37쪽
liae via sublevarentur Capita ab onerum nimietate, ut declarant verba ipsius dicti , mediante si quale Mimo uis uno senta debita poreione delle grametae , secondo a qualita elle facultadis quid magis a Capitatione alienum he non sano aggralati lipomeri, e mediocri, come in ora dicon use farto 'impse oni inguati, e pluitoso personali che patrimoniali.
Assertio haec, quae negat, onus contrariae probationis transfert in assirmantem, quia respicit factum positivum noni sumendum maxime in conspectu tanti roclamatis Textus est apertus int ei incumbit, ubi glosses de pro Gabriel. Com concl. lib. pr concl. 6.
Antequam progressus sat in via, sistere paululum hic jubet opportunissima ad rem intime cognoscendam animadversio, ne equb Vocum irrepat. Non revocamus in dubium praxim ab ipsis municipalibus legibus derivatam, rebusque judicatis firmatam censendi Capita ad peculiare subsidium propriae Communitatis, quin immo rogat, obsecrat, instat Congregatio Status, ut id se Vetur quoque in futurum, praescriptis ex abundanti si placet)limitibus, ultra quos ea gravare non liceat. Verum hujusmodi consuetudo nihil commune habet cum illa regula , quae tanquam basis, is undamentum a veteribus Censitoribus in antiquo PE stimo generali coniaciendo obser .ata est, ut paulo infra demonstrabitur. Cum autem in individuo ex Iuris placito attendatur consuetudo, vetita extensione de casu ad calum lch de contri cap. 8. 34. frustra mos hodiernus peculiaris concursus ad eversionem regulae fundamentalis dum agitur de Censu universali allegatur. Iterum ad rem. Quid acciderit in primaevo illo Censu, non aliunde melius, quam ab dictis tunc evulgatis, latisque Sententiis elici potest. Quod si neque dicta, neque Sententiae de Capitibus agunt rusticanis ; quis dixerit suisse tunc temporis com- praehensa Ita ratiocinatur in subjecta materia Craueti conis 407. I9. per text. in Titia textores', ubi Bart.,&DD. delet. ,& in expositione illini generalis hujus Provincia obsepvabat olim nolle Raudens. δε Analog. cap o. n. a. 9. Quid Modici ne adeo momenti erat universa Ruricolarum collectio, ut, dum
plura alia levissimi pondem in pro fato Edicto recensetur, haec
38쪽
Dna oculos effugeret opus erat dinumeratione opus descriptio. ne opus Sententia, vel decreto. At ubi- nata haec Sententiaei limi generalis annorum II 64., i 368. ne verbum quidem enunciando aequὰ, ac disponendo habent de Personis. Quid ergo clarius, sente inspecto Hinc aperta ea probatio, quam vocant negativae coarctatae. Hinc quoque authoritas rei judicatae, aqua
recedere non licet Surd. decisci To n. II.
Ad perspicuae adeo veritatis confirmationem accedit nova demon. stratio ab eitectu Nemo ignorat , quam servens exarserit disputatio inter Civitates, Provinciasque hujus Domini quo ad modum dispertiendae summae, seu ut junt, subdistribuendae Quotae junctim a Praesectis Est imi in relatis Sententiis injune is unicui. que Civitati,&circumjecito ibi Agro Provinciam vocant).
Contendebant tunc temporis Civitates, reluctantibus Provinciis, Capita Rusticorum esse censenda ad onus Comitatuum non juxta numerum tamen in modum Capitationis quod a ratio. ne alienum fatebantur sed per relationem ad Bona , lucrum laboriosum a cultura di manans, quod olimatione dignum pro Aris , MFocis defendebant. In hac fervida concertatio.
ne non Civitates omnes simul contra universas Provincias, v e. Ytim unaquaeque Civitas contra suum Comitatur pugnabat.
Scripsere prieceteris utrinque celebres illius A vi Iurisperit Coasta, Menochius, Cra vetta, quorum lucubrationes publici Iuris sunt, in eisque supponitur distributum onus Mensualis in uni. versum, nulla habita Personarum ratione . Etenim si aliter resse habuisset, nil aliud erat hujusmodi controversiam instituere, quam rem actam agere. Quomodo enim in divisione Quota inter unam quamque Civitatem, suumque Comitatum dubium oriri potuissEt de onerandis provinciis ratione suorum Capitum, quotiescumque illorum aestimatio compraehensa stetisset in ip sius Quota destinatione Itaque ab exordio, medio, ne exequmtioneque Essimi generalis, id rect deducitur, quod in primo hoc praenotato firmatum eis Nunc ad secundum, in quo intrepide asserimus, insuetam omnino
Mincognitam esse in hoc Mediolanensi Dominio tristissimam
eam Capitationem , qua pro capite humano quid certum, o
determinatum uti formiter ratione Tributi a singulis hominibus exi. Iitur i
39쪽
situ Quod jus censendi apud Romanos delevit gloriosa abrogatione Se vius Tullius, ins tituta re saluberrima, ut ait Livius lia pnempe Censu, quo non viritim, ut ante, sed pro modo virium, facultatum munera obirent Cives, quemadmodum ex Dionis Halicarnass. lib. 4. notat Petrus A rod. rer judicat. lucio rit. Σo decens.', nec inluetam dumtaxat, sed toties rejemnas quoties propositam . Eam in medium protulere antiquitus Io Baptista Viceco, mes,&Franciscus Bigattus Nostris autem temporibus frigidos hos cineres revolvens Comes a Pras imperandum in singulas Personas tributum suggessit, insistici quidem eventu Nam tota se merito opponenteirovincia una cum Fiscali Collegio, Senam, Consessu Reg. Administrorum, quem vocant Iunctam Gubernii, sui hoc exitiale propositum a Clementissimo nostro Caesare perpetuo silentio damnatum. Uno verbo explosa fuit Capitatio apud nos omni aevo, quemadmodum evenit etiam in Gallia , utcumque suco apparentis aequalitatis delinita ea proponeretur a celebri Authore Gallo in liberculo , cui titulus Projer dune Dixine R ale. Licebit ne hodie rem cum plena Causae cognitione pluries improbatam instaurare obstat rei judicataei ne vitabilis exceptio. Quid aliud , quaeso, nunc proponitur , qu ira certa Ruricularum omnium Capitati, Hanc eamdem meditatus fuerat ipse o. a. Pras superioribus Annis . Nec refert, eam minime profuturam fuisse ad Est imi patrimonialis levamen, quia non haec suit
ratio ut reprobaretur. Animadvertebat enim tunc temporis
Collegium Fiscale in elucubratissimo Volo 9. Decembris Ι7ι O. F. uo ad Capitationem trita agi de re insolita , urgere periculum, ne Populus imminueretur, regulam vocandi Agrestes inconcussum ad levamen Estim praediorum nihil commune habere cum proposita Capitatione Plane haec solida landamenta adhuc vigent, inconcussa adhuc perseverant. Ergo si gene, ratis hujusmodi concursus re ipsa nil aliud est, quῖm Capitatio; Si Capitatio exulat a Provincia Mediolanensi omnino pror Igata, de ea sermo amplius institui non potest. iam cordatὰ Collegium Fiscale extraneum a Themate uniformis
Capitationis morem vocandi Capita in concursum assereret, adeo
ut si secus fieret, res omnino insolita proponeretur, facile de
40쪽
prathcnditur. Id enim aurea sit in Spectatissimi Collegii verba)non procedit indistinet in omnibus Pro vinciis , O quo ad utrumque sexum cum reculari FIXA IONE, sed quidem moderate, HABITO
RESPECTU AD MAIOREM , SEU MINOREM NUME. RVM HABITATORUM IN SI IGVLIS COMMUNITAT DEUS, ET AD TALITATEM AGRURUM, adeo ut secundum
circumstantias oneretur Personale PLUS, ET MINVS or in ali tubus locis, via quia snt limitropha , mel ex defectu se cientis numeri pro Agrorum Cultura , mel ex aliis Causis IN NIHILO
GRAVETUR . Si ergo eridnae plus, Minus secundum circumstantias gravantur, quid magis oppositum uilitiae, quam illas in universum sine delectu aequo gravari Porro ideo haec invaluit consuetudo , quia uniformis regula flatu nequit quia o lonus proprio undo cohaeret, non alieno quia aestimatio non ex quantitate sollina, sed etiam ex qualitate ducenda est. Agrorum qualitas, numerus Agricolarum, Caesi Clementia, Aeris salubri-ras, Onera localias Hae , in aliae id genus circumstantiae non in universo tantum Statu, non in qualibet dumtaxat Provincia, sed de loco ad locum tam variae sunt e evidentia facti, ut si cogerentur omnes Incolae sub jugo uniformis tributi Capitis, aliquibus leve, aliis contingeret intolerabile . Id plane jure imposssibile est , ut eadem sit providentia , ubi circumstantiarum non est par ratio. Idcirco unaquaeque Civitas, plures etiam Metro- comite peculiaribus vivunt Statutis. Attamen si communicari invicem debent Capita ex integro Stat , ut subeant in universum partem aliquam mili mi Realis, fit necessitas personalis tributi sub unica assignatione, posthabitis circumstantiis, quo nihil asperitis, nihil inaequalius, ut suo loco patefiet. Praetere si res intim imagis consideretur, patebit quam lata inter hodiernum usum, propositam novam methodum differentia
Primo, quia ubi agitur de onere distribuendo inter Vicanos unius tantum Municipii, tunc conveniens est, ut vicissim onera sustineant Res QPe sonae, illa principaliter, directὰ istae verbconcomitanter, & in subsidium Quaelibet enim Communitas potest id latuere, quod sibi magis expedire dignoscit, quia ad Ona pertinet onerum distributio , neminem laedit, dum sibi Glb