Caeremoniale Episcoporum 1837

41쪽

Libor Piliatis. Cap. VII. 21 ei pacem dicens Pax tecum , eui ipse respondet : Et cum apiti tui tuo. Et iterum , ante Sacramentum genufleetens , et statim surgens , recedit cnm eaeremoniario ad pacem dandam iri choro , iuxta ordinem in suo particulari capitulo

descriptum.

6. Advertat autem, ne cuiquam Canonico , neque alteri, etiam Principi, quantumlibet magno , priusquam ei pacem det, ullam reverentiam laciat, sed solum post datam ei pa-eem , quae reverentia scilis Canonicis, Μagistratibus, et Principibus convenit , quando assistens, qui pacem deseri ,

est Canonicus. Dum autem eundo, et redeundo ad chorum transit ante Episcopum , vel altare , servabit debitas reverentias , vel genuflexiones , prout ei a caeremoniario monstrabitur, et prout latius in capitulo de reverentiis exprimitur. Data pace , qRibus per ipsum danda est , dat eam: ultimo loco caeremoniario , qui eum duxit; et redit ad altare, ubi transfert librum a cornu Evangelii ad cornu Epistolae , nisi jam translatus esset a Diacono, et adjuvat ad lotionem manuum Episcopi , ut alias ; deinde sedit ad librum, ostendens Episcopo caetera, quae supersunt ; et data benedicti ne , si Indulsentiae non fueritit publieatae, quod contingit, quando non fuit liabitus sermo , eas tune , petita prius licentia ab Episcopo , publicat in forma. :7. Episcopo vero uou eelebrante sed Vesperis, aut πω Sae solemni, per alterum cautatae , praesente , tune Presbyter,

Canonicus dignior post digni tes assistat , prout et duo Canonici Diacotii, seu iis habitu Canoaleati sine paramentis , euius ossicitam tunc erit ministrare Episcopo navicula- iu-Censi, quoties benedicendum , et in thuribulo ponendum erit, et etamdem Episcopum thurificandi post Evaagelium, et post oblata , et si est paratus cum mitra, etiam ini tuitio Μissae; et post Agnus. Dea accipere pacem, eamque deserie Episcopo, qui statim eam dat duobus D

Conis assistentibus : ipse vero reversus ad sedem suam in

choro , illam dabit Subdiacono , qui eam eaeteris det; nisi

celebraret aliquis Praelatus, qui haberet proprium assistentem , quem tali casu convenit pacem accipere a Canonico Presbytero assistente, et distribuere caeteris : et habebit locum

idem Presbyter assistens prope sedem Episeopi in scabello, ut alias, usque dum inchoatus . praelatio,, nisi dum stant circuli, ad quos ipse accedit cum aliis, et dum tabetur sui mo , quo tempore accedit cum aliis ad locum suum

42쪽

Caeremonialis Episcoporum.

Duo Canonici in habitu Diaconi Episcopo celebranti assi.

stunt. Eorum ossicium in Vesperis, et Μissa solemni. Episcopo non celebranti assistunt in habitu Canonicati.

GPiseopo, sive ipse Missam celebret, vel ad vespe-1. ras ossicium faciat, vel si illis tantummodo sit praesens , convenit duos assistere Canonicos, qui, si in Ecclesia sint distincti ordines, seu praebendae Presbyterales, et Diaconales , erunt duo primi Canonici, ex ordine Diaconali. Quod si sorte in aliqua Ecclesia nec dignitates, neque ordines distincti essent, tunc erunt duo primi Canonici, vel dignitates immediate sedentes post primam dignitatem, vel primum Canouicum. I. Hi autem, si EpiscoΡus celebret, aut ossicium faciat, induti esse debent habitu Diaconali, hoc est, Dalmatica

super Bocchetium , si ejus usum habeant; sin minus, super Cottam, et Amictum: ac sedente Episcopo in sua cathedra Episcopali , ipsi sedent hinc inde super scabellis nudis; ac procedente Episcopo a secretario ad altare, et ab altari ad Sedem, et rursus a sede ad altare , ipsum medium sa-eientes , ac fimbrias anteriores pluvialis hinc inde sublevantes , quando.eo utitur etiam apud altare, cum illum incensat et si opus: erit , ejus brachia sustentantes, deducunt;

videlicet senior, sive dignior illorum a dextris , alter a sinistris , capitibus detectis; et debent Episcopo solemniter celebranti assistere ultra alios duos, qui serviunt illi in ODMio Diaeoni, et Subdiaconi pro Evangelio , et Epistola cantandis , de quorum ossicio, et habitu paullo post dicetur in sequentibus capitibus. Quod intelligendum est, quando Episcopus celebrans sedet in sua sede, et solio Episcopali , secus si sederet in laldistorio , quia tunc non requiritur alia assistentia , nisi Presbyteri assistentis, et praedictorum Diaconi , et Subdiaconi , ad Evangelium , et ad Epistolam in Missa servientium , qui eo casu supplent apud Episcopum loco illorum , imponendo, et auferendo illi mi- tradi , et chirothecas, aliaque omnia faciendo , quae ipsiduo Diaconi assistentes, pum Episcopus residet in sede sua Pontifieali, sacere solent, prout statim ipserius dicetur.

43쪽

Liber Primus. Cap. VIII. a33. Ossicium ergo praedictorum Diaconorum assistentium est, ut cum Episcopim ita Vesperis genuflectit ante altare super faldistorio , ipsi aptent hinc inde decenter latera se vialis super eo ; et junior ex eis , qui assistit ei a sinistris, aufert illi 'mitram , quam dat ad manus ministri, de ea servientis; alter vero a dextris aufert ei biretum . complana do leniter capillos. Cum vero Episcopo mitra imponitur , Diacon assastens a dextris, iinposito bireto, illam imp net, altero a sinistris adjuvante , et vittas a tergo Episcopi aptante : et semper , quoties Episcopus apud βedems Melevat manum dexteram signando se , aut alios signo crηcis; velut cum benedicit thus , cum benedicit Presbyterum assistentem, qui eum thurificavit , vel alias quoties person- , aut res aliquas Mnedicit, sive pectus percutiendo aut alia de causa toties Diaconus a dextris parum elevat pluvialea latere suo, ac etiam eum thurifieat altare. Cum autem elevat ambas manus , et quando est lecturus aliquid ex mhro , seu daturus Moedictionem solemnam , Diaconi assistentes hine inde elevant fimbrias pluvialis , et cum Episcopus eantat, vel legit aliquid ex libro, ipsi Diaconi assistentes hinc inde apponunt manus super librum , et primus volVie

klium , alter digito indicat textum , qui legi debet; sed celebranti Μissam, quia non habet pluviale , sed planetam ,

non est necessarium fimbrias elevare, sed ei servient in cae eris rebus necessariis , et specialiter imponendo, et aus

rendo mitram , quod saepius accidit: videlicet primo, cum pervenerit ante altare genuflestus; secundo , post thurificationem altaris in principio Μissae , cum V e thurificatur; tertio, eum dicit Introitam , et Erile eleison , cum dieii Gloria in excelsis Deo, cam dicit orationes; quarto ad Eva gelium , idest, statim data benedictione Diacono ; quinto ,

statim finita consessione per Diaeotium post sermonem, ubi sermo habetur, pro absolutione danda; sexto, ad offert rium; septimo, cum post osteriorium ad altaris gradus p venerit ; sed hoc casu Diaconus , Evangelium mutans, a sert ei mitram: et regulariter cum Episcopus est apud alta xe , serviet ei Diaconus Evangelii, cum vero est apud sedem, servivat ipsi assistentes; nisi ubi necessitas aliud suadeat , ut post thurificationes altaris: quia tunc primus Di eonus assistens imponit ei biretum , ot mitram, cum Dia-

couus Evangelii, sit impeditus cum inuribido , lata de

44쪽

Caeremonialis Episcoporum. manibus Episeopi accepit , ut eum thurificet. Regulare eqim est, tam in Μissis , quam in Vesperis , quod , existente Episcopo apud sedem suam, sedenti semper aufertur , et imponitur mitra: secus quando genuflectit, pro oratione facienda; quia tunc stanti imponitur , genuflea aufertur excepto casu primi accessus ad Ecclviam, ut supra ,-P. II. S. V. ) et quando est apud altare, in Μissa stanti

imponitur , et ansertur. Hoc etiam observent ipsi assistentes, ut cum unus ex eis fulgit , facturus aliquod ministerium , ad rem divinam spectatis , pariter et alii coassistentes sum gunt; cum autem sessuri sunt, nutu capitis se invicem ad sedendum invitant. Haec, quae diximus , obserVanda sunt , celebrante Episcopo solemniter; 4. S i vero non celebret, sed ossicio divino intersit, pra sati assistentes Diaeoni erunt apud Episcopum in habitu C nonicali, et omnia facient , et observabunt, secundum regulas supradictas. Sciendum autem est, quod hujusmodi a sistentia facienda est tantummodo Episcopo loci ordinario,

et nulli alteri , etiamsi sit Legatus, qui in sede Episcopi

sederet.

elum Diaeoni in Missa solemni, quae ab Episcopo e lebratur. Induit Episcopum sacris paramentis. Evangelium cantat. Quando recitare debeat Consessionem. Eviscopum sacris paramentis exuit

1. Deonus , qui Evangestum cantaturus est, Episcopo solemniter Μissam celebrante , debet simul cum aliis nonicis Episcopum ad Ecclesiam comitari; nam et ipse ex Cadonicis Diaconis esse debet, nec refert an sit de antiquioribus, necne , cum tale onus inter ipsos per vices, vel alias arbitrio Episcopi, vel juxta eonsuetudinem Ecclesiae, distribuendum sit: et dum alii Canoniel accipiunt paramenta, ipse quoque eodem loco accipiet sua , aliquo ex Cleri- eis Ecclesiae adjuvante ; et primo accipiet amictum, quein in medio osculabitur , qui crucis figura carere non debet ;eumque sibi aptabit circa collum , ita ut collaria tegat ;mox albam , et cingulum accipit, succinctus albam sibi circumcirca aptari faciat, ut aequaliter fluat , tum stolam prius in medio , ubi crux est, deosculatam , super liuine

45쪽

Liber Primus. Cap. IX. 25

Tum suum sinistrum imponet, et sub suo brachio dextero firmiter alligari faciet ; demum accitiet desinaticam , nisi es-Serit tempora , quibus ipse ,. inev Subdiaconus planetis plicatisu i debeant, sicuti in ea . XLII. et XVILI. lib. II. explicatur; manipulum vero non hic, sed putea accipiet; qui Sic paratus, simul cum Subdiacono, postquam Episcopus Iaverit manus , stabit ad ejus dexteram , et simul cum Su diacono stante ad sinistram , capiet palamenta Episcopi de manibus Acolythorum , ea suo ordine serentium : illisque traduet Episcopum modo , et ordine in ea . VIII. lib. II. Iate , et distincte expositis. Episcopo parato , aecipiet suum manipulum ; et cum Episcopus procedet ad altare , ipse immediate ibit ante illum ad sinistram Pres teri assistentis;

ciet deinde consessionem cum Episcopo ante altare stans

ad ejus sinistram , et eum dicit Tibi Fater , et Te Pater, Conversus ad Episcopum , prosunde se inclinat. Postquam Episcopus osculatus fuerit librum Evangeliorum super altare , porriget illi naviculam incensi , cochleari prius, et manu Episcopi osculatis, et imposito thure in thuribulum , reddit naviculam Λcolytho; a quo accipit thuribulum, quod

Episcopo porrigit, summitatem catenularum ponens in manu sinistra ipsius Episcopi, thuribulum vero in dextera cum debitis osculationibus : et dum Episcopus thurificat altare , ipse brachium ejus sustentat ; quo thurificato , recipit th ribulum de manu Episcopi, cum Osculo manus, et catenu larum , et thurificat Episcopum in cornu Epistolae cum mitra stantem , triplici ductu , ante, et post thuriscationem profunde se inclinans , ac reddit thuribulum Acolytho. Recedente Episcopo ab altari , ipse ibi remanet cum Subdiacono , at dicente Κyrie eleison Episcopo, ipsi idem dicunt inter se, stante in eodem loco versus a tare ; Sedente

postea Episcopo, et ipsi sedent in scamno aliquo parato in cornu istolae altaris. Et cum Episcopus intonaverit canticum Gloria in excelsis Deo cic. una cum Subdiacono , illud usque ad finem prosequitur. a. Cantata per Subdiaconum Epistola, eum per chorum eantatur ultimus versus Gradualis, sive Tractus, aut Sequentiae , seu ante Alleluia , aut etiam citius , prout dist-tia aliaris exquiret, portabit ante pectus ad altare , debitas

saciendo reverentias , librum Evangeliorum clausum , collo

eans illum in medio aliaris. Deinde aecedit ad Episcopum

46쪽

as Caeremonialis Episcoporum. , cum debitis reverentiis , illiusqne manum OseuIatur : mox T dit ad altare, et gelissimus suprat infimo eius gradu in medio , dicit secrete Mundis cor meum etc. ium Surgeias

resumit librum de altari, et rediens ad Episcv- , inclain natus , petit ab eo benedictionem , disens dube Domne benedicere. Et habita benedictione, accedit ad Evangelium

cantandum, portans, ut supra, ante peetus librum Evangeliorum clausum , et in dens ultimo loco post omnes suoseomministros; eum erit in loco, ubi solet Evangelium cantari, ponit librum apertum in manibus Subdiaconi, vel ita legiti, aut alias, iuxta consuetudinem Ecclesiae, ut in praedicto eap. VIII. lib. II. et junctis manibus ante pectus , dicit canta o Dominus vobiscum. Et cum didet Initium , vel Sequentia Saneti Evangesti etc. sigmat pollice

dexterae manus initium Evangesis, ac seipsum iis fronte , c , et pectora i et dum respondetur a choro Gloria tibx Domine , accipit thuribulum de manu Aeolythi , sive caeremoniarii, et librum triplici ductu thurificat, primo in medio , tum a parte dextera libri, mox a sinistra; et reddis thuribulum caeremoniario : ac manibus junctis incipit Evangelium.

3. Quo finito, saetis debitis reverentiis, revertitur ad altare, ad locum suum ; sed si Episcopus esset apud saldistori mn, ipse eum stantem , lectu Evangelio , triplici ductu thuriscare debet: si vero Episcopiis est in sede sua , id spectat ad

Presbyterum assistentem. Si fiat sermo per Episcopum sedentem in laldistorio apud altare, statim finito sermone Ipse stans ad ejus sinistram modicum inclinatus recitabilconsessionem in tono, prout infra in cap. XXXIX- M- II de tono confessionis ete. Et cum ia ea dicet Et tibi Pater , Drofundius inclinabit, sic etiam in sine cum dicet Et te Pater. Idem faciet, si sermo per alium babeatur, sed quis tunc Episcopus sedet in suo solio , ipse stans apud infimum gradum solii , faciet consessionem eodem hono , et modo, ut supra. Cum Episcopus iacceperit cantare Srmboluin credo in unum Deum eie. cum Subdiacono illud Submissa voce prosequetur apud altare ; ita tamen , ut noupraeire, sed subsequi debeant Episcopum , et cum a choror iis ius fuerit versieulus Et inearnaius est , usquo ad si num ; ad quem ipse, sicut alii Canonici, profunde se inclinat, accedit ad abacum, et cavit bursam cum corpora-

47쪽

Liber Primus. Cap. IX. 27

limus, quam, ad oculos usque elevatam , ambabus manibus Portat ad altare, incedens solus , gravi et decoro incessu , et solitas reverentias Episcopo et altari faciens: ibi extrahit ex bursa corporale , quod explicat, et extendit in medio altaris , et collocans a parte Evangelii buriam , ita ut altare non impediat , et redit ad locum suum , et ibi sedet.

4. Finito Symbolo , si Episcopus sedebit in laldistorio ,

aufert ei mitram ; et lecto per eum offertorio , imponit eidem mitram pretiosam , et simul cum Subdiacono aufert annulum, et chirothecas. Quod si Episcopus erit in sede sua Episcopali, Diaconi assistentes auferent, et imponent ei mitram, et auserent chirothecas. Redeuntem Episcopum ad altare, et gradus altaris ascendentem ipse a dextris adjuvat , mox ut Episcopus pervenit ad medium altaris , Diaconus accedit ad cornu Epiastolae , et accepta una ex duabus hostiis, auas invenit a Sacristae in patena paratas cum illa tangit alteram , et patenam , et calicem circumcirca intus , et foris , et dat illam Praegustandam eidem bacristae. Idem similiter facit de vino, et aqua, modicum de illis effundens in pateram, ad id paratam. Tunc porrigit Episcopo patenam cum altera hostia,

pro sacrificio offerendo cum Osculo patenae, et mauus.

5. Dum Episcopus dicit Suscipe , sancte Pater ete

Diaconus ex ampullis mittit in calicem , quem prius purificatorio abstersit, vinum pro consecratione , et post admistas illi per Subdiaconum paucas aquae , tune per Episco- Ium benedictae , guttas , offert calicem Episcopo cum oscuis etiam calicis , et manus, cum eo tangens et ipse calicem

dicit Osserimus tibi Domine etc. et posito per Episcopum

calice super corporale, ipse illum palla cooperit: et accedente thuriserario, ministrat Episcopo naviculam , et mox ponit in ejus manibus, ut supra dictum est, thuribulum, ut thurificet oblata, et altare, quem adjuvat, supponendo Sinistram brachio illius , et retrahendo dalmaticam , dexteram vero ad pedem calicis ponendo, ne, dum Episcopus Oblata thurificat, thuribulo tactus , e loco removeatur, vel aliquid

ex illo emuat: et eum thurificanda erit crux altaris, ipse opportune calicem e medio removebit, et cruce thurificata, in eodem loco illum reponet. Finita thurificatione altaris , aceipiet thuribulum de manu Episcopi, cum deosculationibus, et eum stantem cum mitra in cornu Epistolae triplici

ductu thurificati mox accedit ad thurificandum digestates,

48쪽

α8 Caaemonio is Episcoportim et Canonicos, et alios de choro, ordine in eap. XXIII. lib. I. descripio. Quo facto , dat thuribulum Acolytho, vel

eaeremoniario, a quo et ipso, stans post celebrantem in gradu altaris infra suppedaneum, thurincatur. Finita praesatione, accedit ad dexteram Episcopi , dicens cum eo Sau- et , Sanctus etc. et statim redit ad locum suum post celebrantem; et eum celebrans incipit verba Canonis, videlicti Te igituv, clementissime Pater etc- attente advertat, ut opportune partem dat maticae ad brachium illius sublevet, et discooperiat, et cooperiat ealicem, quo ies opus fuerit 3 prout in rubricis Μissalis explicatur ; et cum celebrans elevat hostiam , ipse genuflectit ad ejus dexteram , et sinistra elevat aliquantulum posteriorem partem planetae. Reposita hostia super corporale, surgit, detegit calicem , et statim nusseelit, et iterum sublevat planetam , dum celebrans ca-:em eleVat, quem repositum Super altare palla cooperit, genuflectit, et redit ad locum suum post celebrantem ; a vertens , dum celebrans signat super hostiam, et ealicem , ut partem diamaticae circa brachium ejus semper aliquant lum sustineat; et cum dicit ea verba Canonis, videlicet

Benedicis et praestas nobis etc. ipse accedens , detegit calicem ; et quoties calicem detegit, toties genuflectit, adorans SS. Sacrametitum prius , et post. Cum celebrans bignat dicens Per ipsum , et eum ipso etc. retinebit duobus digitis dexterae manus pedem calicis ; et reposita hostia supereorporale, tegit calicem palla , et redit ad locum suum. Circa finem Pater noster etc- videlicet, dum celebrans

dicit Et dimitte nobis etc. ascendit ad cornu Epistolae, et accipit patenam de manu Subdiaconi, cum purificatorio detersam . osculatamque ab ipso videlicet, dum dicit verba Canonis Libera nos etc. ponit eam in manu dextera ipsiuseelebrantis, quam similiter osculatur ; et cum Episcopus supponit patenam hostiae, et ipse detegit calicem, ac posiata per celebrantem particula hostiae in calicem, illum tegit, et cum celebrante dicit Agnus Dei etc. et supplet loco assistentis Presbyteri ad librum , donec ille redeat ab osculo pacis, infunditque vinum iu calicem tiro purificatione celebrantis.

6. Si iacienda erit Communio generalis, postquam Episcopus celebrans, se , et Diaeonum , et Subuiaconum communicaverit, anis purificationem , et autequari digitos abluati

49쪽

ipse Diaconus , stans in eoran Epistolae inclinatus, consessionem alta voce cantabit, aliaque siciet, prout in die Paschae dicitur. Advertendum autem est, quod etiam si non. fiat Communio generalis, semper a Diacono , et Subdiaco no , nisi sint Sacerdotes, et velint celebrare, accipienda est Communio ab Episcopo celebrante, a quo et immediate osculum pacis accipere debent, ut dicitur in capit. XXIX. lib. u. et in cap. XXIV. lib. I. 7. Postquam celebrans digitos abluerit , Diaconus, translato libro cum pulvino ad cornu Epistolae, imponit mitram pretiosam iri capite Episcopi, qui abluit manus i mox eidem mitram aufert, et vadit post eum; et dicto post ultimam orationem Dominus vobiscum , ipse stans eonVersus ad populum , sive ad altare, quemadmodum Episcopus cantat Ite , Missa est in iono competenti , Vel Benedicamus Domino , prout tempus exigit. Et si celebrans est daturus benedictionem, imponit ejus capiti mitram pretiosam, nisi sit Archiepiscopus, qui sine mitra propter reverentiam crucis henedicit. 8. Si celebrans sit Archiepiscopus , et cum pallio ces braverit , data benedictione , et publicata Indulgentia, Diaconus extrahit illi pallium, et super altare illud deponit ; denique comitatur Episcopum , donec, depositis manipulis ver ipsum Diaconum , et Subdiaconum , illum exuat sacris

paramentis; quo exuto , etiam ipse sua depouit , et recedit in pace

9. Si celabratur pro De iunctis , observabit , quae in Μis. sali de Missa Desunctorum dicuntur. In Collegistis, vἀabsente L piscopo, et in Dominicis Adventus , et Quadragesimae, ae seriis servabit, quae de iis , in propriis capitibus , et in rubricis Missalis Romani leguntur.

50쪽

3o Caeremonialis Episcoporum.

Canonicus antimitor , ex ordine Subdiaconorum, seu dignior ex eodem omine, assistat Episcopo solemniter celebranti. Quae paramenta afferat Episcopo. Quando imponem do. beat manipulum Episcopo. Epistolam cantat. Ministrat ampullas vini Diacono, et infundit aquam in calicem , patenam sustinet, calicem abstergit, et reponit , ac Diaconum adjuvat in exuendo Episcopum. I. O Odem tempore, et eodemque loco, et modo, prout

Lia de Diacono dictum est , Subdiaeouus , qui et ipse

de numero Canonicorum erit, et si inter canonicos disti eius erit ordo Subdiaconalis, antiquior , seu dignior ex eodem ordine , comitabitur Episcopum ad Ecclesiam proce, , dentem , et accipiet paramenta sibi eonVenientia, quae eadeinsere sunt, quae superius Diacono conveniunt, excepta stola,

qua Subdiacoitys non utitur; accipiet autem super alba tu- Nicellam , quae ejusdem formae est, cujus est dalmatica Di Toni , nisi quod strictiores longioresque aliquantulum mani-nieas habet.

a. Episeopo igitur incipiente legere Psalmos Quam di-leeta ete. affert illi caligas , et sandalia , ex credentia suma pia, quae portat super bacili, vel super velo, alio velo se-rioo cooperta , ambabus manibus ad oculos usque elevatis;

et adjuvante uno ex similiaribus Episcopi, induit primo ti-hiam, et pedem dexterum Episcopi , mox Sinistrum , genuflexus sub cappa illius , et eum tempus erit, simul cum Diacono adiuvabit Episcopum, dum caeteris paramentis sacris induitur; quod munus licet ad Diaconum praecipue spectet, Subdiaconus tamen coadjuvat , ubi opus est , ut infra inevit. VIII. lib. II. Et postquam Episcopus suerit paratus, ipse accipiet manipulum , et procedente Episcopo ad altare, immediate ibit post crucem , librum Evangeliorum clausum ante pectus portans , in quo inclusus erat manipulus Episcopi ; et facienti Episcopo consessionem, ipse parum retro

stans apud Diaconum, respondet simul cum Presbytero assistente , et Diacono , et interim deponit dictum librum Evan-'geliorum in manibus caeremoniarii, et cum Episcopus dicit Indulgentiain , absolutionem eie. accipiet ex dicto libro