Zacuti Lusitani, medici et philosophi praestantissimi, Operum Tomus primus,…

761쪽

Quidam ob copiosum vini potum,alij ψb

falsorum esum,aestum,exercitaum,iram,

Is I S T O R. X X. GAL EN L Dis fisi acuta. Uibus artibus Cyrillum , Boethi filium, clam cibum sumere deprehenderit Ii Gallanus in febre,

Aebus puer haseraretur noctu imal jsset , indi abundus, non Imsse concitari humor Methus in thalamum pueri , Galenum manu apprehensumion praecedente diaria , quo- E dimis, inquenti quisumque in Disse tibi tim iam, humores, facilius ab , spuerim atre, eum assilise ,Aebi liueti dia em pammam concipiunt; ta- tumfuisse melli re ut nihil in MahaLisatum esset,lun ior adsit dispo icto quis an an febricitaret dete inaret. An satinus pueri pia rucalorem febrillam: prius gens 'explorato; nulloquid om pacto eum febricitare se refer aris, : N agens non potest tam en adhuc is victus Use puerum aliquid clam co- se disiposuo , ut elegantee do- medisse, onmmen. mis is incesta immo illa,' piam ad WAccedit eriam qu3d calor in comedendam uiam tunc abscinditam esse; disset dit quando em diu cohseruari non possit c mater ad balneum Dum domum claudet At, . ct securitatiae akliosa, ex adusta,& non pu- ωWa,ciatim in Io luconiectam obsignabat fu .d interdum fieri Iupra in nom. M'. s. lat 'ereram Galenas iubas Mstim mei e Gibus audia est bilem,& adurit, de cuius matris transtulit puerime lectum insteret, oe agitari, Ssupra. superimponebantur,substernebarus que vestes, cuti,cts aflammare corpus, novum est iam attolli iussit an Didpiam in eis Asionditam esset': -

762쪽

, p sicisse iactabat. Sed cum dicimo die quo S i u au ilἱum bibisset,ac parumper copiosiorem cibum quam

es ri ιnt,oe antea enuem tamen ad c accepisset', sequenti die qui an O .saum s lib. de praecognit .ad posthmn. cap. . ne Pis id Galeno renuntiaret, magnopere vetuis, existimanseam febrem neqtie vehemensem fore, neque iatra diem visu

PARA PHRASIS. promisses M. Procedente vero die, quum seseis agitae prus

CYtilli Boethi filium clam eibum sumere, ex ariis , rei Sextus a re a Clodio Seuero,dicino, ct amiso intellecta, praeceptis, fuisse Galenum assequutum lia Hirma- satim Gadenus vocatus fuit, qui pos tres dies, septimo nimi-bit qui Hip sensia perlustrat.Is enim lib. 2. . 8 Sic prae- rum,si quis is primo decubitus die eos enumerasseri rem ium Metho nim

xrbo cibum assumens quis non corrobamr, pluriulimento rpus viisignificatur, quias non assumenti cibum hoc accidat, cire oponet quod indiget euacuatione.Huic mcum in quantitate, α qualitate moderata Galenus adi-- mentum consuleret , de palam non offcrretur , Crat necessi ut clam assiumeretur; sed qui fieri potest,ut hoc ratiocinio inductus huius recidiuam fuerit assiequutus nonne ex humoribus relictis in corpote,& denuo rectu descentibus poterat oriri recidiva 3 minime quidemm: Gal.pueri illius corpus multa egere va r- pilo adstruxit, signum profectri humoris portione, ncm passum fui Te puerum o Exactum autem Galeni iudicium mirari licet,qui modum quo puer clam assumeret alimentum adinvenit: Clim enim mater in balneum proficisceretur, ille e sicam arumebat: Nam pueri suapte natura edacissimi sun r, vi docuit Galen.6e experimentum satis confirmat,&.quuta ob vehementiam caliditatis multum conficiat,& iccircc. plurimo indigeant alimento, victus rationem exactam 1eruare haud queunt, sed vario, & inordinato, & de in- dustria quaesito utentes cibo tapissime solent pati recidi, dicis usi iuram ct dissessuram , hominemquesanum; manserum,praedivit sidore erumpente hora noctisse minascimi illis primisi ei, quod euenit, Seuero id plane non dente.Gisia haec res V admirabilis Maero,ct vhlgaribus quibusdam Medicis minime tamen iis admirabilis qui quaseri' sit Galenus ιommentaria in lib.Hip.epid. dc h b d crisibus didicerunt. Θο - sicuti modo narrabam, haec praedicere f.vulgaribus ictis Medicis admirabliis res videatur,

PARA PHRASIS.

P Lurima sunt quae admirationem merentur in historia hac,sed elim mirabilis fuerit Galenus, &diuini Hip. . mentem coluerit apprime, mirun non est quod in prae- . dictionibus ita sit verax, & certus. Sed si hoc ita est,ro' gabit aliquis ex iis qui contra hune diuinum auctorem plura machinantur, cur ipse dubitanter fuerit loquutus, dum dixit quod in septimo, vel sexto die morbus effetiudicatulus: Nam vel vidit signa coctionis, vel non. Si primum, perfecta debebat esse crisis, minimeque reuer-t i a scatent. Quare surum morbum poterat praesagire , sin conisa, malumia solum hunc modum rectatuae respexit Gi- erat pronuntiandum. Sed haec facili negoti, dissolui

lenus, propriam puerorum naturam exacte contemplans, possunt quum enim in quarto signa bonae cocti is non Auare in eam deuenit sententiam,v t crederet illum a ci- viderit, duos dies comprehendit, ne falsus depictendebo qualitate in idoneo,& a Iantitate immoderato iserum retur, eo maxime quum morbus non est peracutus qui in morbum reincidisse:maxime clim debilis e siet,& con- ad septimum terminatur, a. crsi a. Quare clam morbus ualescens. Quoniaim ubi cibas praeter nationam ingestus est, hunc terminum φxcedere non posset, ad sextum iudiis morbwn it,ut monsit Hi p. a apb 17,Nam alimentum .cium necessarid fer batur. . debet esse piportionatum calori coquenti,qnare in eun- Reuersurum autem morbum statuit si sexto iudicetur, aualesientibus alimonia parum, & saepe offerenda, ut in D nam hic dies non simpliciter,de absolute,sed cum addito con .animaduertit Galenus: Si enim aliter sereris non co- decretorius malus nuncupatur, quoniam cum periculo,cto, neque gubernato cibo saec esces cruditas , aqua infide, Obscure , imperfecte iudicat, contra septimus i. mnis morbi scaturigo emanat ut fetulit Galenus libae dira , decretoriorum omnium primus iudicat secure,

cibis boni,st malifueri et . . praesertilam si alimentum sit fide,perfecte , & hoc adeo verum est , ut sero quines in Crassum,& terrestre,& saccum generet lentum, ut panis septimo iudicati vivant, pereant comis qui in sexto tu sine obsonio, qui cum sit lenti tacti obstruit, disseulter dicantur, quia cum dissicilibus symptomatibus, & peri, Coquitu Ut notauit Galenus lib. t. de adimemor faciarie s. culo maxim vi sine notis, & ad malum hic dies iudi re& recidiuas facere consueuit si et, ut toties moeruit Gal. i.adast, ct .PUD m. I dc propterea iudicantem hunc dieth tyranno assimilandum censait sib I de HA. decretorica η. Ex eo st, ut qui in quarto ad peiorem statum reci dunt,plerique sexto moriantur. It Hipp rat i. epidem. sect a. text. 71. omne, tempestate illa tertia aegrotantes in die periisse assismat

text. S3. yextodie per fluorem sangui Eis natium fuisse ii beratam Deinde nus ex fratribus Epigenis sexto fuit iii dicatus, ut refert Hi p. I. epit est a.ten 8s.& Mic. a. fessi i .cis docet plane possie dari cissim qptimam sexto. Et Iii p. l 4. demo puls m isis,plurimos aegrps sexta die iudieas sfuisse scribit. At hoc contingebat quia febres paribus r petebant, ali s cessis in eo nunquam fit b a.Quod si ali-

quando contingat vacuationε in eo fieri,quae aegro ediferar,impossibile est quin post sequatur sortis aevi labor,& magnus tim0r, neque aeger est securus,quin aliquid ex materia aegritudinis remaserit,ex quo aegritudo faciet re- Rhasius lita Io,

Recidis febris praecognitio, & illius per Isudo eiu discessus, historia.

Extus λ.morbum intad taci madia vinprimum Aem Ascubiculariis Huic ibridens GHems non posse or die iudicaturusH, quo sexto die iuvicium contigisse' re - 1 summissum 'Imo,opti fore iudicationem eamqvi per sudorem ex necessitate euentorim.Sexto itaque die morbi iudicatio euenis, o cum Aupra modum contentio es esset Sem materi: m, febre nou redeunte, redingueret, q-tidie cidiuam,ut scite

Consule Amata tract. de diebus decretoriis, tinde to die.

763쪽

haec febris saerit optimus,vel bonss, dic fuisse optimanti rrario veromqdό nostris temporibus obungluuiem , MNam 26. duo esse genera sudorum praedixit. suo vitam visus fuit, ut obseruarui Iacobus OEtiatis Sudor optimin, inquit, per omnes aratos morbos, si per diem Ab Gobserua m propriis,& CasiparuωV volphius -- euenis decretorium, re intem sedat febrem. Q te cimi in dem tila quos misit Sehenkius βε.6 desuri ASic rep.wdecimo septimo sudor euenerit,& perfecte sedauerit fe- pore sceminae , funuchi, de pueri ob frugalitatem non -brem,in optimorum numero connumerandum essedu - c'rripiebant tu podagra, quum tamen tempore Galeni ea bitat nemo. Hunc isdicantem sed'rem passus est Perti frequenter vexetur,ut notat Galem lib. 6.aph.27.2 28 cles lib. 3 epi in. . text. 7.le cuillo iudicati sent An Audi Galenum lib.2.de causisFmpt,e.1.- -- qu et xion,Nicodemus &illa mulier quae in Thaso decumbe- nos rigori semperfurem1uccedere, n tamen sint ba Seiu Ab i ex dem operis Herophon,Nicodemus,Clao- tum verus, etiam si quis eum commode determinet. Vnum nactide Meton,& alij qui diebui decretoriis suiuunt, nec quidem merus sermo es, nec si determinaus dixeri λ& a febribus fiunt liberati: Quare optime dixit Hip. . Gui citra externam occasionem ex corpore nostro concutis aph. 36 Sudores finitantis si in perint,iani , tenis die, ct res rigores triumlu offebris necessario aitura ne seu

-nto,st timo, ct nono,ct undecimo, ct quinto istimo, D--do, etiam multis Medisi et nos praecesseram, trigesimoprimo, ct trigesimoquarto. Quapropter non est validi,ac qui legitimo iana θη Tto e praeeduntia π mirum si Medici Romani non obseruates Hip mentem, qui ardentes febres si sunt. Solent eleiusnodi rigores& do strinam saeptus repetitam , neque contemplantes Hosa sequi vistes rationem,qκ- in rinde tam o dies,Galenum deluserem,atque vatem appellarint,& ab ple runt,ac sam a cibo se lauarum: m vere ipsis ciboram illius methodo recedentes ita miserrime fuerint decepti. gurii tristi floris Mac pituit' riri temperam mi t. prompti mequi sint affecti,rerris squi re reia vi G

HI ST O R. XXII. s ALE N Lrigore sine febri. i

sed eum f

ragor sine sebri a crassis eduliis subortus, tineat pitula

medicamentorum calefacientium lan S, u g

sed cum inter humores crudos praecipuum locum obtineat pitvira vitre quid obstat ut haec vel alius crassius, lentus,aut glutinosus hnmor exuperet in corpore,& ob E crassitiem, re frigiditate nec acciendi oec putrescere posisit. & sic rigorem, sine febri committat, qui nonnulli 1ςmel accidat, aliis per circuitum pluribus diebus ,. vel in uiadolescentscisi x conEUHGnostrum AIO continui; ab initio usque ad finem: Hinc disces quai A. Hdria accidisse,quando imuini son rigaui inhis ali Mando ad rigorem seqdatur febris, interdum sine Maritumni Ietessera tautem hic piaribus ex oria e dishmpa, e contingat:neque enim est una & eadem ratio crasma ruma Diates, multas, teneras, ac recentes,s a baenetrict sitie & frigiditatis,nec eadem laborantis virtus,nec ea Metrat ' in asin autemptis es earumno acte mammae Ase dem causa putreginis, nec eadem multitudo humoris mcte transa feb. i careret, surrexit ma Σreuertensiorrorem intereassentiens item;

ne usique ad balnei se res cum ad ba rem evehementior in st,eiatque accidem ri Wisatus βρο- etsi post rigotem superuenit febris, ob dictas e:

tas conquieuit. est aeque intensa, licet algenus quotidianae semfurrexit ma ne centa sit,& cum haec pituita humor admodun entiens iterum das non putrens, per membra sentientia delat ad baneum non Concita sed horrores. C'ns , - rigore accidens rigor Geneti ter Ia obsim de parti . . sit cap

768쪽

Tertia quia . nulla assignatur causa mare in Abris intermittentibus .cessante 'rigore tatim sequatur feb Nam sis rigorii ctis. sebrihus fit qui agitato humore

770쪽

, quando autem non bene parantur, prodesse non possunt, laneum ergo innae temperatae 3 vel tepidae in omni specie febris prodesse potest ,& sic in curatione febris

possunt, A r ve Hiraesertim sisula reali nnini bitastinosa.

itu ut umbalneum pei irasciariS,&vias angustas e in omni periculum est quod non commode vacuetur, immo ob-1e febris struantur pori,& sc escebat Galenusta, sumia si plurimasit succorum abundanti nec balne nec e risi prima est,ut febris se medi bc is,& 1n declinationesecan- haec vacuare licstr qu e quando adest cacochymia, vel 'da, quo corpus sit via tum signa coctionis an plenitudo quoad vasa vel Oadvires,balneum estiui miti . reant. Testia est, ut administretur citra horrorem: Nam cissimum, Gai Io. meth. Io ante med. 9 7 Rcom. 6. horror qui tunc accidit, humorum multitudinem signifi- confirmat, quod plethorica dijositio balneum non a bicat, & f rem auget, vel si non adest , eam de nouo gene- mittit et magna vinum,si enim prius non m

Tat. arta,qubd imbecillitas alicuius viscessi non adsiti mas,humores Equ cunt; Sc fluxiones pariunt,quia re pre recipiunt, quando tamen est imbecillita alicuius par- s Qui vero opposita sunUnihil urgent. Dic aὰ primum tis ignobilis tunc amplius noc re solet; ex Gal. balneum esse utile in aestuosis febribus in declinatione, jo. & constat in iis qui pontagis,& arthritidi sunt obno- quando iam mites sunt,neque Calenus 1 o. meth. I o. per xij , quoniam tunc tota talutis spes est si humores noxij a militiem febris ad balneum requisitam, intelligit quod , quarum ci racione utendum est sine periculo, si vero exigua sit, peti ignobiles transferanturi Vltima febris conditio ex od in prima regione humo m crudorum Copia non adsi quoniam balnei vi pera orpus distribuuntur, ita quorum Fraesentia non solita balnea , sed filistio nes , S exercitia teprobat Galenus lib. . Hesanit, tuend. cap. s quando videΙicet humores crassi in prima corporis tegibne abundant. Quare balneum in febrium putrida tum declinatione, cum signis coctionis, est celebrandum, praesertim si viscera sint robusta, & in prima regione cru

Aduersus B c mohhtilla 'bstare videntur , primo ;liatur; ut ex Hi mente docet Gah 3. acut 18. non vo ter ergo quod febris initis sit, o balneiam conueniat. Secundo. Balneuhi remefitum euacuasorium est, & inter 2. vh.com. IT .s 4.aph. 2.3c plethoractim sanguinis mi L. sione,rum balneo curatur ex Gal. I 3.meri, cap 6 Igitur in febribus suttigis non oportet quod corpus sit euacuatum, ipso enimeuaca itur. Tertio ante tinguinis misiasionem , & purgationem Hipp. & Galenus 6. Fidsect. s. textiis. iubentuti balneo ut fluxisses humores reddantur, ra suamitem habeat caloreri, sed qdod stis. iubentuti balneo ut fluxisses humores reddantur, , i. p. Iti crudorum 1am in tempore iri quo calor sit mitis, & remissus, ni mitidi bina tum in declinatione. Ad secundum did: balneum esse sed frictio, quidem remedium vacuatorium, verum cogore Ioto antena corporis si qger febriciter,non licet abundantiam1m putrida- tollere exercitatione , stactione, nec balneo, ex ipso 13

egione cru- Ad tertium dic: bd quando sanguis, & reliqui hu

mores crassi sunt, & viticidim plenitudo est exigua, baliar , primo ; neum in quo aeger breui tempore immoretur, antes an immea i- guinis mi Aonem,& purgationem potest esse utile,& hoc

I non o si conceditur ab Auic. 4.tracta a. p.63 omni die, mor conueniati etiam existente crudo : Nam balneuin remedium conce-

est, & intei ctorium est, ex Gal. Fid.seri z. com. . & sic poteth esse. meth.6. O praesidium ange purgationem,quae optime confert, si cor-iguinis mis. pus prius fluidum fiat, ex Hippocr. 2 aph. '. hoc est, ut e Igitur in plicat GH.kr comes omnes meatus reseretitur,& humoresi sit euacua- crassi extenuentur, quod opus balneo fieri posse , pater, guinis misia quoniam eius ope humores sine agita one liquantur, & Usect. s. euacuanturAn hunc sensum intelliger us est huicen. .sfuerim ntiqui prae eperint,vs