장음표시 사용
121쪽
lla OCTAVII H O R R T. L I B. V D T. C sanguinem in uenis contineri , spiritum iri arterr S. Sed pulmonem eme ueluti cellarium. spiritus ad arterias mittetidi seu replendi omnem corporis regionem eX quo spiritu omnes nostri arcu, commoueantur. Phreneticam passionem inquit fieri, tumore in codide sustecto et suffocato sanguine seu calore consuetudinario eX quo crerebrum sensum Scintellectum praebet. Aliud est enim,quod intelligutur, aliud quod sentitur. Cerebra duo. Sic itaque duo cerebra sunt in capite constituta . Vnum ,quod intis lectium dat. Aliqd, quod sensum praebet: id quod in dextra parte ia . cet, ab eo sentitur: a sinistro uero intelligitur: ob hoc sub ea parte subiacente' corde, & semper uigilante, audiente, &intellis gente: quia & aures habet ad audiendum . Quod Praecordia. & Praecordia habet uentris, id est, recarpta custa sanguinis. & spiritus singulis in parti
spiritum . Nam arteria multum habet spiritum, &modicum sanguinem.Vena aUtem multum sanguinem, & modicum spiritum o C T. H ο κ A ae r L N I ad Filiuia E V S E B I V μQuarti LI B. Finis.
122쪽
MVTILA τUO NES, ICTU s. iactus, Sc uaria Vulnerum huma st ni corporis indicta .
123쪽
Con VM in cunctis praepone, & praeponet ipse te: honi
eum,& honorabit te: time eum, Sc securus cuncta experieriS .
124쪽
huc, qui estpostremus scientis in medicina cum complemeto ipsius & consecutus sum finem in eo,ex expositionibuS eius,& ipsius declarationi bus, uisiam est mihi, ut compleam ipsum uobiscuhoc Tractatu qui est pars operationis, id est, chirurgiar cu manu. Quonia operatio cum mas
Eatai N U nil vostrata est in regione nostra,& tepore ΠΟΘstro priuata omnino: donec fortasse perfit scientia eius. & abscissiim est
uestigium esus:&non remanserunt ex ea nasi descriptiones paruae in ii bris antiqu*ru, quas mutaueriit manus:S accidit eis error & haesitatio, donec clausae sunt intentiones eius, & elongata est uis ipsius: Visum est mihi, ut uiuifice eam cum ordinatione huius Tractatus in ea secundum uitam expositionis,& declarationis, et abbreviationis et ut ueniam cum sorinis ferramentorum Cauterq; et reliquorum instrumentorum ope tis: cum fit ex declarationis additione, S ex properatione eius quod est necesse. Caussa autem propter quam non inuenitur bonus artist sex eius cum manu sua in hoc nostro tempore, est: quia ars medicinae est longa, Se oportet auctorem eius exercitari ante illud in scientia anas inmiae, quam narrisit Galenus, donec sciat iuvamenta membrorum,&ipsoruin formas , et eorum coniunctionem. 8c separationem, et hasbeat cognitionem ossium, & neruorum , et lacertorum, & NumerUm ipsorum et eorum egressionem,& Uenarum pulsatilium, et quietarum, ς loco in exitus earum. Et propter illud dixit Hippocrates, quod noγmen cum nomine est multum, et cum opere est paucum, et praecipue in
arte manus.Nos uero iam diximus de illo in introitu huius libri. Quos mam qui non est sciens, quod diximus de anatomia, non euacuatur, quin iam cadat in errorem, quo intersciuntur homines: sicut ego uidi multos ex illis, qui formantur de hac scientia,& iactant se de ea absque scientia, et sine experimento. Quod est, quia uidi medicum stolidum secuisse apostema scrophulosum in collo ira ulieris, et incidit quasdam arφterias in collo: quare fluxit sanguis mulieris, donec cecidit mortua inster manus eius. Et vidi medicum alium; qui praesumpsit ut extraheret lapidem uiro, qui processerat in aetate, Sc lapis erat magnus. Perinuenit ergo ad eum , & extraxit ipsum cum frusto uesicae . Quare mortuus est uir in tertio die. Et ego quidem iam uocatus fueram ad extrahendum ipsum : & uidi ex magnitudine lapidis , 8c dispositio αne infirmi, quod moriretur . Et Vidi medicum alium, qui accipiebat stipem apud quendam Ducum terrae nostrae Propter medicinam:etaco
Imperitiam Chirurgico ru periculosa.
125쪽
C cidit eunucho nigro, qui erat apud ipsum, fractura in crure eius prophcalcaneum:et properauit medicus cum ignorantia sua,'strinxit fracturam super uulnus cum puluinaribus, & astellis strictura sorti, et non dimisit uulneri expirationem . Deinde absoluit eum secundum desideria sua. Postea dimisit eu diebus aliquot et prscepit ei,ne solueret ligamemtum:et stetit sic donec apostematu est crus eius,& ipsius pes,et peruenit ad perditioem. Vocatus sum ergo ad eum: 8c properam ad soluendum ligamentum :et consecuta est tranquillitas, et euasit a doloribus suis. Vedirum tamen corruptio iam confirmata erat in membro: et non pomi res frenare ipsam. Non ergo cessauit corruptio perambulare in membro,
donec peria t.Et uidi in edicum alium, qui perforauit apostem a cancero sum :& ulceratum est post dies, donec magnificata est malicia eius cum domino ipsius. Quod est, quia quado est cancer purus ex humore me
lancholico tunc no oportet ut perueniatur ad eum cum ferro Omnino,
nisi sit in membro quod toleret , ut abscindatur totu eius. Et propter illud o Filia necesse est uobis, ut sciatis, quod operatio cumanu diuidistur in duas diuisiones:scilicet,operationem cui astaciatur salus: et operationem, cum qua est periculum in pluribus dispositionibus . Et ego iam excitaui in omni loco huius libri, in quo uenit operatio, in qua est ter ror & timor. Quare necesse est uobis, ut caueatis illud, & dimittatis upsum: ut non inueniant stolidi uiam ad loquedum, et dehonestandum. Admonitio Accipite ergo mensuram cum sellicitudine Sc protectione, et infirmosi iμh - uestros cum facilitate 8c firmitudine, et utimini uia meliore perducentegratia D ei ad salutem & successionem laudabilem: et dimittite aegritudines terribiles difficilis fanationis: 8c tollite animas uestras ab eo quod facit uos timere,ut ingrediatur super uos hsstatio in fide uestra &com; modo uestro. Est enim magis remanens ad gloriam uestram, et sublimius in mundo isto,et postremo ad qualitates uestras. G alenus enim iam dixit in quibusdam suis admonitionibus . Non medicetis aegritudinem malam: ne nominemini medici malictam autem diuisi hunc Tractatum
secundum tria Capitula. Paruuo Lia es Capitulum primu. De Cauterio cum igne, et Cauterio cum me hyi' dicina acuta,capitulatum,& ordinatum a capite usque ad pedes,et seremis instrumentorum,& serramentis Cauterii: et omni quod necessari
ef Capitulum secudum. De sessitione S per ratione, phlebotomia& uentosis,et uulneribus: et extractione sagittaru, et similibus illitis: &totum capitulatum, ordinatum formis instrumentorum . Capitulum tertium. De restauratione, S dissocatione, et curatisone torsionis, S similibus illius: capitulatum, ordinatum a capite usqRq pedes S formis instrumentorum.
126쪽
soLI DEO GLORIA. rasLI B. Chirurgici ALBUCAS I S. Pars I. es De Iuuamento,&Nocumento Cauterii:&quisthus coplexionibus coueniat. et quo tepore:& si cum ferro, uel aueo. Caput T.
E D ANTE QUIDEM in V A Μ remem rer operationis cum eo, oportet ut dicam qualitatem Iuγuamentorum eius,& Nocumentora ipsius: 8c in qua complexione exsthibeatur. Dico ergo, quod sermo de qualitate iuvamenti Cauteri', nocumenti eius, est sermo proliXus, & subtilis,scientia,& secretum oco cultum .Etiam locuta fuit in eo multitudo sapientum. 8c dissenserunt in eo: 8 mihi quidem sufficit parum eκ sermonibus eorum, timenS pro Glongationem . Dico ergo, quod Cauterium confert uniuersaliter o mni complexioni, quς est cir materia, et abso materia: exceptis duabus complexionibUS, quae sunt complexio calida abso materia, 8c complest xioscca absque materia In complexione autem calida 8c sicca cum maφteria dissenserunt. Quidam enim dixerui, quod Cauterium iuuatiuum est in ea. Et dixerunt alii contrarium illius,scilicet quod Cauterium non est conueniens in aegritudine qus est ex caliditate 8c siccitate: quoniam natura ignis es h caliditas: 8c inconueniens est, ut sanetur ex aegritudine calida 8c sicca, cum calido 8c sicco . Et dixit ille qui dicit contrarium istiGus : quod per Cauterium fit iuvamentum in omni aegritudine calida 8c sicca, quae accidit in corporibus hominum: quoniam quando tu com paras corpus hominis,&humiditates eius, ad complexionem ignis,inuenis corpus hominis frigidum. Et ego quidem dico per sermone eius:
quia experimentum iam detexit mihi illud aliquotiens. Verumtamen non Oportet ut ueniat super illud, nisi qui iam probatus est;& exercita tus in capitulo Cauteri' exercitio ultimo,& cognouit diuersitatem complexionum hominum,&dispositionem spritudinum in se ipsis et causessis earum accidentia ipsarum; et spacium temporis earum. Ex relist quis aute complexionibus non est super uos timorint pi scipue in aegris tudinibus frigidis 8c humidis Iam enim couenerunt Omnes medici si per eas : et non dissenserunt in iuvamento cum Cauterio in eis. Et scitote fit quod ex secreto curationis per Cauterium cum igne,&bonitate eius stiper Cauterium cum medicina comburente est: quoni am ignis est simplex, cuius aetio non peruenit, nisi ad membrum quod cauterisatur: 8c non nocet membro alio coniuncto cum eo nisi nocu mento paruo. Medicinae uero comburetis actio peruenit ad illud quod elongatur ex mebris: et fortasse facit accidere in membro aegritudinem dissicilis sanationis et fortasse interficit. Ignis aute propter subtilitate sua 8c bonitate substantissus,non facit illud, nisi superflu at. Iam Uero inno
ruix nobis illud p exstimentu ,εpter longitudine seruitutis & studia cu
127쪽
Cauterium postremum medicinae, CauterIum
ad n L BVCAs Is C H I R V R arte,& statione super ueritate reru:et propter illud excusor a longitud, ne sermonis. Et si non esset, quia no licet huic libro meo i afferrem uobia
secretum occultu in igne, et qualitate operationis eius in corporibus ex
pulsionis suae, qua expellit aegritudines sermone philosephico demon strativo, qui acueretur a metibus u e stris. Et stitote fili j.quod ipsi dissentiunt in tempore, in quo couenit fieri cauteriu, et ponunt melius tempus ueris. Et ego dico, quod cauterium couenit in omni tempore: proe Pterea, quod nocumetum accidens propter tempus submergitur in illamento, quod attrahitur cum cauterio. Et prscipue si cauteriu est proepter dolores ex doloribus necessariis, sortibus, festinis, qui non tolerant tarditate: propterea quod timetur ex eis, qd accidat malicia quae est masior, quam Paruum nocumentu intrans propter tempus. Et non cadat in
mentibus uestris O filii illud, quod non extimant, nisi uulgus &stolidi medici, scilicet quod illi aegritudini quae sanatur per cauterium, non est
reditio semper: et ponunt illud consequens, et rcs non est sicut putant: propterea quod cauteriu non est, nisi loco medicinae, quae alterat coples xione, & exiccat humiditates quae sunt caussae, quare accidunt dolores. Verutamen caute1 um superfluit super medicina per uelocitatem ualestudinis suae,& uirtutem suae operationis, et uehementia dominii sui :&possibile est, ut redeat aegritudo hora aliqua temporis secundu complexionem infirmi,& locatione aegritudinis suae,& uirtutem eius: & quod Prsparatur in corpore eius ex aggregatione superfluitatu in eo:& quod peruenit ad ipsum in acquisitio e sita ex cibis, x similibus illis ex caussis. nisi fit aegritudo,in qua administratur cauterium. Aegritudo subtilis in membro paucaru superfluitatum, et humiditatu,sicut cauterium dentis, , propter dolorem et similia illi, possibile est enim,ut non redeat in eo ible dolor.Sed illud fit in paucis. At uero sermo uulgi iterum, quod caute rium est postremu medicinae, est sermo rectus:non ad illud quod ipsi intendunt in illo:quonia ipsi credunt, quod non est curatio quae conserat
cum medicina, neo cum alio post occasum cauterii . Res aute est econstrario illius, R intentio, quod cauteriu est postremu medicinae, non est, nisi quod quando nos administramus modos curationis in aliqua aegritudinu, 8c non conserunt illae medicinae: deinde administramus in sine rei cauteriu, S confert: tunc inde cadit, quod cauterium est postremum medicinae, non secundu intentionem quam intelligunt uulgus &multi stolidoru medicorum. Antiqui aute dixerunt, quod cauterium cum auro est melius,quam cauteri u cum serror 5 non dixerutillud is pro pter aequalitatem auri,& sublimitate substantiae suae: S dixerunt, quod non facit pus locus cauterii. Verum non est illud absolute: quonia ego iam probaui illud. 8c inueni, quod ipsum non facit illud in quibusdam corporibus abso aliis. Et cauteriu cum ipso est bonum, et melius quam cum ferro,sicut dixerunt. Verutamen quado tu ignis cauterium in ignς
128쪽
G t G AE PAR s PRIMA.. 123 ex auro, no declaratur tibi, quando ignitur secunda quantitatem quam Auis,propter rubedine auri: ς quando properat ad ipsum frigus. 8c si addis super ipsum ignitione liquescit in igne, et uertitur in laminas. Quare cadit artifex ex illo in occupationem: 8c propter illud fit Cauteriu cum ferro apud nos uelocius S propinquius, eX rectitudine ad operatioem. Et ego quidem iam ordinaui hoc Capitulum in Cauterio, secundum capitissa:& ordinaui ea a capite usq; ad pedes: ut alleuient quaerenti illud
es Demodo cauterizandi Caput in commissu
ONFERT hic cauteri alio ad domin tu humiditatis & Di giditatis super cerebrum quae duae sunt caussis sodar, et multitudinis fili Soda. xus humoria ex capite ad partes oculorum & auriu, et multitudinis soφmni R doloris dentiu et doloris gutturis:& uniuersaliter omnis aegritudinis, quae accidit ex frigiditate. sicut paralis s 8c sodar, epilepsis, et aposplexiae, et smilia illis ex aegritudinibus. Modus cauteriΣationis est, ut praecipias infirmo: ut evacuetur in primis cum medicina se lutiva mun=dificante caput tribus noctibus, aut quatuor, secudum quod exigit uiretus infirmi, B eius aetas, et consuetudo et s. Deinde prscipe ei, ut radi fa nciat caput suu cum nouacula . Deinde fac eum sedere inter maniis tuas quadratu,ita quod lana positit manus suas super pectus suu . Deinde pone radicem palmae tuae super radicem n asi sui inter oculos suos . Ubi scum* ergo peruenerit digitus tuus medius, signa locum illum cum in causto. Deinde igni Cauterium Olivare: cuius haec est so a.
Deinde pone ipstim super Ioeum signatum cum incausto, descensione, qua constringatur manus tua paulatim, 8c tu reuolues ipsum . Deinde leva manu tuam uelociter, &aspicias locum . Quod si uides iam detegi ex osse quantitate capitis athiel, aut quantitate Teuherbi, tunc eleua mast num tuam. Et si non, itera manu tuam ferro ip , aut cum alio in ipso si inseigidatur: donec uideantur ossa,quae dixi tibi . D einde sume aliquid ex sale. 8c solue illud in aqua, et imbibe in ipso colum, & pone super i cum: et dimine ipsum tribus diebus.Deinde pone super ipsiim cotu imbibitum in butyro. 8c dimitte illu super locum, donec destruatur escha;
ra ignis . Deinde cura illud cum unguento tetrapharmacon, usquequo sanetur Iam dixerunt, quod quanto uulnus plus remanet apertu emi ut Pus: quare est: melius 8c magis iuuatiuum. Et dixerunt quidam eorum, ut cauterizetur cutis usi ad os: Sc teneatur Cauterium, donec ad
129쪽
uratur quiddam spissitudinis ossis.Deinde radatur post illud quod ad
ustuiri est cx osse, deinde curetur. Et dicunt alis quod Oportet ut cucaviterio perueniatur ad ultimum, donec imprimat in os impressionem sontem, ita quod cadat os, quod fit sicut forma hirate: aut instrumetu quod mulieres potaut infuso alphabeti parui: & extimant, quod exspirantur ex hoc loco uapores capitis, Sc dimittatur uulnus apertum tempore longo. Deinde curetur, donec consolidetur. Mihi aute non uidentur haeduae species Cauteri j omnino nisi in quibusdam hominibus secundum uiam timoris. Et dimittere ipsum, apud me est melius cum salute ipsistis . Debilitatur enim caput ex solutione continuitatis ipsius naturastis:sicut testificati sumus in reliquis membris:& prscipue quando caput
infirmi debile est natura: species quide Cauterit prima est magis stibua 8c melior apud me,& ea utor: operare ergo cum ea in salute. De modo cauterizandi capitis in dolore tostius capitis. Caput III. A N D O in toto Capite accidit dolor chronicus: et prolon: gatur illud in infirmo,& utitur hyeris, et cochηs, & caput pu*giij S,& oleis, et empicum alis. Et prscipue si iam cauterizatu est caviterio uno, quod narrauimus et non confert ei aliquid ex illis: tunc conssidera . Nam si caput in firmi est sortis creationis natura, et no est debile, Sc inuenit frigus uehemens: tunc cauteriza cum cauterio alio sub illo parum. Deinde cauteriza ipsum super omne cornu capitis sui cainetio donec pertranseat cutiS, et discooperiatur ex osse quantitas,quam narraui mus. Et cauteriza ipsum cauterio uno in occipitio capitis sui,in loco qui nominatur uas:et est locus in quo ponitur uentosa: 8c eleua matum tu am in hoc, et non discooperias os . Infirmus enim inuenit propter illud dolorem uehement et diuersum a dolore reliquoru cauteriorum ca pilis Omniv. Et ego dicam hoc Cauteriu in loco suo: et oportet quod sit
Cauteriu, quo cRUterizantur cornua capitis, et occiput eius subtilius cauterio, quo cauterizatur mediu capitis. et haec est sorma eius.
De modo cauterizandi in hemicrania, tam cum med
cina adustiua, quam cum ferio. Caput IIII. v AN D O accidit in parte capitis dolor&soda, aut exteamir dolor uso ad oculum, & euacuatur cum edicinis mundificantibu S caput, et administratur reliqua curatio quam dixi in diuisoni
bus aegritudinu, et non confert illud totu: tunc cauterizatio in eo est se 'cundiam duos modos: aut cauterizatio cu medicina acuta comburente aut cum ferro. Cauterium aute cum medicina acuta conaburente.cR
130쪽
G I AE D A R s P R l M A. in 3 accipias dente unum allii ,8c excortices ipsum et abscindas extremita Ates eius ex duobus lateribus. Deinde scinde locum doloris in tempore eum phlebotomo lato,donec fiat in eo locus sub cute,in quo dens capistatur Intromitte ergo eum in ipso sub cute, donec occultet: deinde strinsusuper ipsum cu puluillo constrictione decenti, et dimitte ipsum quantitate quindecim horaru: deinde solue eum,&extrahe allium,&dimitte uulnus duobus diebus,aut tribus:postea pone super ipsum colum sub mersum in butyro, donec locus essiciat pus:deinde cura ipsiim cum uti guento usquequo sanetur. Et si uis fac illud cum quibusdam medicinis comburentibus, quas ego scripsi in tractatu duodecimo,de medieinis adurentibus . Cauterizatio uero eius cum serro , est securiaum hunc modum.Igni Cauterium, cuius forma haec est . Et nominatur Claussis: quonia sorma capitis eius est sicut forma claui,in quo est quiddam curρ uitatis,& in medio eius est qusdam eminentia Parua.
Deinde pone ipsum super locum,& retine manum tuam: 8c tu reuolue serrum paulatim cum uelocitate:et sit quantitas quae aduritur ex spissitudine cutis scut medietas eius. Et eleva mansi tuam, ut non aduratur aroteriaclus est inferius,et accidat fluxus sanguinis.D einde imbibe cotum B in aqua salis,& pone super locum, et dimitte ipsum trib us diebus: delim
de pone cotum cum butyro:postea cura cum unguento usquequo sanetur. Et si uis, cauterdia hanc hemicraniam cum extremitate cultellari sescunda Cauterrj . Et caue ab incisione arteriae in hac hemicrania non ansuqua proprie. De modo cauterizandi in hemicrania antiqua. Caput v A N D O curas hemicraniam, cum eo quod diximus ex cu ratione praecedente, &quod diximus in diuisionibus aegritudinu, et non confert curatio:& uides ex aegritudine, quod non sussicit
ei quod diximus ex cauterio primo cu medicina, aut cum cauterio cum
igne,iunc oportet ut ignias Cauteriu cultellare, donec albificetur postsquam signas super locum doloris cum linea, cuius longitudo sit medie'tas digiti,aut quasi illud: 8c depone manu tuam uice una, et stringe eam
donec incidas arteriam peruenias usque ad os . Verumtamen necesse Pest tibi ut caueas a continuatione mandibulae, quae mouetur apud massticationem,ne aduratur latus, aut neruus qui movet ipsam, unde accis
dat spasinus.Et esto super custodiam,& cautelam de fluxu sanguinis arteriae, quae abscisa est . In abscisione enim eius est timor, praecipue ei qui ignorat illud quod facit, & non est studiosias, nec expertus: & di: mittit operationem cum eo in primis . Et ego ueniam cum rememoras