Jacobi Sadoleti Epistolae Familiares in Tres Partes Distributae

341쪽

Ea tu porro in optin3am partem accipies . Dereliquo , mi Bembe , aliqua semper inter nostin quo te non desinam hortari, ut omissis alie nioribus scriptis, te ad hoc genus scribendi totum conferas, in quo quidem facile tueti principem locum potes . Illustrabit, mihi crede, haec tempora, & nomen simul tuum Latina oratio , quae 9 gravitatem majorem habet in sese , ct utilitatem ad omneis res accommodatiorem . Quanquam&hoc , Somnia , multo tu melius . Federicus Fregosius his proximis diebus in Italiam profectus est, matris etiam ipse morte evocatus . Et ego misi Commentarium quendam , in quo de sacris agitur rebus Venetiis imprimendum ca) . De

quo si tu quid audieris , t nam non sum ausus

hoc genus scriptorum ad tuum iudicium deferre tanquam a levioribus studiis alienius ) , Peto a te pro nostra amicitia , ut aliquam cu- Tam adhibeas, quo sne mendis edatur. Hoc sola autoritatae assequi potes, ct si tibi osten deris gratum id futurum esse . Nostris communibus amicis , Si Colae tuo , quem ego quO-que non medrocriter diligo, plurimam dic salutem . Vale mi charissime Bembe , & nos ut facis ama. Carpentoracti, VI. Cal. Junii.

Et qnidem ab Antonio Blado typographo , qui sulanus a Sadoleto in alia Epist. vocatur , atque ita se ipsum vocat in Statutis Civitatis Reata an. 349. Vid. Epist. praefixam statutis Roma a. IIo r. quo a a. ino mus e

342쪽

narrat , quem, quoniam Patruo probatur, se editurum prositetur . De Archiepiscopi Sa Iernitani in Italiam adventu gaudet, Dondetque D euraturum ut 'ae. Sadoleti Commentarius in 'almum XCIII. Venetiit imis priwatur .

Ι Nerescimi, ehe non si ate poluto venir fila qua I come di te aver di siderato , ct pensato di fare . Percioch h io a rei ve duto S c nosci uto quel gio vane , ii quale & perchὲ hni pote di Mon signor di Carpen tras , S per chδε egli di molia , ct di singolat vir tis, S aeot

time lettere , io amo grande mente S gli sono af Eicinatissimo . Ma pol ch h le vostre o cupationi non i hanno permessis , mi rimatr5 contento di sentirui tollo douer tornare 'Non signor vostro Zio . Ho ri avulo per lo vo

ca Extat Epistolarum Bembi Ital Iearum ton . ad Fag. o R. edit. Venetae . cbν Est hie Iacobi nostra fratris patruelis filius, d. quo inserius ii, aliis Epitholis redibit sernin . . ce Est hie Dialogus de Guicia Ubaldo Femtrio deque Elisabetha Gonaaga Uibiai Dueibus , do quo vid Lyist. antecedentem, dimina in Epist.2xID PM.163,

343쪽

vostre lettere S quelle di Monsi g. vostro T. Et vi ringratio delia fatica prela in clo . Nev era mestiere d ale una scuta per la tardita et che e stato per tempo a slai . Quanto at pri ego mi late di tosto mandario mori, poscia cheio ne ho & la licentia di Mon signor vostro, S la vostra essor tatione, io illa sciero partire da me fra pochi giorni,& rimander ollo a S. Sig. impresso . Placemi della novella , che mi date , delia venula di Mon signor di Salerno in Italia ch) , ne pote a sentir cosa piu carae, seio non vi sentissi Monsignor vostro molio contento cou quel me desimo riposci , che eglilia S go de net Uescovato suo . Se egit man dera in qua it Commentario di Μonsign. vostro cc , ii quale io desidero molio di v edere a non gli si manchera di huona diligenga ,

di villa ia

c Sadoleti ai Bembum litterae habentur supris

33. 294scb3 Est hie Federieus Fregosus Arehiepiseopus sa- ernita s - Co sule sequentem ad eum SadoIeti Epistois ram C m. p.299. quaeque de eodem diximus in notis aa Sadoleti vitam. pag. Ix. Vide etiam Bemb. litteras actaeumdem Fregosium Patavio Bononiam missas Idib. Nois

aar. a 4. Epistorisa quae sequitur suta

344쪽

IAC. SADOLETUS EPIs C. CARPENTO RACT 'Federico Fregosio Archiepiscopo Salerni S. P. D. raraerit ab eo quonam se conferre statuerit ab eoque litteras expetit,

Post tuum h Gallia distellum, adhuc nihiI

abs te accepimus literarum . Quod mi rarer equidem, S tecum quasi expostularem si hanc tuam culpam , ac non eorum esse arbitrarer, qui quas literas suscipiunt persere das , eas aut negligentia, aut perfidia non cur3nt reddero . Nam quin tu jam aliquid scripseris , mihi persuadere nullo modo pota sum . Admonet enim me, cum ipsum spatium ejus temporis , quod a tuo abitu ad hunc diem intercessit, mensium trium jam fere τin quo non scribere modo nobis, sed scriptitare etiam potuisti: tum vero tua illa mihi

nota humanitas ct insignis erga me benevo-Ientia vetat, me quicquam de ossicio tuo suspicari, quod aliter sit ac deceat. Ea enituprofecto memor nou solum expediationis meae, sed tuae etiam promissionis: cum Lustduno confestim jam decedens Italiam versus, Iiteras ad me manu tua dedisti, In quibus erat scriptum , te cum primum in Italia con-ssitisses, curaturum , ut de omni tuo stata se rem certior, rationemque initurum qui Riuto , Si facise commeare inter nos literae possent . Ac mihi quidem , cur in expectatio σ

345쪽

non parva tuarum literarum esse debeant , causae complures sunt. Primum , meus summus in te amor , qui non sinit intermitti apud animum meum cogitationem tui. Qua propreretiam de salute & incolumitate tua solici tu , , omnem eventum itinerum tuorum scire valde Cupio: neque solum ut valeas , sed quid agas etiam , acturusque sis, ct quibus in locis coa- Cessurus, Romae ne , ut est nonnullorum optanto , an alibi certo aliquo in loco. Deinde de Psalmo meo aveo mehercule aliquando cognoscere quid sit factum : ct si haec quidem

Lura Sc cogitatio non minus ad te, quam ad me ipsum pertinet. Communis enim ex illo ambobus nobis est honos et si tamen ex illo aliquis honos Sed mea praecipua erat expectatio , quod maκime in hoc tempore mei arationabus eonducebat, illum jam esse editum. Hanc spem tardari, S differri in tam lonzum tempus, sane mihi quam molestum est, eritque quousque quemadmodum sese habent res, v ex tuis literis certum cognoro . Nam si ii, quibus liber imprimendus missus est, rem inr- stan contemnant, neque statuant idoneam . in qua videatur esse elaborandum , praecisum

risi hila quidem est omne negotium et sed cito id mihi oportuit significari: vel enim abjeci

semus de eo curam omnem , vel ad Lugdu mense is tuos impressores conversi fuissemus.

Sin est autem ut S probent materiam, S i scriptione vitium non reprehendant , quod equidem malim, permagni faciens hominum doctissimorum judicia, quorum S copia , Scgloria abundat illa civitas, quaenam ista quaeso , S unde exoritur tanta cunctatio λ Sed ut si ia bis rebus quae iguorantur, quarum Fa-

346쪽

tio certa conjici nulla potest , sic mihi perinmulta de hac recogitanti, vasari suspicione qua volo licet et firmo aliquo consilio consistere non licet . ina solicitudine animi quiesci tum poterit, cum tu me de re omni certiorem feceris. Tertium illud est , quod ego expedio a te, ut sciam , qua , S per quos epistolas mittere tuto possim et mirum enim me tenet desiderium saepius laeessendi Se compellandi tui : cum tu praesertim iam locis a nobis facius disjunctior , t omnem spe in oblectationi et meae tecum , in literis solis rei queris A Cujus ego discessu In hoc tanto re gno videor penὲ solus relictus: hoc etiam magis, quod profectionem tuam prope continuo est Paulus noster consecutus . Is enim paternae mortis subito casu , ct insperato compulsus incommodo, quo rem familiarem & pu pillos fratres suos inviseret, constitueret qua res domesticas ante diem U. Calend. Iunii hinc est protectus , cum tu octo diebus Ipsis antecessisses : cujus tamen reditus nunc nobis iuexpectatione est , extremus enim Sextilis erat Teversioni constitutus : quam diem intelligis

appropinquare . Qui si tecum potuit in Italia congredi , quod quidem ipse & maximὲ expetebat, ct fieri posse non dissidebat , plan bab eo fueris de omnibus nostris rebus edo eius. Nos literas ejus non habemus ante diem X. Calend. Quintilis , neque hoc sine aliquo animi nostri scrupulo . Cogit enim nos vereri propemodum omnia, vel benevolentia , qua illum ut si filius esset unicus , complectimur, vel posteritatis cogitatio, cujus omnem spem S rationem in illo unci reposuimus : vel quod

gravi anui tempore i ct insalubri fere ubi quo

347쪽

gentium coelo , omne corporis periculum videtur esse pertimescend vin . Sed tamen in spe bona sumus . Tu si nos diligis , quod profe- .cto facis, ne me patiare obsecro , tamdiu iadesiderio tuarum literarum esse . Etiam pro tua humanitate curabis, ut aliqua volum in ad nos, libro impresso, demum mittantur, quo possimus amicis munuscula cuin epistolis de ferre . Vale , ct ad nos quam primum scribe , Bembumque nostrum mirificum hominem , omni summa virtute praeditum , eundemque conjunctissimum utrique nostrum , aliquando nactus opportunitatem , meis verbis iube salvere quam plurimum. Carpea toracti, Idib. Augusti, M. D. XXIX,

IAc. SADOLETUs ErisC. CARPENTORACTia Aug. Grimal do Epist. Grassae ca)S. P. D.

Pro eoliatἰs in D, se in Paulais fratris I

Iiam beneficiis, gratiat agit OΜnibus in rebus tuus amor erga me so- metipsum ostendit et quod etsi mihi est

peroptatum, re & factis saepius apparere quantopere tu me diligas 2 tamen quod tibi nihiIadhuc possum reddere praeter benevolentiam , ct memorem pro tuis jam pluribus ossiciis erga me voluntatem , aliqua cura assicior , ne cui

348쪽

ia dignus talis viri tanto erga me stud Io esse videar. Quod ego a te peto , ut ne ita credere animum inducas . Crebrior tibi, & felicior data est occasio bene merendi de me ,

ct propter amplitudinem potestatis , ct propter excellentiam virtutis. In quo vero S ii dea agitur, Sc ossicium , ct fidelis amicitiae firmae conjunctio, mori millies malim, quam quo

quam in eo esse inferior. Sed quorsiim ista Paulus fratris filius , quem ego mihi pro filio

duco , nuper reversus ad nos , mihi narravit , quo pacto fuerit acceptus a te : ut non solum amorem , quo me prosequeris , sed humanitatem etiam , ct liberalitatem tuam, quae summa est, totam effuderis in eum et aliquotque locis ea de me praesentibus audientibu Gque compluribus dixeris , ex quibus perspicue pateret, ct quantum me amares , ct quam pinice de me atque honoris ch non sentires ipse solum , sed alios etiam velles sentire atque existimare . Haec tua recentia officia , quae aliis iam plurimis accumulata sunt, si obli visci aut dissimulare velim, ingratus & nefa-xius et si verbis compensare , ineptus sanὲ existimer . Sed in re difficili ad capiendum consilium Si dubia, malui tamen scribere ad te aliquid , ct gratias tibi agere , quam Omnino me videri mutum . Eas igitur tibi & ago Rhabeo quam maximas, habiturusque sum semper , donec vita superabo mea. Et quoniam alia mihi noci est de te bene promerendi fa-

eultas : illud quod sperare nonnihil posse mihi

videor, si hoc ocium quo nunc fruor , De uxmihi fortunabit , tibi polliceor, me omnem

operam daturum , ut Sc tuae ex liniae virtutis,st meae orga te summae benevolentiae ac VO-

349쪽

luntatis , aliquod non obscurum iudicIunx prodatur posteritati . Sed & hoc parum est , & tu multo majoribus es dignus . Nos tam ea id quod possumus libenter praestabimus , in quo animus tibi noster, non res ipsa est spectanda . Vale , & nos amare ne define : tibique persuade vicissim , te a me non amari solum , sed mirabiliter etiam observari , Secoli , Ca pentor acti , XU. Calend. Octobris iri. D. XXIX.

JAc. SADOLETUS EPIS C. CARPENTOR A P. Thomae Ca jetano S. R. E. Cardinali S. P. D. xuod ineolamis ad urbem pervenerit, gratu- Iatur , ejusque in super is patiemur ferendis constantiam laudat . LRtus sum , te Romam salvum atque Inc lumem reverti sse: quod ut primum cognovi ex meorum literis, coiifestim scr*si haeead

ca Thomas hie ex gente Viopum seu de Vio , non 3gnobili Caietae in Latii Urbe celebri ae pervetusta,

anno reparatae salutis r. o. ortus est . Optimis disti p linia ae moribus supra aetatem institutus , adolescena admodum ord. Praedicatorum familiae uomea dedit ἀIn ea quum propter excellens ae praeclarum i ingenium suum unus omnium maxime floreret, ab oliverio Cain

rata Cardinali Romam aeeersitus , in amplissimis sibi , delatis muneribus obeundis ita se gessis , ut omnes fa-

350쪽

ad te, cupiens tecui a loqui per literas, quan

do quod libentissim h facere solebam coram

amplius non possum . Non enim meus in te amor, ct singularis obiarvantia , qua te iam Per sum prosecutus , aut spatio temporis , aut locorum intervallis diminuta e ih . Nec ego unquam obliviscar , unum te semper extiti

se, qui me ex animo dilexerit, fuerisque mihi

cite in sui amorem admirationemque pertraheret. Quaremd supremum ordinis sui magisterium evectus , di Er via Ecclesiae negotia a Iulio II. Pont. Max. adhibitus I adeo eune is operam probavit suam , ut C Iet an nomine nullum in Ut be elarius effulgeret . Tanta homminis, non minus de suo ordine, quam de re Christa Publica optime meriti virtute , Leo X. permotus, eun HAlend. Iulii an. rsi'. in Cardinalium Collegium cooptavit;ae postea Legatum de Latere ad Maximilianum Cae sarem misit,ut Marthinum Lutherum perditum hominems furentem audaeia , divina At humana iura in Germania Pervertentem, consilio, authoritate , sapientia sua ad orificium reduceret. Romam reversus Thomas , ab Adrian Sexto Pont. Max. qui Leonisueeesserat,ad Ludo' i cum ado Iescentem Pannoniae Regem a seytha bello petitum, mi sus legatus, vix Pannoniae fines attigerat , quum Rex te mere collatis signis , omnibus suis ad unum amissis , lais Iuti fuga consulens , in paludum eoeno misere interiit . Quare Romam ipse reversus,Clemens VI l. Adriani lacee sor praeclara eius opera consilioque omnibus in rebus usua

est . obiit anno is 4. die ix. Septembris , ut patet e inscriptione quae in Templo S. Mariae supra Minervam ssepulchro eius inelsa est , quaeque affertur a Ciaceon. to m. I. COl. 3 92. vitam eius seripsit Antonius Fonseca Lusitanus ord. Praed. nee non Ioannes Baptista Flavius , qui fuit illi a seeretis, quique eum mortuum frequenti Senatu funebri oratione laudavit. Vide qu

de eius operibus habeatur apud Echardum ia Biblistho Ord. Praed.