Ouresiphoites Helveticus, sive Itinera alpina tria in quibus incolæ, animalia, plantæ, montium altitudines barometricæ, cœli & soli temperies, aquæ medicatæ, mineralia, metalla, lapides figurati, aliaque fossilia & quicquid insuper in natura, artibus

발행: 1708년

분량: 63페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

21쪽

Iter Alpinum primum o

ediguntur. Inter Retinens primatum tenet Sanguis, cujus per ',

Venae lectiones iterata amissio, pariter ac purgantium x . . - ωι- δε moc

usu S. dico, abusus, malum in deterius temper praecipitavit. Quem p. . ,- admodum denique nullum prorsus Vlux genus ab amisi Hiisti Vis est immune, ira nec vita eliat a Monuitica hoc Privilegii sibi

arrogare poteIt, ut omne Palicines ex litis Conventibus ac cellis 'ba e proscribere queat. Quinimo disponit pia vivendi ratio tal nescio i , Quam morum sin hilaritatem severitatem, tri stitiam Saturini uni ue in

habitum, quibus solis, exclusis licet invidia, ia, aliisque id genu athematibus, machina Corporis infirmati, I vita destrui a.

cile potest. Quid gravibus hisce vitae Humanat ollibus opponi

debeat, absque ulteriori explicatione tacite innotescit. Quid Diatetico fonte exhautio in hac olica spasmodic venerui c. a.

auxilij ferre debeant, es possint reliqua Medici Adminicula, tar. mucia, irurgia, paucis indigitabo. Ex Medicamentorum In ternorum Classibus selegi partim gelatinosa, mucilaginosa horde craci I ata, gelatinam Cornu Cervi, Eboris, auscula Cancrin I, partim Bezoardic generosa piatis milia, quam Angelicat, Liliorum convallium, Sambuci, EIsentiam pii angelotti, Mixturam sim.plicem, Confectionem Dia scordii Theriacalia, ut illis quidem

spiculasclita infringerentur, obvolverentur, c u vellicationa Ner. vorum abstraherentur, hi autem per habitam corporis propellerentur, c Symploma urgens, dolor enape atrox, mitigaretur:

Quibus solamen attuli non modicum aegris, imo e dolores tum sedavi, tum abstuli, non tamen cum optato dotaui successiu, qui recidivam nullam admiserit, ex ratione facile hariolanda. In Obstructionibus alvi soli juverunt Clystere anodyn 8 emollientes domestici. Externe cur successu applicavi frictiones, atq; imunctiones cum Spiritu Vini amphorato ec Crocato, Sacculos ex herbis emollientibus nervinis, item Vesicatoria Suris, quibus serui uextraxi flavum, acre, gelatina instar coagulatum. Digressione hac facta redeo ad Pensum meum Naturalem istori u. -- cum relaturus quid curiosi observaverim in Valle, integroque Di Halis strictura elimontano, Dominio Reverendis Abbatis absque omni ad Cantones alios recursu vel appellatione subjecto. Versus Austorientem LCMonasterio prospiciatur, caput internu mittuρ γω, sattollit mons praealtus,perpetua nivere facie rigens, de Titilis nitiab et . tiradactus quem pro altissimo Helvetiae vulgo habent, ast falso aisi. bunt Territorio Subsylvano C at Lucern Sce. p et '. 8 Magner. Hela. r.p.46. Montichria partem anteriorem totam scopulosam

22쪽

Iter Alpinum. Primum

e talauni Trigonometrici s8. perticas altam inveni. Summum Montis apicem, der Nolis cognominatum, quia nube tectus erat, videre; :q; sic mensurare tunc temporis nonaicuit. Institui autem operationem Prope casam Alpinam, die tierrenruri quae dimidio milliari a Coenobio distat, de triginta perticis hoc est elevatior, ut sic altitudo perpendicularis montis mensurati Iespectu ad Monasterii hum habito iret 8 perti c. de salvo errore Calculi supra inllit uti mons Titilis ri vatus foret supra planitiem Altoriunt pagi in Valle Uriensi sit 46 pert sive ε 3 pedd. Clarior forte erit altitudinis hujusId a si cogitetur 46 turres, singulas uoci pedes altas quot incirca habet urris nostra Carolina vix accedere ad altitudinem montis hujus consideratam respectu Aliorssinat

vanis., . - regione hujus est Mons etiam altus Angelorum, de Engessert o, dictus, ubi Angeli seruntur fuisse auditi in consecratione de aedifica.

ori tione Coenobii olim der Henneniargu figura culminis fuit nomi- 1 natus, sicut etiam nunc cacumen montis deriane audit. Coet tum in Angeli montana Ditione sunt montes alii, de Raubbeet ira is en a rupibus glacialibus nivosis hirn dictis, ibi reperiundis, Mesebere, Stotaigberg, Malisberg, Plangentilen, antici, Gem.

in Angelimontano Coenobio communis est die Roteree

inrita indis Coeterum vidi in Mappalim Angelimontani Dominii Montes, KL c Uriari sequentes, qui ad Urios pertinent, letne ad gr. Sponerer, Dilurasen Hermi forte dipes HermeIis seu Mercurii quemadmodum Solodori etiamnunc est locus der Hermesbia hel, collem Mercurii dixeris quod ibi fuerit Templum Deo huic sacrum,

hue ΛΦ, Scia sabem seisbere, Arniberg, Scbeideest, toree Goblernet, I Uocst. νι- is p - Pluviam Angelimontanis praesagiunt Nubes cacummi montis movis Smauisor circumfusae . nubes item aliae coloris risei ex parte Subsylvaniae, sive a Septentrione per aperturam Vallis introcede Q, es, quibus adventantibus Incolae dicunt, re idiora, item der graue humor Arum. Alias passim in Alpibu&praenunciant pluvi-- -- am Torrentum strepitus atq; susurri, auribus magis, quam vulgo solet, molesti Materiam hancce de Signis Placiarum non ante dimitto, Diqitia ' Corale

23쪽

. Iter Alpinum primum i

dimitto, quam aliis homogeneis novisq; Observationibus ab Alpi colis factis illustravero. Fufurii in Rhaetia usitatum est Proverbi. .

inpiglia Arasti mensus Linguae Rimica', quae est Italicae Dia. dilectus, hic est euania cacumen montis Meracis, qui duo circiter in se . . m. 6milliaria distar a Fili surio versus occasum, capitu facit, id est nube velut pileo cingitur, ubice falcem, qua secatur scenum a se bis μωρος - μaeeipe rast/ rum, instrumentum, Quo innum in aceIVO colligitur ' si

quod pluvia instet. Ita quoque qui pagus haud longe

distat ab origine Rheni, si conspiciatur nubicula et nube in monte carnis, praedicunt Incolae pluviam procellosam ejusdem diei ' i' vespera, vel sequenti die venturam. Sili in Engad in superiori est Lacus milliare circiter longus, dimidium latus, cui si insideant Nubes ceriissimum pluviae indicium prinbent Observationes hasce pro suo erga me benevolo ast tu communicarunt Reverendi Pastores Rhaeti primam quidem, secundam D. Job Leontari, . . . . V. D. M. Novenentis, tertiam D. Neobus lacini rus, . D. M. Soliensis , cui similem habet Iob. d. oulm Descript Piluti mon. ris in uitia. Procreatur, inquit, in ertice Pilatini nemoris nebulosa quaedam exhalatio, quae sarim aut futura tonitrua Delimbres signiscat. IV praesagium hoc pacto Culleo Λquilone sume in altum conjurgat, iudum denotat, aliter considere continenter flet, inhoe Δυiae manifestum signum. Observationem prioribus iam recensitis contrariam exhibet ob Leopolae Vat. Lucern See. p. as a. de Monte Pilvii prope Lucernam, qui u)ιleatus, id est nube cinctus sit, serenam tempestatem annuntiet, unde Proverbium. Munn der Pilatus ut ei his, io se das Metter Dinundgur i. e. Quando Pilatus est pileatus, serenescet Aer. Illustravi materiam hancce, millustrabo pinio ει ι Θιὸ in M, sedula inquisitione is i Mnorum tum recensitorum, tum iliorum quae Alpicolae desumere solent ex Ligni ardentis strepitu fissurarum in Glacie Alpinario. nante ruptura, Rupicaprarum descensu ad inferiora montium loca dcc ut morem geram petitionibus modestis Viri in Literata vestia pariter ac Exotica Republici Celeberrimi D. Diurnius Moo,ardi Med. Doct., Physicae in Collegi Gressumensi, quod Londini est, Profetaris Clarissimi, cujus favore dc amicitia mire gaudeo. Ad alia pergo. Ex citum actis montanis in TerIitorio Angeli c. . . , montano passim obviis visum maxima recreat spumosa sui ilactea velut albedine de Dei. baeb, qui deficit ex Alpe D. Ibi alie regione Montis Titillati. Da Tem-Dirtias by Orale

24쪽

Iter Alpinum Primum.

τινυο an Ten .porari hontes, qui Natales vulgo Obrunne audiunt,' quod o mente prosilire incipiant, & Septembri fluere cessiem, A, A d M'. Mo pilis: in Alpilar, H elveticis N ad harum radices reperiuntur. In Gro inexorI Comitum Habs purgicorum quondam sede recreatoria,

me latus. Mic tertio circiter Maii inaesto Inventionis Crucis e terra prorumpit , decimo quario Septembris, quo celebratur Exaltatio Crucis, fluere desinit, sisti et Diemit' on emem Creuratae cum

iu Κὶα g, ea tamen tam exacue observat sanctos hosce dies quin aliquando ante Crucis Inventionem fuat, re ante xaltationem aec si A. V o, rursus tunc sese abscondar, aliquando post utrumq; Festum sese

ostendat, inretrahat. Inter rariora Phaene mena relatus fuit Fontis hujus fluxus, per An I oo quo in mensem Octobrim usq; fluxum suum continuavit. Est hic ipse Fons qui QOro Lucern See. p. 2 8., ex eo Magneritiam cur. p. Issa memoratur, quod loco in Lehi ad iam Regiam profluat, quemve Magnetus in Notis MS distinctius expressit, sed pro diverso et priori perperam habuit. se ita Fons anus, de Durrbrunne dictus, eandem cum priori existimatiirbabere Scaturiginem fluit etiam per iustatis decurium. u. illis ineralibus omnis generis praegnantes in Montes Vallesque Domini Angelimoniani patebit ex sequenti Catalogo. . . A pr. Murmor nigrum veni albis, maculis ob bletis distinctum in his quae istarii, seu utrinq; acuminatae sunt, Sch adesore in ,=- Montibus Monasterii vicinis copiose reperitur. Isalli minores hexagona a0 .imi in der Ocbena'. Excolis cognominantur. Crystalli alii immaturae figurae indeterminata fluores potius vocandat, in caverna quadam gegen dem Gra fenora Ne alii auriferi indicia extant ad Anglorum montem Maguer. Hem Cor. p. et 49 Forte haec est Vena Auri, Argenti titerea,

Vitristic. cinerea'. ochractave, quae brunum colorem alii nata in- ορέ. - duit croci Martialis indicem, aquas etiam e caverna destuas acidularum sapore implaegnat. Drites alius Atramenti seu Vitrioli Parens e quo hoc uium AEM exudat invenitur Grassen, item in Alpibus Suro libus. Aetis uis es a Gei sto', qzae cinerna cli e regione destruderio i etiam reperitur priori similis fere Vena Ergentile trioli., Citri Jenas lutosas in fissaris fixorum passim reperii ad radi. cem montis Titiliaci chusiles uem Lapides Γyrit atramentariose Diuitia i Corale

25쪽

Iter Alpinum ' Mn, is

fusos, ac ferrugineo colore tinctos qui a Vitriolo corrosi in Argil lam aheunt cineream mollem. P ita argenteus ec angulosus m Urner Grassen. Protae. P ita argenteus in Saxo durissimo, Terra Martiali rubra aspelsus, mirna pelini Hosad.

- , PFritae globosi reperiuntur a dem Get berg, qui Subsylvaniae

ei Lapides Fi sies nigri Glaronensibus similes, uti, ores, copiosis pi ei '

sunt dem Lattendieta, qui inde etiam nomen traxit. Creta coloris atri, Pictoribus utilis, in glebas concreta, im Gusti. ε ιοῦο- ί berg, d an der irerrereti t. Loe tinae suppeditat Caverna quaedam im Norbis L . . LM L i. Lapidi fiisti cinere adhaerescit Sal quod ad oracem Propulla a P.

accedit, etiam gustu, subtilem habens cum aliqua stiplicitate Io. Aluminosa dulcedinem. Cum leo Tartari per deliquium nullam subit mutationem uti nec Alumen, nec Borax, nec Sal Armoniacum b Ab infusione ornae solis nullam sensibilem patitur mutationem, Ociuti nec Borax, curae contra Alumen subito hanc Tincturam com o mutet in purpuream, Nitriolum reddat eandem cum praecipitatione turbidam . in commixtione Spiritus Salis Armoniaci Utinosi turbatur Liquor in latinum colorem, S praecipitatur materia albida; ast inde Alumeni Bora paucam subeunt mutationem. in Spiritu Tartari Volatili , Spiritu Vitrioli nullam quoque est pasTum hoc Sal alterationem. In Iusto Gallatum turiciliatur ab Alumine non item a Borace innostro hoc Sale. Angeli montano Territorio non prius decedam, quim Rulati .ini i . Q bus litice inseruero observitionem sati curiosam, quae ad Regnu .u οῖ ,ρ . ,

Animale spectat. Accidit Ann. 1699. ut Rupicapra, quod genus Ani lium Saxa editissima, Scopulos' praeruptos raro delerit, sponte descenderit in pascua, ibiq; sese Equis vaccisim immiscuerit. Imn μ' imo non Lapidibus inde se abigi passa suerit. In lita rei cirratione commotus Venator sese accingit, e quod communitur vix maximo labore, nec vita periculo agito facillime glo' siclopetario Capram miliat. Reverendus Patet ex Nohili Ztir. Dubiorum Tugina Familia oriundes , Viracrum Naturalium stucliosissimus, Rupicapram in Coenobium de latam Anatomic Cultro subjicit, curiosus, quid cause late e possit in una ex Patrii bus olporis Principibus iam rarae transmittionis, at 3de ivrracra sum invenit dura Meningi instratam Hydaiidem se , atenulisque

repletam. Vertigine laboravit haud dubie haec triti, talus hepat alias Scotomiam curare dicitur, teste rils h Hebalucis L h

26쪽

Iter Alpinum Primum.

Nain ecce observationem Practicam aliam, quam nec in No corni. et Mesum Chirurgicis vidi, ine u Praeceptoribus didici, in Alpib: niis tequentem l ccidit quandeq; ut Iacca attonIsae, vel uti nihil attendentes consiliant vel perpetuo in gyrum sese moveant,m Aquarum fluentium Susurrum sequantur, utquedum i ad Torrentem vel Flumen ad cuiuSripam pedemnunt, ac si ex blando usurrantis Aquae ibia delectimetitum perciperent. Accersitur line mora Operator Veterinarius, hic plerumq; medio VII1rome Trepanationem institii it lea non artificiosam illam in Canite uinano celebrari solitam a Chirurgis, verum simp ci.

Cutem incidit Scalpello culinario acuto Modi OO-

tum loco utitur etiam ultro, eoque in gyrum manu acto Cranium ensim perforat initio quidem, quod probe inorun Anatome omnis nari secure, cito, sub finem vero tarde ac caute Lenuda.

Meni e coram iocamina sele sistit Hydatis, seu aqua repleta

vesicula vel ope fili ferre hamati inter Cranium e duram Matrem nticiam ouaeritur, & eodem hoc Instrumento rudi extrahitur. Hoc secto diebus vulnus deligant, atque Emplasticis u. rant Mubd si alterutro Cerebri Hemisphaerio incumbat Hydatis, tunc observant operatores inum gyrum interiorem lormet dextrum aegrae latus, vel Distrum, nam ex in latere repanationem instIti unt atque vesicam extrahunt. Ita sit Diagno ,, Therapeta. Pro nosm ii spectemus, non omne ex hac operatione Vitam, quae periclitat ur, Iecuperant sed magna a grarum pars moritur De baecis insis si hoc asi)ctu laborent dicunt, si scien Drmet.

oui 18 fuit Augusti,non licuit, uti iam ante exaruit. Situs est in niti ipsa assis profluita: Mi r - dapli cm, annuam unam, diurnam vel horariam

27쪽

Ite Alpinum primum. Di

alteram. Tribus duntaxat fluit mensibus, a medio Maii scilicet ad medium Augusti, ut hoc respectu Fontium Maialium numero adscribi possit re debeat.' Non tamen, ut hi, conflanter per τι bis se Atari in eis fluit, ed matutino plerumque, vespertino tempore mane Eoru circiter octava, vesperi quarta motandum tamen, quod ipsi Celeb Nagnero edita jam i soraulem Curios retulit Rev. D. Henrisus M. tinus Bernen H Pastoriassensis qui singuli annis

aequalem esse, saepe aquas ejus, per prae s. e se, ramum earumpe integram notae durare, mane sequenII autem cesiare, mox, nete ι

aliquando aquas profuere,fepe interita fontem cubum ressimegra. re Iaepe aquas ejus tres, im quatuor dies integros perennareta eaquas aliquot diebus non apparere dabulosum autem id plane se, mane fustem, meridie N eriperi singulis aiebas fuere, quando aret ta accedunt, potam ha tura. In usum Pecoris solum hoc Naturae iraculum fluere vix vero est limite sunt enim in vicinia ex utro3; Fontis hujus latere plures alii, ipse etiam Lacus Engsilensis rivusq;, ut Aquarum nulla penutia adsit. Falsum est etiam es ad a. bulas relegandum, quod Fons hic cesset, si quid immundi via tane. re, vel maligne in eum projiciatur m veluti indignabum ius aliquot diebus aquas neget. Haec in ἰνrat ina, percursorie inserere Iolui, ut vetitati suus redderetur honos, quae supeystitioncm fessita . . . L -- timve redolent, ex Historia Naturali auterrentur . Supersedeo hae em vice plura de hoc Fonte recensere, extus ipsos ex Authoribus citare, imo, ratiocinia de illius periodico fluxu immiscere ad aliud tempus illa reservans, invi differens a commodiorem fluxum ipsum per i uot dierum naccessum videndi, omniaque exaltilis

ponderandi occasionem.

In reditu ex Alpibus Bernensibus, Subsylv is conscendimu SI., - κι. . Fractum illum in plures copulos, seu Piluti Alaniem, prope I

curnam situm, de quo non habeo plura quae reseram. Peculiari Libello eum descripsit Conradus noster Gesnerus, Vir iunquam absque honoris prologo mihi nominanius Spici legium post Ges nerianam essem esto sequentium Observatio: um Syllabus. Lacias, Lacuna potitus, vel Paludi Piluit effectu in Ful. 1 G. minibus, onitrubus ac Tempestatibus ciendis mirabiles olim

crediti, metum incussere integra πιυχωρω, nunc resutatione derisO Ἀω- - - ι,

rui digniores sunt, quam solida PhTolbphici cluiographicam hujus Laeus Delineationem sistit ab II sq. 3, ubi quae punctulis crieircumscribitur Lacus portio, pro unditati s ci editui si immensae.

28쪽

ar Iter Alpinuis

rimis. Nontis ipsius B acri altitudo surgit supra Lucerna Urbis plani. ilam ad s8 perticas, si fidem damus Barometro. Dabitur autem alia sorte es commodior occasio, Trigonometrico Calculo hoc Ex. perimentum Physicum vel confirmandi vel corrigendi. e ἴλωiἐιὰ In editimina ferme Montis parte, quam ιDUeid vocant, Sco. pes sunt compacti ex meris Coacbarum Lapidearum testis, tam uvibus, quam striatis, omnibus tamen conframis ut vix summo labore, patientia integram quis inde avellere, aut matrice sua solutam invenire possit. Sic quoque, quod supra jam memoravi, iis ι i. Ieperiuntur ibidem S a Ieserta Lentibus striatis strinque commis,

descriptis in Decim Lithograph. P. 3I.

29쪽

- Alpinum primm 2 3

Inde Plantarum rariorum Alpinarum in Itinere hocce

collectarum.

in finibium Seriphium montinum candidum C. B. Absinthii em Aa, nox, in Tules Herba alba dicta, rabsinthium Seriphium foemina Gela. Ηort. Ab Ibin assum e Visi si Eid App. n sinibium Tune num tenuifolium candidum, siυe Herba uoues. B. Nati' nititur thron ales, saporis calidi amariusculi, ex qua orii tui auliculi tomento albo is denso Pubejcentes, tenues, gnos f iuvestiti tenuissime divisis atque instar serici ex albo splendentibus, quae insidera pediculis uncialibus, iuncialibus, semuncialibus item, ubi u caule ipso prodeunt, altiorem occupant sedem.

Guliculi accedunt altitudine ad tres quatuorve uncias. Versus h rum summum e foliorum alis, oriuntur pediculi semunciales de breviores, tenues, qui sustinent Capitula Duamata ut in Starchas luteu, e. minora, cuteos fores continentia, calyce polyphyllo

tomentoso splendido sustentata. aio Phygographo celeburrimo, Alta M subscribo, qui res Plant. p. 363. pro eodem cum hoc Absinthio Vallesiano habet Absinthium dipinum incanum C.B db nil iam. item murinum seu Seriphium 'ilibus insuper associo Absinthinis A inuis

eandidum humile C. B. Prodr. Horum lane omnium Descriptiones bAbsinthio vallesiano no abludunt Iconem exhibet ab III. Ig. I. T s.m. Fit t. deeros rotundifolia Alpina C. B. descript in Prodr. p. s. geratum Frenaicum illosum fore purpurasente To n. Ab Agerato serrato glabro flore purpurascente non differt, nisi pilion hirsutie, quae totam hanc plantam, praecipue autem caules vestiti Inveni in montibus Uriorum e Angelimontanorum.

30쪽

rideo C B. Pentapblium setine potitis Heptaph argenteum remusesso J. B. Tormentilla argentea Park. In celsioribus Alpium jugis ubique crescit Enneapbyllon inter plantas siccas Herbarq

ditiam montanum Drocephalon purpureum Dubius haereo an debeam referre ad dilium Bbaerocepi Alan parpurascens Rab Hist. Pl. p. III 8 vel ad Ilium montanam capite rotundo Ci seu Ahirumst crocephalum purpureum sis Gre J. B. vel distin tam ab his, quibuscum in aliquibus notis convcnit, constituat speciem. Descriptio haae est. Εκ bulbulo oblongo albo surgit Planta semi. pedalis pedalis, sesquipedalis, caule cavo, non geniculato viri. di, cujus tertia pars obvolvitur It vaginato latiusculo, pithamam longo Caulis summum occupat capitulum forum dilute purpurascentium, striis purpureiSpicuorum, monopeia tan margini.

bus sexti partitis , flumina floris sunt alba, pices fusi Vid. . .

dndro te Alpina perennis angustioria vitiosa, tihi ora Tourn Sedum Uintam hirsutum D eo ore C. B. Cham se H inu J. B. 'iod osculus, dum recens est, Umini in Lir odoratissimus exsat Descriptio J. B. exacta satis est Ad radices mon. tis Titilias copio id crescir. Aquil g a montana magno fore C. B. Crescit pulaherrima hae planta supra Alpinam vallem Mal inach in jugis editioribus.

Aster spinus caeruleus m. η ore Parsi. Aser montunus eae .rtilem magno flore, foliis oblongis C. B. Aser purpureus montanis J. H. cui, uti dest aio subscribo, reserentibus huc Aserem ditis minorem Camer adeoque etiam Merem Iticum d*1 iam alterum C. B. Descriptio esto sequens: Ex radice fius rosia longa, niyricante, si rara, oriuntur fiatim initio caulis foliara. tul a pilos

tineium unam, dum aut tres longa, femunciam vel tertiam quar. t imve uncia partem Dia, nervo per medium decum e insignita.

Gulis ipse pulmaris dodrontalis, citam fedat s. in radicem plerumque purpurascit, Nillis albis brevibus vestiur, versus sum. mitatem tamen hirsutior est, foliis, ipse ornatur a gustis, alternis, asperis. Summo cauli infidet flos pulcher, misi quam υ sturis purpurei seris, cujus corona constat ex longis et angustissimilli,sculis purpuro caerule. S, discus autem componitur ex flosseculis luteis. Caldi floris constat ex multis soliis ol,longis, acuminatis pilosis haud raro purpura dilina tinetis: Iosianis duri

medii sequitur appensum in sappissemen. In collibus Alpinis pas. sim crescitiasteri Dissiligo by Orale

SEARCH

MENU NAVIGATION