Scholia in Aristophanis Lysistratam: dissertatio inauguralis ...

11쪽

In nonnullis scholiis historicis scholiastes ipse quos secutus sit auctores nominat. Atque videmus, ad enarranda re eas, quae ante bellum eloponnesiacum gestae sint, XSCripto eSSe Herodo

rum 6 I9), Thucydidem 6Iω, Aristotelis στολιτειαν Ἀθηναίων 663et 666 II 33), Philochorum II 38); ad res autem in bello ipso gestas Philochorum I 73, 34), Thucydidem Io ). denique Cra-

rerum 313), ubi de decreto agitur. Praeterea laudantur Βοιωτιaκα Hellanici ex Atthide eiusdem quippe cuius nusquam in scholiis in Lysistratam mentio fiat, nil his inesse censeo quamquam ad alias Commemoratur fabulas, s scholi Ran 694, 72O. OStremo Neanthis nomen assertur 8O8 idque de Timone isanthropo qui dicitur; et quantum iudicare possum, haec sumpta sunt ex illius libro περὶ ἐνδοξων ανδρων. Hi nominantur, neque censeo in reliquis scholiis in quibus rerum gestarum narratio fiat Ascriptos esse auctores, qui illorum

in numero non Sint.

Imprimis autem statuendum est, Herodotum et Thucydidem praeter eo quo enumeravi loco nullis esse compilatos. Restant Ρhilochor Atthis Aristotelis πολιτειαι, muri νηφισριάτων συνογωγ q. Qua e sylloge hausit Didymus 3Ι3), quem deinde X- scripsit Symmachus. Ultima autem verba scholii Ι cum contuleris cum scholii 273:*73 3 3 .

non dubitabis quin recte ilamowit mydathen p. I iidem

illi inscriptionum corpori schol. 273 tribuerit. Praeterea nil est in scholiis in Lysistratam, quod suum vindicet Craterus, compluria autem PhilochoruS. Sed praemonendum est unum. Etenim ster Commemoratur in scholio 42 quod manifesto genus trahit e libro eius, quem conscripsit is omnibus Atthidographorum qui dicuntur de rebus

12쪽

Atticis operibus. Quorum certe nobilissimus erat hilochorus; atque cum fieri possit, ut illa ipsa de ἐρσεφορίρ Ister sumpserit eΡhilochor Atthide, in universum dici necesse est nos ignorare, scholiastes ubicunque Philochoro se uti dicat, utrum e ipso hauserit Atthidographo an ex Istro. Equidem enim non Censeo, Strum fabulas tantum antiquitatesque Atticas e illis XCerpsisse, propterea quod inter eius υτθίδων συναγωγης fragmenta nullum κstat historicum immo prorsus sequor elimannum de Istro Callimachio, Gryphis . 886), qui p. II quid de hac re iudicandum sit recte

Aliquomodo autem haec quam de Philochoro protuli sententia confirmatur scholio II 38 ταυτα καὶ οἱ συνταποτε - ωτθίδας ιστορουσιν περὶ των Αακεδαιμονίων ' ὁ δε ω χορος φησι καὶ την ἡγεμονίαν του Ἀθηναίους λαβεῖν δι τας κατασχουσα Triv

σακεδαίμονα συριφορας. Afferuntur omne Atthidographi effertur Philochorus incertum autem est, evolveritne Choliastes vel unume eis ipsum, id quod mihi quidem minus probatur, an Compilatorem, . . Istrum. At hae Cum non plane comprobata sit sententia iis quae hilochori esse puto, huius tamquam sontis

nomen subscribam, non Istri. Censeo autem ad eum reserenda esse haeC. ConseraSStrab. IX p. oc 339 - Philoch. schol. Lys. 58: se. 35 .

καὶ Παλλαντος καὶ του τεταρτου Νίσου, δεξάμενος 'M κέκροπος βασιλείαν, καὶ τῆς Ἀττικῆς εἰς τετταρα μέρη διαι προσκτησάμνος δὲ καὶ την Μεγαρίδα, ρεθείσης, ὁ Νῖσος την Μεγαρίδα λάχοι ἔνειμε τὴν χωραν τοῖς παισὶν εἰς δ καὶ κτίσαι την ισαίαν. Φιλόχορος μοίρας. θεῖ μὲν την παρα το στυ μὲν ουν ὰπoγ- μου ριέχρι του Πυθίου μέχρι Πυθίου Πάλλαντι δὲ την Παραδιηκειν αυτου φησι την ἀρχὴν Ἀνδρων λίαν, υκι δἐ την Aιακρίαν, πισον δὲ δὲ μέχρι Ἐλευσῖνος καὶ του Θριασίου τὴν Μεγαρίδα.

Manifesto scholiastes hausit ex Philochoro, idque ex Atthidos

libro altero, in quo, ut oecis demonstravit, res a Cecrope usque russi Creontem archontem aestae aenarrabantur ueller

13쪽

autem ad hiloch. r. 33 unde sciat, Pythion situm suisse in Confinibus Atticae, Boeotiae, egarae, plane nescio. Immo e Collatione Strabonis cum scholio sequitur, templum exstitisse aliquo loco inter Athenas et Eleusina Pausanias autem I 37, 4 Pythii cuiusdam in via Sacra siti mentionem iacit, quod in faucibus suisse montibus Poecilo et Corydalo contentis eodem loco quo nun ruinae servantur monasterii quod dicebatur Daphni, homines docti iam dudum cognoverunt. Quod ad Pythium etiam Philochorum spectasse veri est simillimum.

Ad proκimum versum 39 in codice eidensi leguntur haec η γαρ Σαυαμὶς μαῖρα τῆς Μεγαρίδος. At quid, obsecro, haec ad

rem Quasi quo comoedia acta est tempore Salamis insula in potestate Atheniensium non suisset. Tamen autoschediasma scholiastae esse non censuerim illud, quod quomodo ei in mentem Venerit nescio. Iam perlustremus, quibus imperiis Salaminii per

aetates oboediverint. Cimus autem, Saeculo a Chr. n. SeXt Per

aliquantum temporis insulam in potestate suisse egarensium Tum bello eam receperunt Athenienses, quorum deinde semper uiteXCeptis annis Ι6-229. Vetustissimis autem temporibus quibus reges in Attica traduntur regnasse, manifesto Salamis penes Athenienses erat quoad Μegara, i. e. ante invasionem Doriorum. In scholio ad . 38 de hoc ipso quo reges dominabantur tempore agitur; neque ad aliam aetatem schol. 9 spectare potest. Coniungendum igitur est schol. 9 cum schol. 8 et iidem Philochoro dandum. Accedit quod in poetae verbis ne minima quidem Continetur necessitudo inter Salaminios et Μegarenses. At scholiasta cum legeret in Atthidographo, isum accepisse egaram a andione patre, Salamina autem partem suisse egaridis, illud ad V. 58 commentario addidit, hoc a v. 39, in quo insula Comme

moratur.

Deinde hilochorus laudatur in schol. 138, in quo agitur de Cimone bello Messeniaco tertio Lacedaemoniis auκilio CCurrente. Eandam rem tractat schol. ΙΙ- Κίμων, μετα ν ἐν Παταιαις μάχην ιβ στερον. ταυτα ην επὶ Θεαγενίδου. καὶ γαρ του

14쪽

Tαυγέτου τι παρερράγη στι των σεισριων καὶ το ,δεῖον καὶ ιερα καὶ οἰκίαι πλεῖσται, καὶ Μεσσηνιοι ποσταντες ἐπολεμουν καὶ οἱ erui τες επεσπησαν, ως Λίριων λθων δια τὴν κουτηρίαν σωσεναυτους. Quae ex eadem Philochora narratione hausta esse manifestum Sty).

Schol. I9 Ad priorem scholi partem conseras

Τυραννὶς καταστηναι, ἰς φησιν Ἐρατοσθμης, ἐπὶ Det H του ἀκριβους διαμαρτάνων, Ἀριστοτέλους μὲν τετταράκοντα καὶ , φήσαντος, Ηροδοτου δὲ ἔξ καὶ τριάκοντα.

Duo haec scholia et schol. ACh. 284 supra diκimus e eodem fluκisse Commentario, cuius auctor Didymus λ aut ipse doctus varios evolvit scriptores aut unum nescio quem Compilatorem. Demonstravit autem oepiser quaestiones Pisistrateae Dorpat 18859. 13 Adn. I), in Cholio ad Vespas numeros, qui adVersus scholium Lys. pugnant, prorsu sui eratare locis. Itaque non

dubito, cum Dindorfio cf. etiam Duebner adn. ad schol Vesp. O2γet oepffero emendare κατεσχε δε ἡ τυραννὶς εα ετη secundum Eratosthenem), ο δε μα ex Aristotele), 'Hροδοτος δεος. De

Eratosthenis opere Chronographico, non περὶ κωμενδέας hoc loco Cogitandum esse, monuit me ilamowitz. Aristotelis sine dubio est liber de πολιτεέρι Ἀθηναίων c scriptus, ut in scholi ACh. 34, Lys. 663 et 666, 133. Cui sortasse debentur etiam quae in fine scholii χXtan ουτος τυραννος ην, Ῥοῦ ε τοίησε τους Αθηναίους

15쪽

δε κατέλυσαν οὶ Αακεδαιμονιοι), cs. II 33 δ) iidem debetur fortasse notities numeri quatuor risistratidarum; etenim Thucydides I ao, II 34 tres tantum filios tyranni commemorat, tres autem et φησίστρατον νόθον Herodotus V M.

Iam transeamus ad investigandos sontes scholiorum eorum, quae res in bello ipso gestas tradunt. Atque cum circumspiciamuS, quo auctores ipse nominaverit scholiastes, in oculos cadit Philo-Morus, e quo hausit 73, Archia archonte primum pecuniam desumptam esse e thesauro illo mille talentorum, Athenae qui Vocabatur, in arce servato. Deinde a versum os scholiasta adhibuit Philochorum et Thu didem praeter hos auctores afferuntur nulli atque de quibus agimus scholiorum ea, quae neCThucydidis sunt neque de suo scholiasten conscripsisse manifestum est, nostro iure tribuimus Philochoro dico autem scholia a Iet 3:

Quod a rem attinet, e Thucydides VIII I comperimus, post

cladem Siciliensem decem probulos esse electos a. 4I3ὶ Idem autem VIII 67 narrat, antequam quadringenti illi constituerentur, iterum decem Conscriptores ad optime administrandam rempublicam creatos esse. Quem locum Harpocratio S. V. συγγραφεὶς adfert corrigit autem Thucydidem, Cum Pergat ησαν δε ι μιεν πα-ες

συγγραφεῖς τατε αἱρεθεντες, καθά φησιν --στέων τε καὶ Φιλοχορος, H άτερος ἐν τῆ υτθίδι ὁ δε Θουκυδίδης τῶν

i Addo eandem rem commemorasse Thrasompum, s. oeridem P. OI, 6 Bli V. κατωνακη . τοῖς es χρονον φευγουσιν τε κατίοιεν νακους τι τοῖς ματίοις προσερραπτετο, eo καὶ Θεοποριπος ηναγκασθησαν δὲ - των τυρα-eum, is μὴ κατίωσιν εἰς oro, κατωνάκην φορεῖνμ. x hoc autem auctore scholium originem ducere non Credo.

16쪽

SCripserit δ). Omisimus disserere de scholiis O7, 338, 996, II 37, Isa, II 8 I, 23 I; at quae ibi leguntur, e ipso poeta hausta sunt, neglexitque scholiast alius advocare doctrinam. PauCa autem verba sacere liceat de scholio si ἐγένετο ἐἐπὶ των Μηδικων ψηφισμα, στε καστον κατα δυναμιν συμβάλλεσθαι εἰς τα κοινα χρηματα, απερ ταξεν Ἀριστείδης δουναι τοις συμμάχοις, εἰ ἐπὶ τον βαρβαρους πολεμοῖεν.Scimus omnes tale decretum nunquam esS laCtum, neque

difficulter scholhastae ratio perspicitur Aristophanis enim quos Commentatur scholiasta versus sunt hi 63I-633ὶ τουράνου γαρ μοι μετεστι καὶ me ανδρας εἰσφέρω, τοῖς δ δυστηνοις γερουσιν υ μέτεσθ' υφν εαεὶ

ειτ Ἀναλωσαντες υ ἀντεισφέρετε τας εἰσφοράς,63 ἀλλ' φ' μων διαλυθηναι προσέτι κινδυνευομεν. Scholiasta autem sciebat consecto tersarum bello Aristidem apud socios Atheniensium circumiisse et cuiusque civitatis praefinivisse tributum Hoc commentator commiscuit cum illo quod in sabula Lysistrata civibus opprobrio obvertit, et in unum ContraXit. Evasit scholium ineptum.

3 At res tractata est difficillima et ea, de qua homines docti non consentiant. CL Schoeli in commentati. Μommsen p. 45 I, qui mendum in scholio a egregie correxit vide editionem , et Gilbert. Bettrage gur innere Geschichte Athens imZeitalter de pericleischen Heges, p. 3os, ibique adn. 6 sententias hominum doctorum. Inter quos controversia imprimis de duabus his versatur quaestionibus, primum, num Vocibus ξυγγραφευς' et προβουλος idem designetur magistratus, deinde an scholiasta trigintaviros a. o electos transtulerit in a. Ia, cum mutaret

cum decem illis tunc constitutis quos Thucydides VII 67 adfert. Huius loci non

est rem accuratius tractare hoc tantum dico mihi constat, scholiasten ex Philochoro haurire eodem autem hilochoro et insuper Androtione usus est auctor quem Harpocratio exscripsit quique scholiastes noster quidem esse non Videtur. Hunc autem luctorem in eundem quo commentator incidisse errorem cum mirum sit, nil mihi persuadere possum, nisi et Androtionem et Philochorum narrasse, arino Iatriginta conscriptores electos esse. Erraverunt igitur aut hi aut hucydides. Atque si verum tradidit Philochorus, ex scholio sequitur, ut in trigintavisorum numero fuerint probuli anno I creati aut id quod mihi quidem minus probatur, scholiasta falso exscripsit hilochorum.

17쪽

ηνδραγάθησεν. ην δε το γενος Ἐφεσία. Etenim erroit, Cum Contendat Artemisiam esse Ephesiam, pro Halicarnassensi'). Seriem scholiorum historicorum finiat schol. 433 mea ταῖς γυναιξὶν πάρχουσι ὁ λόχοι τοττο δέ φησιν, τι καὶ παραυακεδαιμονίοις τεσσαρες πάρχουσι λόχοι, ις κεχρνῖται βασιλευς. Haec pendent a schol Ach. O74 unde Suidas S. V. Οχοζ, Cuiu auCtor numerum quatuor lochorum e Lysistrata sibi finxit. Poetam autem corrigit scholiastes alter, doctior et diligentior, his τεσσαρες λόχον αργοτερον τα Aaκωνων εοικεν ξειργάσθαι ὁ ποιη-τνς λοχοι γαρ πιι εισι τεσσαρες ε Αακεδαιμονίρ, ἀλλα ε Mcυλος,

Σίνις, ωρίμα χλόας, Μεσσοάγης ὁ δε Θουκυδίδης V 68hc φησί,

χωρις των Σκιριτων. Quaerendum autem est, unde Correxerit.

Leguntur in Hesychii et holi lericis haec

Videmus esychium scholiumque Lysistrateum in numeris lochorum definiendis recedere a holio. Ubinam mendum lateat, facile intelleges, cum respexeris haec Scholiastes manifesto inspexit Thucydidis V 68 quamquam indiligenter e sua autem ratione non errat. eque errat Hesychius quatuor apud Aristophanem lochos esse reserens. His consideratis illis magis confides

quam Photio is autem salso adsert Thucydidis locum, cui e pro z tribuit; itaque in motio corrigi necesse est Θουκυδίδης ζ , υριστο- τελης in quam emendationem etiam Stelisen' incidit. Ex holio igitur et Hesychio colligimus, Aristotelem de quinque tantum Spartanorum lochis verba secisse. Ab utroque

autem exicographo comparantur Aristophanes Aristoteles Thucydides eodem modo atque in scholio nostro itaque Concludo, utrumque exscripsisSe scholiastam, qui rideo mumerum quinque

i Eum ortasse Dianae Ephesiae nomen decepisse coniecit ilamowitz.' vel οὐκ ὀρθῶς inseruit, Schmidi.' de Spartanorum re militari. Gryphim. 88I, p. 8.

18쪽

lochorum eorumque nomina Aristoteli debere censendus est idque eius de πολιτείc Aoαεδαιμονίων libro ). II. Historicis scholiis tractatis quaestionem movemus, unde fluXerint ea quae antiquitates Atticas contineant. Atque iterum proficiscendum est ab iis quae nomen auctoris prae se serunt. Facit autem ad rem Chol. 642 ιρρηφορουν ο μἐν δια του α αρρηφορία, πειιτ τα αρρυτα ἐν κίσταις φερον τῆ θεν αἱ παρθένοι οἱ δἐ δια του ερσεφορία. τι γαρ 'πι πομπετουσι, τὴν Λέκροπος γατρι, υς ιστορεῖ Ιστρος Utrumque huius pompae nomen rediisse apud Istrum recte weliman l. c. p. I iκit.

Ad versum autem qui sequitur 643 scholium conseras cum iis, quae Eustathius in commentario in Odysseam conscripto P Ι 883, 3 adnotat

p. I sqq. recte exposuit, illo tempore duodecim apud Spartanos lochos exstitisse colligendum est. raeterea ab alio Aristotelis fragmento scholium discrepare videtur, quod Servavit Harpocratio S. V. μοραν - συντάγματα Aακωνικὰ ΟυΤω κα-

εἈαι διείλεκra δὲ περὶ τουτων Ἀριστοτέλης ἐν θυακεδαιμιονίων πολιτείg. φησὶ δὲ ς εἰσι μορα ἔξ ιυνομασμέν αι, καὶ διηρηνται εἰς τὰς μορας σακεδροι - μονιοι πάντες Ξενο νων δὲ ἐν Ἀακωνων πολιτείv XI 4 φησιν εκαπηδὲ rῶν πολιτικων μορων ἔχει πολέμαρχον ενα, λοχαγους δ , πεντηκομυας η ἔνωριοτάρχας ις μ. Stehis igitur adnotavit: Aristotelem quinque lochos sumpsisse,

quod ab iis, quae Harpocratio eodem auctore memoriae prodit, promus abhorret, avi innino fictum aut verbis eius male intellectis ortum esse necesse est'. At ipse Stehien exposuit, moras non Prius constitutas esse quain exeunte bello eloponnesia . Itaque Harpocratio ad nostrum scholium comparandus omnino non St. Neque scholi tam nomina lochorum adserentem Aristotelem male intellexisse persuadere mihi possum.

19쪽

τινες παρθένοι, πι τα εἰς θυσίαν πο- πανα ξλουν, καὶ σαν ἔντιμοι. cs. Hesychium . V. ἀλετρίδες.

E scholio corrige in Eustathio V. 4. αλεῖν Pro πωλεiν v. et 7 at: - λοισι pro αὶ - αγουσαι. Initium enuntiati Eustathius ut ipse dicit e lexico aliquo rhetorico, huius autem auctor eκ eodem conscripsit sonte quo Choliastes, ut similitudo verborum docet, idque ἐκ τῶν τα υντικα συγγεγραφοτων. is autem Verbis Subaudiendus est aliquis, qui Atthidographos compilavit et librume iis Conscripsit. Atque cum consideraverimus, strum e illis Composuisse άττι- , eundemque ad versum qui antecedit 6 )eSSe usurpatum, non dubitabimus, etiam Chol. 643 tribuere Istro. Eodem et Istro fluxisse verisimile est rustulum illud quod schol 646 legitur ἐφορουν χλ καὶ ἰοπαδας τινας Ἀλοχρυσους. schol. 647 autem sumpsit Commentator e Aristophane. Quo in libro Ister de his rebus egerit diCere non possumuS, cum omnino de indole Ηττιακῶν συναγωγῆς nil enucleetur ex perpaucis quae tradita habemus fragmentis. quibus unum ad quaestionem nostram facit, quod agit de Clepsydra sonte extat autem in schol. v. 694 κρον ἐν κροπολει et Κλεφυδρα, ης 1στρος ἐν τῆ ιβ μέμνηται, τα παρα τοῖς συγγραφευσιν αναλεγό3 ιενος. υτως ὁ ωνομασται, ἐπειδχ αρχομένων

των ἐτησίων πληρουται, παυομένων ὁ ληγει, ὁμοίως τε Νείλου, εὐσπερ καὶ την ἐν et Ἀρηνην φασί φ). εἰς ταυτην δέ φησιν - φιατισμένην φιάλην πεσοισαν φθῆναι ἐν se Φαληρικε απέχοντι σταδίους εἴκοσι. φασὶ λαντην πέραντον βάθος εχειν, o δἐ δευρ

Quibuscum conseras, quae ad Lysistratae . I legimus. Quaestionem quidem criticam solvit ichaelis ,Ρausaniae descriptio

20쪽

ἐνδειν. εχε δε τας υσεις υπο τ φερουσας εἰς τον Φαληρεων δημον s. Suid. hoLmes. Haec autem duo scholia non ita inter se comparata sunt, ut alterum X altero fluXisse possit; sed utrumque ab eodem scholiasta eodem e fonte Conscriptum esse in propatulo est. Tertium igitur

in scholiis in Lysistratam ex stri θέδων ναγωγῆ habemus

certum fragmentum.

Υπερβολος εἰς την συνοδον των ωμφικτυόνων περιφθηναι εἰς την Πυλαίαν κατα στολιν δ' επεμπον τους θ σοντας, καὶ συνεδρευσοντας καὶ ησαν οἱ πεμπομενοι Πυλαγοραι καὶ ἱερομνημονες λεγουσι δ'οτι Πυλάδης πρῶτος ἐκρίθη ἐπὶ τε Κλυταιμνηστρας φδω ν, καὶ ἐξ

Apollodori περὶ θεῶν opus inspexit scholiastes, ut ipse testatur, ad V 447, quod scholium nunc valde mutilatum locupletius servaverunt Suidas et Elymologicummagnum p. 747, 3I