Iac. Frider. Ludovici ... Doctrina Pandectarum, ex ipsis fontibus legum Romanarum depromta et vsui fori accommodata. Accessit historia pandectarum, nec non Io. Iac. Wissenbachii emblemata Triboniani, denuo reuisa

1131쪽

is, quem dedi. edictus est: si sciens dedi, de dolo in me dandam actionem Iulianus scribit: si ignorans, in fa-

ctum ciuilem l. s. g. at cum do. a. infin. T de praescript. Verb.

Haee quoque lex est ex Emblematum Tribonianicorum genere. Nam in posteriori distinctionis membro Iulianus non dederat actionem in iactum einilem, sue praeseriptis verbis. sed actionem in factuin praetoriam: quo nomine RMauriciano, qui ciuilem incerti actionem, id est. praeseriptis verbis lassicere ait, reprehensus fuit. I. . g. a. L. depiat. Sed Tribonianus ex nota

Maurietani adglutinauit ad Z I. I. vocem, tau Iem. Cuiaeius & Duarenus ind. l. 7. HOtOInann. in Dissut. deprascript. verb. c. a. u.I7. GOuean. a. Par. iur. lest. a7. esenbee. in pae. D. de parit. nimI.9. Pae. l. antis. SI De actionum ordine oceonsequentia vid. Culacium dioc. ct Anton. Contium t. Dissutat. s. qui tamen dissident inter se,atque diseordant. Et de variis speciebus actionis in factum vide Merili. r. var. ex Culaccio.

EMBLEMATA

TRIBONIANI,

Notata in quarta Digestorum parte

Martian. libIing. ad form .Hypoth. Potest ita fieri pignoris datio, hypothe

caeque

1132쪽

EMBLEMATA TRIBONIANL s

caeque, ut si intra certum tempus non ' sit soluta pecunia, iure emtoris possi

deat rem iusto pretio tunc aestimandam.ΗOc enim casu videtur quodammodo conditionalis esse venditio,i.I6.

. s. vlt. D. de pign.&hypoth.

LEx eommissoria in pignore, quia id agitur inter debitorem, re exeditorem, ut, soluta ad diem peeunia, pignus debitori restimatur: non soluta. creditoris pleno iure fiat, veterum lCt rum seuo fuit iusta: quae eum pignore fidueiarici pene est eadem, Paul. a. sent. 13. Dicitur Lex rnon quae sit lata a populo Romano, quod Cuiae. rL ob. Ies imputat Hotomanno: qui ei respondet r. amicabit. responsor. v. quamque ealumniam solide ab Hotomanno eonfutatam esse Baeho-uius seribit voLr. dio. 23. thess. sit. D. sed diiscitur lex, id est, pactio, conuentio; quia iustae conuentionis cuiuslibet ius hoe est, ut legem det contractui, I. M. F. depact. l. r. s. o. depos l. v. F. de R. I. I. legem ro. C. depact. Ergo legem eomia missoriam dieere semper debemus; nunquam pactum legis commissoriae; lieet ita loquatur In-

noeentitas in eos scante . Extr. depign. deceptus ab Interpretibus, Fab. decad. 2I. error. pragm.

1133쪽

et .

48 EMBLEMATA TRIBONIANI.tind versassenson. Ioachim Beassi in L admonearis di st. D. de iureiur. Giphan. in rit. C. de pact. pign. Quae pactio olim fuit iusta, ut dixi. Cuiae. . Feudor. .. Arius Pinet l. ad rubr. C. de rescind. senae sed postmodum odiosa facta est, & aspera.& speetali constitutione Constantini improbata. d. l. vlt. non . quod combinaret duos eontractus ineompatibiles, pignus dc emtionem, Vt nugatur Ant. Fab. d. decad. .. err. a. sed quod ei insit fraus & captio nimia, saepe pro modico aere debitore pretiosa amittente pignora. Igitur ea coninstitutione, etiamsi lex commissoria pignori inserista sit, lieebit debitori, post diem soluta pecunia, pignus repetere. Et ad illam constitutionem Tribonianus aecommodauit textum AEL IK. s. vlt. ex

quo insertur, citra adiectionem, ut res iustoprotio aestimetur, pactionem illam non valituram, B ehou. in uot. ad TreutLvoc a. Disp. I. thes fi lii. D. in . Veruntamen ita pacisei lieet, ut ad diem non soluta pecunia, ereditor solutionis iure pio gnus retineat, quia hyperoeliae repetition quipori inpign. id est, superflui petitio. Galli-ee, plus value, quasi pluris valentia. Cuiae. 4. obsas. Fab. dedecia. 2I. error. lo. superest, I. vlt. C. de distract. pign. Cuiae. d. lib. I. Rudor. cap. a lex eommissoria in venditionibus, ut, nisi in diebus triginta pretium soluatur, res fiat inemia, in uendita, ut loquitur Scaevola in I. vlt. D. de rese. oeudd displieuit etiam Λntonino Imperatori,ide que aduersus eam integri res Itutionem dedit in I. admisiuUS. A. do minor. minor tamen impro

1134쪽

EMBLEMATA TRIBONIANI. 49 Auit, ut apparet ex L η. A de L. commiFor. Cu;aea in d. I. asimilius. Cont. in admoniti. -Balduin. subiecta lib. a. subsec. iur. lerit.

Cum iudicio bonae fidei disceptatur, ar-r bitrio iudicis usurarum moduS, ex more regionis, ubi contractum est, constituitur: ita tanaen, ut legem

non offendat, l. T de usur.

verba ultima, ita tamen, ut legem non ossendat addita sunt a Tribonianu, propter L eos quia1. C. eod. ubi Iusinianus modum usurarma definiuit: quem fas non est, ut iudex excedat, Cuiae. in d. l. l. .Giphan. in . . I. aes pag. 277. Modus hic est, ut illustres personae non nisi trientes usuras et mere. tores, besses ; caeteri semisses Ripulentur, vel paciscantur. Olim stipulari quisque usuras poterat, quas vellet, id est, etiam centesimas l. lecta Ao. F. de reb. cred. non maiores, nisi in traiectitia Pemnis, Paul. a. sent. IA. Duar. a. Dis .auniu.3. quia huius peeuniae periculum in se suscepit creditor. I. nihil interest. . I. periculis. Τ. de nautinum... nauiganri. est. ext. de Uur. de quo periculo dum hilare noli. Etenim secundum Propertium:

Ventorum est quodcunqueparas,haut ulla carina .

Consenuit, fallit portus o ipse fidem.

Whilque tam capax fortuitorum est, quam ma Te, ait Taeit. r . annal. Hodie usura nautica est centesima, a. l. eos qui afversic. in traiectitiis. quae

1135쪽

se EMBLEMATA TRIBONIANI. fur. rei iudic. l.4. C. de aedis prit4 LFa. I. idem reo

sponditΤ. prosoc. l. IS. A. do negor. ges. Giph. d. I.

Interdum sine stipulatione,sine pacto sed αt. το/M - τως usurae debentur,eX mora, I. cum quidam l . f.4. F. de et fur. I. qui solidum 78. in princ '. D. deleg. a. I. Sy. g. l.F. eod. I. i. g. kelligime D. ut legatori nom. An litis contestatio in strictis iudiciis est prae- sandaruin usurarum causa Z Neg. LI. C. de Uur. I. r. C. de condict. indeb. l. quoties 4. C. de condict. obturp. ca . l. aa. J. de donat. Diss. Corasius a. Misceli. 7.per L literi. Τ. de Uur. s Dd. communiter a quorum sententia constanti stilo in suprema Friis 1iae Curia approbata est, Sand.I.Decisir . defuit. I.

Paulus libr. singui. de usuriS.

Praesidem prouinciae adi, qui stipulatim

. nem, de cuiuS iniquitate questus es, ad modum iustae exactionIs redigit. Haec constitutio adfinitum modum excedit, i. I7. in princ. T. de usur. Scin fin. eiusd. l. 17. usque ad tertium centesimae pendent.

Verba ad itum nodu1n,sunt Triboniani: quibus modum usurarum in L l. eos qui assi definitum indicare voluit, phrasi minus latina. Quod autem Cuiactus s. o f. S. ex uno Vocabulo, ad n tum, facit duo, adfinitum, id est, usque adsummum modum usurae legitimae, non patitur liare oratio, haec constitutio ad itum modum excedit. Giphan. in d. I. eos qui poSo. Sed & verba: υ- quoad tertiam centesima, sunt Triboniani a quia bull

1136쪽

hu fgnitieantur trientes usurae, Graeeorum mois re, άΕΘ τριτης ἰάατοςῆς. Plutareti. in Luculti Historia.

Papinian. lib. 3. Responsor.

pro operis serui traiectitiae pecuniae gratia secuti, quod in lingulos dies in stipulatum deductum est, ad finem

centesimae, non vltra duplum debetur, l. Φ g. i ff. de natur. fcen.

Cuiaeius in sentent. Paul. lib. a. tu. I . f. tra

iectitia, putat, Tribonianum ex Iustini ni eos si- tutione in Leos quia1. 6 . verse in traiectitiis e. de Uur. ad Papinianum addidisse, usuram nauti. cam Belgis dictam, sodemeria, cuius dictionis rationem vide apud Tim. Fab. Ds. b. th. t. esse centesimam. Ais. obf33. s tract. 7. ad rican. id explic. I. traiectitiae 29. . de O. s A. id corrigit re. cte. Et ut Paulum cuia1Papiniano conciliet, respondet, usuram, supra eentelimam, non deberi: scilicet, quam post diem periculi praestari sibi creditor pactus fuerit, vid. Miam Holom. s. obf. 7. Ergo, ad finem centesimae, est ad modiim& quantitatem centesimae. Sie is έlibi passim aeeipitur. L pater qui castrense r7. f. t.1. de castranspecul. I. ι. L3. . de piguc s hypoth. l. N. V de compensat. l. s. in prine. A dedor. collat. I. N. s. 4. si add. Falcid.

1137쪽

m3LEMATA TRIBONIANI, qui hoe tempore ius nostrum interpretantur Cuia. cium imitarentur ut, quae vel falso. vel inepte aliquando &senserint, ct scripserint, ingemue retra etent, nee in iis, contra quam postea resciverint, tam obstinato, tamque obfirmato animo, Ut faciunt,perseuerenti Laudo candoremQuintil.3.Brss. 1.

se me, inquit, paulum in alia, quam prius habui, opinione, nunc es e confiteor, ortasse tutissistimerat famae modo sudenti nihil ex eo mutare, quod multis annis non sensissem modo, verum etiam approbassem. Sed nonsistineo esse mihi conseius dissia

mulauti in eopraesertim opere,quodad bonorum iuuenum aliquam utilitatem componimus,in illa parte iudicii mei. Nam s Hippocrates, clarus arto

Medicinae, videtur honestissmefecisse, qui quosdam

suos erreores, ne posteri errarent, confessus est, G. Idem alibi: Vbi vinci necesse es, expedit cedere. Nam culpam pertinaciter tueri, culpa altera es. Et praeelare Hieronymus tomci. ad Pammach. da errorib. Origenis: Secunda, inquit, post naufragium tabula est, culpam plicite ateri. Errauimus iuuenes, emeudemus senes. Quin etiam Augustinus libros Retractionum edidit. & seriptorum suorum eensor fuit.

Paulus lib. 3. Quaestion.

Cum de indebito quaeritur, quis probare debet, non fuisse debitum, res it temperanda est,ut si quidem is,qui a cepisse dicitur rem, vel pecuniam in

debitam, hoc negauerit, & ipse, qni dedit,

1138쪽

EMBLEMATA TRIBONIANI.

3dedit,legitimis probationibus solutionem adprobauerit, sine ulla distinctione ipsum, qui negauit, se pecuniam accepisse, si vult audiri, compellendum esse ad probationes praestandaS, quod pecuniam debitam accepit. Sin

vero ab initio confiteatur quidem suncepisse pecunias, dicat autem non indebitas ei fuisse solutas, praesumtionem videlicet pro eo esse, qui accipit, nemo dubitat. Qui enim soluit, nunquam ita resupinus est, ut facile suas pecunias iactet, & indebitas effundat.

Et maxime si ipse, qui indebitas dedisse dicit, homo diligens est, & studiosus

paterfamilias; cuius personam incredibile est, in aliquo facile errasse,&c. item: In omnibus visionibus,quas proposuimus,licentia concredenda est ei, cui onus probationis incumbit,adue sario suo de rei veritate iusiurandum inferre, prius ipso pro calumnia iurante, ut iudex iuramenti fidem secutus ira sententiam suam possit formare, iure reserendae religionis ei seruando. Sed haec ubi de solutione in . debite exposita esse dicatur, & indi Dcrete loquatur, tum eum, in quem

1139쪽

s EMBLEMATA TRIBONIANI.

eautio exposita est, compelli, dehi- tum esse, ostendere, quod cautionem deduxit: nisi ipse specialiter, qui cau

tionem exposuit, causas eΣ planatur, pro quibus eandem conscripsit: tunc enim stare eum oportet suae confes

sioni: nisi euidentissimis probationi-hus in scriptis habitis ostendere paratus sit, sese haec indebite promisisse

L 21. de probation . .

Tota haec lex, in qua tractatur de eondictione indebiti soluti, vel promissi, eui ineumbat onus Probandi: actori, qui se indebitum soluisse, aut promisisse dicit, an reo, qui dieit, se debitum a cepisse, exceptis duobus primis versibus, est Trisboniani , qui lustiniani eonstitutionem sub nomine Pauli edidit. Conser. ι generaliter U. C. δε non =rum. pecun. Vbi Giphan. Et ipsum loquendi genus Graeeum sapit magis, quam catinum hominem : Vt cum prudentemqartentum patremfam uas,voeasudiosum σπουδαον; Cum pro probare aut docere, mauult dicere Vendere σαινυρtur Cum H - Θεωριας voeat species, siue casus ante propositos,quibus modo actori, modo reo incumbit onus prohandi. Item cum iuramentum dicit non, ut semp*r iuris auctores: iusiurandum, quasi iovis iurandum, ut Ennius ct Naeuius loquuntur; eum cautionem concipere indiscrete dixit, pro non expressa caifa debui, ut in Ly. C. de grusion. cum confessonam pro cautione aecipit. ut di in L 2θ. g. l. f. de donar. quam Graeci ο αδσιαν dicunt. Idem

arguu

1140쪽

EMBLEMATA TRIBONIANI.arguit In f. s. huius I. V. manifesto deserIpta eonditio monaehi, ibi: aut vir simplicitate gaudens, es desidiae deditur: άπMουσος χωρων και Iαθυ μι- εκδδγριενος : DOrotheo interprete, ut in I. quidam aes C. de decurion. ignauiae sectatores, id est, monachi, Cuiae. gr. ob fas. quos etiam Rutilius I. r. Itinerarii vocat lucifugos viros, viva funera. His autem verbis, d. I.I.forensium rerum ex pers, Tribonianus intelligit elericus,qui a negotiis forensibus abstinere debent. Suidas: Πολιτική νάρπην τῆ ἱεροσυν' συναπτειν, συγκλα θειν ε τά άσυγκλωτα et citissim disciplinam sacerdotio coniungere, es convoluero ea, qua simul conuolui non possunt, Basil .epis. Zδο. τἀ ααικτα, tu ιγ μ εν immiscibilia miscemus. Adde l. repetit a 4r. C. doepissi s cur. consulta G. C. de testam.

Paul. lib. 3s. ad Edictum.

Si ita pater absit, Vt ignoretur, ubi sit,&an sit; quid faciendum est, merito du-hitatur: & si triennium effuXerit, postquam apertissime pater fuerit ignotus, ubi degat, & an superstes sit,

non prohibentur liberi eius utriusque sexus, matrimonium, vel nuptias legitimas contrahere, i. IO. l. o. T deriti nupt.

Vocem, ιriennium, in utraque legeTribonianus ex noua quadam constitutione inseruit, ut quin- qumnium in ι uxorcs 6.1. de divort. de quo ins ra.