장음표시 사용
551쪽
Ut Monachus ante latam novellam Constitutionem in Monasterium ingressus licentiam habeat qualiter vult de suis rebus ordinare.
C C LVI. De Constitutione Imperatoris, quae taluitur de substantis
Monachorum mel Apretriarum. i. C Cimus in superioribus Constitutionem esse relatam, qua cave- in tur, ut qui quaeve in ' Monasterium intrant, videantur substan rit tias suas Monasterio consecrasse. Nam ante introitum liberam h bent ' facultatem, quomodo voluerint . bona sua dissonere 3. Pota ut quam autem Intraverint, talem iacentiam non habent, quamvis liberos habeant. Sed ea Constitutio, quae de hoc iure loquitur, ex suis temporibus valet '. Nam si antequam ipsa introducatur, factus est ala aliquis Monachus, vel facta est mulier Monacha , nihil ad eum vel ad eam pertinet. Ergo habent ' liberam facultatem qualiter voluerint i ha inisua negotia disponendi & post memoratam Constitutionem. DAT. ID. OCT. IMP. DNA IUsTIN. PP. AUG. ANN. XI. IOHAN. V. C. CONS. IND. II.
C C LVII. De his qui per capillum Dei, aut per caput jurant:
mel alio modo Muthemia contra Deum immortalem utuntur. I quis per capillum Dei mel per caput' juraverit, vel alio modo Aπαμι blasphemia contra Deum usus fuerit: ossicio Praefecti urbis ul- rimo sapplicio subjiciatur. Si quis autem ' talem hominem non manifestaverit : non est dubium, quod divina condemnatione similiter ' 3 coetu coercebitur. Ipse avoque Praefectius urbis, si neglexerit, post Dei ju- , dicium etiam ' nostram indignationem timeat. M
Ut tanulis libretate decoratis, jus aureorum sine Imperiali pragmatica competat. Et ut libemis si ingratus ex causis lege designatis appareat ditioni patroni reddatur. Sive ut libertam suam quis uxorem ducere volens dotalia instrumenta componat. Sed os ex ancilla liberos habens, cum eam manumiserit, factis dotalibus instrumentis uxorem legitimam Lbere videbitur, sed de filios ejus ex eb ipso intellige liberari.
C C LVI I L ve jure ametorum anulorum. I quis famulum suum vel ancillam manumiserit, & cives Ro- - s. G ino fecerit aliter enim nee valet manumissio in tacito jure videatur jus aureorum anulorum ' adeptus fuisse, & natalibus resti-
552쪽
utiligent. ut impetrent. valeti
ingratus s extiterat, extiterit, vers. x
ε. ω . . tribuant et eonservat. relaxaverit.
confietat:. habeat 1 eonnubio, Iis. . existant.
13 IMPERAT. IUSTINI ANI NOVELLARUM ,
tutus '' esse: & non indigeat ut hoc impetret a Principe. Haec Conntitutio in futuris casibus teneat '.
C C L I x ve reverentia cr obseauio patronis a libertis praestandis, ingratis libertis.1. Libertus patrono suo competens obsequium& reverentiam praebeat. Quamvis enim libertinos umiles ingenuorum hac Constitutione fecimus: attamen patronis jura patronatus intacta reservamus: in his scilicet casibus, in quibus reservari possunt secundum nostram distimetionem: nisi forte renuntiaverit patronatus praerogativae manumissor sive per testamentum jure' fideicommissi, live eo tempore quo lubertatem imponebat. Ingratum autem libertum contra patronum suum existere ' prohibemus, quod & in pecuniariis donationibus introduximus. Et si in illis eo , qui liberalitatem accepit, ingrato ' contra donatorem exi linte ', infirmatur donatio: quanto magis si libertus circa patronum ingratus fuerit , rescindi debet libertas 3 Cause autem ingratitudinis legibus cognitae sunt ; veluti si libertus manus suas contra patronum moveat: vel si contumelias atroces ei fecerit:
vel si magnum & intolerabile damnum ei dederit : idem est si ad dedecus ejus pertinentes injurias emiderit. Si enim horum aliquid pa. tronus vel liberi ejus probaverint, ad pristinum statum convictiis li
bertus revertitur. Quod si competentem reverentiam patrono & honorem retribuant et lex quoque eis libertatem ingenuitatis nomine decoratam conservabit V. Haec autem totiens patronus trabet, quotiens jura sui patronatus non relaxavit M.
C C L X. Si quis libertinam suam patronus uxorem habere maluerit.
s. Si quis libertam suam ducere uxorem voluerit, dotalia instru
menta cum ea componat': de habebit ' eam legitimam uxorem: quam
vis ipse summa dignitate praefulgeat: & liberi, qui ex tali conjugio procreati fuerint, legitimi succedores patri suo succedunt '.
553쪽
C C L X I. Si quis ex an in sua ligeros habuerit, o in 'umenta fecerit. . Si quis ex ancilla sua liberos habuerit, eamque manumittere velit, & dotalibus instrumentis factis legitimam uxorem habere t ipsa
compositione instrumentorum dotalium liberi ejus manumitti ' videantur Si enim miles legatum servo suo relinquendo videtur &'aia.. xiis libertate eum tacite donasse: quanto magis hoc obtinere debet in filiis, ubi pater matrem eorum & manumisit, & legitimam uxorem dintalium instrumentoriim compositione habuit 3
eri uin manumini videan rJ A. Novell. 78. cap. 4. Adversus orbitatis r ias ius liberorum imperiari solebat a Principe. Titum vero liber is nim jus non solitio dictas poenas tollebat, sed etiam praemia conferebat. Vid. l. i. C. de jur. liberor. Ulpian. Iib. sin l. remit de solidi capacitate inter virum M uxorem. D. Augustinus contra Julian. PAasian. Ut iure suetit constitutum ne quisquam ius liberorum haberet, insi cum amborum anni computati& simul ducti ccntum non transsile docerentur.
C C L XII. Conjstitutionis. s. Haec Constitutio non videtur extra juris dii Anem introducta .sse V Si enim Pius ' Antoninus Imperator jus Romanae civitatis antea per singulos impetrandum , postea commune fecit omnibus subjectis i & - ὰ memoriae Theo osus jus liberorum antea per singulos impetrandum, isson commune Romanis omnibus fecit iquid novum, si nos auoaue jus a ureorum anulori talium restitutionis generade fecimus omnibus libertinis, salvo patronatus honore t
Romana civitatu J Ut in orbe Romano qui sumant ex Constitutione Titi Aelii Hadriani Antonini Pii, cives Romani cilecti sunt. L. in orbess. de stat. homin. Chrisostomus.
C C L XIII. Ne potestate Constitutionis in tempore. c. Haec autem omnia in suturis casibus teneant. Nam in praeterito tempore locum non habent. DAT. xv. KAL. FER CONs T. I My DN. Ius T. PP. AUG. ANN. N v. APIONE V. C. C o N S.
Ut Laicus Monachos vel Sanctinioniales in Asceterio vel Monasterio constitutas non apud civilem Judicem, sed niaris apud civitatis Episcopum debet accusare : omnibus majoribus nunoribusque ludicibus de m librar. auri poena proposita hanc Constitution iii violaturis.
C C LXIIII. Si quu in jus vacare Monachum vel Sannmonialem conaim sit.
I quis cum Monachis vel sanctimonialibus habeat litigium, non audeat Monachum vcl sanctimonialem in Asceterio sive
554쪽
s;6 IMPERAT. . IUSTINI ANI NO VELLARUM
Monasterio constitutum vel constitutam ad civilem Iudicem accusare vel trahere ': sed magis adeat civitatis Episcopum. Ille enim existimabit, utrum repraesentari ' principalis persona debeat, an per reconomum: , vel apocritarium defendi cum omni scilicet honestate, ita ut Episcopus legibus & Canonibus consentaneam sententiam pro
ferat. terio J Vide notata ad cap. s. Constitui. 6. , Vide notata ad cap. 3. Constitui. 6.C C LX V. Ut haec Constitutio ad curam Magistratuum c r Episcoporum pertineat. vres ianismia 1. Hanc Constitutionem omnes Praefecti Praetoriorum custo- μὰ est, diant, & Praesecti utriusque Romae, & Praetor populi ', & Provinciarum Praesides, & omnes Episcopi, & curent citius Monachorum &Sanctimonialium lites dirimere. aur populi J Vide notata ad Constitui. u. C C L X VI. Te temeratoribus hujus Constutionis. - quis autem hanc Constitutionem violaverit, in Magistratu quidem positus decem librarum auri poena multabitur, do Magistratu
in ioc 'Ri P careat i executor auic in litium constitutus in Decanicis ' Ecclesiarum recludatur competentes poenas luiturus & postea non concedatur ossicium executorre habere.
Necanicu Ecclesiarem J A. Novell. 79. cap. 1. Ecclesiae carcer, ab eod forte Decanorum ministerio dicitas, qui lectuli defuncti ministerium sa- ciebant, dum ad sepulchriim deserebatur. Vide L. non plures, C. de sacrosanct. Eccles. Ῥith. Secretarium. Actio i. Concit. Chalcedon. Per homines eius de Comites non sum permissus eraedi de Secretario iusquequo subscripsi sententiae Dioscoli. Thalatius dixit. In secretario fueram positus. Κά si . . Photius tit. s. cap. i. Nomo - canonis. o; δ. O c. - κλείον - εἰς in η - es κοντως σωφρονίζον ω Em -ν κώλυον - λ οἱ eructa ειν. Alius quidam Morin irata. . sine is vocat. Tol. A, inquit, γερρ --ν -ο-ον ν α ο---μῆσαι εἰς ἀ i ὲ5κλε Παι ἔμαλλο ἡ ων , si
CC LXVI I. Quorum haec Constitutio interest.
vers. -- v - 4. Haec autem Constitutio teneat in Monachis, item in Sanctimonialibus, quamvis ipsae in Monasterio vel Asceterio non degant. De Clericis autem aliae leges positae sunt. DAT. VL ID. MART.CoNs T. IMP. DN. IUS T. PP. AUG. ANN. XI. APIONE V. C. CONS.
555쪽
De superaddito alio in civitate Regia Magistratu id est Quis toribus & corum ossiciis, & quid deboni observare.
i. V N hac forentissima civitate alium Magistratum addendum esse 3. existimavimus, cui nomen insitoris imponimus quem volimus primum quidem Dei timorem habere, deinde autem nostras le- iri vicimurges custodire, & perscrutari eos, qui de Provinciis in hanc civitatem veniunt. Et non solum de masculis, sed etiam de feminis inquirat: ε& tam de Clericis, quam de Morrachis & Sanctimonialibus, de de scholasticis allarum civitatum, vel cujusvis alterius condicionis, &interrogare qui sunt, de unde venerunt, & qua occasione. Et siquidem coloni sunt, imminere Magistratibus, ut eos citius dimittant. d sit ad privatos dominos suos pertineam, de ideo venerunt, uti s supplicarent : cogere dominos debent, ut citius eos dimittant. od si contra dominos omnes nituntur, multitudo quidem rusticorum statim dimittatur. Duo autem vel tres more Syndicorum litem peragant, dum tamen de sic citius lis dirimatur.
-τω χολή -ν. Augustin. in Ioan. habetu caiisam 5e volunt supplicare, quaerunt aliquem Smolasticum Jurisperitum a quo sibi preces componantur. Et in Martyrolog. Dorotheae. Ingressi sunt quia in ad Praesidem. 5e dixerunt ei Scholasticus tuus Theophilus qui usque hodie postulabae contra Christianos. In manus . Martyrolog. Advocatus dicitur. S adu. - J A. Multitudinis Procuratores Novell. 8o. cap. i. Tith. In communi totius corporis causa ordinatur. L. 42. Cod. Theodos de Episcop. de Cleric. L. is. C. de re militari.
CCLXIX. Id . ,. Quod si non rustici sint, sed alterius condicionis, curet modis i f. k Aomnibus, ut judices citius altercationes eorum dirimant, de in suis redeant locis. C C LXX. Idem. 3. Quod si Domini rusticorum vel Iudices imminentem sibi Quae- - A M. .
556쪽
138 IMPERAT. I UsT INMANI NOVELLA Ru M
sitorem neglexerint i ipse Quaestor ducat apud se paries, & velociter causae finem imponat, de mittat homines in patrias suas. CCLXXI. Idem. λῶ δε ρἰ- 4. Si quis autem sine causa in hac civitate degat, de paupertate laboret, liceat ino sitori eum tenere : de si robustus fuerit, siquidemseryus inveniatur, oc invitum reddat domino suo. Sin autem liber sit. tradat eum vel artificibus publicorum operum, vel pisuinariis , vel
aliis quibuscumque artificibus. Sile autem noluerit operari, non maianeat in ista civitate. Hoc enim nec ipsi expedit. Nam cessantes ho- mines & egentes de fries ' mendicando satis non adquirunt, de ad dili ista proniores fiant. Alii autem, qui corpora debiliora lubent, . utaturi misericordia Christianorum abntur ': sed nec illi qui civitatem non
s. Si quis Quaesitorem adierit, dicens ab aliquo damnum sibi latum fuisse, verbi gratia quod sportularum nomine plus, quam constitutione cavetur exactiam est, vel quod sine Praesidis jussione admota ad minorem nitus est : diligenter hoc a se sit ore perscrutetur ', de omnibus modis temeratoribus, poenae quae legibus adversus eos statutiae sunt, imponantur. Et luc disponimus sine ulla fori praescriptione, cujuscumque militiae vel dignitatis reus inveniatur, & postquam sententiam dederit, actor quidem sium consequatur : Quaesitor autem reserat residuam poenam, ut ubi aestimaverimus, consumatur
C C LXXIII. IIem. Φ.---t. c. De crimine falsitatis Quaesitor judicet, de post .inscriptione, actoris, Se legitimas probationes, sententia ipsius reus puniatur, nemine fori praescriptionem habente. CC LXXIIII. Idem.ε. - λ . Si aessitor' adeuntes sibi ' contempserit, ipse de suo damna' & aliam gravissimam indignationem expectcr. CCLXXV. Idem. a 8. Neque Quaestor, neque metales & Ministri ejus lucra ab ali quo capiant. Nam de si quid ceperint, puniendi sunt a. Quaesit e.
Ideo enim ex publicis rationibus destinavimus eis annonas, ut laesitor quidem decem libras auri accipiat, Consiliarius autem ejus solidos centum, ossicialis autem solidos trecentos triginta. CCLXXVI. Idem. . - δε- i. di. Quaesitor licentiam habeat Iudices inquietare, ut citius dirirnant
557쪽
causas, & nobis reserre: & suo arbitrio ea, quae oportet, facere. Li- ε. . δε- a. ceat autem ei publicis quoque epistulis uti ad Provinciarum Praesides, ut eos, quos ipse mittit, illi similiter transmittant in suis Pr vinciis cum quiete moraturos. Et si quo adiutorio indigeant, hoc praebeant eis. Nemo autem dimissus a Q sitore maneat in ista civi- . rate, aut iterum de eadem causa revertatur, & Quaestorem molestet. ad vindein eam sin autem tale aliquid fuerit perpetratum, poena competens temer toribus imponatur.
CC LXXVI L Idem. io. Si Quaesitor aestimaverit in portib- Oriciales stuos mittere, ut . a. ibi sedeant,& perscrutent, qui sunt, qui veniunt, ob quam causam: 'liberam licentiam habeant hoc facere. CC LXXVI II. Idem. ii. Et apud antiquos ' legissatores cessationis accusationes erant. - . G -- Qinod nobis quoque placet.
Et alud ami os, A. Haec verba vident ut pertinere ad N vel l. ias. iive ad dam Constitutionem Se hic certe alium.
CCL xx I x. Idem. ii. Quaesitor & Consiliarius & Ossiciales ejus neque in Palatio nos-ι. ntro aliquid dare compellantur, neque in judicio Presecti Praetorio
annonarum nomine aliquid praestent. Qui enim indemnes nostios subjectos conservant, damnum ab aliquo pati non debent. DAT. VII. ID. M Ai. CONs T. IMP DN. IUS T. PP. AUG. ANN. XII. Apio NE V. C. CONS.
Ut non solum Patriciatus dignitas, sed Consulis ordinarii vel Praefectorii Magistratus ipso actu amministratus, etiam biscopatus gradus filiosa paterna familia alienos cinciant.
i. Ton solum Patriciatus dignitas ' nexibus paternis' filiumA- .l l milia, liberat : sed etiam ceterae dignitates, Pae curiali co 'dicione liberare homines solent: veluti si Consul deugnatus fuerit, si Geonsili radicitus accipiat s Praefectoriis Magistratibus in ipso es, actu fungatur. Pone cnim Praefectium urbis vel Praetorio factum fuis φ' μ' se, vel Magistrum militum. Scquatur autem eos & peculium, quod filii familias constituti habebant.
a Patricia in aeuniti l Vide notata ad cap. x. Constitui. 16. in verbo P tricii.b Trasim a vide nox ta ad Constitui. 64.
558쪽
ι. e mi. I . si a liabebati suit. . uanieant
s o IMPERAT. IUSTINIANI NovELLARUM C C L x x XI. De legitimis personis.
L. Qui ex dignitate paterfamilias sit ', legitima jura intacta hobeat, in familia sua. Ideoque liberi ejus, chaos habuit dum filiussa milias erut , post mortem patiis ejus in ipuus transeunt ' potest item. CCLXXXII. Ut Episci aius honor jus potestatis disso M. x Si si iussamilias Episcopus fierit faetiis: ex ipsa consecratione paterfamilias erit. Haec autem Constitutio etiam in illis locum habet, qui eo temporci quo prolata est, in dignitatibus antefatis positi fus
De ordinatis nominatim Imperiali deliberatione Iudicibus , qui in civitate Restia post ordinarios Magistratus lites examinent. Et quid ab utraque parte Judo in principio vel tomino litis accipiat. Et ut compromissarii Iudices ruallo interposito sacramento, sed poena vinium antecedente, lites dirimant: omnibus videlicet Judicibus secundum leges judicandi ius habentibus, etiamsi Imperialis praeceptio contrarium jussisse aliquid videatur.
CCLXXXIII. Se Dilicibus. L ἀ . . a. i. u Os judices, quos divae ' memoriae Zenonis Constitutio Diri . : it. Cutas ' vocat, in nostra Rep. esse ' non concedimus, sed alios, a ia judices nostra electone fieri jubemus: & elegimus Anatolium virum spectabilem fisci patronum factum, & Flavianum virum clarissimum
iis ci patronum constitutum , & Alexandrum & Stephanum & MN. Me cera nam ' facundissimos advocatos, & Alexandrum alterum , & Dani lem & Victorem, & Qui zycenum Theodorum, viros Scholasticos h. Se Patriciis autem elegimus Platonem gloriosissimum, & Victorem virum eminentissimum, de Focatem virum gloriosissimum, Se Ma cellum virum magnificum, qui justitia praecelsit, de Appione Scholantico Consiliario justissimo utitur.
Viras Suoiasticos J Vide notata ad Constitui. 74.
CCLXXXIIII. IIem. Et Iudices quidem post Magistratus Populi Romani istos esse
sancimus ' de causas, quas ad eos mittimus, volumus Judicare . Si , I A M.' '' quis autem Magistratus constitutus Iudicem dare maluerit, non habeat licentiam ad alium causas suas delegare, nisi ad praedictos elo-
559쪽
quentis limos & gloriosissimos viros, de ad suos consiliatiost ita tamen , ut ubi consulariis suis delegit causes 3, ipse sententiam dicat. examinent, CCLXXXV. Idem. 3. Sedere ' autem Iudices ' volumus in Basilica a mane usque ad : meimum ' secundum solitum morem : & lites dirimere non lotum Eψα suturas, sed etiam eas, quae apud Diatetra inchoatae sunt.
Sedere autem fidicer J Pith. Cicero pro Cluentio. Sedistine Iudex in C. Fabricium 3 Idem. Quo die primum Iudices citati in hunc reum cons ssistis. Ovidius de Ponto. Utque fui solitus sedissem forsitan unus
De centum Judex in tua verba viris., Fasilicat A. Non templum, nec regiam domum, sed locum me eendorum judiciorum significat. videndus Vitruvius. mith. Cedrenus in Valentiniano. Edricia min- ς βααλ Mo vulg. Iustinian. ait m της βα/λμου --. Procopius. Eν ἡ δὶα Θως Menander Prote r. Ου μνι α α'it V oco , dia ὀν ἀ
CC LX XXVL De Provocationibus. . Si provocatio porrecti fuerit Iudici: siquidem in ea causa, quam mef. nos delegavimus, appellatio exerceatur, aut in commune ' Procerum , aut secundum morem apud alios ex quantitate scilicet litis habita di Diarentia. Si autem Magistratus ei causisti delegaverit: appellatio apud
Praeeram J A. Justinianus appellat Senatores Novell. 23. cap. t. Iulianus Novell. 81. eap. s. sacri Palatii Pt eros. L. 1. C. de inib. L s. C. de tempor. & rei'. L in o endis C. de appellat. Cassiodotus in F mul. Praesecti urbis, Iudices. L. humanum C. de delegat.
CC Lx x XVII. Deseris bone Judicum.
s. Iudices usque ad trecentos solidos ' more quidem ae unia; λαωι lites audiant : sed tamen sententiam in scriptis dicant, & pr vocationes condemnato nota denegentur: nisi forte ter appellare aliquis maluerit, vel contumaciter in visentia fuerit. Nam de tertia provocatio illicita ' est: & contumaces condemnati appellare non pos- ' .miud sunt.. Treeenis, stiri, J Pith. Novella Theodosi Ac valentiniani de successicutiat. Quisquis civis in cujus tantum substantia tr entorum solidorum non exuberet quantitatem. h Παρα κε --J Vide notata ad cap. 2. Constitui. 6y.c C LXXXVI I L Ne Provocati gus Mparati ibis. c. Si provocatio in hac civitate Iudici porrecta fuerit, usque ad. . - - - duos menses induciae praestentur, &post duos menses statuti legibus
560쪽
10 IMPERAT. IUSTI Ni ANI NOVELLARUM
dies suos peragant cursus, nulla reparatione in hujusmodi provoc tionibus locum habente. CCLXXXIX. cio Judicum. . Nemo sportulas vel judiciorum impcnsas ampliores exigat, quam nostra constitutione cautum: alioquin poenas patiatur legitimas. Unusquisque autem Iudex habeat duos exceptores ', & duos, executores fideles de probatos , ut nulla ab eis allatia ' vel proditio fiat. Ideoque periculo officialium, vel scholarum, sive scriniorum
quis pecea eiu eligantur, ut si quid peccaverint ' illi, detrimenta laesis hominibus rei iesiscite eura- Iarciant . Magistratus autem competentes aditi damnum exigi j beant: S: Iudices, si malitiose versatos exceptores vel executores senserint, removeant eos, & alios probatos electione & periculo sino m scholanuni sive siriniorum sive incialium accipiant.
' μ' a Drepurei J Vide notata ad cap. 2. Constitui. Q.
C C X C. ve Judicibus mortuis. l. iaciti. Φ sit 8. Si quis autem deserit Iudex esse, alius Iudex in locum ejus constituatur nostra jussione atque electione.
C C X C I. Ne solaciis sedicum.
t. πως A. s. Unusquisque Iudex ab utraque parte binos solidos in litis contestatione accipiat, de binos in termino litis r nisi forte litigium mo- trecentis Min- tum intra centum solidos sit. Si enim intra centum selicios fuerit: f's fuit ista, nihil accipiat. Habeant autem sin uti Iudices ex his octo, quos cons- adiati xecipianti tituimus, binas libras auri de publico a mensa Praefecti Praetorio t. Omnibus autem personis privilegia in sumptibus litium praestita maneant inconcussa.C C X C II. Ne desinitivis sententiis. a. u A io. In definitiva sententia Iudex debet definire quid fieri oportet' q*-4 ae impensis, quas altera pars ab adversario suo passa est. Et siquidem
Uri jurejurando terminare ' quantitatem sumptuum Iudex aestimaverit, ficiat laxationem, de secundum quod is, qui vicit, juraverit, non ultra i Deiat exictim taxationem sic adversarium ejus condemnet. Sin autem propter va-' rietatem litis in nullos sumptus condemnare alterutrum corum vO' pol iuri luerit, & hoc in arbitrio ejus deponatur '.
C C XC III. Se legibus judicialibus.
- f Omnia, quae de provocationibus, vel recusationibus, de ut vi- , Ieriiri ginti dies ' post admonitionem ' reus inducias habeat, de si quid aliud ' 'μ- φης' judiciale constituimus, in sua firmitate maneant.