장음표시 사용
571쪽
tanda, & si donatione vel alio quocumque titulo, vivus vel moriens substantiam suam naturalibus filiis praestare volucrit. Illo proculdu- , bio observando, ut concubinam ille habere possi, qui uxorem non habet. Haec autem totien= teneant, quotiens naturalis pater vel testamento uci alio ultimo judicio suam declaraverit voluntatem. Quod 3. - mn,-- si quis intestatus decesserit, de neque filios habuerit filiasve, neque n potes aut neptes, vel deinceps alias personas, habeat autem in domo ν tabuerit tua concubinam liberam, ex qua etiam filios habuit: tunc etiam intestato patre naturali mortuo, duas uncias habeant dividendas inter eos pro virili portione, ut mater eorum unius filii accipiat. Et liaec ita se habeant, quamvis agnatus, vel cognatus, vel patronus, vel fiscus intestato defuncto patri iraturali successisit. Sed & si con cuba antequam Pater moriatur decesserit, nihilominus naturales filii duas uncias inicitato patre mortuo integras capiant. Idem dicimus& si concubina separata est ab eo '. Nemo autem intelligat con- a viri cubinam, quando cum multis mulieribus concumbere concubitor solet. Nam quemadmodum qui legitimam uxorem habet, aliam libbere durante eodem matrimonio non potest: ita & qui unam concubam habet, non potest alias eodem tempore habere. Nulla autem disserentia est, utrum masculi, an feminae sint, qui quaeve ex talieoncubinatu progeniti vel progenitae sunt. Quod si quis intestatus eou biis, decesserit, de legitimos filior reliquerit de naturales: nihil quidem naturales accipiant, alantur autem a fratribus suis, id est a legitimis i laeso, filiis defuncti secundum substantiam, quae ad eos pervenit ex patre, quemadmodum vir bonus existimaverit, id est viri boni arbitratu. Idem juris est, & si uxorem quidem habeat, liberas '' autem natu-ssim rates ex concubina ante mortua , ut & ii alantur a successoribus
Hus. De nepotibus enim riaturalibus ea, quae constituimus in Codice , teneant.
CCCXXI. Idem 13. Sed quemadmodum liberis naturalibus consilium est, sic & . . . ipsi debent patribuς suis naturalibus vicissi tredinem dare & in ali moniis de in successionibus , quemadmodum in ipsis filiis constit
CCCXXII. Idem. 1 . Si pater naturalis aliquid dederit vel reliquerit filio liceat ei A in. praestare tutores vel curatores in hisdem rebus confirmandos. Liceat 'autem & matri tutelam filiorum ' naturalium suscipere, & omnia fa- filiorum s .cere, quae in legitimis liberis facere solet C C C xx III. Idem. is. Haec Constitutio non pertinet ad eos liberos, qui ex nefariis i. rrationibus' procreati sunt. Ideoque nec alimonias eis parentes nuptiis A Αaa
572쪽
vel fracies debent: Constantini autem divae memorue lex ad Gregorium rescripta ' penitus evacuatur.
De testibus, atque ut qui bona opinione, vel dignitate atque militia, vel vitae honestae ac bonae artis titulo decorati sunt, ad dicendum testimonium admittantur. Et quando etiam quarto ingressu testes introducere liceati sive ut in pecuniariis causis ad Provinciam uoi tinos sum, partes mitti debeant, eisque praesentibus apud defensorem vel eloquentissimos viros testium depositio celebretur ι & quando etiam invitus quis testimonium dicere compel
CCCXXIIII. De testitas. 1.2 milius ' recipiatur testimonium, nisi ejus qui sit bonae opini
nis, quem vel dignitas commendat vel militia, vel vitae honcstas, vel artis laudabilis titulus, vel etiam aliorum testium vox de bona vita ejus ' consentiens. Alias autem testis si vilissimus in judicio productius fuerit, liceat judici si hoc o materit , de tormentis eum Iulicere ', in hac quidem storentis lima urbe per Praetoris ossicium; in Provinciis autem per defensorem civitatis. Si quis autem scripserit se debere alicui pecuniam, postea autem Gat se sine scriptis eam solvisse: non audiatur, quamvis testes produxerit, nisi secundum obsea vationem Constitutionis nostrae : sic tamen testes duorum alterum dicant, vel quod praesentibus ipsis, & ad hoc ipsum rogatis debitor creditori pecuniam solvit, vel quod ad hoc ipsum accepti audierunt creditorem dicentem pecuniam sibi solutam fuisse. Non enim admittimus testimonia eorum, qui dicere solent transeuntes se audis lealiquem dicentem, pecuniam sibi solutam esse. Sed nec tabulario
rum praesentia sola sussicit, nisi testes quoque rogati subscripserint de ipsa principalis persona si litteras sciat, suas depositiones per scripturam declaraverit, scilicet ut & in hoc casu si quidem bonae opi
nionis testes inventi fuerint, recipiantur. Sin autem vilissimi homine, qui & pecunia corrumpi facile poterant , Ac pejerare non timeant: tunc tormentis subjiciantur. Sin autem testes contrarium sibi dicant, oportet Iudicem si contrarietatem testimoniorum perstexerit '' in ipsis constitutam, quae totam causim continent, reprobare eos: plurium autem & bonorum testimonia sequi Vr & eos, qui contraria sibi di xerunt, siquidem per errorem, cum mnia '' dimittere: sin autem per astutias aliquas, tormentis Libjicere. CCCXXV. Idem. . in AA- - 2. Si quis in una eademque lite testes ter produxerit, & renuntiaverit testium productioni, & exceperit testimonia vel ipsa vel prae , Mincialint scriptiones adversarii sui, postea non concedatur' quartam producti nem testium fu ere. Enimvero si non exceperit, neque ipta testimo'
573쪽
tria, neque prirscriptiones adversarii sui , liceat ei quarta uti produ
ctione testium : ita tamen, ut jura prius, neque sic excepisse, neque procuratorem suum, vel patronum, vel alium hominem suum: me 'ali ho dolo, vel arte, vel calliditate quartam productionem desi- lilia derare. Hoc amplius & si semel vel bis produxerit testes, de renuntiaverit productionibus, ac postea velit producere, non audiatur, nisi in eo ' casu ubi neque testimonia excepit, neque praescriptiones m
adversarii sui, quamvis vivina jussio dederit ei licentiam producendi. CCCXXVI. Dem. 3. Antiquitus est Constiturum, ut si in hac storentissima civitate a z. .
litigium fuerit motum, adhuc causa pendente opus fuerit testium 3 pro edente productione, testes autem in Provincia degerint', ut illuc actis inter- demst. venientibus mittantur partes, sive procuratores eorum de apud δε- fensorem ' civitatis testes producti dicant ea quae sciunt, & postea in hac civitate acta mittantur, & competenti calculo.a Judice causa terminetur. Iden jubet Constitutio obtinere, & si in Provincia litigium fucrit motum, & testes in hac degerint' civitate vel in alia Provin demicia. Actis enim intervenientibus apud quemetu eloquentissimum iu- pildicem testes producantur: vel si in alia civitate, vel in alia Provinc testes sint, apud Defensorem acta consistant, & H ita ' praestentur, consis in et ei qui produxit, vel adoriario ejus: nee ' quasi excipienti dene- ..getur iterum ei testes producendi licentia. Haec autem in pectiniariis causis obtineant. Nam in criminalibus ipsae personae testium neces-s tiae sunt.
. si testis productus servus esse dicatur, ille autem dicat se libe- ι. . arum esse: siquidem ingenuum, scribatur qui I testimonium ipsius, postea autem si probatus fuerit ' servus, nullius momenti sit. Sin au- , νω- tem libertinum i se es e dixerit, siquidem instrumentum manumisso- , tibis tinis suae ostenderit, dicat testimonium. Sin autem in alio loco dicat instrumenta sui status habere scribatur quidem t monium ejus: .se hibere, postea autem si non produxerit instrumenta, nulliit, momenti sit.
CCCX XVIII. Idem. s. si quis dixerit testem productum inimicum suum esse, siqui-
dem ex criminali causa, onmino non dicatur testimonium: Sin au- , 4irattem ex alia Ocrasione 'r Acatur quidem testimonium ejus t , sed prae- actione: serpito opponatur.
VS, quis mediatorem se partium dixerit, ideoque se non opor- . - Αἰ-tere. invitum testimonium in alterutrum eorum dicere, illi autem con-
574쪽
a ab eo Rios sua possiti dominio
116 IMPERAT. IUSTINIANI NOVELLA Ru M
senserint ut producatur: consequens est, ut in hoc casa etiam invitiis testinionium dicat. CCC xxx. Idem. . Testium productio apud Iudices, vel Defensores, vel Magintium census, non aliter τι leo 'nisi praestate quoque ad vel a ' pa te, vel contumaciter non veniente, scilicet ut m hic ' salva procli
prio ei competat quam opponendam ' existimaverit. Contumaciter a tem non videtur abesse qui ex necessitate abfuit. Forte enim inua
I pla I sanctorum fuerat . CCCXXXI. Idem.
8. Omnia autem jura, quae posita sunt jam vel a retro Principibus, vel a nobis de testibus, maneant intacta. Hanc autem legem
tenere volumus in futurum tempus.
Ut primae uxoris dos dote secundae uxoris sine saeuitatibus deredentis mariti potior habeatur, de ut mulier ante nuptias donatione minime defiaudetur, si non ejus sed mariti vitio dos sescepta non fuerit.
C C CXXXII. Ut dos prioris uxoris praeferatur doti secundae uxoris, sive ipsa, sive liberis ejus agentibias. i. 'Uaedam mulier Titia nomine Maevio copulata est, de dotem dedit. & liberas ab eo ' procreavit. Postea mortua Titia Ma vius fecundam uxorem duxit Semproniam, de mortuus est. Quae tur utrum liberi prioris uxoris dotem matris suae prius recipere debeant, an magis secunda uxor in dote sua ' validiora jura praetendere. Et ita distinguimus, ut siquidem dotales res existant sive priores sive posteriores sint, omnimodo eas dominus vindicare potessi Sin autem vel consumptae sunt vel deminutae , praeserantur secundae mulieri liberi ex priore matrimonio nati; vel etiam ipsa prima uxor, si forte repudio primae nuptiae solutae sunt. Idem dicimus, si liberi s cundae mulieris cimi priore uxore vel liberis ejus litigent. In summa enim dicimus, priori matrimonio hypothecarum privilegia validiora praestamus, ubi ' ipsa mulier agit vel liberi ejus ex eodem matrimonio nati. Liberorum autem appellatione omnes descendentes personas complectimur, quod non Per innovationem a nobis introduci nest, sed magis per interpretationem priorum Constitutionum. CCCXXXIII. Si per maritum sisterit, quo minus dos ei promo prolatur. i. si mulier dotem pro se promiserit, vel alius pro ea sive pr secticiam sive adventiciam postea autem vel ipsa mulier vel pro-
575쪽
CONsTITUTIO LXXXV. LXXXVI. 11 mitat dotis paratus sit, id quod promisit dare, & hoc ipsum testa
tione complectatur, vel obtulerit res vel deposuerit si mobita sint, vel si . in judicio ex una parte Iudicem adeat, & missis ab eo hominibus maritus distiterit dotem accipere, posteaque solutum matrimonium fuerit : sic intelligatur maritus quasi dotem accepisset. Ideoque siquid de amouptias ' donatione accipere mulierem oporteat: hoc om- ante pluanimodo accipiat, quamvis nullam dotem dederit: quia per m nrupistetit, quo minus eam susciperet
Repetita lex ut non liceat parentibus plures filios habentibus uni eorum plus quam bessem ves semissem pro modo filiorum de sita conferre sebstantia , si alii videlicet non probabuntur ingrati.
CCCXXXIIII. Ne immodisis insciosis donationibimi. C I pater filios duos pluresve habuerit, & uni ex eis res suas do-o voluerit: non liceat ei ultra bessem substantiae suae don re, vel idua dimidiam secundum numerum liberorum , ut ceteri tb is M. Hiis beri modis omnibus legitimam portionem, id est, Falcidiam accipiant, quam haberent si tertiam partem vel dimidiam eo tempore a ciperent antetitiam ' donatio facta sit, scilicet nisi ingrati fuerint. Nam si nobatae sum ingratitudinis cause, legibus pristinis subjiciantur.
t sepellatione interposita liceat unicuique ad compromissarium venite juseium, & iterum post compromissarium arbitrium, etiam tonsa ab appellationis die, biennio remeare.
t. I quis appellaverit, de appellatione introducti apud Praefectium L ν Praetorio, vel apud quemvis alium Iudicem compromissarios arbitros elegerit cum adversario suo: non sit exclusu ' venire iterum , ad appellatorium judicium : quamvis biennium fuerit ira aettam. Quod si postquam a compromissario recessum est, biennium transi riti dicimus priorem calculum firmum esse, de appellatorium judicium non exerceri. Cetera autem omnia jura quae de provocationia ' - . bus posita sunt, in suo robore maneant. s. γ
576쪽
Ut inter ista sacramento mater filiorum seorum tutesam administret, re satisdationes idoneae ossicio competentis Judicis pnestentiir.
CCCXXXVL Si 1rater filiorum suorum tutelam Idmia e multierit. i. C I mater niarito defuncto filiorum suorum tutelam gubernare maluerit: renuntiet secundis nuptiis in iudicio sine' jurejuran do. Res autem suas impuberi filio suo obliget: atque ita tutela ei committatur sive creditrix sit filii sui, sive debitrix. Idem & in filii bus dicimus. Haec autem ob emare procuret tam Praefectias urbis quam Praetor: & in Provinciis Prasides : & diligenter inventasia ivn- feribantur '. Scriba praesente & aliis publicis personis seetandum consue ludinem: de satisdationes idoneae exigantur, ut res salva pupillis fiat.
Ut civilis vel militaris Iudex de Provincia in qua est positus non recedat linedivina pragmatica : M ut quinquaginta diebus adiminis uatione deposita in Provincia commoretur adversus eum interpellantibus responsilius.
CCCXXXVII. ve Osio omnium Magistratuum Promisciatam, O de quinquaginta die u. i. U I quis civilis vel militaris Iudex adhuc in Magistratu suo pos- ratus sine jussione divina, Provinciam quam sortitus est, derelia
querit, reus sit majestatis, de reducatur in illam Provinciam de qua fugit: & postquam accusatoribus satisfecerit, ultimo supplicio p niatur. Sin autem Magistratus esse deserit, quinquaginta dies ibi faciat, & publice pareat, & volentibus adversas se ' agere respondeat,& Metropolitana civitate non exeat, antequam quinquaginta dies fuerint transacti. Ubi autem successor alicui Magistratui a nostra pintate mittitur, non antea desinat esse Magistratus ille qui prior est, nisi ante duos dies, quam in Provincia successor venerit. Tunc enim &amicalem epistulam mitti ei praecipimus, ut publicas annonas usque ad hoc tempus ' decessor ' accipiat.
The γνJ Pim. Praecessor. Novell. s. cap. ii. Glor Περκγ μή c. AnteceGr, Decesses, Praece r. l. observare, s. recte. T de Ome. Proconsili. I. nemini, C. de oper. public. Cassiodorus 8. Opilioni. Fructibus vestrarum utiamini dignitatum. Nam quod vobis per de libres praedecesseresque novos, Q. Decessio. D. Ausustinus in psalm. 6s. Ibi non sit necessaria successio ubi deletur decessio, ibique deees, es non sint, nec successeres quaerentur.
577쪽
De exponenda ub actore cautione, inter ta triginta sex solidoriam poena, piod intra duos menses cum adversario suo litis contestationem efficiet. Et 'ut accusato apud eundem Iudicem adversarium suum liceat accusare.
C C C x x x VIII. De in 's iocando. aliter reus actori respondeat libellumsccusationis mit-nis prius ille caverit reo atque litis executori, quod iam tra duos menses contestationem litis apud Iudicem facturus sit: alio 'in damnum in duplum se reo restituturum. Cautio autem triginta i x ' solidorum quantitatem non excedat. 'CCC xxx I x. Idem. x. Si quis ab aliquo fuerit accusatus, & voluerit ipsum anorem . - suum accusare : apud eundem Iudicem hoc faciat Nam apud alium tati . Iudicem trabere eum non potest. Prod si Iudex et displiceati licebit 'ei recusare eum ante litis contestationem in viginti dierum relaxamento. Post litis enim contestationem recusare Iudicem non potest, i monec actorem in aliis judicio ' trahere. DAT. KAL. N OVE MB. . Qiud iudieiis C o N s T AN T IN o P. I M P. D. I U sT IN I A N o P P. Auc.
De aequalitate dotis de ante nuptias sive propter nuptias donationis.
CC CX L. Te exaequatione dotis propter nuptias donationis. i. ID Onationum ' quae propter nuptias sunt, parem ' volumus essequunt italem doti ' mulieris. Item pacta stipulationis in dote, & propter nuptias donatione modo pari ' componantur. Hoc autem e limium in futuro quoque tempore teneat 7. γC C CXLI. Quando licet mulieri dotem suam augere. 1. Si mulier dotem suam augere maluerit ', non aliter hoc facere possit, nisi maritus quoque propter nuptias donationem pari quantitate augere pratus sit. Quod si creditores maritus habeat: augere mulier dotem suam debet in rebus immobilibus. Quod si res in biles dederit: sciat se privilegium dotis in rebus mariti sui non habituram. Sin autem nullum creditorem maritus habeat eo tempore,
quo dotem suam mulier augebat, habeat privilegium quod dotibus in hypothecaria actione praestitum est.
. dotis omnimodo satia. eam, teneatur. a voluerit,
578쪽
L --. 3. Saepissime resarum est eum, qui pecuniam praesti ad compoh - . randam rem, vel renovandam, vel faciemtim ', validiora jisa in hy- ' pothecis habere in ipsa re, quam priores creditores: sed hoc in doti bus non observetur. Nam dotem praecipimus es quoque praeferri, qui postea pecuniam dedit marito ad aliquam rem comparandam vel r novandam , vel etiam faciendam. C C CX LI II. De privilegio creditoris, qui militiae μιμ marito
.. ia. 4. Si quis marito mutuam pecuniam dederit militiae causa, & in . eluci ter eos fuerit pactiam, ut in case ' militiae ' creditor anteriora jura aliis creditoribus habeat : id quod actum est, teneat, ut etiam doti talis creditor praeferatur. Si tamen hoc & in scriptis processerit, & testium' sim lat. habeat subscriptiones, de ex ipsa veritate confirmetur .a In miti J Vide notata ad cap. s. Constitui. Q.
C C CX LI III. Ut ead m quantitas dotis Illiae in se dis nutiis
ι. A. Mara . s. si quis pro filia sua dotem dederit, verbi gratia, triginta librarum auri: postea genero defuncto de dote ad eum reversa filiam ve-
. quam vitiis lit alii copulare: prohibetur minorem quantitatem dotis nomine pro b anienuptias ea ' praestare, quamvis ex priore matrimonio lucrata est filia is, anted 'μμ v nuptias donatione quindecim libras auri: nisi forte pater probaverit fortuito quodam casu substantiam suam deminutam fuisse. C C CX LV . Ne collatione dotis.
s adversatii declinare.. habeant autem
6. inaedam mulier defuncto patre suo exigebatur, ut dotem suam conferret, si velit hereditatem paternam suscipere. Dicebat autem inopem esse maritum suum, & nihil ab eo exigi posse, contradicebatur ei, quod oporteret inopiam mariti ad damnum ipsius respicere.
Quaesitum est quid juris st. Et dicimus, siquidem mulier sui juris
erat, culpam ejus esse: quia poterat eo tempore quo viderat ' maritum suum pauperiorem, statim adversus eum ' & constante matrimonio dotis actionem movere, & res dotales consequi. Nam & propter ii ptias donationis res etiam constante matrimonio vindicare potest, si viderit maritum ad paupertatem inclinantem , scilicet si non minor erat mulier materfamilias viginti quinque annis. Sin autem filian-ὲ milias fuerati debet patri suo dicere, ut cum eo agat: & siquidem egit, salva res cst. Sin autem pater agere supersederit, inopia mariti μ de coheredibus ejus imponatur, c habeant ' omnes communit actiones contra maritum: de quod potuerint conse ii, in communc deducatur. Haec autem totiens vera sunt, quotiens dotis quantitas
579쪽
ampla non sit. Si enim ampla fuerit: σ cessante patre liceat filiae , s fi mira familias constante matrimonio contra maritum dotis actionein in 'vere. Et si non moverit, ad ipsam futuri tento is ' periculum spectet. , doti, Ea autem obtinere volumR in omnibus personis, in quibus collatio 'in me dotis exigitur sive filiabus, sive neptibus, & deinceps personis volentibus hereditatein amplecti tam patris sui, quam matris, avi vel aviae, de steriorum personarum.
Ut marito vel uxore mortua antenuptias donationem vel dotem in proprietateni communes filii consequantur: solum scilicet usumstudium venientibus vel non eorum parentibus ad secundas nuptias liabituris.
C C CX I. V I. Ut pro istas dotis, mel anienuptias donationis xvirtua alterutra persena si iis communibus confer vetur. i. C I maritus mortua uxore, vel uxor marito defuncto dotem vel t. m. antenuptias donationem lucratus lucratave fuerit, modis omnibus proprietatem liberis suis ex ipse niatrimonio natis conservent, usumfructum autem nuptialium lucrorum hia eat ', ipse vel ipsa sive habritii. ad secundas migraverit nuptias sive non. Idque obtineat in omni-
bus matrimoniis , quae postea suerint dissoluta quocumque modo ivel f antea quidem soluta ' sunt, sed adhuc in suspenso causa est al- dissoluta
terutra persona vivente. Si enim ambo mortuae sunt, heredibus eo- s earum rum haec Constitutio non prost, sed veteribus legibus subjiciantur. Cum autem dominium rerum liberorum esse coeperit, sive migravo vers. -
rit ad secundas nuptias, sive non, ea jura locum habere certum es , quae de his rebus posta sunt, quarum proprietatem liberi lucrati sunt patentibus suis secundas contrahentibus nuptias. C C CXLVI I. Ut reptato mel bona x alia fututo matrimonia idq-d as alterutra persona lucrata est, siliis seu conferetet, O- δε alendis liberis a parentibus suis.. 1. Si repugio misso matrimonium solutum sit culpa uxoris vel mariti, & vel ille dotem vel illa propter nuptias donationem lucratus lucrataVe fuerit: liberis quidem proprietas statim competat, uxori
vel marito rerum usus fructus. Ea autem persona quae usumfructum habet, liberos alere debet . Sed si bona gratia matrimonio soluto , alati quasi transactionis nomine alterutra persona aliquid acceperit i nihilo. - minus eius proprietatem quidem liberi habeant, parens autem usum Ginina. DAT. Κ. IUL. Co N sTANT I No P. IMP. DN. TIN. PP. A. ANN. XIIII. IUSTINO VIR. CLA. CoNs.
580쪽
IMPERAT. I UsTINIANI NOVELLARUM
Ut mistentibiis singulis in solidum fidejussoribus, omnes si mesentes solvendo tar, Bd non unus pro suis pomonibu espondere cogantur.
C CCX LVIII. ve rein premittendi. 1. CI qui rem promittendi fierint, ut alter pro altero fideiubeat, & invicem : siquidem additum non fuerit, ut unusquisque ex his in solidum teneatur: tunc pro portione sua sit obligatus. Sin a tem additum sit, ut simili' in solidum rem tur e siquidem omnes vel quidam ex his solvendo fiat de praesentes fuerim, in ipsos actio competat. Onus autem inopiae promissoris vel absentiae praesentes &locupletes promitares sustineant. Iubemus autem eos qui praesto sunt, a competente Iudice compelii communiter agenti stipulatoti respondere : ut ibi cognoscatur si locupletes sint, an non : ut communiter condemnentur, & qui solvendo sunt, onera inopiae aliorumi. ἀ sustineant. Quod si Iudex aditas, Magistratus non est, per compotentem Magistratum hoc impetret. Haec autem in futuris casibus
Intra quantum tempus maritis de eorum heredibus exceptione dotalis non numeratae pecuniae uti concessum est.
C C CXLIX. De dote Ginta oe non nin nita. i. C I mulier pro se dotale instrumentum conscripserit, vel pater vel ' alius pro ea, posteaque vel repudio vel morte solutum fiterit matrimonium t squidem antequam biennii tempus impleatur, liceat marito vel heredibus ejus non numeratae pecuniae do tis ' intra annum ex tempore soluti matrimonii numerandum queriamonia uti . Quod si sus,o duos annos intra decennium tamen in ma--U. i. a. trimonium solutum fuerit: intra tres menses maritus vel heredes ejus eadem querimonia utentur. Decennio autem completo, modis omnibus, si nulla querimonia usus est, videatur dotem accepisse. Et siquidem minor vi hinti quinque annis maritus sit: non plus quam dum . testinitionetria decim annos in re tutione ' habeat. Sin autem intra hoc tempus decesserit: heredes ipsius unum annum habeant, si legitimae aetatis sint. Sin autem minores fuerint, quinquennium habeant, nulla disia cretione interposta utrum is qui decesserit, minor fuerit, an major viginti quinque annis. Ille autem debet non numeratae dotis queri- ' monia uti, qui scriptus est dotem suscepisse : de sive legitimam habeat aetatem, sive minor sit, secundum sua tempora negotium diti . matur. Querimoniam autem fieri oportet non nuda denuntiatione,
sed in scriptis. Quod si & in judicio instruatur, oportet omnimodo