장음표시 사용
561쪽
CCXCIIII. Ut Arbitri per compromissium, non per sacrament
I1. Nemo cum jurejurando Iudicem cum adversario suo accipiat. Talia enim arbitria nullius momenti sunt. Sin autem cum compro misso poenali aliquis Iudicem clegerit: res cauta erit. Duorum enim alterum necesse est fieri, vel sententiam Iudicis impleri, vel si hoc is, qui condemnatus est, recuse verit , poenam compromissi praestari Magistratus autem Reipublicae ) si interpellati fuerint, curent, ut poena compromissim ' exacta ab eo, qui obtemperare arbitrio noluerit, adversario ejus tastituatur. In summa autem dicimus posthae licitum non esse, ut cum sacramento litigatorum arbiter eligatur. Et squidem sponte sua contra jus sententiam daedent : ipse Deo ratione idaturus est. sin autem per imprudentiam aliquid non juste judic verit hoc partibus nocere prohibemus. Omnia autem cetera jtua, quae de compromissariis vel de aliis arbitris non cum sacramento receptis veteribus legibus, vel a nobis introducta sunt, in sua firmitate
CCX C V. Ne provocationibus retractationibus. 3. Omnes autem Iudices provocationes sibi porrectas suscipiant, nisi forte Praesectus Praetorio sit. Nam in hac sede jus retruciationis 'integrum custodiri praecipimus. C C XC VI. De diversis rescriptis, oe de provocationibus.1 . Omnes lites secundum leges & constitutiones dirimantur: quamvis jussio nostra vcl pragmatica sanctio contrarium statuerit: &provocationes sibi porrectas admittant, in his scilicet causis , in quibus provocare licitum eis. CC XC VII. De relationibus. is. Si quid dubium Iudicibus etideatur hoc ad nostram majestatem referant ', Se competens responsum mereantur.
Ut Laicus in pecuniaria causa Gericum ad judicium ejus deducat Episcopi. eui de in Leelesiastico crimine super eum judicandi facultas est i Clericis non aliter puniendis nisi honore vel sacerdotio a sitis primum nudentur Epis.
CCXCVIII. Si quis in jus vocare Clericum maluerit tam in pecuniaria, qsam in criminali causa.
i. I quis cum Clerico litigium habuerit siquidem de causa pe- Icuniaria, adeat prius Episcopum, cujus judicio Clericus suppo-
. ια- a. 3 retractaretis. praes αι Populi Romini compromissa eonstitium ret hoc ν dixerit r. ipse denuo. at . . ipse quidem in non jure
562쪽
1 IMPi ERAT. JUSTINIANI NOVELLARUM
sciis est. Ille enim ' sine damno, sine dilatione competentem finem liti impositurus est. Sin autem noluerit Episcopus litem dirimere itunc ad civiles judices disceptatio causae pereeniat '. Ubi autem Episcopus causem dirimere vult: sine scriptura omnia procedant, & definitiva sententia sine scriptis ab eo proferatur ' : nisi sorte partes v luerint, ut in icriptis ea in stratur Quod si de criminali causa litigium emerserit, tunc competentes Iudices in hac civitate vel in Provinciis interpellati consentaneum legibus terminum causis imponant : ita tamen ut disceptatio litis duorum mensium spatium non encedat a litis contestatione numerandum. Non aliter autem puniatur, ria mi Clcricus, nisi obnoxius repertus Sacerdotio nudatus fuerit ab Epini. soli. - . suio copo sua '' vel Clericatus honore. Sin autem crimen Ecclesiasticum est: tunc secundum Canones ab Episcopo solo causae examinatio &poena procedat V, nullam communionem '' aliis iudicibus in hujusmodi causis habentibus.
ι . contestatae sunt in judiciis civilibus, secundum priora jura suum finem expectent. Omnia autem privilegia, quae data sunt a nobis sacrosanctis Ecclesiis, & religiosis Episcopis, & Cleri
cis, sive Monachis, maneant immutabilia. DAT. XV. KAL. IUN. IMP. DN. JUSTIN. PP. A. ANN. XIII. APIONE V. Q
Eos fratres in hexeditate decedentium sine parcntibus vel liberis germanorum potiores existere qui eodem patre de matre nati sunt.
C C C. Ne successenibus quae ab intestato 'tribus deferuntur. i. U I quis decesserit sine liberis, sine patre & matre, & fratres ejus pq se x, M. I ab intestato successionem ipsius capere et elint ', siquidcm juris
diversi, & quidam ex his fuerint consanguinei, non autem ex cadcin' r matre nati, vel ex eadem matre nati, non autem consem inei ', &alii appareant ejusdem patris & ejusdem matris progeniti, ipsi aliis anteponuntur fratribus. Nam & anteriores leges quodammodo hoc fieri praecipiunt. Nam illis cautum est, ut si pater meus defuncta' h ς- , matre mea, aliam uxorem duxerit, & liberos habuerit ', deinde inde de uva- ex nuptialibWs lucris, vel aliis, quae adquisitioncm effugiunt, emo' lumentum uni ex his contigerit, di mortuus suerit: ut anteponantur mihi fratres ipsius, qui non solum consanguinei sunt, sed etiam ex ςodem ventre nati, ex quo & ipse progenitus est. Haec autem Conf- titutio non tantum in futuris ' casibus teneat, sed etiam in praeteritis, qui nisi judiciali calculo vel amicali ' compositione dccis sunt.
563쪽
C C C I ricens tu, cr qui arma gerere possent. 1. Emo ' arma facere audeat, nisi qui iii publicis fabricis & in triculis fabri densum recepit sol ' de privatis hominibus non vel ' f ἱ mis, dant. Numerorum autem fabriccnses nova arma non faciant, sed 'vacra, quar militum sunt, accurent Si quid autem novum fecerint, . um hoc ademptum armi mento no boo ' addicatur. Eadem dicimus S de . . t uati publicis ballistariis, ut nemo nova arma faciat, sed anti reno- vent. Si quis vero novum fecerit, hoc ad publicum armamentum uniuscujusque civitatis pertineat.
IFabrias, J A ossicina armoriam Novell. 8s. cap. 1. In notitii dignitatum sub Magis bis Oiliciorum sunt plures fibricae hujusmodi. h. An mianus lib. 1 . Tribunos fabricatum insimulasset promittentes arma.. Intri tu fabri .ens m J A. Novell. is. cap. i. i. Qui arma faciunt. Vide lib. ii. Cod. Justinian. de lib. io. Cod. Theodos. tit. de Fabricensibus, de Cassiodorum lib. . Formula is. ω i'. Variar. ς N merorum aatem fabricenses Pi . Glosa Fabricenses. o. δim ρ a. Corpus illos habuisse indicat Novella Theodosii de boni, fabricensum. Numeri fabricenseam l. s. C. de fibri iasib. dc L . C. Theodos. de his qui de relig. contenda
CCCII. Idem. z. Haec autem observari oportet non solum ab ipsis ballistarii, A periculo eorum, sed etiam patribus civitatum sub quibus & ballistarii 1unt,& publica armamenta,& diligentia eorum & custo ia '. si enim inveniatur fabricensis arma vendens: curabit Praeses Provinciae hujus modi homini poenam ' imponere, & ab emptore ea sinet pretio vendi care, de publico addicere. Eadem dicimus de de his, quos deputata ' ς - -
tos ' numerorum vocant. nato os .
, -κ Non dissimiliter in responsis Joanni, Episeopiu me s αυσα . Et in Notitia Orientis. Sub dispositione vir uti illustrium Comitum Domesticorum equitum M Domesticonini peditum. iii ci equites. Domestici dites & deputati eorum.
Comes domesticorum equitum. Comes domesticorum peditum.
564쪽
CCCIII. Idem. 3. Sancimus, ut privatus homo artara non faces , sita soli fabri censes qui ad arma facienda militant, & de publico aluntur. Opo tet autem gloriosissimum Magistrinia Oisciorum quinque chareulari,
de scrinio fabricae ' deputare bonae opinionis homines & Primates scrinii ut quaererent ' de privatis homini us 3 qui arma facere audent. Et quos idoneos invenerint, de lais ad nos referant, ut matricuti eo rum perspecta, nostra rescriptione confirmentur, & in militia inferi bantur ', de sant publici Doricenses. Nam si ea fuerint obseriata , rustici homines armorum copiam non habebunt. Oportet autem eos scriniarios , qui mittuntur ad inquisitionem privatorum, qui arma
faciunt: depositiones a Magistratibus, de descias bribus, ct patribus
civitatum accipere, quod nemini privato concedant arma facere. Si enim concesserint, Alexandrinae quidem civitatis Praefectus viginti librarum auri poena percellatur, & Magistratu suo careat: & olscium ejus viginti librarum auri poena multetur, & capitali supplicio punia tur. Ceterarum autem Provinciarum Praesides denas libras auri poenae, o elum nomine praestare, & Magistratu suo carere jubemus: O et alta au-li- tem & defensores & patres civitatum tres auri libras dare '', & capitali
'ari Iario, de si inio fibri J A. A est artis sive infiminentis dicti,
variis in rebus, de scriniis curam agebant. Novell. ss. cap. 1. de . In scrinio fabricae armorum. Novcli. ii7. cην. q. in militia. Ni vel . o. cap. i. a. oc . in Ecclesia. Vide lib. i. tit. 1. Cod. Constitui. 11. Graecalix mith. Glossar. Ch vularius. Gedonius in arte. Absurdi im igitur erit dicere a Praetorio Proconsule venio: vel, Carruca st Proconsule. sectantes char tutariorum aliquantorui' imperitiam, deserunt doctissimorum veterum in arte tractatus. Quippe cum inter chartularios cloquentissimos repperias quosdam vel
h Ῥrimate, id inii J A. ne itis. Pro administratoribus. Novell. 1 . cap. 2. Primates Monasteriorum, pro Abbatibus vel Praesectis Novell. s. cap. . qui etiam primi appellantur Noveli. Od. cap. s. Primates civitatis pro majoribus M dignioribus civilius Novesi. is. cap. i. Novela. i . cap. io. Primates Mechanicorum de Architectoriam, pro peritioribus 5c antiquioribus. Novolt 7. cap. 3. Pith. Sic Primates ossicii l. 11. Cod Theodos. ad lo'. Jul. de ambit. l. i. C. de ratioc. oper. public. l. 3. C. ne rei milit. coni. Vici. lio. 3. persecut. Ai c. Sed ad de Primatibus ossiciorum.
iniuriosi Novell. 3o. Novell. t. Qui in scriniis militant, sive
CCCIIII. Idem . Nemo privatus faciat, aut comparet arcus, vel tela, vel spathas ', vel gladios, quos M par eria ' vocant, vel rabas sive lorica , vel contos i, vel lanceas, quocumque modo fiant, vel quae b
565쪽
Isauris miso ita ' dicuntur, vel f Himios quos missibilia s dicunt, mon in inii , vel scuta, vel cassides. Liceat autem primatis ' sicerc vel comparare , ki nno, . is cultellos minimos, quibus in bello quispiam uti non potest. s.
s. sciant Chartularii scrinii Abricae, quod si haec saluberrima non ira flatura contempserint, non solum pecuniarias poenas fusi lini sed etiam corporales: & militia sua carebunt, & scrinium eorum ad curam Dbricae nullam communionem habebit, sed aliis haec cura i a
mbi Ut Curiales de sua substantia quippiam cuilibet extraneo donare non liceat, nisi pro se Ze oro liberis dotem dare de antenuptias donationem usque admodum legis arenitum : vendendi eis secundum Constitutionum tenorem concessa licentia.
C C C V I. ve dives, d attoni bis a C MM faciendis. i. p TEmini liceat curiali condicioni obnoxio aliquid donare de Hos G sua substantia, nisi quod pertineat ad donationem propter'
566쪽
so IMPERAT. IUSTINIANI NOVELLA Ru Mnuptiis, sive pro semetipso, sive pro liberis dederit. Liceat autem
eis & dotare filias suas, si nuptias contrahant. Aliter autem non liceat eis immobiles. res suas donare sive mortis causa, sive non mortis cauta. Vendere autem si velint, liceat eis secundum nostras conia titutiones. Nam de dotem dare pro filia sua' curialis homo poterit us. que ad eum modum qui constitutione comprehensus est. Scire autem oportet, quod aliis privatis hominibus non est interdictum donationes mortis causa facere, & quas voluerint condiciones obse vati, inserere. Nam eis concessum est etiam talem condicionem addere, ut non liceat donatori mortis causa donationem revocare, alias autem condiciones observare. Sed & non mortis causa donationes qui velint secundum leges faciant.
De depositariis, ut impletis condicionibus deposita sua recolligant: de ut nihil eis contradictio noceat alterius : casu fortuito, si rebus depositis successerit, annonas civiles de pensiones debitas in debito contradicentibus non pri futuro
C C C VII. Te rebus depositis, o uncior, ut d posita
non red tur.3. Uidam Titio deposuit pecuniam vel alias res sib aliquibus condicionibus. ut si impletae fuerint, reddatur ei depositum. Deinde implevit : de depositarius nihil reddere vult, jubet Constitu tio teneri eum : quia condicionibus impletis res depositas reddere debet. Sed de si venetit aliquis, & denuntiaverit depositario, ne aliquid reddat, nihil hoc ei, qui deposuit, noceat. Quidquid enim post
talem denuntiationem vel fortuito casu depositis rebus contigerit, hoc ad eum qui denuntiavit, pertinet, ut depositori ' indemnitas conservetur. Hoc amplius. Pecunia deposita erat, & eam reddi qui Dpiam denuntiatione prohibuit, ex eo tempore cogendus est tertiam centesimae usurarum nomine depositori praestare usque donec reddatur pecunia. C C C VIII. Te his, qui denuntiant, ut civita annonae vel pensiones non solvaritur.
1. Si quis vel civiles annonas dari prohibuerit alicui, cuius se creditorem dicit esse: vel si desumtiaverit inquilinis, ne pensiones praestent: quidquid damni ex hoc domini senserint, is qui denuntiavit, resarcire cogatur. Hoc mistius pecuniae, quam pronibuit dari usuram praestet tertiam centesimae. Et nemo dicat, quod potest domi- post mi mi nus cautionem defensionis inquilinis dare & pensiones exigere'. D fenso enim sine ' usure ' omnimodo idonea non est, & non facile . est M ussorem invenire.
567쪽
De naruralibus liberis, de ex qitibus causis justi liberi parentibus essiciuntur, de quantum a legitimis existentibus debeam naturalibus alimenta praestari.
C CCI x. ve liberis naturuilias. i.T TAEc Constitutio de liberis naturalibus loquitur: & dicit filios
natos aut ingenuos de legitimos esse: aut insenuos & naturales : aut naturales & servos, aut omnino nec natur. ι' appellari. E di autem, qui naturales ingenui vel servilis condicionis sunt, aut
legitimi postea fiunt, aut in eodem statu minent . Et ingenui qui- dem atque legitimi filii nascuntur, qui ex legitimis nuptiis procreati
sunt. Nuptias autem legitimas contrahi dixi tu aliter in personis eonviatu Senatoriis , aliter in vili nimis hominibus, aliter inter eos qui me- sminor i.
Aastini status ' sunt. Successiones autem parentium ad legitimos fi- lios variis pertinent modis, de quibus plenissime Iurisconsulti &Constitutiones locuti sunt. Naturales autem liberi sive ingenui, sive ν lociis. servi, quibus modis postea fuist ' legitimi, de per quas vias naturalibus succedunt parentibus, necessisum est exponere. Igitur si quis Q lios naturales curiae dederit: vel omnes, vel quosdam, vel unum ex his , legitimos eos faciat secundum ditae '' Tbeodosii Constituti nem. Idem juris est, si filiam naturalem curiali homini pater conjunxerit. Sed quia haec pars de de successionibus de de diis V multis dubietatem recipit, ordinarium est prius eam plenissime explanare. Igitur si quis naturalem filium vel naturales sabuerit 1 eumque vel ε, eos, vel quosdam, vel unum ex his legitimos facere voluerit, det . eos ' curiae civitatis, quamvis inlustri dignitate decorati sint, & fiunt legitimi, exceptis scilicet illis dignitatibus, per quas de si curiales essent hae condicione relaxati filissent. vari autem eum curiae oportet vel in spectaculo toto populo considente, vel actis ' interveniem tibus, vel in testamento suo, si ille non reclamaverit. Et tae on nia procedunt V. sive habeat legitimos filios pater, sive non. Sin au tem post mortem patris naturalis, filii naturales spontanea voluntate sese curiae dare maluerint, non aliter audiantur, nisi nullum legitimum filium pater reliquit . ILee autem quae de patre dicimus, odi tineant de in avo Ze in proavo de aliis hujusmodi persenis. Sed si- ι quidem ex Provinciali civitate oriundus est, is qui filium curiae dare velit, in eadem rimitate Idom suum faciat curialem ''. sive ipse quoque filium pater curialis sit, sive non: Sin autem ex vico oriundus est; in ea civitate curialem iaciat filium naturalem, cujus in tertitorio vicus est:
Illo proculdubio observando, ut ubi quidem parens dat, non imp diant legitimi filii. Ubi autem filius sese dare velit, impediatur legitimis filiis superstitibus. Sin autem parens V naturalis vel Romanussi, vel Byzantius, liccat ei in qua voluerit Metropolitam civitate fi
568쪽
sso IMPERAT. IUSTINIANI NOvELIARUM hos suos naturales curiae dare. Eadem dicimus & si quis filiam suam
euriali homini conjungere miluerit. diastim Novell. 8'. cap. i. Pro mediocri. Olim servum fgnificabat vilem. P.M. Sic qui mediastinus servus dicitur i. is f. Praetor. E. de injur. medii amis homo vocatur g. sed poena de injur. Α summis procuratoribus usaue ad extrema & infima ministeria multi sunt gradus, uti D. Augustinus ait Ps . in. .
ε. - ις- x. Si curialis naturales tantum flios' habuerit, liceat ei manui ittere eos, & curiae dare, & hoc modo legitimos ficerς. Ipsi quoque naturales liberi si libertatem quoquo modo nanciscantur, mortuo patre nullis legitimis liberis superstitibus licentiam habeant curiae sedare, & legitimum nomen mereri. CCCXL. Idem.
si vero . oblatis 3 nuptae sunt
3. Si naturalis filius curiae datus fuerit, trittimus patri successor ab intestato existat: & ex testamento capiat, quantum ei pater naturalis reliquerit, nisi forte legitimos filios ante habuit Tunc enim non plus habeat naturalis filius, quam is, qui legitimus constitutus minimam habuit portionem. Et siquidem mortuo patre de curialia munera subeat: &quod ei donatum vel relictitan est, possideat, m
neat ' securus. Sin autem res paternas velit respuere, ut curiali coi
dicione liberetur, omnino non audiatur. Enimete si ab initio curialem condicionem contempserit, postea autem in posscssionem rerum paternarum vel omnium vel ex parte inventus fuerit, tunc curialis condicionis nexibus teneatur. diximus de masculis curiae datis ' intelligenda sunt & de filiabus naturalibus, qua curialibus nupserunt .
CCCXII. Idem. . Filius curiae datus ipsi patri tantummodo istimus fiat si icces.sor, non etiam ' parentibus, vel liberis ipsius, vel adgnatis, ves c gnatis ejus, ius torte ab aliquo ex his heres instituatur. CCCXI II. Idem. . ν--, M. s. si quis curiae datus & legitimus factus decesserit: siquidem ho a beat euriales legitimos liberos, ad ipsos successio eius perveniat. Sin' autem quosdam curiales habeat, quosdam autem condicione liber eos: ad curiales quidem novem unciae substantiae ejus veniant, ad . MA .. . alios autem tres unciae. Quod si nullos liberos habeat: novem quidem uncias curia & publicus ' habeat; tres autem uncias , vel heredes, quos in testamento suo scripsit, vel hi, qui ab intestato ad. he LA N αις. reditatem ejus vocantur. Sin autem scriptus heres vel non scriptus
curiae se dare maluerit, & hereditatem ipsius habere nullo modo pro
569쪽
bibemir , sed habeat licentiam, ut cum curiali condicione novem uncias ad curiam & publicum pertinentes accipiat, scilicet si priu Imperatori supplicaverit, & hoc ipsum ei ab Imperiali numine concessum fierit. CCCXIIII. Idem. c. Si quis naturales habuerit liberos, posteaque decedens in testamento suo curiae eos dederit, de illi post mortem patris sui naturalis consenserint, habeant novem uncias qualitercumque distributionem ' pater in eos fecerit: ita tamen, ut minus novem uncias non a cipiant. Melius autem faceret pater si totum assem eis relin queret sod si quidam ex his c senserint ', quidam autem noluerint curia les esse: ad eos qui consentiunt, novem unctae pervcniant, tres autem unciae ad eos devolvantur, quos testator voluit. Quod ii nullus ex naturalibus liberis curialem amplectatur condicionem, ad ipsam curiam novem unciae pertineant, scilicet ut secundum nostram conctitutionem inter curiam & publicum novem unciae dividantur. Sed
& ii quis nihil de naturalibus liberis suis dixerit, sed silentio eos prin
terierit, illi autem sua monte voluerint curiae nexibus esse subjecti, ut patris naturalis siccessionem capiant: liceat eis hoc facere, ut novem accipiant uncias. Sed & si pater naturalis filium servum habuerit, cumque manumiserit, oe citriae dederit, novem uncias ei relin luere comperatur '. Hoc amplius. Et si tantum manumiserit, & non obtulerit eum, & post mortem naturalis patris curialis esse maluerit, nihilominus novem uncias accipiat. Idem dicimus, & si testator eum curi ae dederit in suo testamento. Omiti enim modo qui curialia onera subire paratus cst, novem uncias accipiat. Quod si omnes ii turales liberi curiales esse volunt, pro rata portione intcr eos novem unciae .l Qu. intur
C CI V. I. m. . Zenonis divae memoriae Constitutio, de Anastasii lex de natu- ratibus liberis posita, maneat secundum sua tempora inconcussa. Sed& divi Iustini Constitutio in perpetuum noneat, quae prohibet m- turales liberos adoptionis modo legitimos feri'. in CCCXVI. Idem. s. Si ouis cum libera mulicre consuetudinem habuerit, & ex ea naturales libcros Procreaverit, postea autem assectione procedente dotalia instrumenta cum ea fecerit: dicimus liberos tam eos, qui ante ' is astrumenta, quam illos, qui postea nati sunt, legitimos, de in potest e patris fieri, sive post instrumenta facta nati decesserint, sive omnino nati non fuerint, nulla discretione habita utrum alia subsit legitima proles, an non. Sed & ii quis conceptus ante instrumcn- tum, postea natus fueri: ': illud tempus, quo natus est, inspiciatur,
570쪽
131 IMPERAT. IUSTINIANI NOVELLAR 1M, ut legitimus sat Vel si prost ei tempus conceptionis, illud tempus
CCCXVII. Nem. 9. Si quis filios liabuerit nanuales, eorum autem mater mortua sit, ut dotalium instrumentorum compositio seri non pollit: vel si . is, mimo ' quidem mater, sed ea digna matrimonio non tit : vel si celata suerit, ut uxor non ducatur, pater autem filios suos legitimos facere velit, liceat ei supplicare Principi, & hoc ipsum mani stare in precibus suis, ut Principe annuente status filioriun confirmetur, scilicet si in his casibus legitima proles non subiit. CCCXVIII. Idem. io. Si pater naturalis dum vivit, praecedentes observationes non naturales legitimos effiat', componat test mentum, & in eo dicat se velle eos legitimos sibi succes res existe, a , H . re. Et si hoc fecerit liceat filiis boc docere & testamentiun pa-' tri; ostendere, & legitimam hereditatem ejus adipisci. Sic tamen, ut
Principis plicare & haec ipsa allegare debeant
--α ar. Haec autem omnia totiens locum habeant, quotiens & ipsi liberi natural cs consentiunt. Si enim invitus nemo emancipatur, quanto d. o. magis non debet abnuis ' sui j uis constitutus aliena subjici potes uter . . A --. . . salaod si quidam ex lais voluerint, quidam autem noluerint: ii, qui volunt, legitimi successores existant parenti. Illud autem certum est, quod legitimis filiis superstitibus tempore quo rater moritur, naturalis situs legitimus nullo modo intelligitur, nisi vel curiae datus est, tu, vel dotalia instrumenta cum matre ipsius ' composita sunt Τ. Nemini ε. - A. autem liceat filium naturalem adoptare, & eo modo legitimum eum
CCC XX IJem. . Si quis liberos naturales habuerit, siquidem legitimos eos pr. dictis modis effecerit, ita ei succedant, quemadmodum ex nuptiis, i. f., Me ' cognitis procreati patribus ' suis succedunt. Sin autem natura permanserint, siquidem legitima proles subsit: non liceat patri fi liis naturalibus & matri eorum, id est concubinae suae ultra unam unciam dare sive inter vivos, sive mortis causa, ut semunciam cos i siqvi cuba habeat, semunciam liberi. Q quid autem plus dederit, hoc. a. u. habeant legitimi filii. Sed er ' sit tam habeat concubinam, non - plus ei, quam semunciam praestet. Quod si nullos illos habeat, li& filios naturales heredes scribere nisi forte paren- . ' habeat. Tunc enim parentibus legitima portione relicta, reliquae partes ad naturales filios transire possunt: eadem licentia patri piri tanda,