Andreae Anignoni ... Ad titulum de actionibus institutionum disputationes, quibus es solum excutiuntur, quae à doctoribus hactenus aut omissa, aut minus perfecte explicata sunt

211쪽

rius. VerAm ad hanc legem restoniendum est, Primo, quoi κηι ρο eadem ijecies ex duabus causis lucrctum non potest peti. Quod autem dicitkrbominis legaturi non con sistere in iis, qui legatarii fuerunt,itι accipiendum est, ut genus consiissat in suis steriebus, quae tuηρ

eneri accommodari posiunt. non tamen propterea consequens est,quin postea positi confiistere. neque etiam sequitur 'ecies e*e in obligatione Genui ergo Mna tem pore fecundum subiectam materiam potest coutinere plures stecies, qu/m alio. nam G siolet restringi. e censeatur illas stecies continere, quae 'tunc non posbent dispositioni conuenire. A prin ipio igitκr constat, quod Iegatu hominis no potest pertinere di illos bonines, qui igne essent legatarii. quoniam tunc in illii legatum,soLMi non postiet. Is ita illum . b. intelligo. Secun docontra hinc disserentiam objjcio, quod ratio deberentiae adsignari non possit inter obligationem generis, sal

ternatillam nam quemadmodum cum incertus homo promittitur,cut legatur, praecise nullus homo promissius aut Iegatus censitμr, non enim Petrus, non Ioannes ei ille, qgem promistior aut heres tradiderit argumen. Icgm incertus. f. de legat primata etiam dicendum uidetur,cum Stichus alit Pamphilus promittuntur. nam Stichus praecise non debetur, non Pamphilus, sed is, quem promissor elegerit,aut rei egenisis declarauerit, legatus

212쪽

esse censebitur. Certe durum uidetur asperare iiseremtiae rationem, sed ego crederem ita resoluendam, ut quando homo in genere promittitur ,consit stat obligatio in genere ipso, qMod in intellectu confideratur, non in syeciebus de q*ibui facta non ebi mentio. qgando autemdnae 'ecies alternatim promittuntur, puta Sticbus aut Pam philus , quia 'de illis 'ecialiter mentio facta est in uerbii Obligatorijs n obligatione etiam esse uidentur,

ita ut non magis κημqssim altera,nes una praecise,qui ambae copulatiue,sed alternatiue compraebendantur sub

oblintione. imo defendi potest ambas contineri, sed ita ut unius solatione obligatio tollatur. potest enim aliquii ita essee in obligatione,ut resipectu alterius rei soluendae obligathm sit. Res igitur alternatim promisest cialiter, qsoniam de illis si ecialiter s.cta est menti non autem ad genus uerba obligatoria directa sunt, erunt ad ingrcem obligatae altera alterius restem. De illo casu, grando νης' est in praestatione, aIterum in petitione, oe de intellectu. I. si quis stipulatus fuerit decem in melle. f. de sol Cap. XLVIL

VIC rei similis est ille casus, quando duoi de

bentur,ut unum siit in praestitione, alterum in petitione. exempli gratia, Si testator legauerit paenum Titio, G sit haeres pangm non dederi centsi hoc casu ι-

-. -

213쪽

i ced peti tame n5 poterit. singe enim legataria ab hae Iede petere paenu, resutis excipiet in pote βιte sis esse cetu dare, sit paenu n3 soluerit. erit ergo paen' i praestanoe illa.n. praestita cῖ dicio legari cetu descit. quod sit nudesio in mora incidat, codicio illa, sit no dederit paeηu,

adipietur. talite cotestata, qxo tepore ηο licet moro purgare, centu orno erunt praestada. ita intellige . pri. U. de

paenu leg. illud idem dicere in casu. obligatioηλ , .uL stat actionib. V obligationi. quod aliquando in. l. it

BiρκIatus. f. de uerb. obligat latius examinabo. Aliud exemplum est,cum ob noxiam commissam damnaturali liis aut noxam dedere, aut aestimationem damni illati. nam eo caseu, quio aestimatio damni illati βκbrogntur in locum illius utilitatis quam baba bet actor damno non illato, inelrpretatur lex aestimationem ita demum solui oportere, si noxa non dedatur, cuius dedendae facultas erit,quamdiu lis non 'contectata. ut in. I miles. f. δε- eem. f. de redvd. G. I item veniunt f . idem recte. f. de petitio. haered. idem dicendum ect fecundum Doctores cum quis stip/latur decem in melle, nam mel in praestatione,decem autem in perione esie intelliguntur ut in. l.

si quis fit pulatus. . f. deJolut ion. Sed quia istud exemplum magnam habet dijicultatem aliquantum in eo declarando in sit flendum est. nam hoc cas' potius uititsi

quod mel sit in obligatione,σillud peti possit,igia,

214쪽

stipulor decem in melle perinde est,ati si stipulari η-

tam mellis quantitatem, quae ualeret decem. qMare Ae-

eurisius ibi exponit illud exemplum, Si quis stipulatus sit decem in melle id est, decem aut mel. st d haec expolitio non congruit literae. ideo aliter dicit, quod scilicet decem antea debebantur,qpro illis decem mel fuit promisum. Verum s istud est drum4re, Gaddere, quod

non est in uerbis legis. Vnde ego ita dicerem, quod, qgi tenetur ad aliquid in genere dandum, liberaretur soluendo alitimationem arg a. uinum f. st cert. petct. Gqμα ibi Alciatus tradit, s. l. ultim.1'. de condic. tritici. t quia non posset compelli ad emendum mel argumen. l. stipulationes. non diuidun. g. de uerbor. obligar. tum qui

non κidetur magis interesse actoris genus cccipere, quam aestimationem,unde post emere illud,in quo age Eho non cadit. fideo sit promissor in mora sit mel non sitnendo, poterit utis agi ad mel soluendum, si miue rit Ripulator.quemadmodum potest agi, ut fiat ali sidcontemnatio tamen in aestimatione sieu id, quod interest, fiet. poterit etiam /gi ad aestimationem, quemadmodum aduersius eum qui sacere promittit,ad id, quod interest.ta quemadmodum aduersius debitorem v eris ad M

mationem codictione triticar. t in. l. ul. de condic. trita

s tunc lite iam contestata ob mora promissoris no erit Iocus mellis solutioni no aut negatur,quin mel peti possi ueluti et uina mutua datu utina .mu.yd mellis sola

215쪽

tioni locum non esse decem petius cavetur. Dicamus has mel non esse in petitione, quae ad mellis solutionem

efficax sit,fei ὀ hoc solu efficacia habeat, ut iudex ad

aestimationem contemnare postiis. quod in praecedentibus aliis callibus non ita est cautum. er ideo in illis, qui peteret,qκod in prae 4tione est i taxat, plus causa rerere censeretur. AJ g sis minus.

Vtrum necesibria siu noua litis contestatis, si . quantitatem perit4M uelit a tor augere, G de intellect huiηS, 3. Cap. XLVIII.

quod excusione dignum uidebatur. nanc de eo, qui minus petit,videamκs. GIustinianus, Si minus Rustintentione sua complexus fuerit actor, quam ad esim pertineat,veluti cum decem ei deberemur, quinq: βibi dari oportere intenderit, Aut si cum totus fundus eius ejet, partem dimidiam suam essee petierit,fine pericAlo agitam reliquum enim nihilominus iudex aduersarium eo- . dem iudicio ei condemnat ex constitutionibus diuae memoriae Zenonis. Ex his Iustιηiniam uerbis simpliciteris tellectis adnotant pleris licitura esse libellum emendare etiam post litem conte latam, nominet amplioris summae n eadem instantia ex eodem libello codemnati-

216쪽

enem fidei posse ummodo ex eadem cisis a descendant. quod G in libello petitum est, s postea additum, nesbis obstare arbitramur. l. non potest. C. de iudiciis, qμoniam illam legem intelligendam Ube in iis, quae post iudicium accidunt,ut Faber hic tradit. Frequentior tameest contraria opinio, quὀd alia instantia fieri debeat. ius : potissmum fundamentum est l. non potest, ubi Paulus generaliter non potest,in tur,uideri in tu dicium

uenisse ii, quod post susceptum iudicium accidit, ideo,

alia interpellatione opus est. Quodcvns igitur acciderit, o emerserit post iudicium,nili nouiter petatur, in iudiciuno uenit,ta ideo alia interpellatione, alio libello seu litis contestatione opus efi, a qua noua incipit instantia. 'qui hanc opinionem sequuntur, restondent ad bue; g. cum dicitur in eo deni iudicio condemnationem fieri pose, ii est, coram eodem iudice, quod absonum est. Mihic Iason recte ostendit. alij aliter ex poncnt, quorum expositio tenenda non es , navi dum existimant, qκοὸ petitum est emendari posse ante litem comi statam, ita intelligendam esse hunc. s. certe nimis restringunt, Merba generalia huius. ε , adde quod, qui actiostem dedit ante litem contectatam, petere non centietur, sed uelle petere κt in. Lamplius. f. rem ratam baber. Muti cum. I. aedita. C. de aedendo. generaliter emendationem libelli permittat, prout aedicti perpetui monet alit boritas, uel ius reddentis decernit aequitas,cur non emendatio-

217쪽

κ m Iibelli elim lite contesta ta atiiti mus dictante illud aequitates aut quod inconueniens erit refringere illam. l. non potest, ut non procedat in casu illius. 6 quod sit in t illas idem igiicium in genere, prout Noaliquando interpretabar, id est, quod licitum fit eodem iudicio siue depositi,siue empti agere ad reliquum argua. ii sis si cer. petatis. iii C de negot.gest. quid noua Zenonis confiitutio operabisur cum illud idem iure Digestorupermisum sit arg. l. cum fueritur.f. de exception. rei iudi. nisi diceres plerunt fiactum fulge a Miniano, ut

quod isse nouiter constituit, in Digestorum uoluminib. ponat arg.l. prim. C. communia deleg. G. l.prim . U.deIegat. prim. eadems ratione fieri potui se in hac Zenonis constitutione o propter istam solutionem defendi posset communis opinio,quae in se rationem illam habere uidetur, na si noua interpellιtio necesibria est in his, quae post susceptum iudicium debentur, mηlto magis

in his,qua antea debentur.nam magis in hoc, quam in illo casu imputandum est actori, qui cum potuerit omne debitu in libello exprimere, non exprestit. aliter tamen crediderim definii posse opinionem communem, scum altera conciliari,ut dicamus dubitandum non se, quin noua interpellatione opus sit, o nova litis contestatio,poge tamen iudicem in eodem tu dicio, id est, in eadem sententia a Q. I iij. I. idem scribit.Ude pecv. super utroque conitrinare. non enim hoc legibas refragctur

218쪽

de petitione tractat, sed de condemnatione,iudicio,ta se tentia,quod si fortasse iudex prius cognouerit de causa petitionis prius factae non erit inconueniens eam expedire, deinde aliam terminare, haec nisi fallor, est sicilis huius articuli resolutio. Circa illud aute, quia Iinutianus de mutatione libelli prosequitur,uerba non faciam quia in praesentiarum nulla occurrit digiculics. ve

ntumgsiam ad ulteriora.

Ad. ε . Sunt praeteressi Nonnulla de actione de peculio, G Atis repetiatione, ει Mia ostensa ad declarandasd. quod dici-

tgr. g. de impensis. Ul. si is qui . ε . pri. J de ii re

dol. V de aliis exemplis huius . Cap. X LIXET qgoniam hactenus uisum est de illis actionibus. quibus semper solidum persequimur, quod nobis debetur. Subdit nunc Iustinianus eis praeterea quasdam actiones, quibus non semper solidum, quod nobis debetur,perseqgimur. Vt ecce si in peculium silii,sserui ue agamis Nam si minus inκeniatur in peculio,quam nobis debeatur,eatenus condemnabit iudex, quatenus in peculio erit. iis ea ratione,quoniam pater vel dominus ex contractibus, qui ex personis buis intium non acceperunt, danum pati non debent ultra uires pecκlij, quoi filiis uel seruis administrandum seuo arbitrio conceperunt.=lii au

219쪽

nibit habent proprium argum. I placet. st de acquirem

haeredita. non poterunt interim condemnari, quia noti habent, unde soluant durante dominio, seu patria potestate. quamuis igitur debitum siu natum ex contractu

eius tamen solutio seu stendetur, donec peculium sufficiar, uel illud exigetur, quod ex peculio solui poterit .aliud exemplum est, cum mulier de dote agit. nam eo casu eatenus maritus condemnabitur, quatenus potest, id est quatenus facultates eius latiuntur deducto, ne egeat. iras si dotis quantitati concurrant facultates eius,in solidum damnatur, si minus, in tantum quantum facere popotest ob regerentiam marito debitam, s onera matrimonij. xt in. I prim. s.foluto matrim. traditur, Propter retentionem quos doris repetitio minuitur,nam ob inipensas in res dotales factasniarito retentio coric ba est. quia ipso iure nec drijs sumptibus dos minuituri hoc aute ita erit accipiendu secundu Pipi. in. l. quod dicitur. 1fde impen. non ut ipse res corporaliter minuantur, ut puta fundus, uel quodcunq- aliud corpus. etenim absiuriuest diminutionem corporis feri propter pecuniam, sed ut ius illucquod uniuersam dotem resticit, minuatsi

adeo ut cum antea licitum erat uxori omnes res dotales

perseqgi,imperiis factis non liceat, sied meritus hi rerudetentione maneat ex quo apparet ius illud, quod dos appellatur ipso iure minui. Caeterum sit dotem pro rebus dotolibus accipiamus, rari er in lac significatione

220쪽

rtaturalli r accipitur, lotis non fit. N ita ego. I quod cum dicitur .g. de impensiis in rebus dotalibus intelligo. ex qua declaratione potest facile, sit bene aduertatur.l .lγij si de iure dolium ita interpretdri, ut Icquod dicitur non repugnet .v Ade quamuis res dotales ad maritum transeant, ius tamen illud dotis directum penes uxorem manet. ideo quando mulier dotem petit; de rebus dotalibus intelliigendum est ut in. l. vltim . C.

de senten. quae sitne certa quantitate. Sed G siquis cum arente suo patrono Me agat, item socius cum socio iudicio societatis agat,non plus actor conbequitur, qga.duersarius eius facere potest, ne nimis Aricto i ure uta-mgr aduersius eos ; quibus naturii iure es rationetlurimum obnoxii fumus ι ὰ quibassuel libertatem accepimus. vel geniti sisimus, quo 'ssii ad inopiam uergere nr, alere deberemus ut in. I si quis a liberis. f. de liberis κgnoscen. Sed G si aduersus socium agemus ob socie

tatem initam omnium bonorum communicationem,

qaod frater nam quantam coniunctionem sapit, non uit Itilum d4mnabitur. nam ut sequit V lpian. imi. uerum. f. pro socio, societas ius quodammodo fraternitatis iisse habet. inciuile itaq: eget aduersus talem persion tutam striἱto iure agere, nisi dolunt aliquem comm: sierit, ut eo in loco inquit Vlpianus. idem eritra si quis ex sua donatione conueniatur. habendaenim est ratio sillae libe