장음표시 사용
271쪽
CAPuT Ι. Diversi MIu publieio privati. In illo magis dominatur vis ct salus populi, quam a guttas. Ius humanum. Ius besti. Besti eommercia. Militaru Iurisdictionia summa lex pecunia. 'uomodo Iuri dominationis reliqua cedant sera.
Vi publica negotia, quaeve ad rG Iura pugna di populos spectant, promtis bl3ca exinscue ex iure civili ac privato po- privaroderant atque decidunt, nae illi promi mihi perperam facere videntur; idque dua- sc Me de-bus inprimis de causis e quarum prima est eidi non rei diversitas, atque dignitas. A causis priis debent. vatorum pendet unius atque alterius salus: Viriae a causis publicis populi, Respublicae, imo que Iu aliquot regna, quae respectu rerum priva ru ditarum, qua , teste gravissimo scriptore, versiau. semper Ufecere officientque publicis negotiis. minime consideranda sunt. Hinc Poeta de arte Poetica. Fuit hae sapientia quondam, Publica privaru secernere, sacraprofanu, Non attenuo eorum studium, qui de juro belli, de foederibus, de legationibus . de Hs, magistra-
272쪽
373 Arn. Clapmar i. Lib. IV. magistratu , de imperio, non solum ex historiis & jure publico disputant, sed etiam
ex jure privato. Scimus O hane veniam, canit Poeta)pe-
timusque, damusque Dieisim: Duod in Sed non ut placidis eoeant immitia, non ut p. blicis Serpebes avibu/geminentur, rigribus agnio
Purva Deinde, quod in publicis parva. imo non- iuri nunquam nulla habetur ratio juris priva- habeo- ii 3 quippe in quibus dominamur privile-νurra- gia, foedera, vis armorum, militum, pecu pist. niae. Adde quod obscuritas rerum privatarum, quae teste Cicerone 2. de Orator. multo saepe obscuriores sunt quam publicae, Et mμl- siae ut 5c , ut Vlpianus vocat, judicialis illaris modis subtilitas in publica negotia minime cadit. Fegni Hine factum est ut regni causa , juri civili caussa multis modis abrogatum sit, juxta illud,sa-jura ςι- lus populi lunam a lex csto. Neque hoc si Metili ab- ne ratione aut exemplo. Cum enim neque Uari . jus naturae, sive gentium & , ut Tacitus appellat, jus humanum, neque jus civile pro sua angustia omnibus temporibus accommodari posset; hinc evenit, ut ingruentibus bellis, juri civili, tum propter in
perbiam pervicaciamque civium, tum et-jam propter militum si vitiam, detractum fuerit, novumque Ius constitutum ; quod
appellatum est jus belli. Quemadmodum apud Livium lib. s. Camillus, sunt, inquit,paeis, ita O belir iura,justeque ea non minus, qua fortiter xcrere didicimus. Tacitus lib. 3.
Uist Sabini caede dirempta belli commeriscia, & Poeta in Cyr. t belli saltem captiυam lege necasses. Hinc Curtius lib. p. de gest. Alex. adeo etiam
273쪽
iam natura Jura bellum in conrrarium murirat. Unde jura militaria atrociora sunt paganorum. l. s. g. I. D. de remisit. Quo tem pore saepissime, quae iniqua sunt belli calamitas introducit, ut ait Iustinianus in Lmnie. C. de eadue . tost. Quippe praesecti mulitares saepe non tam jus & aequum in cognitionibus, quam magnitudinem spectant pecuniarum; quae, ut Mucianus dicebat. bellorum nervi sunt: quae tamen restituta pace iterum abolentur. d. l. C. de cad. toll. Atque ita ea usurpantur quae contraria sunt juri civili, fiuntque, ut ait Tacitus I. nnal. bono magis exemplo, quam con cesso jure. Cujus rei exempla sunt multa in ipso jure civili, ut testantur interpretes ad Exem- I. I. D. de ossic. Procos. Idque Iulianus ait inpia mI. sI - D. ad leg. quit. Multa iure civili I ure cia contra ratione disputandi, pro utilitate eomia vilia muni, recepta esse, rque innumerabilibus ν hin probari posse. Id quoque vult Seneca in Epist. Icciorum responsa valere, etiams ratio non reddatur. ut Vlpianus quamvis, inquir, a perquam durum est, tamen lex scripta est. Sicut igitur ius naturae corrigitur a jure
gentium, jus gentium a jure militari, ius militare a iure legationis, jus legario uisa jure civili: ita hoc jus civile iterum corrigitur, sibique veluti fraenum injici patitur. a iure , quod appello Regni sive domina- Iarido
274쪽
I O, m. Clumarii. L b. IV CAPuT ΙΙ. Ius dominationis quadrupliciter appellatur, potestaris .vu regni, υMImperiis,vis Principis. ετ νορλὸμ ιν νομίμου simia , rog oradi stato, exceptiones regia, jura exorbitara tia, dispensationes,,uru hujusDesinitio Bois ni publici cura apud Deum O homines . Magnornm heroum dicta. ιιι dominationis varie
QVod jus dominationis varie appeta
latur. Cicero in Epistola ad in Fratrem vocat vim potesatis. Vt remoto, inquit, Imperio , ac vi potestatis ct fascium, publicanos cum Graecis gratia ct autoritate eo ungas. Curtius interdum Ius regni. Atiatius vim Imperii: Neque, inquit, fera hominum pectora fragescunt, donec vim persent rint Imperii.Tacitus nonnunqusi vim Prinia
κu, lib. 2. Politicor. cap 8. Et s . politicor.
amaseMλει-. Itali, Ragione di dominio, di Italis . . Signoria, di regno, d'Imperio , & omnium elegantissime, ragio namento distaro. ICti, duris appellant nunc exceptiones regias , nunc eo Aia restrictiones, nunc jura exorbitantia, quod σι. . . ab Orbita , hoc est, lata & communi via diis vertant, nunc dii pensationcs, nunc limitatoriam dispositionem, nunc leges limitatorias, hoc est, quae a regulis Iuris com-- munibus recedunt, legibusque derogant.
Id enim Ciceroni est limitare , ut in Epist. ad App. Pule. De tua prolixa beneficaque natura limitabit aliquid posterior anniM. Item
275쪽
De ture Dominationis. Cap. 3, IgrItem Iura de quibus nemini, excepto Iusistud Principe, disponere licet. Est autem tale, neminiquo nihil excelsius , nihil ve augustius in excepto hae humana societate excogitari potest, Prieipe secundum eam, quae est omnium Princeps, licet diis quae dieitur lex, sive jussum, immortalis sponere. Dei. Hujus enim Princeps veluti vicarius est atque beneficiarius. Unde Horatius i. I.
Cum timendorum in propriss greges. Reges in ipsos imperium es uvis. Et Gunt herus lib. g. Nullum eaput ista Jper se spicit, excepto caelorum rege,potestaε. . Quare sic definio, este supremum quod- Desini dana jus sive privilegium, bono publico in- rurjus troductum, contra jus commune, sive or domina dinarium ; sed tamen a lege divina non a- tionu. lienum, atque est jus veluti legitimae Tyrannidis .. sive, ut Alciatus definit, est juris communis quaedam relaxatio, sive cor
rectio. Quod privilegium dici potest: quod E Ii
quamvis ibi de privatis intelligitur, tamen eatur huc accommodari potest. Sicut enim alias dbsaia priollegia, injure civili sunt correctio le- tio. gis, circa unius atque alterius commodum: ita jura dominationis sunt correctio legis Et spe. circa salutem dc commodum multorum; elatim hoc est, dc ipsius Principis,& civium. Ad- eur in do boni publici causa, cujus tam sancta ea dictu tamque antiqua ratio haberi debet ; cui quod εο- omnia jura adeoque ipse Princeps cedere no pu- debet. Quemadmodum Otto Imperator blico hostmortem elegit potius , quam ut paceretur ivi in- tacitum Romanae pubis, tot egregios exer- trodis
276쪽
Suetonius, tanto rerum hominum, perieulos bi dominationem a serere. Quae etiam cauissa traditur, propter quam Carolus Rex inpugna a Monti fortio superatus est; quod id plerique, teste Frossardo. credebant ex compacto factum H quod alia ratione finis imponi bello non potuisset. Sed cur ego Um de mortalibus solis agam Inspice sis, sum. vatione mi atque immorralis Dei actiones atque quomoia consilia, an non eadem sunt Quid an non do reeeia filium suum unicum de innocentissimum dere li- neci dedit boni publici causa, id est, pro-εeata pler salutem humani generis: secundum prisato illud Caiphaz Ioan .cap. I g. Expedit hominem jure o. mori pro populo. De quo tamen exemplo stendia aliisque id genus , quod sunt , rur ex & supra captum humanum , reverenter MDeris. sobrie sentiendum est. γ
h.νου me potiud ex libro vita , O populo peccatum dictvim condona. Quam vocem hac aetate nostra notatisr. bellicosissi Mus atque incomparabilis Rex' protulisse fertur; se pro salute populi vel ' ad infernos iturum. Magna vox , dii immortalest neque facile ex nostro ingenio metienda, neque imitanda facile: Recte Nonius Pedo. Non eadem , vulgusque decent, O euia
277쪽
Rua in redisserant jura dominationu ab arcanu dominarionis. Disiunetio ho ne statisse utilitatis. Interjin dominationis, O, Imperii quid intersit. Ius in manu postu , Iουρος νόμω ; manu gubernare ἰ manu agere. manu obtendere; λ
H 'ς jur dominationis pleriq; adeo Iura δε-
ad arcana Rerum pub. reserunt, ut minatis cum arcanis dominationis confun- ntidibD- dant. Qui, ut in primo recte sentiunt, ita runt ab in altero aberrant. Sane sunt haec jura do- orcanis minationis occulta consilia, atque privile- domina gia salutis Pi incipum rerumque publica- tionuarum conservandae; non sunt tamen ea quae appellavimus dominationis arcana. Pri- Suod mum enim , jm a Dominationis. sunt, quae ista ele- de regni jure licent; quorum pleraque sunt r quo Contra ius commune, ac, nescio quam ini-μnt quitatis atque injustitiae speciem prae se fe- contrarunt, ut sunt; supplicio non damnatum aD j- comsicere, aliorum regna invadere: caeterum in mune, rem & salutem fiunt Principis, reique pu- non ar blicae. Et disjunguntur haec nonnunquam, cana.
invito etiam quovis in Republica viro bono , honestas scilicet salus Reipublicae. Vt in illo Taciti de Galba Imperatore: ac-eessit Galba vox, pro Republ. honesta ps an cepi; legi a se militem, non emi r Nam in hac materia, non tam jus, quam utilitas Publica respicitur. De quo Livius lib. 3. Neque suum cuique ejus modum faeiebat, sed virium stet, manu ebrivenisi erat, quod in
278쪽
18 rn. ci marii Lib. IV. tenderes. Arcana vero dominationis, neque fiunt contra ius commune; & si maxime fiant, non tamen hujuscemodi speciem iti-justitiae habent. Deinde, arcana dominationis proprier& pleraque sunt de facto alio
dum I ut ne cui liceat praetorianos publice . alloqui, aut castellum aliquod munitum ingredi : Iura vero dominationis sunt de rura facto Principis. Haec sunt quae Principi liis Domia cent,& iis qui in Repub. principatum obtinationu nent: illa vero , quae aliis non lieent. Vt sunt de exempli gratia. arcanum dominationis est, facto nequis Senatorum aut illustrium virorum Princiis nimio favore apud milites crescat:: jus Do-pis. minationis est eundem frangere, alasque
Areana incidere ,l ne quid turbet. Quin haec ita di domina- stingui,&subtiliter discerni debeant, mihitionis de dubium non est. facto eia Sed enim, inquiunt alii: haec iura domi vium. nationis comprehendi sub jure, quod diei Iura do- tur, Imperii. Haud id quidem absurde . cae-
mina- terum ita comprehenduntur, ut jus domitarionis nationis, ex jure imperii natum sit atque 'an sub profectum. Diximus enim jus Imperii, sive iure im- Majestatis, in duobus inprimis consistere perii & ut Princeps sit legibus solutus, 3c ut alii
compre- leges ponat. Ius itaque hoc dominationis hendan- est restrictio quaedam earum legum quibustar o solutus est, earum quelim latio : non enim quate- omnibus solutus eis. Deinde, jus Impeii isti M. nihil iniqui habet; sed cum summa aequi-Vnde ο- tate conjunctum est. Deinde Iuris Imperii, seditur usus proprie est in pacata & tranquilla Re Mariusq. pub. at vero juris dominationis in violen- iversi- ta ac seditiosa, in qua jus in manu est posi-
279쪽
De Iura Dom nationis. Cap. q. I sei . Vnde Pomponius manu omnia gubern- re. Et Tacitus in vita Agricolae manu agere.& Livius manu obtendere ; Graeci eleganter
multa fiunt, fieriq: oportet contra Ius commune, vel ipso Aristotele teste in Politicis. Unde Livius libro a , Di Ordia int
sina, O bellum externum facere, ut hoc magia stratu opsu esset, ut nΠnc taceam , quod jura
Imper ij sint generalia , jura dominationis specialia , dc in hypothesi pro forma Reipub. consideranda : Quae quidem omnia mihi sic discernere libct, ne sit veluti
CApuae IV. Suare tantopere hae jura dominationis vapulent; er an meritor iniquitas bono publico rependitur; ct ponuntur limites suepossese sones huisti Iuris ,religio, Ofides:item 2uoinruplieiasnt hac jura.
QVare frustra sunt ac nimis superstitia Iura dovi
osi, qui haec jura tantopere detestania minatio tur atque damnant.Vere& recter Ni nis ancephorus : Ti. qui in una Dei cognitione οὐ dam- mnes cogitationes ponunt, huic montes se speis nanda. Iunca conveniunt, at qκi cu virtute ct pieta- Defen-re civilem etiam vivendi rationῆ edidicit, O duntur notitias bi comparavit rerum variarum, ille ex neces
vero populum ad optima ducere idonem est. Ae stato 'primum dum omnium ita comparatum quo est, ut rarissime, imo nunquam , Politiam pleraq ealiquam Platonicam repertas: quin potius Re pM pleraeque sunt turbulentae, vel saltem mi is turbu nui compositae, in quibus omnia exacter & lenta. ad un-
280쪽
IIs Arn. Ismarii. Lib. IV. ad unguem agere extremae dementiae est. Cato vir prudens Sc gravis, ut fuit, ita dum nimium praefracte aerarium atque vectigalia defendit, inque omnibus fere Wblicainnis adversaretur , in multis sociis, Equites a senatu alienavit, & discordem, imo bicipitem Rempublicam fecit. De quo conqueritur toties ipse Cicero. Sic Pompejus,
aut Ore Tacito, censor factus , dum nimissis vere vulgi mores inquirit, O graviora reme dia, quam delicta erant, inducit; ea qua armis
ruebatur, armis amist. Quin potius hujuscemodi morbi pro valetudine Reipublicae curandi sunt. Quod Tacitus pulchre norat in Galba, qui dum nimium honestatis reistinens esse Iludebat; seque 3c Rempublica multum amixit: itaque addit neque ad hanae
litare Deinde species illa iniquItatis, quam inis nempe si pidi illi olfaciunt, sed devorare atqueFuod i- concoquere nequeunt , revera iniquitas
niquitas non est, & si sit, publico bono recompen-ε in satur. Quid Z quod legum iniquitates 8c injuris bo commoda sola consectantur, omissio iureno publi & utilitate 3 Mihi vero sempiterna lex erit, a comis cujus iniquitates utilitate leviores sunt. pensa- Atque est aureum illud, ne dicam diuinum
tur. effatum Cornelii Taciti. Habet aliquid ex Puta iniquo omne magnum exemplum, quod contra quod o- gulos utilitarepubliea rependitiιr. Et illud mnes is Plutarchi: a Iustitia inpar υ Is rebus nonnun-xes bona quam abeas, s salυam eam voles in magnis.
sunt, Et illud Nervae . . que malum esse Privei- qua in pem, sub quo omnia liceat, qua sub quo nihil. summa Et Catonis, 2 ulla lex satu commoda est . id
Irosunt. modo quariIur , s majoriparti, ct in summa prodest. Postremo