C. Sallustii Crispi De coniuratione Catilinae, & De bello Iugurthino. Eiusdem orationes quaedam ex libris historiarum. Orationes contrariae, quarum altera Sallustio tribuitur, altera Ciceroni. Index rerum memorabilium

271쪽

qui ne incipiens qκidem peccam, minimis rebus posuit rudimentum, sed ita ingresus est, ut v que ab alio uincinoit, neque i esse omnino res qua aetalepraeterire. itaque nihil aliud studet, nisi, ut lutulentus sus, cum quouis uolutari. longe uerofallitur opinione . non enim procacitate ii gas uitae sordes eluuntur: sied est quadam calumnia, quam unusquisique nostrum testante animo μο fert , de eo, qui fatum crimen bonis obiecitat. quod si uita istius memoriam uicerit; aliam P. C. nou ex oratione eius, sied ex moribus Jectare . betis . iam dabo operam, quam maxime potem, ut breue id factam . neque baec altercatio nostra uobis inutilis erit P. C. plerunque enim reipublica priuatis crescit inimiciti's: ubi nemo ciuis, qualis sit uir, potest latere. Primum igitur, quoniam omnium maiores Crispus Sallustius ad unu exemplum, O regulam qusrit, uelim mila re pondeat, nunquid i , qMos protulit, Scipiones, o- Metelliante fuerint aut opinionis, aut gloris, quim eos resgest uae, ct uita innocentissime acta commendauit c quod si hoc fuit illis initium nominis , in dignitatis, cur non aeq&e de nobis existimetur e cuius ι resgestae illustres funi, O vita integerrime acta. quali uero tu sis ab illis uiris Sallusti ortus equodsi esses; nonnullos iam tuae turpitudinis pigeret . ego meis maioribus uirtute mea prCluxi: ut,

si prius noti non fuerint, ὀ me accipiant initium memoriae sua . tu tuis uita, quam turpiter egisti , . a maguas

272쪽

magnas ossudsi tenebras: ut, etiam si fuerint egregij ciues , certe uenerint in obliuionem. quare noli mihi antiquos uiros obiectare. satius es enim, me meis rebus gestis florere , quὰm maiorum opinione niti; ct ita istuere, ut ego semposteris meis nobilitatis initium, O uirtutis exemplum. neque me cum ijs conferri decet, P. C. qui iam decesserunt , omniq. odio carent , O inuidia : sed cum ijs, qui mecum una in rep. uersati sunt. Sed si fuerim aut in honoribus petendis nimis ambitiosus; non hanc dico popularem ambitionem, cuius me principem confiteor ,sed illam perniciosam contra leges , cuius primos ordines Sallustius duxit 9 aut in gerendis magictratibus , aut in iudicadis malefici,stam seuerus; aut in tuenda replib. tam uigilans; quam luproscriptionem uocas: credo, quod non omnes tur similes incolumes in hae urbe uixissent. At quanto meliore loco rsublica tuenda staret , si tu , par ac smilis scelestorum

ciuium , una cum illis adnumeratus esses ' An Ggo tunc fato sit in , Cedant arma togae , qui togatus armatos , O pace bellum oppressi ἐ In illud

mentitus sum, Fortunatam me consule ii 'mam,

qui tantum intestinum bellum , O domesticum urbis incendium extinxi 'Ieque te tui piget homo leuispime , cum ea culpas; quae in historijs mibi gloriae ducis ζ An turpius est P. C. scribentem metiri , qtam illum palam hoc ordi ne dicentem j T a quod meam aetatem increpuisti, tantum me abesse puto

273쪽

puto ab impudicitia, quantum tu abes a pudicitia. Sed quid ego de te plura querar ζ Quid enim me tiri turpe duces, qui mihi ausiussis eloquentiam ut uitium objcere ζ cuius siemper nocens eguisti patrocinio . An ullum existimas posse feri ciuem egregium, qui non bis artibus O disciplinis sit eruditus ῆ An ulla alia putas elye rudimenta, incunabula uirtutis, quibus animi ad gloriae cupiditatem aluntur Z Sed minime mirum est, P. C. s homo, quid sidiae, ac luxuriae plenus sit, haec vi noua, atque inusitata miratur. Nam quod ista inusitata rabie petulanter in uxorem, . - insiliam meam invasisti, quae facilius mulieres se a uiris abstinuerunt, quam tu uir a uiris, satis docte ac perite fecisti: non enim me spera i mutua tibi gratiam relaturum, uicissm tuas compe

laturum . unus enim satis es materiae habens: neque quidquam turpius est domi tua, quam tu. Multum te uero opinio fallit, qui mihi putasti parare inuidiam ex mea re familiari, quae multo mihi minor est, quam habere dignus sim. Atque utinam ne tanta quidein esset, quanta est, ut potius amici mei uiuerent, quam ego testamentis eo rum locupletior 69em. Ego fugax Criste Sallusi ἰfurori tribuni plebis cessi: utilius duxi , quamuis fortunam unus experiri, quam uniuerso populo

R. ciuilis essem dis eis ponis caussa: qVi postea qua

ille suum animum in rep. perbacchatus est, omniaq. quae commolierat, pace, otio resederui, hoc

274쪽

hoc ordine reuocante, atque ipsa rep. manu retrahente me reuerti . Qui mihi dies, si cum omni reliqua uita conferatur, animo quidem meo superet, cum uniuersi vos , populusq. frequens ad uentu meo gratulatus G. tanti me fugacem, mercenarium patronum hi aestimauerunt. Neque hercule mirum est , si ego semper iustas omnium amicitias actimavi: non enim uni priuatim ancillatus sum, neque me addixi: sed quantum quisque reip. suduit , tantum mihi fuit aut amicus, aut in micus . Ego nihil plus uolui ualere , quam pacem:

multi priuatorum audacias nutriuerunt. Ego ni

hil timui , nsi leges: multi arma siua timeri uoluerunt. Ego nunquam uolui quidquam posse, nis pro uobis: multi ex uobis, potentia steti, tu uos suis uiribus abusi sunt . itaque non est mirum , si nullius amicitia usus sum, qui non perpellio reip. amicus uit: neque me paenitet, si aut petens itinio reo patrocinium pollicitus sum , aut Sextii insolentiam repres,aut Bibuli patientiam culpa-ui, aut uirtutibus C laris faui: hae laudes enim egressi ciuis , O unicae sunt. quae si tu mihi ut uitia ob cis , temeritas tua reprehendetur, non mea vitia culpabuntur. Plura dicerem, apud alios mihi sit et dicendiἔ, Patres conscripti, non apud uos,

quos habui omnium actionum mearu monitores .

Sed ubi rerum testimonia adsunt, quid opus est

verbis Z 'Iunc ad te ut reuertar, Sallusti, patremq. tuum prateream: quis nunquam in uita iuri sua

275쪽

sua peccami, tamen maiorem iniuriam reipub. facere non potuit , quam quod te talem Alium genuit. neque,tu si qua in pueritia peccas exequar, ne parentem tuum uidear accusare, qui eo tempore siummam tui potestatem habuit :*d qualem adolescentiam egeris. bac enim demonstrata, facile intelligetur, qvim petulanti pueritia tam impudicus, θ' procax adoleveris. Postea qiam immen

se gulae impudicissmi corporis quaestus fossicere

non potuit , aetas tua iam ad ea patienda, quae alteri facere collibuisset,exoleuerat: cupiditatibus infinitis esserebaris, ut, quae Ust corpori tuo tum pia non duxisses, in aliis experireris. Ita non est facile reputare, P. C. utrum inhonestoribus corporis partibus re quae erit, an amiserit. D omum paternam vivo patre turpissime uenalem habuit,

uendidit. O cui dubium potest esse, quin mori coegerit eum, quo hic nondum mortuo pro haerede gessierit omnia ζ Neque pudet d me eum quaerere, quis in P. Cras domo habitet: cum ipse i sondere non queat, quis in ipsius habitet paterna domo. At hercule lapsius statis tyrocinio, postea se correxit . non ita est sied abiit infodalitium sacri-DI diligidiani: bis iudicis ad subsellia attra tus, extrema fortuna stetit: O ita disicessit', ut non hic innocens esse, sed iudices peiera se existima rentur. Primum honorem tu quaestura adeptus,hunc locum, O ordinem Doectum reddidit, cuius adi

276쪽

que timens, ne facinora eius clam uos essent , cum omnibus matribus familias opprobrio qbet , confessus es uobis audientibus adulterium: neque erubuit ora uesra. Vixeris , ut libet , Sallusti: egeris quae uolueris: satis sit , unum te tuorum scelerum conficium esse: noli nobis languorem , O soporem nimium exprobrare. sumus diligentes in tuenda pudicitia uxorum nostrarum: si ed ita experrecti non siumus , ut d te cauere phymus. audacia tua uincitctudia nostra. Ecquod hunc movere possit, Patres conscripti , fastum ac dictum turpe,quem non puduit palam uobis audientibus adulterium

confiteri in suod si nihil pro me tibi re stondere uoluissem ,sed illud censorium elogium Ap. Claudis,

O L. Tisionis , integerrimorum uirorAm , qu0 usus est quisque eorum, pro lege palam uniuersis recitarem , nonne tibi uiderer aeternas inurere ma

cutis , quas reliqua vita tua eluere non possit ἐ2Veque post illum delectum senatus , te unquam uidimus , nisi forte in ea te castra coniecisi, quo omnis sientina reip. confluxerat. At idem Sallusius , qui in pace ne senator quidem mansierat, poJteaquam resp. armis oppressa est , O idem uiditores , qui exules reduxit , in senatum post quaesturam reductus est. Quem honorem ita gessit, ut nihil non uenale in eo habuerit, cuius aliquis emptor fuerit. Ita igitur egit , ut nihil non aequum, ac uerum duxerit , quod ipsi facere collibuisset: neque aliter uexauit , ac debuit , δε quis praeda loco acce-

277쪽

pisset magistratum. Peracta quaestura, posteaquam magna pignora eis dederat, cum quibus similitudine uitae se coniunxerat, unus iam ex illo grege videbatur. Eius enim partis exemplar erat Sallustius: quo tanquam in imam uoraginem -- tus omnium uitiorum excesserat: quidquid impudicorum cylonum, paricidarum , sacrilegorum , debitorum fuit in urbe , municipuis, coloniis , Italia tota, sicut in stetis ,siubsederant, nominis perditi , ac notissimi, nulla in parte castris apti, nisi

licentia vitiorum, oe cupiditate rerum nouarum.

At postea quam praetor factus est, modeste siegessit, ct abstinenter , nonne ita prouinciam uasta- 'uit, ut nihil neque pals sint, neque expectarint grauius socii nostri, in bello quam experti sunt in pace, hoc asticam interiorem obtinente ρ unde

tantum hic exhausit, quantum potuit aut de nominum traiici, aut in valies contrudi: tantum n-qRam, P. C. Musit, quantum uoluit; ne caussam diceret ,sestertio duodecies cum Caesare paci-

sicitur. Quod si quippiam eorum falsium est, lac pa

lam refelle: unde tu, qui modo ne paternam quidem domum redimere potueris, repente tanquam somnio beatus , hortos pretiosismos, uillam Tiburti , C. Caesaris reliquas possessiones paraueris. Neque piguit qMaerere,cur ergo P. Crassi domum emiss : cum tu ueteris uillae dominus iis , cuius paullo ante fuerat Caesar j Modo inquam, matrimonio no comeso ,sed deuorato, quoui rationibus

278쪽

xepente funius Araia affi UetasA tam beatus ἐπam qui te facetit heredem quem ne amicum quidem suum satis hone tu φ quam bi ducit, nisi similis, ac par tui ζ At bercule egregia facta

maiorum tuorum te extollunt: quorum siue tu fiamilis es, siue illi tui, nihil ad omnium peius, ac nequitiam addi pote, . Verum, ut opinor, honores tui te faciunt in olentem. Tu Crisye Salluctitantidem putas esse bis sienatorem, O bis quaesto-νem fieri , quanti bis consularem, O bis triumphalem in Carere debet omni uitio, qui in alterum paratus est dicere. Is demum maledicit, qui non potest uerum ab altero audire. Sed tu omnium mensarum assecla, omnium cubiculorum in aetate peia lex , ct idem postea adulter, omnis ordinis turpia ludo es, O ciuilis belli memoria. quid enim grauiuspati potuimus, quam quod te incolumem in hoc ordine uideamus ψ Desine bonos petulantissiam conflectari lingua: desine morbo procacitatis isto uti: desine unumquenque moribus tuis aestimare: his moribus amicum tibi facere non potes, uia deris uelle inimicum habere. Finem dicendi facia P. C. saepe enim uidigrauius offendere animos auditorum eos, qui aliena 'agitia aperte dixerunt, quam eos, qui commiserunt. Mihi quidem ratio habenda est, non quid Sallusius merito debeat audire, Ad ut ea dicam, si qua ego boneste effari possum.

280쪽

ABORIGE NEs cum Troianis Romam condidere. 3 Adherbalis litterae, in senatu recitatae. 6o. bAdbertat necatur a Iuguria. qu. a Adherbal d Iugurtha uincitur. 3 9. bmolescentium animi motus,ct aetate fluxi. 6. a Adherbal proelio uincitur ὰ Iugurtha . sq. a Adherbalis uerba instenatu. 3 q. bAdherbal , Micipsae sitis. 3I .a Adruntum, d Phoenicibus conditum. 38. b es alienum, pro argento , aere solutum. II. a ethiopes. 38 .b Africaepara, prouincia pop. R. 39.a.qO.b.qI.b

Africae situs, O descriptio. 3 T. a frica d Getulis, O Lybibusposscss . 3 7.b

Albinus consul ad bellumproficiscitur. 67. a llobroges, ad coniurandum ab Vmbreno soli citati. 1 .b Allobroges 2 coniuratis iusiuranduposluiat. I7.a Albini exercitus, qualis. 3 o. b Allobrogibus, ob coniurationem detectam , pra-mia decernuntur. I9.b

Ambitio,vitii uirtuti proprius,qua auaritia. q.b Amicitia firma, idem uelle, idem nolle. 8. a Ambitio corrumpit animos. q. b nimus diuinas. I. as An-