Aldi Pii Manutii Institutionum grammaticarum libri quatuor. Addito in fine de octo partium orationis constructione libello Erasmo Roterodamo authore ..

23쪽

Ε runt sertasse qui haec rideant tanquam perqua rire dia,sed ineruditi.nos autem pernecessaria esse dio Umus ad recte,docte pronuntiandum, scriben/dum . Imitati autem sumus antiquos & graecos& latinos grammaticos.discant igitur pueri, quod syllabarum sint dictiones, eas tum in libro, tum ad digitos syllabatim connectant,ne scribant, pronuntiensue coelii ccellorum , & allius allia alliud

per geminum. ll.ne'ue ubi una esse debet consonans, duas ponant aut contra, ubi duae esse dein

L*nsonantes,ponantvnam,ut plurimi Blent.

24쪽

- Non mihi per scopulos,aut deuia paruus Iulust

Ducitur,aonias ebibiturus aquas. Est via per placidos colles per florea rura. Hac iter ad musas prebreue carpe puer.

DE GRAMMATICA, ET

EIUS PARTIBVS. V ID est Grammatice εΑrs & professio, quae um, ratione, atq; authoritate costat, quaeq; cum breuissime in duas parteis diuidatur, recte loquendi scientiam,& authotu enarrationem, plus habet in recessu ut Ouintilianus ait)q fronte promittat. Est enim neo cessaria pueris,lucunda senibus,dulcis secretorum comes. &quae vel sola omni studiorum genere . plus habet opeiis, qOstentationis. i '' Vnde dicta est Grammatice e-γρα ηιατα, nocest a literis . latina literatura, Quintiliano teste, dici potest. quia a literis incipit. nam literae in WIlabas coguntur,syllabae dictiones efficiunt. ex dioctionib. oratio constat, ex quib. disciplina granio

matices constituitur. a m

Quae est Methodice ρ finitiva grammatice,quae prae cepta,rationemq; loquendi breui quadam via domonstrat .haec etiam horistice dicitur. D M

25쪽

etui est historice e enarrattua grammatica, quae avithores enarra atque exponit, quate & exegetice alio nomine appellatur. Methodicae seu historicae gramatices quot sunt partes Quatuor. L itera vi. u. Syllaba ut ve. Dictio ut veritas. Ora io ut veritas odium parit. Quid est litera 'minima pars '. vocis articulatae. Quid est vox ' Aer ictus auribus accidens.

Quotuplex est vox'duplex. Articulata,q ab aliquo sensu mentis proficiscitur. Inarticulata, q a nullo.Quomplex est articulata vox eduplex,literata,qstris Di pol, ut Cicero. Socrates. Plato. Illiterata, quae scribi non potest, visibili,& gemitus hominum. Quotuplex est vox inarticulata e duplex. literata, uti Cra. Illiterata 't sibili serpetu. mugit' bou, & sit a vinde dicta est litera8a lituris, quas patitur. vel sia veteres in ceratis tabulis scribere,& postea delete cosueuerunt sic ut a libro. i. cortice in quo eliam arrotiqui scribebant, appellatus est liber. Quid interest inter literam,& elementum e Eleme tum est ipsa pronuntiatio. litera autem elementi nota, sed abusive alterum pro altero ponitur. Quot accidunt literae e tria,nome, figura,& potesta

nomen,quo vocatur, figura, quae est elementi no/ta, potestas,propter quam & literae factae sun&δ

elementa.

Quot sunt literae, quibus utimur tres de viginti.a. λ

' graecos sunt quatuor dc viginti. Quale. H.&.Κ.non numerasti inter literas ρquia. Itano est litera, sed signum aspirationis. R. vero grae ea est, pro qua. c. utimur,atq; ideo superuacua, ni

Terentianus aiutunc in usii est, cum Taleno

26쪽

uas adnotamus caput. Quare. i.&,u,bisenuerasti iter literas se longe aliae literae sunt in Iuno,& Venus, q inibo & urna. I n quot partes diuiduntur tres & viginti literae e in duas, in vocales & consbnantes. Quot sunt vocales ξ sex, sinslatinae.a.e. i. O.u.&vna graeca y ψιλο qua utimur duntaxat in dictionibus graecis, ut Hippolytiis, HierCnymus.hyenas. Vo

cales autem apud graecos septem. α. l. η.l ἰυ. o. 6'.

I n quot partes diuiduntur vocales in duas.in prae positivas,& subiunctivas. Quot sunt praepositiuae e tres. a.e. o. subluctivae e tres.

e. v. i.

Quare dicuntur praepositivae' quia praepositae suta iunctivis dipthongos faciunt. E x vocalibus quot fiunt diphthongi r quinq;.a'. m.

au.eti. ei. ut aestimo. coepi. aula. eurus. Orphei sed ει graeca est, quae apud antiquos in frequentissimo usu filii, nunc autem pene exoleuit. Quot scribuntur,& proseruntur&uar. au.& eu. ut audio.euge. Quot scribuntur,&non proferuntur tres. I . . S. vi Caesar. Phoebus. Omneis.quanquam mihi non ita videtur. nCn enim ita pronuntiasse antiquos credimus. sed de his dicemus in fragmentis nostris gramaticis. Diphthongi vero propriae apud graecos

Quot sunt consonantes e septedecim. b. c. d.f. g. l. m.

I. n quot partes diuiduntur consenan eses, duas. in semivocales,& mulas. Quot sunt semivocales ρ septem.l. m.n r. s. X. Z. I n quot partes diuiduntur semivocales in duas, quatuor liquidas. l. m. n. r.& duas duplices. X. M a

27쪽

Quare dicuntur vocales ρ quia per se vocem satiunii Con2nantes equia simul cum vocalibus senanti semivocales Τquia sunt impersectae vocales. Mutate qa respectu bene sonatiu exigua voce lint. Quare dicuntur liquidae Pquia fluunt,& quasi intere.

unt post mutas positaedi eade syllaba & ppea grsci etiam appellant,nostii vero udas. Quare dicuntur duplicestquia ponuntur M duabus lireris.X. enim ponitur O c & s et vero O duplici sti Quaestiones de literis. A in dictione aes equae pars est e litera. quae litera

Voctiss. quae vocalis ξpraepositiva. quare est litera I aa est minima pars huius vocis articulatae aes. liacite vocalis e quia per se vocem Deit . quare estili aepositiuatquia praeposita subiunctivis e & ti,aeoc au diphthongos facit. L quae pars est grammatices elitera. quae litera e con/1onans. quae conisnans emivocalis.quae semivocalis Pliquida. quare est litera ξquia est minima pars dictionis, ubi posita est. quare consenans e quia si/mul cum vocali,cui adiungitur,2nat. quare semio uocalis equia non quantii vocalis senat. Semis.1i. in compositione impersectionem significat, ut stomiui semiplenus,id est imperfectus vitaimperfe/cte plenus.interdit et dimidiam partem, ut semisests,dimidiatus assis.quare est liqcidae quia lique/scit &fluitpost mutas posita in eadem stllaba. De Syllaba. Quid est syllaba coprehesio literarum. vi ba. tra. sed abusive ex sola vocali fieri syllaba potest, ut eoo.

v nde dicitur syllaba ρ ore του συλλαμβανειν τάτα. hoc est a conceptione literarum. s yllabae quot accidunt equatuor, tenor,spiritus.t pus.& numerus.

Quot iunt tenores syllabarii tres. acutus, grauis,&

28쪽

tirtusexus, ut aliquibus.coram.bassianas.

ot sunt spiritus syllabatum e duo asper & lenis vi

Quot siunt tempora syllabarum 'quinq;. unum .vnu semis. duo. duosemis,& tria. Quot sunt numeri syllabarum e duo singularis, ut a. pluralis ut tra. Quare numerus accidit syllabae quia constarepotest ex una ad septem literas, via.ab. abs. mars.scobs. scrobs. stirps. strans. striglix apud Uictruvium.

Quaestiones de syllabis. i. i, in aliquibus quae pars este syllaba. quaree quia est

comprehensio duarum literarum.l.&.i. Cuius te/noris Zacuti. Cuius spiritus e lenis. quot temporum este unius. Cuius numeri pluralis.

Dedictione. Uid est dictio e vox articulata cum aliquaq significatione, ex qua instruitur oratio, dc in quam resoluitur.

v nde dicta est dictio ea dicedo,qubd dicat aliquid, hoc est significet.

Quaestiones de dictione. p oeta quae vox est 'articulata. quare' quia ab aliquo sensu mentis proficiscitur. Quae articulata vox est poeta e literata. quare e quia stribi potest. P oeta quae pars est grammatices edictio. quaretquia dicit aliquid,hoc est significat. C ra. quae vox est ρ inarticulata.quare e quia I nullo .senlii mentis proficiscitur. Quae inarticulata vox est craρ literata.quaret quia ibreris comprehendi potest. S ibilus hominu quae vox este articulata. quaret quia

ab aliquo sensu mentis proficiscitur. Quae articulataeilliterata.quare quia scribi non potest.

29쪽

LIBER

Mugitus boum quae vox estZmarticulata quae inaniculata 'illuerata. De Oratione.

Quid est oratio e congrua dictionum ordinatae asaliquid significandum. I ii quot partes diuiditur oratio ein duas,in orationε perfectam & imperfecta. quae est perfectat quae Psectum habet siensium, ut veritas odium parit. Quae est impersecta e q non habet perfectu sensiim,vῖ me amare Deli,& cum venishm in Cumanum. O rationis perfectae in angustissima diuisione quotiunt species equinq,,uerrogativa, ut Et quae tanta fuit Romam tibi causa videndit imperativa, ut accipe nunc danaum insidias. Optativa, ut nunc utina surdis auribus esse velim. Vocativa, ut, Huc ades 5 Meliboee. Enuntiatiua ut nauigat Aeneas. Quaestiones de Oratione.

Amo Deum quae pars.est grammatices eorati, quare e quia est congrua dictionum ordinatio ad alio quid significandum. Quae oratio eZpsecta, quare' qapfectit liet sensum C uius speciei orationis persectae e Enullatriae, quas

ae 'quia amorem meum erga Deum enuntiat.

De Orationis partibus. Quot sitnt partes orationis ξ octo. Nomen. Pronoν men. V erbum. Adverbium. Participium. Praepositio. C oniunctio.& Interiectio. Quot sunt principales orationis partes&ua ,NOmα, & Verbum. . Quot sunt partes orationis decIinabiles equatuor Nomen. Pronomen. V erbum. Participium. Quot sunt indeclinabiles equatuor. Aduei bium. Praepositio. Coniunctio.& Interiectio. Quod sunt casuales etres. Nomen. Pi onomen. Panti

30쪽

i id est nomen Ppata Crationis corpus aut re pro prie, communi ter ue significas, proprie ut Roma, Tyberis. communiter ut urbs, flumen. lv nde dictum est nomenea graeco qd' est aeris του νε m,quod est tribuere, derivatum. I n quot partes diuiditur nomenem duas, in substantivum,& adjectilium. Quod est nomen substantivum e quod habet unum articulum, ut hic poeta, vel duos ad sumnaum, ut hic & haec aduena. Quod est nomen adrectivum ρ quod habens tres ar ticulos, ut hic & haec& hoc foelix, vel tres voces, ut bonus bona bonum, adhcitur nominibus sub/ stantivis ad eorum qualitatem vel quantitatem declarandam,ut altum mare, coelum proindum, rotundum, volubile,njX alba,nIger coruuS. Quot sunt pronomina pro articulis posita ingenec

Iis.Jhic haec hoc, hic. n.est discrimen masculini, haec foeminini, hoc neutri, hic di haec communis duum generum . hic & haec & hoc omnis, uel c munis trium generum, hic uel haec incerti. I ii quot partes diuiditur substantiuiim nomen duas, in proprium & appellativum. Qirodest nomen pix prium quod uni tantum coue/

Quod est nomen appellatiuum ξ quod est commune

N omini quot accidui Z quinq;. quae ξSpeties, Genus, Numerus,Figura,& Casus. Quot sunt speci es nominum lam substantivis, quam adiectivis comunes eduae, primitiva, ut Iulus bo nus,derivativa, ut Iulius bellus.

Quot sunt species propriorum hominum im e qua/tuo NOine, Praenulae, Agnome & Cognomen.