Aldi Pii Manutii Institutionum grammaticarum libri quatuor. Addito in fine de octo partium orationis constructione libello Erasmo Roterodamo authore ..

41쪽

praeter dans,mons, sens, pons,masculina, scrobs'tamen masculini etiam generis est. T ridens citius generis ρmasculini, quare ila in s.antecedente consonante non monosvllaba, masculini sunt generis praeter hyems,& conors foeminina. Quae videmur praeterhsse, ut sunt graeca, ut synodus crystallus. Item adiectiva,& propria hominum &deorum,& quae ad mares vel ad foeminas, vel ad virosq; pertinent & siria, colliguntur suis regulis. quod facile poterit accuratus lector aduettere. Quot simi numeri notum e Duo, singularis ut ho/mo. Pluralis ut homines. Quot sitiit figurae notum P tres, simplex ut iustus. Composita ut iniustus. Decoposita ut iniustitia Quot sunt casus nominum ρSex, Nominativus. Ceninitivus. Dativus. Accusativus. Vocativus. Ablatis uus, qui etiam latinus dicitur. E di casibus quot sitnt rectiρDuo Nius,&vocativus. Quot int obliquiequatuor. Genitivus. Dativus. Λωcusativus. Ablativus. D e nominum declinatione. Quot sitiit declinationes nominum ρ quinq;. Prima cuius mas siligularis in. ae. diphthongum desinit. Secunda. in.i. Tertia in is . Quarta in us. vel in v. Quinta in ei in gio & dativo, ut hic poeta huius poetae, hic diis huius diti, hic Cato huius Catos nis, haec manus,littius manus, vel hoc cornu huius cornu, haec species hujus & huic speciei N ominativus primae declinationis quot terminati

as. Penelope. A nchises. Adam, sed in am barbarassint duntaxat,atque ideo aptota. N ominatiuus secundae declinationis quot termina tiones habet ρ Sex, er. ir.ut. um. uS.eus. ut aper. vir.satantemplum.dominus.thestus.in os autem

42쪽

di in on,ut delos. Ilion graece declinantur. De nominativo tertiae declInationi S. N ominatiuus tertiae declinationis quot terminati nes helecirciter octo & qnquaginta, uidelicet tres

Quae in nominatiuo singulati desinunt in er. in is .&in ei conclusa hoc pentasticho. Sylvester. voliicer. celer & campester.&acer. Atq; alacer. celeber. mediocre. saluber. equester.

Sicq; paluster, item sic inclinato sequester. Hiosed & haec alacris, celebris,mediocris, & acris Atq; per e neutrum dices genus. Adde salubris. De quarta & quinta declinatione. Quarta declinatio quot terminationes habet e duas.

us,ut manus. v. ut cornu.

Quinta declinatio quot terminationes habete unam duntaxat,ut species. De Cenitivis. C enitivus primae declinationis quot terminationes helequinq; ae diphthogum q est frequetis ma, ut hic poeta huius poetae, es a lato in e , ut haec grammatice huius gramatices, as, ut haec familia huius

dicitur pateri

43쪽

timilias,haec terra huius terrae & tems,vrguatures situ terras, nore graeco, ut fu ,της μου γε μαγμαρρας. At ut haec aula huius aulae & aulai.

Virg. Aulai in medio libabant pocula Bacchi. Mefit etiam adiectivis,ut pictus picta pictum,geniti uo picti pictae&pictai. Virg. Diues opum,diues pimi vestis & auri P pictae vestis us, ut una Vni'. C emtiuus singularis recudae declinationis quot ter minationes habet8 duas i,ut diis huius domini,ius ut unus unius.nam Theseus huius Theseos.& Androgeus huius Androgeo graece declinantur, enitivus tertiae declinationis quot terminationes habetρ unam is,ut homo hominis,nam Pallas pallados.& sappho huius sapphus graece declinatur,

C enitivus quartae declinationis quot terminationes iqueis us, ut haec man' hui' man hic Din' hiruius fiuct',u i s diuisas, ut haec maies huius manuis hec fiuct' hui' fructuis,haecanus huius anuis ae/ren' i' anuis opinor ca,qmortua est. M. Varro in primo de a icultura. Colra ut Mineruae capris

in generis i ii immolarent pp oleam, quod eam quam laeserit,fieri dicunt sterit,eius enim saliuam esse fructuis venenum,a quo no u i s in frequenti usu est dativus u i.nam a gio manus huic manu est

c enitivus.s.quintae declinationis quot terminati nes habetequatuor e ut dies hui' diei.η. ut huius 3 ,es ut huius dies,e,ut huius die. Virgilius inmi. Aeneid. Munera,laetitiam'q; dη pro dies. M. Tul/lius pro S.Rosci viarum nihil pernicu ca diuino consilio,sed vi ipse doma 'itudine rerum factum

44쪽

Gim'que pares ubi secerit horas pro diei. Item M. Tullius M P. Sestio. Equites vero datu/hos illius dies prenas. Sallust. dubitauit acies pars inquit pro aciei. Ouidius in tertio Metamorph. N rimalide,vocis'queratae tentamina sumpsit m Ddei. Idem in sexto.

vrque fide pignus dextras utriusque poposcit pro fidei pignus. Caesat in secundo de analogia huius

die huius specie dicendum putan. De Datiuis singularibus. D ativus singularis primae declinationis quot termis nationes habetetreis. α diphthogii, ut huic poe/tae e sine diphthongo, ut huic penelope.i. ut dG'unt,toti,seli,nulli,antiqui et huic unae,& solae diocebant. Teri in Eunucho,mihi Solae ridicular iit. D atmiis secundae declinationis quot terminationes habet e duas.o, ut huic domino.i. ut unus linius uni,huic autem Orphei est dativus graecus. Datiuus tertiae declinationis quot terminationes Mobete unam.i.huic patri.

v atrius quartae declinationis quot terminationes habet&uas ut syllabas, ut huic senatui,huic manuiu,ut huicienatu. huic manu. Virg. Te'que a6ectarie subtrahe nostro.Idem, parce metu Cytherea. Carser grauis author linguae latinae in Dolobella. In aedibus,famis que & honori & ornatu erant. In libris analogicis omnia huiusmodi sine.i. litera discenda censetilege Aul Cel. Utimur'ne huiusmodi dativis per apocope,ut cursu pro cursiti dicamus

minime inquit Seruius. Momodo igitur ἐ per

rationem artis antiquae quia omnis nominatiuus

Pluralis regit genitivum singularem.Item a genitiuo singulari dativus singularis redditur,nec eo ma

lor esse debet, estigitur cursiti datiuua a cultas re

45쪽

D afilius quintae declinationis quot termutationes heletreis. ei.ut huic diei. v. ut huic facu.e.ut huic facie. Lucilius in sat s, ut citat Gellius. Primu insquit,facie honestas accidit. Ide, qui te diligit, artati facie tuae se fautorem ostendat. sunt tamen insit Gellius,non pauci, qui utrobique fach legant. De Accusativis singularibus. A ccusativus singularis primae declinationis quot terminationes habeterreis.am,ut hunc poetam .an,ut huc Aenean hac Iphigenian.en, ut huc Laerten. Α ccusativus singularis secundae declinationis quot terminationes habet Zuna latinam um, ut hunc do immum, hoc templu,hanc glyrerium,&duas graeocas. a.ut hunc thesea. on,ut hanc pylon. A ccusativus. s. tertiae declinationis quot terminatiosnes habet 8 duas lathias .em .ut hunc patrem. im,ut hunc thybilin hanc sitim, & tres graecas.in. a. o.ut

hunc Alexin, hanc Amaiyllida, hanc Dido. Item tot, quot notativus neutroru eiusdem decima.

rionis, qIn neutra ola, tam apud graecos,si apud latinos hiit treis casus similes in utroque numero, nominatiuum, accusetiuum, & uocalmum, ut nio hoc stemma. accusativo hoc stemma.uocativo O lstemma. PIuraliter nominatiuo accusettim di uocativo haec de o stemmata. Singulariter nto,accusati/uo, cativo hoc & o carmen. Pluraliter nominativo accusativo uocativo, haec & o carmina.

Quae in im tantum, de in im & in em simul faciunt ac icusativum ρ Conclusa his carminibus. Ista per im quartum mittunt tibi nomina tantum

Maguderim ,& graeca peris facientia rectum. Sive per Os potius patrium mittentia purum, Vt syrtis,tethys, atq; implacata charybdis.

46쪽

im quartum. restis.cum turre bipennis.

Peluis ,α puppis, torquis quoq, deinde securis.. Et curvamentum quae curui est buris aram. Et quae mortales facit impallescere fibris. Accusemius. s. quartae declinatiois quot terminatIo/nes helmuasum, ut hac manum .u ut hoc cornu. Accusativus. s. quintae declinationis quot termina/tiones habete unam em, ut hunc vel hanc diem. De V ocatiuis Omnibus.

Umnis vocativus quomodo desinitesiciit nominatistius,ut hic poeta O poeta, hic magister o magister hic Cato o Cato,& sic in caeteris. M aec regula quot habet exceptiones Quae est primae Nomina primae declinationis in as, ct in es,abiecta s litera notatiui, ficiunt vocati uti. ut hic Aeneas o Aenea, hic Anchises o Anchi P. Quae est secun Nomina secundae declinationis inus, niutatus in e, ut hic dus o domine, excipititur haec, quae his versibus comprehenduntur.

o deus,o lucus, popule & populus fluuius , Et fluvie de vulge dc vulgus pelagus simul hisce Elpelage adiuras chor ' & chore,& agia'& agiari

Quae est tertiaρnomina propria in ius abiecta tis nos minatiui faciunt vocativum, ut hic Virgilius o Virgili. hic Laurentius o Laurenti. Quae est quarta e nomina secundae declinationis ineus, ut theseus abiecta s faciunt vocatiuit,ut o theν leu,hic Orpheus o Orpheu. Quae est quinta e in us longam, ut Panthus Cedipus cedipodis ita,factur vocatiust, ut o Palliu o cedio pta, quia quae in s desinunt praecedente d phthongo, si sint graeca,abiecta s facilit vocatiuu coiter ut ὁ πλακ ἡ πλακλο-βου.

Ouae est iuxta e graeca tertia declinationis in as & in

is pleruas seniant vocativum graecum, ut Pallas

47쪽

LIBER

Pallatis o Pallan. Paris o Pari. Amaiyllis o AmistylikAlexis.o Alexi. De Ablativis singulatibus. Ablativus singularis primae declinationis quot ter.

minatioties habeteduas,a, ut ab hoc poeta, e. ut ab hoc Anchise. A blativus secundae declinationis quot terminati ι nes habeteunam o,ut ab hoc domino,quae est si/milis dativo, ut huic & ab hoc templo. A blatiuus .faertiae declinationis quot terminati nes habet'treis,'solum.i .sbium,e,&.i. simul. Quae nomina hiit.i.2lum in ablativo e quae hoc pentasticho comprehenduntur. I mare,puluinar animal & talia cuncta A diectiva etiam,si dant pere neutra,december. A prilis per er,per dc is tibi mensis,dc imber. A stringo strigilis vel graec' vρογγυλος.i. dat. Quartus in im pariter,dices a gausape Blum. Quae emittunt ablativum in.e.&.i. simule quae his

versibus comprehenduntur.

I vel e cuncta trium generum,sed ab hospite dices S ospite,degenere,& sic ubere paupere tantum. V nguis,auis vectisq; ignis'que 3c talia cuncta I vel e dant,dc pene ante is con quaeq; 2nantes. B inae,ceu neptis,si sint in syllaba eadem. io s quoque gentile,atq; in trix verbale per esque

A il per im quartum mittentia, pulchrior, & quod

Comparat Omne,memor memori mage,caetera. dare, vel sic.

N eutra olain.e.ut hoc mare a mari, nisi sint:ppria,

ut hoc reale,praeneste,sbracte, qfaciunt a reare.'neste,sbracte,notatur etia ab hoc gausape. Ite inae,ut hoc ceruical a ceruicali,& in aroducetia pe/nultima genitivi, ut hoc calcar huius calcatis a calocati,dc nota mensium in er. dc ut B. ut hic septem

48쪽

het ab hoc septembri,hic quintilissextilis a quin, tili sextili,& similiter ab hoc imbri,& in im solum mittentia accusetiuum,ut hanc tussim sitim vim, a rusti siti vi. Praeterea adiectiva oia,quae faciut neuerum per,e,ut hic & haec omnis & hoc omne ab omni,hic sylvester haec sylvestris hoc sylvestre asyluestri.Interdum tamen aliter inueniuntur, ut a

mare,rete,natale,coeleste.

Quae mittunt ablativi in,e, &.Lsimae e Omnipa tota triti generu,ut hic & haec & hoc par,a pare vel pari,hic &haec &hoc vetus,a vetere vel veteri,hic de haec & hoc artifex,auda triplex,ab artifice vel artisici,ab audace vel audaci, a triplice vel thlici, Praeter quae fiant in,er.non exeuntia etiam in is, ut pauper uber degener,quae faciunt in e,tantum, ut a paupere,vbere,degenere,2spes etia & hospes a se spite & ab hospite inifatim ablativum. Ite mittetia accusativum tam in em,qua in im, ut hanc turrem dc turrim I turre dc turri,dc in vis ut nauis naue vel naui,& in guis, ut anguis ab angue velangui,&in mnis ut amnis, ab amne vel amnvi &omnia ferh. q in is desinunt a duabus incipientia consbnantibus, ut pestis a peste vel pesti, vectis a vecte vel vecti S gentilia in as,ut hic & haec BaD sanas & hoc bassanate, hic & haec privernas dc hoc privernate, basianate 3c bassianati, a priueranate & privernati.Item comparativa omnia, ma/ aior a maiore dc maiori,& i trix verbalia, ut victria i victrice vel victrici. Quae terminant in e Blum8quae non comprehendutur supradictis regulis,ut hoc poema ab hoc potimate,hic pater ab hoc patre. λ blativus s. quartae declinationis quot terminatim nes habete unam v,ut haec manus ab hac manu.

A blativa. s.Fllitae deditiationis quot terminati

49쪽

nes habetiname, ut haec res ab hac re.. De nominatiuis pluralibus. N ominativus pluralis primae declinationis, quot terminationes hete una ae diphthongia ut hi poetae. N ominativus pluralis secundae declinationis quot

terminationes habet duas.i. ut hi domini. a. quae est neutrorum omnium, trib. casibus nominatiuo accusativo & vocativo communis, ut haec templa, duo & ambo stat anomala. N ominativus pluralis tertiar declinationis quot teraminationes Labet duas, es masculinorum & lae. mininorum, ut hi patres,liae matreS, a neuti orum,n haec corpora, poemata. N ominatiuus. P. quartae declinationis quot terminationes habet reuas iis in masculinis & foemininis, quae est communis nominatiuo accusativo & vocativo, ut hae manus, has manus, o manus,& a in

neutris, Π haec cornua.

N ominatiuus. P. quintae declinationis quot terminationes habet 'unam .es, quae est etiam accusativi αvocativi, ut hi hos & o dies. r6e gelutiuis pluralibus. Genitivus. P.primae declinationis quot terminatio ones habet e duas arum, ut horum poetarum,um P c5cisione, ut graiugenu pro graiugenarii. Aeneaε

G enitidus. P. secundae declinationis quot termina

tiones habet duas orum, ut horum dominorum,um per cocisione ut horum virum pro virorum. Genitivus. P. tertiar declinationis quot terminatio/ ines habet M sum, ut horum patrum tum, vilio rum ignium. ων aute,.ut horum cum

accentu in penultima graeca est. Martialis de s . Hic est,quem legis, ille, quem requiri=.Tqto not*s in orbe Martialis. ...

50쪽

Cui lector sttidiose quod dedisti

viventi decus, atoue sentienti,

Rari post cineres habent poeta'. Quae faciunt geniti uti plurale in ium 8 q hiit ablatiusi singularem in i, Blum,ut ab ol. horum olum. & ine de in i, ut ab hoc igne uel igni, hoyr ignium,ab

amante uel amati,hCF dc habe & ho' amantium, nisi fiat syncopa,ut amatum P amatili. Oxcipitatur. ab artifice & artifici artificum, a memore dc memori memoyr,apugile& pugili pugium , a vigile &uigili vigiliim, a supplice & supplici supplicum. a

re & maiori maioν,praeter pluriit. Ite in as latina ut haec ciuitas ciuitatum haec pietas pietatium nisi sint p sincope,ut hayr ciuitanii, haFpIetatum,& ines semper pluralia, ut hi penates, hi quinquatres hi de hae tres, & haec tria, hoF penaltu,qnquatriulios & has & hop trili, praeter hae opes, harum opum hi Oceres,hoyr procest, hi lemures, hoν te. muyr,nec n6 in is ongii,ut hic sananis, horti famnitium,& hiitia Gm nto aequalem, ut hic collis, hu/ius collis,liose collinm,haec aedes huius aedis hapaedium,sed in es Dequentius proferuimur p syncopen,ut hic vates, hoyr vatum excipiuntur lio, ca/num,panum haR indolum,2bolum, hoR & has uiuenum,& quorum notativus in duas terminaturcon2nates,ut ps ptium. sens sentium,ars,artitim, arx arcium,praeter in m sui hyems hyemum & ps ut princeps principum, nisi sint a capite composi/ta,ut triceps tricipitium. quod est etiam secundum regulam mittentium ablativum in.e.3 . i. dicimus

enim hic de haec & hoc triceps a tricipite & tricipiti,ergo secundum regula horum & harum & hos tricipitium,nisi prostrantur per concisionem, nox