Aldi Pii Manutii Institutionum grammaticarum libri quatuor. Addito in fine de octo partium orationis constructione libello Erasmo Roterodamo authore ..

81쪽

ras vasis & vadis. fides fidi & fidei. cassis tandi

α callis multa huiusmodi.

Quae fiunt diuersi gnis Phic penus & hoc pen' quatirae, dc hoc penus penoris & hoc penum peni dicimus etia haec penus,&hoc penu. Lucilius. magna penus paruo spatio cosiumpta peribit. Terentius. Oem penu congereba clanculu. Plautus. nisi mihi annuus penus hic ab amatoribus congeratur, cras

populo prostitua vos o puellae hic & hoc sel. hic α haec & hoc specus. dicimus et specum speci αspecu. hic & haec retis de hoc rete. hic malus P ara re nauis,& haec malus, hic castis & haec cassis. hic vel hoc sexus. hic vel haec silex. finis. talpa. bus

pinus. hic vel hoc vulgus. guttur. iubar & multa limol,led a multis horum abstinendum est, atque adhaerendum frequentiori authorum usiit. Quae sunt quae variant declinationem J desinetia in arertiar declinationis, quae dativum& ablativii pluὸ talis numeri frequentius in is Q in bus mittunt, ut hoc yblema cataplasma. aenigma. his de ab his'p. blematis. cataplasmatis. aenigmatis, quae aliqui v Iunt potius derivari I nominibus hoc problematucataplasmatum aenigmatu, ut supra est dictu. Item vulcanalia. saturnalia & huiusmodi in a festopnomina genitivum tam secundum se am secundae si tertiae declinationis hiat. dativum vero de ablatiuum tertiae diitaxat, ut hOR saturnalium ,& satur naIiop. hisdc ab his saturnalibus, non etiam saturnasiis. dc sic de similibus. Iugept in singulari secum est declinationis, in elurali vero tertiar. Iuue natis, Iugeribus paucis lubos donare clientis. dici

in Sc hoc iugus iuviis. Tibullus, ut multo innume rigere pascat quo Pristianus etia haec iugera iu/

82쪽

dici existimat, cu hos iugenim pro iugooὸ rum exponit.Impetus dies & nox faciunt ablativusingulare & in v & in e, ut impetu & impete.die &diu. nocte& noctu.Ouidius, impete non 'asto Me impetu dixit tertio metamorphoseon. Priscianus in & in es impetis ad impeto declinat,sicut indi. Ges indigetis ab indigeo. Vas vasis in singulari tertiae,in plurali vero secudae est declinationis,ut va. vasbyr.valis. Caesar libro tertio tamentariCrum de bello ciuili,& nomineq; conclamatis vasis flumen transit.legimus et hoc vanum apud Cellium. Dicit.n neque mihi aedificario, neq; vasum, neque vestimetum ullum est manu pretiosum, neq; pre/tiosus seruus,nem, ancilla, hic acer aceri teste Ser. Eo quodisi Priscianus introbat. ait enim declis nandum acer aceris. d&-est, qm nulla di.

tio foeminini generis in er desinens, secundae est Heclinationis.et sciedsi quod qsi ad:ectivii est. deὸ

clinatur et acer acra acri testiNCapro.et Probo et hic acer. hae acris.et hoc acre. et hic et haec acris et hoc acie Prisciano authore. sic et alacer et cele/ter etequesset et pedester et saluber et campestre declinantur eodem Prisciano authore. antiqui etia licet haec acer et hic et haec Ilacer declinabili. Ite

dicimus sequester sequestri et sequestris.et haec se.

questra. V k'et pace sequestra. S unt praeterea nonnulla adiectiva, quae et secundae, et tertiae sunt declinationis.Syncerus syncera syn. cerum .et hic et haec synceris, et hoc syncere. simi, liter inermus et inermis. eneruus, et enervis, bihujus,et biiugis hylarus et hylaris.imbecillus et smὸ Becillis.effrenus,et effrenis, magnanimus, et ma/gnanimis.exanimus,eri exanimis pusillanimus, et Ussillanimis, unanimus, et unanituis, et similia ab

animo sic composita. i. unus et limis. sublimus et

83쪽

sublimis. acclivus & acclivis proclivus 3 proeliuis.& Insbmnus de insolamis.& pauca huiusmodi nec dicas etiam incolumus. Sunt item aliqua secundae & quartae declinationis: Gia,ut haec laurus huius laurus 3c lauri. quercus.

men cu quarti ordinis est, net Oes casus in viros numero praeter ablus singularemoni vero secundi oes ite catus habet praeter vctna singularem dativum de abitisiplures. declinatur et haec domus huius domuis, sicuti haes anus huius anuis, quem. admodum siupra , cum de gio quartae declinatio. nisscriberemus abunde tractauimus. Adde isti ficus huius ficus & fici, de cuius declinatione & πὰnere magna est cotrouersia apud gramaticos . quapp quod ipse de ficu sentiam, si breuissime potero

declarabo. Ficus cum secundae est declinationis,& masculini generis est,&foeminini, cu vero quar/tae, eminini dutaxat, na masculini generis i quar, ta,nondum legi,nisi apud Priscianum. Quado est generis masculini.&fructum significat,& vitiu corporis.cum vero foem nini cuiustunque sit declinationis,lam arborem significat si fructum. s ed quod dicimus,ostendemus exemplis approba/toyr viroF. Plin. lib.xvj.natu. hist inficis mirabiles sunt de abortus, qui nuna maturescunt. Varro in ii. de re rust. fici,quem edimus granum. Lucilius, ut recitat Nonius Mar. Sicuti cum primos ficos propalam receleis piotulit, praetio ingenti dat primi. tus paucos. ecce pro fructu secundae declinationis

est,& masculini generis: Columella libro ultimo pro fuctu in genere foeminino ptulit, cum dixit.

QAlu pinguissima quana vindem ficop eligunt, &srundine vel digitis diuisam dilitant. Sic et Macro/ Di tib ih.satinii istim Admonent nos de fici

84쪽

HECicero in Attico,ex tatulo grano lici. te iri' sita Augu.fic&pisciculos minutos &cased

zme appetebat. Pro arbore in secunda desim ne Plini,xvi. Quidam breuitate radicum aeneo

stere celerius arbores putant,quod coarguunt fici,

d mmitas longissimae sunt t

smet Iuvenalis.ad quae discutienda valem sterius o arbore dc quartae declinatiops Cicero in dialogo de oratore. Uxorem suam suspendisse se de ficu. Pro morbo autem in genere masculino & secunda declinatione videtur accepisse Martiadis in illo epigrammate, c um dixi ficus,rides quasi barbara vero . Et dici ficos Caeciliane iubςβ - . D icemus ficus,quas scimus in arbore mici. Dicemus ficos Caeciliane tuos. D ristianus in in ultimo versiculo,quartae de ditionis esse ficum putat. quod non

im est,ut Haurertius valla d sserit in emiris,ficum quartae esse declinationis, &genetis. Nam quis crediderit,heg xς

cum pro fructu essae generis foeminini, &declinationis Praeterea non iam morbo'ne an pro huM Martialis acceperit. Maodoquidem potest et sicintelis,*Mliane has ficus,m rides, e V i vi 2 Ti. ficos dicendum iubes s.d dicere possim &has ficus,sicuti ego Ptuli,& tuos fico , si pruiubes.

85쪽

tuos dixit, qm Caecilianus ficos tm dici iubebat. simul et iocando notat Caecilianum tanil ficosum. Et sciendum ficti no podicis vitium esse peculiare,

sed capitis. unde Paulus argineta, ενετου, ταυτα, id est τα συκα το, siti πλωεονε, κεφαλκ. hoc est na/scuntur hae pleniq; in capite nam nemo ueterumanum & podicem a fico infestari scribit. Apud tu. niores tamen legitur. Iuvenalis. Caedutur tumidae medico ridete maristae. Mart. F icosa est Uxor, ficosus&ipse Maritus, Filia ficosa est & Gener,atque Socer. N ec dispensetor.nec villicus hulcere turpi, Nec rigidus ismor,sed nec arator eget. C uni sint ficosi pariter iuuenes , senesqi, Res mira est, ficos non habet unus ager. Idem V t pueros emeret, Labienus vendidit hortos. Nil nisi ficetum nunc Labienus habet. d etia Celsus confirmat his verbis. In sede hui/cus simile ringo nasci solere,quod vel cerato tolli/tur,vel medicamentis uehementioribus, vel ferro adurendum est. quem ingum medici quidam pu/tant eum essae , quem iuniores ficum appellauere. Sed de ficu hactenus . illud tame no praeterierim,

sicii pro arbore in masculino genere iueniri apud l

Quae nota sunt primae 3 tertiae declinationis Pnontilia Opria,q serma lint patroiiym:coyr Prisciano teν se, ut Thucydides huius Thucydidae & Thucy/didis. Tigranes huius Tigranar & Tigranis. Timarchides huius Timarchidae & Timarcnidis. Hero des huius herodae & herodis. Orotes huius Orotae & Orotis .Xerxes huius xerxae & xerxis. Hip/poclides huius hippoclidae & hippoclidis,& hu/iusm i, qapud graecos primae trii fiunt declina/

86쪽

Quae genitivum & in iis,& in is sine t mi ni e quae

apud graecos quoque multa inueniuntur limoiancipitem habentia declinationem, ,ut γυ-κς νύνου dc

protulit hunc Daieta & daren. - , αδα M. I n quot declinationibus utimur graecorum notum casibus Zin tribus.in prima. secunda. & tertia, nam in quarta,& quinta non memini unquam legere. Quibus casibus utimur in prima declinatione elato. genitit .acculativo. vocativo singularibus. notati/uo in as,ut hic aeneas. in a, ut haec Hypermestra. in

Es,ut hic Anchises. ine, ut haec libye. quae passim leges. Virg. Sum pius Aeneas Idem.Et pater An xhilas. Ouidius. Mittit Hypermestra. Idem . Hans tua Penelope. Genitivo in es, ut huius libyes, Lu canus . sinibus extremis Libyes ubi struida tellus. Accusativo in an, ut huc aenean. hac aeginam. V ir, Genean,alacris palmas utrasque tetessit Statius. Nan strunt rapta patriis aeginan ab undis, Ouidiu . Nenio quam dicunt Iphigenian iter. & in en,ut hunc Laerten. hunc. Daren. hac Helenen. Ouid. Respi/ce Laerten,ut iam sua lumina claudas. Vii g. prae xipitem Dare ardῆs agit aequore toto. Ide, Aut Atho,aut Rhodopen. Ouidius. Redde Parin no his, Helenen Menelaus habebit. Idem, Dinar

si Cybelen,& amoena lambus, Idem, V Ocativo

87쪽

ihonominatiuo in as abiectione sis, ut hie

Aeneas o Aenea. Vir Virgilias'ne deuges aeneae

ct in e , ut hic Anchises o Anchise . hic Vlysses o Vlysse. hic Achilles o Achille. Vir. Coniugio Anchise Veneris dignate seperbo. Ouid. Hanc tua Penelopeiento tibi mittit Vlysse. Idem Pugnas ne reddar Λchille. Idem, nos te potereo mur Achille. A chilles do Vlys es non ne sunt declinationis ter

tiaren5,cum in e, vocativum emittunt, sed primae potius, ut Anchises Laertes. veniunt. n. a graecis in ali mutatione inς in ης per κτα, ut αλιλλυυς αλιλλης ονδισσε ,οδυσσις. quia in te sequimur dores, qvi pro Oediu ς,ορ ης, pro τυδενς, τη ρας dicunt quorum vocativus κοινῶς est . ω τυτιδι , sicut ετ ανυ σου,ύλαε era. Vnde nos.o Achille. O virge dicimus.

Quibus casibus utimur in secunda declinatione No minativo. Glo.Dautio. Accusativo,& Vocativo sinMlaribus. notativo genitivo accusativo& vo cativo pluralibus. Nominatiuo singulari in iob in ostionum ατ αι , in os breue in Otivi hic Orpheus. hic athos.haecilios.hoc ilion.Virgilius,Orpheus

sylvis inter delphinas O rion. Iuvenalis, velifi/catus Athos.Ouid. Ilios,& murus quod suit ante Blum.quod quidam legunt ilion, ut sit quale est. Praeneste sub ipsa,& in Eunuchum sua & centauo

eo vehitur magna. Geninuo in os, ut hui' theseos huius tereos. in invi huius Nicoleo huius Androgeo. Mattialis.Flet Philomena nefas incesti Tereoos.Virg.in Eribus letum Androgeo. Datiuo in ei

per ei diphthogit,ut huic Orphei. Virgil. Orphei calliopea,Lino Ermosus Apollo. & si Pristianus dicit. Cum sit dativus graecus pro ei diphthongo i longam habuit more scripturae nostrae. Accusiti

88쪽

tio in on in o magnum, in ha, ut hunc dindymon. hanc pylon.hunc Atho.hunc thesea.huc Ilionea. Ouidius, Dindymon & cybelen. Ide. Nos pylon antiqui neleia Nestoris arua. Vir. Aut Atho,aut rhodopen.ouid. Thesea deuoui. Virgilac amicuCratea musis. Cratea musarum comitem. Idem Ilionea petit dextra. Quare limoi accusauuos in apenultima modo tora repta,modo producta poetae nostri protuleruntem hoc & graeci faciuntinam in sύς desinentia accu

male hic Athos facit huc Atho,&n5huc Athon.

in on per O magnum,ut porum bucolicGn. Ceor . mcc n. grammaticem. Rhetoriccta.cum circuns xo in fine. Nomiatiuo,accusativo, & uocativo priralibus in a,ut haec bucolica . rhetorica.grammatio casc similia. Quibus insibus utimur tertiae declinationis eoibus tasingulari , quam pluralis numeri praeter dativum pluralem. Notativo singulari in a, ut poema.in o Per O magnum, ut dido. in an ut istamin inbut delphin.in On,ut corydo.in ar,ut hepanin yr,ut marintrLinor,ut Nestor. inas,ut arcas.in is ut potasanys,ut Erinnys.inos per o magnu,ut heros.ln os Per O paruum, ut epos. in us per ου,ut Cedipus- lix, ax,ut thora in yx,ut styx.in abs, ut arabs. in Ops

in cyclopsaxempli. Fi uolet, ipse sibi inueniatii

89쪽

Cenitivo singulari in os . in iis, ut huius huius sapphus. Oui. Attamen ille tuae selix aeneis dos author. Idem authoris nota Sappinis. Vir fa/tidicae Matus. Datiuo in i, ut huic Palladi. Statilis palladi littoreae. A cto in a. Vir. Phyllida mitte miis hi.ino. Ouid. miseram relinquere Dido. Ide spectabat ad Io. ante oculos Io.qua uis auersus habebat.in ih. Martialis. Tu licet S Nosti ii dixit Alexin ames. Vocativo in i. Virgilius. Te Corydoo Alem Ouidius: Tu Pari semper ama. Item quotmo dis desinit nominatiuus ρ Nominativo plurali in es Virgilius. Soli cantare periti. Arcades. Genitivo plurali inon. Martialis. Argutis epigrammatum li Dellis.notativo accusativo, & vocativo pittralibus in a. Iuvenalis. Stemmata quid faciunt ' Accusativo plurali in as. Uirgilius.pei mistos Heroas, & ipse videbitur illis. Idem. Pleiadas . hyadas. in eis, ut at

peis. Syrteis. Virg. Sarvis vadis immittite syrteis. L stet ne nota in o, ut Dido, Sappho latine declina/re, ut Iuno elicet secudii pristianii, qui antiquos humsmodi declinatione vBs ostendit. A ccius, Custode assiduit Ioni apposuit. Ennius. Poenos Dido

ne oriundos. Plautus. Vidit Argum, quem quon dana Ioni Iuno custodem apposuit. qua rone deoclinassi etiam C. Caesar secutus,antiquos, usus est,

quod indicat tetrastichon hoc in Romulo. v atibus avsbnus tyriam dat Graecia Dido. Fecit Didonem romula vox Taciti. ἱΑ t Calypsenem latiis das inclyte Caesar. uodq; decor pati tur Quintiliane iubes.s ederrant, ait Foca grammaticus, qui Didonis, aut matonis genitivum dicunt, cum & vocis aspiratas 3c vetepe authoritas eiusmodi, declinationem repadie nam traustata in latinam linguam, nihilomio

90쪽

do .didbe . Idem seniste videtur Quintilianus his verbis. Nunc recentiores instituerunt graecis, nominibus graecas declinatio es potius dare. quod tamen ipsum non semper fieri potest. mihi autem , placet latinam rationem sequi, quousque patitur decor, neque enim iam Calypsenem di xerim, Mi

Iunonem.

DE PRO NOMINE.

Vid est pronometpars orationis declinasq bilis, quae pro uniuscuiusq, note accipitur perisnasq; finitas recipit. Quare dicitur

nomene quia pro nole, hoc est loco nominis po/nitur, sicut pro cosiil,quia loco cosulis, S propraetor, quia praetoris loco iunguntur, appellati sunt. D ronomini quot accidunt ξsex. species. genus. numerus. figura. persona,& casus. Quot sunt pronomina de quibus nulla dubitatio est apud latinos quindecim. Ego. tu. sui. ille. ipse.iste. hic,& is. meus. tuus. suus, noster. & uester. nostras& VestraS. Quot sunt species pronominum eduae, primitiua,ut

ego. derivativa ut meus.

Qitot sent primitiua e octo. ego.tu. sui.ille.ipse.istri hic. & his. Quot ex primitivis pronominibus sunt tantum de

monstrativaequatuor. ego. tu. hic,&isse. - Quor sunt tantum relativa 'tria. quae sui.is,& ipse- . Quot sunt mo demsistrativa, m6 relatitia, unum ille. Quot sunt derivativa pnomina 'septem. meus.tuus. suus. noster.& vester. nostras,& vestras. 'V nde derivature a genitivis primitiuoyr ego .m.sui.

Quo e a no mei, meus, a gio tui tuus. a IO sui, laus, i genitivo nostrum vel nostri, noster,