Aldi Pii Manutii Institutionum grammaticarum libri quatuor. Addito in fine de octo partium orationis constructione libello Erasmo Roterodamo authore ..

71쪽

centum.D.hiscentum. Α. hos de has & haec cen. tum. V. ocentum. Arab his centum, sic blscentum. tercentum. quatercentum. deciescentum,&smilia. P. Ducenti ducentae ducenta.G. ducentorum ducen/ rarum ducentorii. D. ducentis. A.ducentos ducen/sas ducenta. v. o ducenti O ducentae O ducenta. d.A. a ducencis,sic trecenti trecentae treceta. quadrin

genti quadringctae quadringenta.quingenti quin δίζ'gentae quingenta. sexceti sexcentae sexceta. septin, senti septingentae septingeta. octingeli octingen/sae octingeta,noningeti. noningeta'. noningenta. Mille adiectivum quomodo flectitur P Iuraliter hi& hae de haec mille. horum & harum dc horum mille. his mille. hos δέ has &haec mille. o Alle.ab his mille. & sic dicimus. Mille meae sicuo is errant in montibus agnae. Declina mille sitbstantivum. S ingulariter hoc mille. huius mille. huic mille. hoe mille.o mille. ab hoc milli. Pluraliter haec millia. Drum millium. his millibus. haec millia. o millia. ab his millibus. ει sic dicimus mille agnaru, mille hominum moritur. duo millia numum. Quod mille faciat ab hoc milli per i haec Cellius. lAperteq; ostendit mille dc vocabulum esse. de sin, gulari numero dici,&cassim etiam capere ablatiuu, . nec caeteros easiis requiri oportere. De gradibus comparationis. Quot simi gradus csiparationis, tres posities. toparanuus siplativus. Da positiuu doctus pulcher. P. ye-Dacoparativum illastior pulchrior.*pior.Da

72쪽

superlatiuu doctissimus.pulcherrimus. proximus D ic aliquot positiva cum comparativo et superlatiouo. doctus doctitar doctissimus. docta doctior doctissima. doctum doctius doctissimum.Et in aduerbio docte doctius doctissime. P ulcher pulchrior pulcherrimus. pulchra pulchrior pulcherrima. pulchrum pulchrius pulcherrimum. Et in adverbio pulchre pulchrius pulcherrime. P rope Ppior Primus. ype Ppior Pxima. Ppe propius Primu. Et in adverbio Ppe ypius Oxime. P erpulcher longe pulchrior qpulcherrimus. Dpulochra loge pulchrior si pulcherrima. perpulchrum longe pulchrius quampulcherrimum.Et in aduerabio perpulchre longe pulchrius quampulcherris

me.nec dicas perpulchrior perpulcherrimus. Id agnus maior maximus. magna maior maxima.magnum maius maximu . Et in adverbio esset dicens

dum per regula magne,qst non dicimus, sed pro eo magnopere vel valde, vel multum,et similibus. utimur quis n.diceret, magne erras, magne potes pro eo quod est ma opere erras, mutui potes e Item maius potuit Caesar, quam Pompeius. nemo 'diceret latine,sed vel plus, vel magis C aesar potuitu Pompeius. dicamus igitur, et in adverbio , misgnopere. magiS. maxime. . P aruus minor minimus.parua minor minima paruuminus mini .Et i adverbio parue min' minime. B onus melior optimus. bona melior optima.bona melius optimii . Et in adverbio bene melius optio me.nec alcas bone pero. N alus peior pessimus. mala peior pessima. malum peius pessimu.Et in adverbio male peius pessime. Nullus unecoparativo,pluum .multa sine comparativo,plurima.multum plus plurimum . Et in a

73쪽

De nominibus heteroclitis. . Quoniam sunt quaedam nomina, quae varie declinam quae propterea graeci ετεροκλιτα vocant,&nos graeco nomine,ila latinum non habemus, heterooesita appellamus, operaepretium hoc loco videtur de heteroclitis scribere, si pri praescripseri notum quaeda esse aptota, quae per Omnes casus unior/miter currunt, ut frugi nequam & similia,& nume/rorum nota aquatuor usq; ad centum. Quaedam monoptota, quae unum diuaxat casum lint, ut sp5 te. Quaeda diptota q duos ini diuei sos casus lintvt ita. Drte. labi, tabo. verua veribus,tra vertium non est in usu. Quaedam triptota, quae treis tutum

cassis diuerses habent, qualia sunt neutra in singu/lari, ut teplum templi templo, dc an plurali neutraoia,ut templa t*lorum templis. si dera sydes si νderibus. Quaedam tetraptota, q quatuor insi diuerasos casus hiit, qualia sunt in r desinentia secundae declinationis, vi puer. vir. Quaeda petaptota, quae quinq; casias tin diuerses habent. qualia sunt ma sculina &sceminina secundae declinationis, ut do/ctus. Priamus. populus. fagus. Virgilius. Quaedam hexaptota, quae sex casus varios habent. qualia sunt unus totus selus, & unus unius uni unum Ome ab uno. latine Diomedes appellat simplicem

unicam. biparticam. ternariam . qualematiam. qui nariam. senariam, ut supra est dictum. Masculina in plurali neutra. auernus. auerna balteus ibaltea.carbasus. carbasa. cetus cete, quod graecum est, τακκτεα, κητη. Dindymus, dindyma. euentus, eueta.gargaruS.gargara. hismarus. hismara. iocus. ioca.iussiis.iussa.locus. loca.massicus. massica. maeonat .maenala.pileus.pilea.pmissus.pmissa. sibit sibila,suppatus suppara. tartarus. tartara. taenarus.

74쪽

tus ioci.massici, suppari. sibili, cetus aut nusquam lebum esse ait Seruius. aliqui hoc cetus dicunt qaτοκοῦτο , graece, carbasus Priscianus foemininum esse dicit Focas masculinum. Probus et Caper in certi generis legitur et hoc iugum. euentum pileia lapparum. Insemus,& inferna substantii non memini legere apud approbatos aulli res. F oeminina, quae in plurali neutra, arbutus arbuta,

Qq haec arbutus. har arbuti, arbor hoc arbutum vero, haec arbuta pomum .alillis,altilia. bucolica, colicae,bucolica bucolicoyr,sic georgica, gramma tica. rhetorica.topica ,ethica.& squa fiunt alia intybus,intiba pergamus,pergama, suppellex, suppellectilia. Einetania Zin Zaniar.ZinZania etin Zaniorum,

dicimus & hi inlybi. Plinius & hoc jntybum dicit,

altilis magis adiectivum videtur, ut reptilis N eutra in plurali masculina.argos argi. elum,cCe li.capistrum capistri. elissum .elisti. lum, fili senu feni.porrum, polri.rastru rastri. Dicimus & haec capistra,fila,frena, potra,rastyd. N eutra in plurali foemin naamygdalum,amygdalae dc haec amygdala. amygdalus aute arbor est, sicut haec amygdala apud Plinium, balnexim, balneae, & balnea, cepe, cepae, delitium,delitiae,epulum, epulae,nundinum, nundinae. Masculina singularia,aer, aether, cestus, veneris,fim 'firmus,limus,mudus,muscus,penus poc, puluis, Ol. dicim' & hoc sal,sanguis,sbi, vesper,nemo. In/uenies in fumus,sbles,mudos,pulueres,& alia. Nasculina pluralia, antes,ambo,annales, cancelli,srant,carceres,casses coelites,codicilli, fasces, fastissi/ri, Priures,inseri,iares, liberi,pro filias, lemures,loeuli, maiores, minores, manes natales, pro se neris nobilitate,optimates, penates primates, pr

phillare quirites, siles pro v

75쪽

nitate quadam dicendi, sentes, stiperi, vepres,adde et fabit,locti, luceres quintilii, tacienses et similia.

Item multa ludorum et festorum nomina, ut apollinares. quinquatres. circenses, legimus et quiritem etcoelitis, et caetero ulus nominis obliquos sin. gulares. Item optimatem procerem.pugillarem,legitur et pugillaria,et ab hoc vepre. F ceminina singularia, auaritia.amentia. bilis. cholera. caries diligentia. demetia. eloquentia.fama.fames.fides. fuga. gloria. humus. indoles. infinia. iuuen/ra, iuuentus . labes . lues. Iux. memoria ι mors. pa X. pix paupertas. parsimonia. penus. pernities. proles prosa pia. rabies.salus. sanies.sapientia. sitis. senecta. senectus. soboles. secordia. strues. stultitiaι tabes. iustis. vita. vespera. vecordia. Inuenies sapientias. memorias. vitas.labes.luces. paces.mortes, et alia nonnulla.

E oeminina pluralia ambages, antiae, aedes, pro do/mo.argutiae.ambae. blanditiae.bigae. lendae. canotes. canae. crates. diuitiae . dirae . excubiae.exuulae.

exequiae.falerae.facetiae .seriae. fidiculae.pro instfotortorio.fruges.gades. grates. gratiae deae.idus. io duciae. inferiae.insidiae. inficiae. illecebrae. inim cuilae. lactes.lalebrae.literae pro epistola. manubiae. minae. nonae. nuptiae. nugae.nundinae. opes. primi ltiae.preces.praestigiae.quisquiliae. quadrigae. reli/quiae.seiugae.scalae .scopae. sordes. Lppellae. tene/brae.thermae. tricae. valvae, ex his multa inuenies in singulari. ut scala.scopa.precis. precilrece. Valom. biga. quadriga.lactis latebra.bladitia. ambage. gratia.inimicitia.illecebra. legitur etiam nundinum et trinundinum. N eutra singularia,ador.alec. barathru. coenum.πω cum.&S.gelu.ir. iustitium.lac. Ietum. lutum. mami

76쪽

nihilum.nefas. necessie. pascha.penum.pus, silum. senium. spicu. ver.vesperum virus. viscum.vulgus sunt qui et pure masculine dicunt, et pura plurali. ter. Accedunt ad haec metallorii nomina, ut auru, praeter ars, et oricalchum, et electru, et liquidorii, ut ius. phlegma,et aridorum humi nascentium c iuscunq; generis, quae ad mensura, pondus uege

Pruntur, ut triticum. Dr.cicer. p per. millium. Deonum. Ori Za. Orobus. Item herbarum ac fructicum, ut apium. petroselinum. sensuccum . mentastrum. abrotanum. cuminum. rosma num nepeta.menotha, et id genus alia. multa iii leges in plurali,ut

aquas. undas. latices. lymphas. aequora. freta. laorla .mella. vina. pocula. stagna. Diates. fluuios. n mina. lacunas. lacuS. puteos. paludes. acetis. horodea. lentes. frumenta. fabas.meldnes. pepones. farra. pisa. lupinos. Daga. rutas. musta.loths. eutra pluralia,arma. ambo. artaxata.bactra.carchessia. castra. cythera. ceraunia. crepundia. cunabula. exta.effata flabra.iusta. magalia. mapalia. moenia.

palearia. podo praecordia.rostra nauium. seria.spontiaciesqua.vinacea, adde his sestorum, et ludorunomina, ut bacchanalia.compitalia. floralia. neptunalia. orgia.palilia. parentalia. situmalia. termina/lia. vulcanalia,et huiusmodi . L . N 0minatiuo et vocativo singulari carent haec nutus dapis. ditionis. Dugis. Dodis. seminis. remigis.praeotis. necis lateris .vicis. visceris. verberis. haec tamei inueniuntur etiam in nominativo. daps . semen.

Quae sunt per diuerses casus desecti haec, es nabet spes in tribus casibus in numero plurali. Iuvenalis.post damniitpis et spes deceptas expes ab eo copositurn habet notativum et vocatiuu brs

et iste tantum dices,ut tulissetiti inma

77쪽

I libycis dices etiam pretis prec et prece fiure

fruge, er fruge. quae sunt triptota secundum Priscianum in singulari numero sponte monoptotum est ut sponte sua,et laterem .inuenitur latere et lateres apud Plautum, et satias notari ius solus,et mmme pro spiritu ablativus,et natu teste Serulo. sic astu, et proptu.praeterea inuenies hiam. hos et o assus inuenies spontis apud Columella. Lucilius satiate dixit. Macte vocativus est Olus. interpretatur aut magis aucte. Virgil. Macte puer virtute noua fieitur ada a. 'eteres et Nactus et macti dicebant. vis inquit Prisci. habet oes cassis in vii Ost nume ro. Ador aptotum est pp duas regulas inter se c6 trarias, na si genitivus est adoris, penultima aut Ictga erit, aut breuis,si toga,cum sit neutrum, debuit

corripere, ut aequor aequoris. mal mor marmori

si breuis, cum derivetur ab adoro, ut sensit Prisciastius nam Festus ab edendo, vel adurendo dicit derivatum odebuit producere,ut honor honoris de. cor decoris labor laboris. ab hGnoro.decoro, la boro et propterea rem asit indeclinabile. os habet oris et ore in singillari. in plurali vero im ora, et oribus.os vero ossis integi ii est utrobiq;. Iuppiter quasi iurias patet liet notativum et vocativum imis Iouis enim nonae est per se. et in notativo veteres

hic Iouis dicebant similiter et D espiter, hoc est,

diei pater. Tabi et tabo. vice et vice. cuius pluralis integer est, raro vicis inuenies. ditionem et ditio/ne. repetundayr et repetundis. inficiae et inficiarusiippetiae et suppetias. d;cam et 'dicas. Cicero usus .

est dica in verrinis. scribitur Heraclio dica.quod grfice ue ἱκκ dicitur,diptota simi. quidam addunt huius ditionis, nonulli ab hac ditione trii dicunt. I merrogatiua, risis uter,relativa, ut qui. qua qα

78쪽

hint vocandi casu,pterois,ut diximus. & Onoia similiter omnia. praeter tu. meus.noster,& nostrata deficiunt naturaliter plurali numero ρ oia pi o/pria deorum .holum. ontium. siluarii. fluuIoria,& locot una. A thenae in. M ycenae. Amyclae. I hephae. Venetiae. Pisae. Senae. Climae .verulae. Puteoli.

Argi, quod tit in singulari habet hoc Argos, sunt

enuntiatione pluralia,intellectu vero singularia, inuenies apud ciuiliores. N ycena.Theba. Virgil. de/pretiesus in urbe Mycena.SIatius. Diraeq; ad moeilia Thebae. Homerus, in cnsα μυκκ .sed sc raro, in plurali vero saepissime leges . Vir. tacitis regna/uit Amyclis. Lucilius,mihi necesse est loqui. nam scio Amyclas tacendo periisse. Sta. soluerat Cebasii classem de littore pastor Dardanus, incautas blade populatus Amyclas. Vir millia quot magnis munquam venere Mycenis. sic etiam bactra. maena Ia.dindyma. gargara . intellectu singularia sunt cusimilibus. dicimus & caesares. alaces. hectoras. ca/millos.scipiones. decios catones & plurima huiusmodi sed sic non sunt propria nomina.

ae mutant in numeris, & casibus significationem 3 ops opis,quod per oes casus signiscat derim terarae.obliqui vero Opis. i. ope ope auxiliu significant facultate, ut aster ope. & no opis est nostrae grates persoluere dignas. haec opis nympha est.&producit primam. Virg. in . xi. Attriuiae custos iandudum in montibus Opis opes in plurari signifi/cant diuitias. veteres et hic & haec ops pro 'puleto,sicut cops pro copiose dixerunt, ut inquit Cais perditera in singulari significat elemeti notam. In plurali etiam epistolam. Poetae tamen necessitate carminis literam etia in singulari numero protulo

runt, quod saepe facit Ouidius in heroidibus. Quam legis a rapta Bristide littera venit. - Idem.

79쪽

LIBER

Ista mycenaea littera facta manu. Idem. N unquid, ubi aspecta est studiosae Iittera dextrae, Protinus est oculis cognita nostra tuis ρ aedes in singulari significat templum, in plurali & repta,& donum. Quae pluriseriam efferunt notativum, dc genus tum voce variante hic euentus & hoc euentu. hic bacu/lus & hoc baculum hic inisus & hoc sensium . hie punctus & hoc punctu. hic tignus & hoc tignum. hic sinus & hoc sinum, hic tapes. tis. hoc tapete dc hoc tapetum. hic sestertius.& hoc sestertiu. hic cire us& hoc clypeum. hic spicus. haec spica & hoc picti. hic sanguis et hoc sanguen. haec crystallus et noc crystallum. hic gibbus. hic gibber & haec gi ba.hic curriculus & hoc curriculum. hoc sinapi et

haec sinapis. hic tonitrus et hoc tonitru. Lucanus seu tonitrus ac tela Iouis praesaga notauit. hic coranus. hoc cornu. et hoc cornuum. Lucanus. Cornu tibi cura sinistri. Ouidius dextra tenet cornu. Idem flexibile cornum. hic crater. ris.haec craterarae. hic Pater. eris. haec pathera. rete. hic vel haec lynx.cis. haec lynca.car. Vnde ninandum ab accusativo graeco quintae declinationis fieri notativii latinum, ut

meae haec cratera craterae . et simi semper generis foeminini limoi notatiui,quare illud Horatii in stocundo carminum. Nec curat Orion leones,aut tismidos agitare lyncas,non est a nominatiuo lynca, ut putauit Priscianus , sed est accusetivus graecus a nominatiuo lynx, sicut apud Virgilium. Crateis ras magnos statuunt,et vina coronant. crateras hicno est a notatilio Cratera,sed a nominatiuo οτηρ. hic crater.Blent enim hmoi nota si a masculi.

nia deducuntasi mutare genu

80쪽

Quae nota variatur in notativo & struat genuse haec castis et cassida.apes et apis.plebs et plebes. scobsae scobis. hic adeps de adipes. haec stips 3c stipis. hic cometa 3c cometes. gobio & gobius. puluis &DuIuer.cucumis & cucumer.cinis &ciner. vomis divomeri pubis & puber. labor & labos. honor dihonos. odor & odos.arbor & arbos. vapor de vapos.clamor dc clamos hoc genu,& genus . Cice/ro in Arato. Ac propter laeuum genus omni ex parte locatas Paruas vergilias tenui cum luce videbis. genus y genu. Ite hoc gelu & hoc gelum. hic Euadrus & Euader. Leddrus & Leander. mgrus S gQer. Iberaberis. & iberus iberi. hic Oedipus.cedipodis,&oedipi.& Oedipodes Oedipodae. Teren. Davus sum,no cedipus. Plautus Oedipo co/iectore opus est. Statius the. primo. Oedipodae

cossici domus. hic Phorcyn & phorcys.Eleusin dieleusis.trachin & trachis. Arin & aris. Arabs & ara laus. Elephas 3c elephatus. Deli hin & delphinis, de delphinus.Vnde notandum a genitivo graeco

fieri notativum latinu mutatione Os in us, ut τίταν

hic Titan &titanus. similiter se' του αβαν

Item quae apud graecos in eoe desinunt in notatis uo antecedente alia in eadem syllaba consbnante nautare ρος in er apud latinos ut 6 hic Alexander,& in us & in er aliquando, ut Teucer 3c teucrus,3c quae silpradiximus sunt confiisa in nominatiuo ρ Os ori, & ouis.

ons frontis 3c frondis.lens lentis 3c lendis. glisiuitis, S gliris,dc glisis pecus pecudis 3c pecoris.