Iurisconsultus, siue De optimo genere iuris interpretandi Franc. Hotomani iurisc. liber in quo L. Gallus, L. Lecta, L. Filius quem, L. Frater à frate, & aliae complures explicantur. Adiecto rerum ac uerborum indice locupletissimo. ..

11쪽

ex parte vanissimae comporiebantur,posita erat,pOpulus Romanus quasi ad ociosos homines pertinentem,sere reliquit: eum ipsum, que diximus, Socrate sapientis simum Apollinis oraculo iudicatu imitatus, qui rerum naturaliu inquisitionem obscuram ut Cicero testatur)δc ad bene uiuendum non necessariam,omisit: philosophiamque deuocauit e coe io, & in urbibus collocauit,

Ec in domos etiam introduxit. Moralem autem, quεr uera hoc erat digna nomine, hoc est, non ad uanas quasdadc inanes uerborum concer

12쪽

tationes, sed ad mores & actionem usumque pertinebat, singulari quo da studio a Romanis exculta fuisse, uel hinc licet intelligatur, quod in Iure ciuili praeclare dc sapienter instituedo tantopere elaborarit. Praeclare namq; Vlpianus, Iurisconsultos ait

Siquidem ut uerissime Cicero in Crassi persona scripsit) Moralis philosephia e- μosdem habet fontes omniu μdisputationum sitarum, qui Iure ciuili & legibus cotinen tatur.Unde illud eiusdem inlilosophiambro de Oratore primo : FTe- mant,

13쪽

mant,inquit,omnes licet: Bi , bliothecas mehercule Om D nium philosophorum, Un Us

mihi uidetur XII Tabulariin libellus,si quis legum fontes

D & capita uiderit,& auctorin talis pondere, & utilitatis uis Dbertate superare. Eodemque illa Ciceronis disputatio praeclara pertinet, in libro de Legibus primo,ubi disciplinam Iuris scribit penitus ex intima philosophia

hauriendam ese. Fabriles Uero,& operosas artes,credibile est populti Roman Um, propter excelsam atq; eXaggeratam quanda animi magnitudine,maiestate sua indignas

14쪽

gnas iudicasse: easq; ut bonus auctor scribit Dionysius) fere ad seruos,infimamque plebem relegasse. Quod eo de modo de Medicina factum constat: quippe quum aut seruis ea disciplina insti

tutis,aut hominibus e Graecia adductis,eam ad rem uterentur nimiru qui ea tractarent Sc agerent, a quibus his

etiam temporibus non mo

do qui nobili sunt genere, Verum etia qui paulo illustrio re ingenio praediti sunt, ab

horrent. Iam Uero popu

lum Ro. ijs in artibus, qUArustudia digna esIe statuit in quibus elaboraret, ceteris

15쪽

omnibus gentib. longe antecelluisse quis ignorat Nam, ut a postrema primUm ΟΓ-diar, in re militari quis ignorat illum tantopere praestitisse, ut sibi gentiu terraru que omnium imperium, nominique suo aeternam Oriam, multis suis fortiter Scpr clare gestis rebus pepererit De eloquentia uero quid attinet diceret in qua nemo, , mediocriter quidem eruditu s,ignorat, populu Romanu a Cicerone, meliore paUro quam poet a Virgilius fuerit,harum rerum aestimatore,iam saepe dc ta ualde Graecis hominib.qui soli potuis se

16쪽

se aliquid hoc in genere eristimantur,anteponis Quod autem ad ciuile Ius, remque publicam bonis δc institutis dc legibus temperandam attinet, ecquam aliarum gentium commemorare post

mus,non dico quae hoc in genere certare cu populo Romano possit: sed in qua stu diu illud aliquo in precio habituna, uel negligenter eX- cultu fuisse uideatur ubi tandem aut institutas de iure disputationes, aut scriptos libros fuisse legimus ubi denique nomen ipsum uel Iuris Consultorum, uel Iurisprudelium,uel Iuri eritorum, ni-

b si

17쪽

is . n. v. v. n. v I

si apud populum Rom. audi

tum est Facile ut appareat uerissimum esse,quod Cicero no uno loco praedicat:Romanos omnia consequi potuisse, simul ut uelle coeperant. Praeclare igitur sapientissimus poeta, qui cum suas cuique genti laudes attribuisset,pingedi,sculpendi, Obseruandi coeli Romanis Reipublicae constituendae scientia adiudicauit,

γγ Grego inquit, imperio populos Romane

memento:

v tae tibi erunt artes,paci. imponere morem.

Cuius rei causa quae tandeesse potuerit, cum apud me conssidero, hanc fere reperio praecipuam fuisse,quod cum

nulla

18쪽

nulla unquam in ciuitate satis multae leges omnibus de rebus scribi possint,magnalpars litium ac negotioru prudentiae consilioque peritoruhominu necessario permittenda sit: Romani, no ut CSterae gentes Omnes, cuiuis iudici,arbitroue sumpto, maXimarum: quarumque rerum

arbitri u potestatemque per miserunt : sed amplissimos quosq;, dc clarissimos uiros, magnoque rerum usu pr*ditos, quasi ciuilis Iuris custodes in hoc munere tanquam

in prssidio aliquo locauerulia quibus reliqui ciues quid

aequu bonumque esset, cumb a usus

19쪽

usus ueniret,eXquireret: quique ciuilibus ac priuatis ne

gotijs pro sua prudelia prae-

essent. Eorum nanque positam quatuor in rebus facultatem fuisse reperio: ut iudiciorum soletnulis praeessent: priuatis in actionibus, ueluti pactionibus & testamentis, ijs a quibus consulerentur ca iuerent: legum, si quae forte linterdum obscuriores uiderentur, itemque pactionum i& testamentorum sententi a interpretarentur:postremo, ut qua de re neque a legibus, neque a priuatis cautum es-

set, ipsi quid quu bonumq; .

uideretur, responderent. Ut non

20쪽

non omnino male, meo iudicio, definiri Iuriscosultus hac ratione posse uideatur: Qui tum Iuris ciuilis,lum squi bonique peritus,populo se ad agendum,cauedum, interpretandum,respondendumque dedit. Quibus omnibus de

rebus operaeprectum esse arbitror, singulatim atque o dine disserere, ut primum quib. in rebus Iurisconsultorum munus positum, dein- quorum illud proprium fuerit, tum quae auctoritas illorum extiterit, postremo quq nobis hodie ratio Iuris interpretandi optima esse uideatu breuite quantum facul-