Iurisconsultus, siue De optimo genere iuris interpretandi Franc. Hotomani iurisc. liber in quo L. Gallus, L. Lecta, L. Filius quem, L. Frater à frate, & aliae complures explicantur. Adiecto rerum ac uerborum indice locupletissimo. ..

21쪽

ra . n. . . u. mani

tas feret,eXponamus. Quod

igitur primo loto posuimus, agen dis rebu s Iurisconseitos praefuisse, sic accipiendum

est: ut iudiciorum,earumqUCactionum omnium qui tum legis dicebantur, tum etiam priuatae de extraiudiciales e TRnt,formulas ab ijs perscribi solitas intelligamus: ueluti emacipationis, adoptionis, in iure cessionis, in manum c5

tionum,mancipationum,&quae sunt generis eiusdem. Nam de iudiciorum quidem formulis uel ex Ciceronis Ο- ratione pro Muraena cuiuis

existimare facile est, ubi illa

22쪽

uetera proferuntur: Fundus Sabinus meus est, eu ego eX iure Quiritiu meu esse aio. item, Quado te in iure conspicio,&c. De legitimis au tedc priuatis actionibus, dubitari nis1 ab omnium rerum ignaro non potest. Cautiones autem intelligo, in ijs rebus gerendis, quibus uitae so

cietas continetur: ut rerum contrahendaru,emendi,Uen

dendi, locandi, conducendi, societatem co eundi,stipulandi, dc si quae sunt in eoae genere. CVius rei documento locus hic ex libro Ciceronis de Legibus primo esse poterit: Sumos fuisse in ciuitate no-

23쪽

D stra uiros,qui ius interpret 'χ ri populo, & responsitare sedi, liti sint:sed eos magna proses v sos , in paruis esse uersatos. Quid enim est tantum,quan tum ius ciuitatis Quid aute

ν turl quod tamen est populo

1 necessarium. Nec uero eos

νγ qui ei muneri praefuerunt, σν niuersi Iuris expertes fuisse e- ,, xistimo. Sed hoc,ciuile quod

uocant, eatenus eXercuerui,

) quoad populo praestare uo- ,, luerunt. Id autem incognitu

γγ est, minusque in usu necessa-11 rium. Quamobrem quo me

24쪽

bellos coficiam destillicidio u

xum ac de parietum iure aut taut stipulationum& iudicio- ccxum formulas componam' αquae de coscripta sunt a mul- α iis diligeter,&sunt humilio- α xa quam illa quae a nobis era ta

pectari puto. Atq; hoc illud re

est, quod Antonius libro de Oratore L significans, &I risconsultos exagitas, ait, eos per se nihil nisi leguleios . quosda cautos & acutos eL

se, praecones actionum, canintores formularum , aucupes

syllabarum. Neque uero pritereundum illud silentio est, quod & ad utrunque illoru

de quibus iam diximus pertib s ne

25쪽

net,& ex multis Ciceronis locis,itemq; Pomponio iuris consulto,& Liuio, alijsque nonullis didicimus: veteres illos qui huic scietiae praefue

runt, obtinendae atque augedae suae potentiae causa peruulgare artem sua noluisse:

sed in pontificum penetralibus,ciuileius reconditum habuisse : donec Cn. Flauius, Cn. F. scriba illud evulgarit, fastosque circa forum in albo proposuerit: ut &quado

& quomodo lege agi posset,

scireturiculus exemplum posteriores imitati , certatim

quis'; formularu libellos co- posuerul,qui Actiones appel

26쪽

Iabantur: quarum praecipua laus fuit Manilianarum , &Hostilianaru, quas Varro in libris De re rustica, demonstrat in omniuro, etiam rusticorUm, manibus uersari consueuisse.Animaduertendum. etiam illud est, quod in Mu-rsniana Cicero de illis ipsis formulis atq; actionibus scribit, Iurisconsultos a Cn. Flauio sua illa gloria atque arte spoliatos, ueritos ne sine su a opera lege post et agi, notas quasdam coposuisse, ut om nib. in rebus ipsi interessent. quem locum olim mihi sane

intellectu difficilem, postea Manilij in lib. Astronom. lo

27쪽

cus hic perspicuu facilemq; reddidi ubi de notis & compendijs scripturae loquens, ita scribit:

Hinc etiam legum tabulas,oe condita iura Nouerit,ais notis legibus pendentia uerba, Et licitum sciet,. ritu qMepoena si qgat , Perpetuus populi privito γ limine praetor.

Iam uero legum, pactionum, testametorumque interpretationem peti ab ij lde solitam, quis ignorat' si quado uidelicet uel ius cu aequitatquei scriptu cum non cripto, sententia ue contende

ret, si quid scriptum esset ambigue, si qua cotrarie scripta,

si quod uerbum obscuru uel in legibus, uel in priuatorum actis uideretur. Postremam huius

28쪽

quitate respondenda posuimus cum scilicet, ubi scripta lex nulla est, quid aequi bonique ratio postulet, ambigitur : quam quidem longe primana ac praestantissimam esse muneris istius partem, Cicero multis uerbis in libro de Legib. primo demostrat, ubi ius scribit in mete sapientis rationeque esse positum, eamque uerissimam esse iuris atque iniuris regulam. itaque constituendi Iuris ab illa regula capiendum esse exo dium, quae seculis omnibus ante nota sit, quam scripta lex ulla, aut quam omnino consti-

29쪽

costituta ciuitas fuisset. Hinc Iuriscosultos iusticis sacerdotes appellari videmus: quippe qui Iusticiae deae oracula&responsa consissentibus enucient. sic enim sensisse Vl

pianum,mihi quidem dubiu

uideri no potest: tametsi longe aliter uerba ipsius aberuditiss. quibusque uulgo intelligantur. sic autem Alegendum &interpungendu eum D ine locum existimo: Ius est a

D iusticia appellatum nam ut D eleganter Celsus definit, Ius D est ars aequi ct boni) cuius

D merito nos quis Sacerdotes appellet. Vt uox C VIVS,no

30쪽

ste non artis alicuius,sed deorum sacerdotes dici consueuisse. Vtcunque sit, Iuris consultos Romae huic muneri praecipue praefuisse, Cicero quoq; libro de arte Rhetorica II his docet uerbis Sta cctus negotialis est, inquit, in αquo quid iuris ex ciuili more α& aequitate sit, cosideratur: cccui diligentiae praeesse apud αnos Iurisconsulti existiman-titur. Multo uero planius PGponius noster, in L.2. de Orig.Ιuxis,ubi sic scribit: His te tigibus latis coepit,ut naturali- α ter euenire solet, ut interpre Glatio desideraret prudentiu ta