Lilii Gregorii Gyraldi Ferrariensis, De re nautica libellus, admiranda quadam & recondita eruditione refertus, nunc primum & natus & aeditus

21쪽

qui mare nauigant,ut ait Sapiens,p ricula narrant. Mitto quae Plinius, Rquae a poesis traduntur: ipsam em nauigationem, es qui primus nauigare coeperit,detestanturivi ad alia c5mo

dum me conferam.

Cur nauis inuenta,& quae oneri aut cursui aptiosidetque earum symmetria nonnihil. Caput III.

Atium usum primu fuisse di

ximus: deinde maior hominum industria naues excogitauit, quibus noS nostraque transue=heremus:hinc ad uarios usus,piscadi,

peregrinadi, bellandi, Iudendi, tranLiatae sunt . Nauibus quidam se uti di Xere quasi aquatico quodam elephanto,que suis stenis moderent, et quo uelint agant. λη cotra, nauim assirmat esse haud aliud quidpiam, quam aricem quandam per maris aequora am bulantem. At nos ista mittamus: Na uis fabricandae exempla ueteres a Pi scibus

22쪽

scibus duxisse Iecimus: nam ab illoruciorio carinam, a capite proram, a cau da temone, a branchiis remos forma

uerunt. Quida non a piscibus,sed po- tius ab auibus id factu arbitrati sunt, unde N poeta, uelorum alas uocat. id quod & Hesiodus, isse ubi N Proclus id ab auibus desiimptum est. Temonem quidem in naui ab auium cauda sorinatu pleri credidere : sed .S ab auibus nunc quoque seruant rostra uocabulum. Navium uero in pri

mis duo genera traduntur, onerariae

curseriar:sic em potius quam fugaces,ut quidam bene docti, quae cursiti aptae sunt appellarim: His longitudo aptior, illis latitudo . Hae minus te monis imperio,illae magis parent. nerariae longitudo ad latitudine non minus tripla proportione esse debet.

Cui riae non plui nona parte . vlud. tamen uti obseritatu, ut qublatior onerariae carina fueriti eo sumiorem B i

23쪽

sore sustinendis ponderibus Ita Cur seriar, quo aretior carina, eo cursui agiliorem esse: quae tame ni saburra compleat, minus stabilis ut sit necesse est, magis fluctib. uacillabit.Carina ampla uadosis locis,gracilis alto maritu tior. Cui nata suerint latera & prora celsa Zc siiblata, aduersus quidem impetentes fluetiis magis pervico, ue rum est magis uentis obnoxia. Prorat duetiis quo fuerit argutior, eo cursiti promptior expeditior4.Puppis uero quo gracilior, eo siilcado mari aptior: 'quo uero latior, eo pigrior . Navium umbones ac pectora, ualida & robusta, paulo. promptiora esse oportet,

ut remorum uelorumue appulsu fluctus propellant.subinde tame ad puppim paulatim gracilis costruendan uis est,ut ueluti sp5te sua lubrico citristi elabi uideatur . Temonu numerus nauigio finditate robur. auget, cur sum uero & uelocitate minuit. Malo

24쪽

DE NAVI G IIs LIB.

nauis, que m bore quotidiano ne vocamus, aequa ac naui longitudo dari conuenit. Scribit Corn.Tacitus, breues naues a Germanico constru eris,angusta puppi,pina ,et lato utem, quo facilius fluetiis tolerarent: quasdam planas carinis, ut sine noxa siderent: alias appositis utrinque gu. bernaculis,conuerse ut repente naui gio,hinc uel illinc appellerent: multae pontibus stratae, super quas tormen ta ueherentur, simul aptae serendis equis. Sedem huiusmodi conficiendarum nauium artificium ac symmetria planius percipies ex libelloLeonisAlberii Floretini,qui Navis inse bitur. Nos nostrum institutu exequamur.

Ex qua materia naues confici, dc quo tempore caedi debear, ut ea non incendatur. Caput 1 ιι

Vnc ex qua materia conficiendae naues sint cxpedia, non ignarus ex multiplici et f

25쪽

uaria eas con striti selere, unde & prose uerbiti ilaolcuit apud antiquos, Nec in naui cadentem lignum attingere, cum in ea omnia serme sint ex ligno.

de iis uidelice auar passim & ubique

occurraticuius &Lucianus meminit.

Qui igitur de re nautica praeceptatra 3 dideriit, has praecipue albores probauere. Cupressiam, ex qua apud Assy- rios naues fabricari testis es Aristobolus,&ab eo Arrianus. Theophrastiis 'quocis hanc diuturniore caeteris arbo ribus tradi id quod ex ualuis Dianae Ephesis cdprobat. Eius aute diuturni tatis ratione. Vitruvius in secundo li- bro ostendit . Pinus etiam domestica. siue sylvestris commendatur adeo, ut

Plemn pro naue ipsa pinus a poetis accipiatur. Notissimu est Catulliana illud, Peliaco quonda prognatae uertice pinus Dicunt liquidas Neptuni nasse per undas. Sed N Artemidorus libroOnirocriticon secundo,ipsam et strobi

26쪽

DE NAVIGIII LIB. I

strobigos,hoc est,eius nucleos in sem nioru interpretatione capiendos esse,N nauigantibus omnibus ad naves

quod ad ipsas praeparandas pinus idoneae sint,& pix & resina,quae ex iis arboribus proueniant. Picea quom aci nauium usum apta est, sed putrescere celeriter incipit. Illud hoc loco monere par est, quod -- a Gaza& Her, molao picea transfert, es πυνκu pinus, cum ath pleriin confiindant id quod diligentius examinaui ex capite Dioscoridis de picea lib. i. quo loco Marcellus hallucinari ipse uide cum alios taxare uelit . Laudat item abies, qua

ad plurima usiim praestat,quippe qus

operib.omnibus,ut ita dixerim,aedificatorijs aptissima est: sed nauibus quidem propter flexum humidior capiatur necesse est,nam ad conglutinationem siccior aptior est. Navis em com pacta ut extra mare fidelior costat, it N in mare pertraei humore imbibi

27쪽

to se undiq; protinus comprimit, at

rimis coniunctiis omnibus continuat, nisi quicΦ pcnitus exaruerit: tunc emgluten aut omnino aspernat, aut non

aeque recipit. Haec Theophrastus, sed plura Vitruvius. Abies quoΦ, ut pi nus, a poetis interdu pro naue sumi Robur etia ad fluviatiles naues N IMOstres utile, quod in eiusmodi aquis sit a putredine immune: sed in mariti, mis minus est idoneum, quod secile in mari putrescat. Probat &Theophra stus spinam nigram ad costas &uen tris compages, quod ea robusta sit &incorrupta.Sed cur non hoc loco graecam diligentia adscribamrita em hanc parte est executus Theophrast. ut tu re illum agnostas Aristotelis 8c scho 8c do granae merito succestare . A

bies,inquit,pinus,cedrus, ut summa tim agam,nauib.aptissimae sunt: triremes em & longa nattia faciunt: rotundas

si a leuitatis grauero naues ex pi

28쪽

DE NAVIGIIs LIB.

ma, quonia non putrescit. Sunt 8c quieX eadem triremes faciant, quod scili cet abite carent. Qui autePhoeniciam Syriamqν colunt, cedro magis utunt,

quod pino egent. Cyprii picea naues

construunt, ea em est in ipsa insula frequens, uidetur. etiam pino praestare.

tior:& caeteras quide partes eX ηs conficiunt. carina uero triremib. ex quericu subdunt,ea ratione,ut cum subducitur in terra, queat resistere. Nauib. onerari js pineam atque etiam quemasubiiciunt,minoribus scissima, quam οἱ uli uocat, attribuunt: at p in totum ex hac testudine condere selent. Scissimam tanta proceritate apud Latinos prouenisse serunt, ut caesa pro carina Hetruscis nauibus sussceret. Sane pii no atque abieti quercus conglutinari non ualet:altera em spissa, altera rara, N altera similis,& altera minus. Affe- His aute similes esse eis oportet, quae siciari conflarim debeat,non cotrarii:

29쪽

ceu si ligno lapidem cottingere uelis.

semino, ulmo, platano: lentitiam emfirmitatem. adesseoportet. Sed deterrimus qui ex platano fuerit, celeriterem putrescit. Sunt qui triremibus uele picea leuitatis causa tornandum statuunt firmamentu,testudinem Sc auriculas ex semino,inoro,ulmo Bbricant: usida haec em esse oportet. Sed

uti quod ab initio de cupresta & pi

nu , ximus c5probat Traiani nauis, quar demum stiperiorib.annis inueta est, & eruta ex Remorensi lacu, cuius alio iam loco memini. At uero ficus uidetur minus idonea nauigi js, at in de emanauit uetus adagium, Nauis ficulna, quod in contemptu & irrisio nem dicitur,qualis suisse fertur Mandronis nauis, qui cum nauta esset Imperator euasit: uel sic dicta, quod ficulna, quaecunqpulli a& inutilia sitnt,ap pellantur, ut

30쪽

DE NAUIGIIs LIBI Mσυm et alia,utTheocriti et Aristophanis interpretes obser auuel quodpotius existimo, quod ex eius arboris gno minus naues aedificantur. At 3 ad hoc opus parandarunauium omnem

materie probant, id quod & Claudianus pom quadam sua comparatione Ostendit,cuius uersus quoniam lepidissent,adscribere placuit. Sic qui uecturus loginqua per aequora merces, Molitur tellure ratem,uitam. procellis obieetare parat,sagos metitur&alnos, Et uariu rudibus sylvis acc5 modatussim. Quae ldga est, tui nidis prsbebit cornua uelis: Que sortis clauo potio qus leta fauebit Remigio, stagni patiens aptanda carinae. Haec

quide ille cecinit. Sed autores eam in deo omnino probare materiem, quae nec fissilis sit,nec fragilis, nec putredi ni obnoxia, tum eam etia quae minuSsidat. Verumenimuero certo & stato anni tempore plerique omnes caeden