Lilii Gregorii Gyraldi Ferrariensis, De re nautica libellus, admiranda quadam & recondita eruditione refertus, nunc primum & natus & aeditus

51쪽

dio Athenarus lib.V. dipnoseph.commemorat, quo simul loco & eiusdem

regis fluviatilem nauem, Thalame, gon uocatam, celebrat, quam cum in

Nilo nauigarcim delici js habuitilom ludo eius DC.pedinlatitudo quin & x L. Rcliqua idem Athenaeus ex quitur, qui & Hieronis regis nauem eo mirabili artificio constructam de scribit, ut nihil in ea deesset, quod ad ratione N proportionis &c5mensus

conueniret, at p adeo de ea Archim des Syraculius,tantus eius artatis arifex, librum scriptum reliquit . Nauis quidem artifex fuit Archias Corinthius, intra uero annum sabricata est Materies ad eam ctficienda excissima capsa tanta,ut L X.triremibus construendis satis esse potuisset. Fabii C C C. praeter ministros . Verum cum tanta esset moles, Archimedes ea, ut in m re facilime deduceretur, curauit. Cl ui in ea a res denarum librarum, X X. fuerunt

52쪽

DE NAVIGIIs LIB. 43ὶerut remigη ordines, triplici suit dificii contignatione. Infima pars oneri & mercibus data, ad quam multis statis descetasus:media pars X X X. Cfnationes habebat ad utrun y latus cos rudia in his ledii quaterni item nauclericum coclaue quin* lediorum capax:ad haec thalamitas,& culina, tum pauimentum struetum opere uermi culato omnis generis lapidum, in eo pauimento bellum Troianu depicrit. In silmina parte nauis gymnasiu, am bulationes, cum omnis generis sti

pium & arborum hortis, tum Aphrodisium conclaue stratu Achate, aliis

ex Sicilia lapillis . Parietes nauis ex cupreta, seres ex ebore,& odorata in

teria. Fuit 8c exedra Sc bibliotheca, inseper & balineum,ut reliqua mitra, quae potius ad stabile aedificiu, quam ad nauigiu pertinere uiderent. Nam N in ea etiam equorum stabula, 8c militu habitationes, & praeterea turres,

53쪽

44 GREG. GYRALDrodio,& militaria instrumenta, & ma chinae Archimedis opera, tum demsi ad armamenti omne genus loca ido nea, quae exequi nimis longu.In hane navim cu Ardhimelus poeta X X.ue

situm epigramma condidisse ab ipis rege donatus est mille stumenti me dimnis,quos ex Sicilia in Pinarum us que deduci iussit . Extat & hodie epita gramma ipsum: quod si emendatius nactus essem, his adscripsissem. Sed quanqua miranda & in lita arte Hieronis haec nauis fuit, ipsam tame cum . magnificentia, tum reliquo omni apparatu Thalamegus, cuius modo meminimus, Ptolemo Philopatoris excessit. Celebrantur quoque Poliorc tae Demetrii naues duae, quar&machinis ac tormentis ad expugnandas urbes magnifice instrum fuerunt, ut Lysimachus rex, Demetrii licet ho istis,cum eas uidisset, maxima sit admiratione assectus Lege in ipsi Deme

54쪽

mi inta Plutarchum.De Se striggypim regis naui iam ab ipso libri in1 itio locuti stimus. Id uero quod de CassCaesaris naue a Plinio stabitur, hoe loco non est omittendum. Abies, inquit, admirationis praecipua in nauiuquae G AEgypto Ca 3 principis iussu obeliscum in Vaticano circo statutir, quatuor. truncos lapidis eiusdem ad eum sustinendum adduxit: qua naue nihil admirabilius uisum in mari cer tum est. C X X . modi' tunc lentis pro saburra ei filere . Longitudo spatiunt obtinuit magna ex parte Ostiesis portus latere laeuo: ibi nanque demersa 4 Claudio principe, cu tribus molibus turrium altitud ne in ea exaedificatis. obiter Puteolano puluere adueetis, quae arboris crassitudo quatuor lio , minum ulnas complectentium implebat. At haec quidem Plinius, qui alio loco de eadem naui meminit. Et Suetonius, qui de eiusdem Caij Calia

55쪽

gulae liburnicis ita serme scribit, adeo ut uideatur imitatus esse Hieronis nauem. Fabricauit, inquit, & de cedris liburnicas gemmatis puppibus, uersi coloribus uelis, magna thermarii, dc porticuum, & triclinioru laxitate, magna etiam uitium & pomiferaru ar borum uarietate, quibus discrumbens de die inter choros ac symphonias,lit tora Campaniae peragraret . Nec na,

uis eius descriptionem omiserim, qus kMax . Tyrio sermone xxxi . destis apta est, regis cuiusdam supra Phoenii cem necp enim ille nomen apponit qui ex AEgypto seluens, nauigaturus ad Troiam, latissima nauem compa rauit, quae amplitudine sita satis esset d uniuersas simul uoluptates depor tandas . Eius em una pars assurgebat in regia, in qua cospicui thalami leetis instratis,&gestationes pulchemmae visebantur Egressis aut ad limen,po maria occurrebant longe late* porreeta,

56쪽

DE NAVIGIIs LIB. 4

cta, malis consita punicis, pyris,uitib. pomiseris. plantax's. Aliam uero nauis partem balnea cum gymnasio occupabant. Erat prsterea hic popinam cernere, Illic c5cubinarum lustra, illic coenacula. Nullas praeterea deesse luxuriosae urbis turpissimas officinas .

Sed & eadem ipsa nauis iucundisco Ioribus undi* depicta, gratissimum

aspectum praeserebat, aurum at arigentum permultu ostendebat . 'Sub dit mox idem: Cum portum nauis it latam uasta egrederetur, insulae fluia tantis speciem prae se tulisse, & nidore ac odoramentis, tum simul tibiarum fistularum. symphonia ac celeuma tis concentu omnia complesse.Et paulb post urbem uocauit . His N ea stib iunga, qus de Traiani naue talptu te

gi. Haec paucis ante annis,quibus hec ego prodebam, reperta fuit at eruta ex lacu Nemoresi in Latio, quo lo annos plus M C C C . demersa iacue

57쪽

4s Lo G REAE GYRALDI 'xat,ut colate stari potuimus. Qtu ueta aedificandaru huiusnodi nauium pe/ntiam habent, se eam ita construetam

coiaapacta. animaduertisse praedicae bant, pini uidelicet materia es cuprecs in ea egregie uetustatem uicisse, id ςxtrinsecus pice atra & tela lino agglutinata, super id charta, uel lamellas potius plumbeas clauis quibusdaneis cofixas c5perisse. Est enim usu es probatu ars multo si tam ad uetustate magis durare, quod N Vitruvius 8 Vegetius assirmat. Hanc Traiani natis uena Graeci scias tores triremis longi tudine fuisse prodiderunt, lautudine uero hol dis, quod & ex eruta cognitum est. Cleopatre luxuriosam acLmodunt classem,potius quam recte instrucita, ruden tibus. 5 uelis sericeis, hoc loco non plus quam caeteri auto res re sebo. Locupletissimi enim se iptores, ut alios mittam, Putarchus,

Dion, & Appianus eam describunt .

58쪽

DE NAVIGIIs LIB. 4'Vitiles quoque naues fieri ex corio circunsiatas,Plinius autor est ita enim scribit in iiii. Timaeus,inquit, histori cus a Britannia introrsiis sex dieruna iugatione abesse dicit insulam Mette xin, in qua candidum plumbum pro ueniat: ad eam Britannos uitilibus nauigiis corio circussitis nauigare. Idem in septimo: Etiam nunc in oceano Britannico uitiles corio circunsutae fiunt,

in Nilo ex papyro &H o, & arundine. Haec ille. Festus quo* Avienus in iambico ad Probum:

Sed rei. pit, ad miraciam Naiugia iunctis semper aptant pagini coris, uultum semper percinrunt fretum.

Arrianus etia in Alexandro de istiuCmodi nauibus meminit, ut alios mitatam . Graece uero ex corio naues ξυρσοτ ειρ uocantur, quales & nos nonnullas uidimus a Gallis cose stas, dum in Italia cum Venetis bellum gererent . Vitilia autem appellantur, quaecun ita lenta sint, ut commode in uolucru

59쪽

ssediti posimi, auiiaciendo, ut quidam arbitrantur, appellata: unde & nauesipis uitiles sic di lar,& uitiles uaging. Easdem S plicatiles idem Plinius di

cere uidetur, cum de A thiopiae nauiubus agit . Nanw eas, inquit, plicatiles humeris transferunt, quoties ad cat radias uentum est. Plicatiles etia apud Strabonem uertit Tiphemas GregoriuS,quae διώλυτα rasce πλοια ille sciapserat . Sutiles etiam naues ab antiquis iaetitatas, cum Homerus 8c Vergilius canunt, tum Plinius lib . xxii 3 . lino constitas, non sparto testaturi Quo loco dubitalicum Homerus est, Ἀλωα eis Abi isti: hoc est, ut ipse interpretat,&nauiusparta dis luta, an de genio sta intelligendum sit, de qua linea pi scatoriam apud Grecos fieri alio quodam loco ostendit . Super hac re tameest Gellii ex Varrone disputatio: eo cnim tempore sparti usum non Lisse,pra ter hos, & Plinius no semel des

rauit.

60쪽

DE NAVIGIIS LIB.

rauit.. At ideo ea Odymid est, sata interpretantur . Ex cannabe nanque &lino quae seruntur, Graeci suas naues

consuere soliti fuerat. Vnde Verrius homo eruditissimus appellari existi. mauit histrica& liburnica nauigia se, illa, propterea quod lino Sc sparto coserta essent . Meminit uero de serilli. bus ita in nuptηs Pacuuius: Nec ulla subtus cohibet 8c copagem sues, sed suta lino & sparteis se illibus . Sextus tamen PompeiuS funiculis interpre Atatur. Illud utique Homeri quod dixi.

muS, ita enarrat non indoctus Euripidis stlioliastes, ut emothrae neutro &keminino genere iane significare asseueret, eX quo es prouerbium illud dori cum, cuius a magno Basilio fit metio,

uidelicet lapidem ad filum. Ves,ut M'. uerterui, ad amussim,quod ita Chrysestomus in priore ad Corinth. epist.