장음표시 사용
141쪽
ἶotestatis effectus est quod pater fame la-
orans possit filium oppignorare , vende re, redimendi reseruata cautione, oblatokii tuito praelio , vel aequd bono mancipio ... c d. Imperator Constantinus A. Prouinciali- P bus ita rescribit . Si quis propter nimiamd si paupertatem , egestatemque victus causa f-Ii filiamussanguinolentus vid derit , venditione in hoc tantumodo casu valente , emptor obtinendi eius seruito babeat facultatem :Γcet autem ipsi, qui vendidit, Mi qui alienatus es , aut cuilibet abi ad ingenuitatem eum propriam repetere : modo si aut pretium serat, quodpotes valere , aut mancipium
pro buiusmori praestet . Libet huius edicti
ponderare verba . Si quis. Pater ergo vel U mater nam verbum si quis tam mascu los, quam taminas complectitur . Egestatis ratio, quae Imperatorem & nolentem coegit, ut filios di strahere patri daret; sorsan non urget in matre I ut notum secit xiv. Maria illa Elea ari filia de vico Vetegmbra , quam vi animi ac necessitate impulsa , contra naturam est excitata : Rapto.
questio , quem ladentem babebat , miserum te, ait, infans in Bello, Ofame, sed,
tione cui te seruauero Z apud Romanos etiams vixeris, seruiturus es : fames autem praue i nil seruitiatem bis vero sedisiosis aevioressunt .
Em igitur miri cibus , os ditiosis furia, o
humana vitae fabula , quae sola deest calamitatibus Iudaeorum. Et Me smultacens , occi At Mium , coctumque medium comed te adoper
eam Wro re5quumseruauit. Ecce autem ade
tir ram editiose, contaminatissimi nidoris odo- γ 3. re capti, martem ei flatim, nisi quodparasset ostenderet , minabantur . Illa veiast bonam partem se reseruasse respondeus, aperit μὴ re-Liquias . Ilios autem confestim horror coepit , atque deme a , visuque ipso diriguerunt . At mnlier: lac, inquit, est Nessibus , et
facinus meum e comedite: nam et ego comae di .
Nolo visitis, aut femina melliares, aut matremisericordiores. QMd si Mi pietatem colitis, o meas acrificia repsdiatis, ego quidem cometa, rectiquum eius me manebit. Caeterum ma-
xv. tri fame laborante distrahendi filios ius non competere probabilius est. Acuta ra. tio videtur Harprectho quia cum martis transactione nullum praeiudicium , filio,
rum inseratur libertati; signum, nullo iure gaudere matrem cui non subscribo , Xut
quia nee pater filium posset dii frahere dictis ... cum nec ipse per transactionem , liberorum possit praeiudicare libertati. Libertas L Libe rerum Omnium fauorabilior , sola feruitu. τοῦ tis veritate concutitur . Ius liberos distra. hendi ciuile est,& s non poenale, odiosum certet unde reli ringendum non ampliandum . Lex citata sub titulo De patribus I, qui filios suos istraxerunt , concipitur L
non ergo ad matres extendenda. Nigrum r. iε iainterpretamur per rubrum. Patrem vocat
rubrum, igitur in nigro haud possumus in- ad imserere matrem , quae pote itatis incapaS cuius intuitu , datur ius liberos distrahendi . Mulieris factum coquentis silium iniuriam potiusquam ius existimo, ut pote cum illa plus iracunda quam fames succenderet, teste Flauia : Oua propter vel nimis, vel nihil probat historia. Reae. cedamus ad verba legis . Propter nimiam paupertatem, egestamque victus causa. Hu' xicius iuris non est obscura ratio. si enim inter arma i ura hient civilia, ita in horribili egestate , qua aduersus naturam natura pugnat, naturalia quiescunt iura . Quod si Claudianus de paupere amante canendo
Paupertas me sera domat,dirusiae Cispido Se toleranda fames, non tokrandus amar. Serio vertam Non tolerandia fames,std tolerandus amor. Rege Syriae obsidente Samariam , extrema fame laborabat ciuitas. Duae conuenere matres. Da filium tuum dixit una , ut comedamus eum hodie, &filium meum comedamus cras. Coxerunt filium, &cωmenderunt , licet crastina die filium ab-- .esconderet altera. Huic teterrimae, is miser- u δε rimae morti quis resistet PDura quidem miseris mor est mortalibus
At perbs e fame,res una miserrima toge esse. Triste genus lubi miseris mortalibus omne
Tristius duris extingui, atque occuberefato. 'Nimis accerbum famis est Bellum, quod sacra etiam luaa prophanat. Patrimonium ' ' ι' Dei extra hominum commertium, in san-
142쪽
xkii ctuario ipso tutum non est, &iure subripi.
s. i. tur. Iure igitur vendet filium parens, quem, PT si non vendat, utrumque interire, necesse.
Megarensis quidam legitur , filiabus suis
mus. I. optionem obtulit: Velleat ne vendi,an do. S M. ml tame perire λ
xkiii Verum is improbae puellae miseri patris. redite ad cibus quid inueneritis aliculi,
---. Audite me, conuertite ad nor υentrem, V rum Oendi mauisis, an esurire mase.
Puel Vendi, vendi. Quis non responderet vendi, ne sams periretὸ Vendiderant Iudaei liberos suos, ne fame caderent iterumque vendere consium bant Nehemiae temporibus: Et erant qui dicerent Filii nostri , i filiae nostrae multa sunt. Accipiamus pro pratis eortim frumen tum, I comedamus,fI Uuamus. Fame coacti filios suos ditioribus vendere volebant Isubiungit. Fames quantum possit, ex eo videas quod& pro capitali crimine reos L. XX v. me necare impium Antiquitas duceret :quo nomine in vinculis coniectis, ut morerentur, cibi aliquantulum apponebatur, ut scaliquo modo expiarentur. Filium με 2. hamis. Filium concederem,Filiam non da- xx Vi rem . Filiam enim haud crederem venditam .sed pudieitiam filiae. In selix filiae liber.
tas, quae ancilla cadit, ne fame pereat; pro stituitur ut surgat libera . O quam merito indignum vocavit parentem, qui liberam vendiderat inops.α-- Dquefame patrias aliique viragine veneris Ab s. M . Attenuarat opes: sed inattenuata manebat Tum quoque diras ames sicataeque vigobat Flammagulae . Tandem demissis in vis eracensu, Filia restabat non illo digna parente, Hanc quoque vendit inops. Nouum seriamλ filiarum lenones parentes , semis praeteXtu lupanario pudicitiam exponere, quae iure litari creditur, ut potea Domino vendita. Sangmnolentus vendiderit. Si se me urgen. XXVη ' te, iure vendit,cur ut sanguinolentus diffamatur parens λ qualicumque vendat titulo stin . sanguinolentus est, qui liberum hominem mutat in pecudem: talis est seruus. Venditione in Me tantummodo casu Malen
te. Potius enim paupertas quam pater si 'ri vilium vendere creditur . Emptor sitis nἀeiusseruiiij babeat facultatem . Nota verba obtinendi,facultatem, quae Dominica potestate longe sunt inseriora 1 ut exsequentibus patet . Licet enim ipsi, qui vendidit, vesqui alienatus est,aut cuilibet alii & tamen rei vindicatio soli Domino competit) adi m ιαν-nuitatem eum propriam repeteremmodo fampnetium offerat , aut aequale mancipium, ita exigeret i quitas, etsi absolute, non maius, non minus, nec aequale nominet lex : aut
mancipium pia eiusmodi Uet,etiam si deterius, satis honoris tantum habuisse, quod IX. liberum hominem, filium familias, a patre venditum possederit. Non ergo venditus sed oppignoratusp Non venditus, quia non vindicaretur a patre , nam vindicatio dominium arguit , quod tamen venditione extinguitur . Sed vindicatur More Uuis, tum . Igitur oppignoratus non. Quia eo nequiret uti possessor, sed Viendo furtum M. . , faceret. Quid ergo si non venditio , non pignuse ignorare fateor: Contractum dicas c. M FL
Secundus paternae potestatis effectus est filio familias patrem in ius vocare, nisi rixi
impetrata venia non licere . Quod & in . ιε qui
emancipatum urget, quia licet patria sit soluta potestas , adhuc tamen praecedentis potellatis durant reliquiς . Sic decurio eo quia prius vel consul alicuius fuerit ciuitatis , ob vestigia dignitatis prςcedentis torqueri nequit. Verius tamen huiusmodi pri. XXmuilegium palem reuerentiς, & non pote stati tribuerem, cum & matti in filios non
habenti potestatem competat. ψ.3 Effectus amnis primo inter filium, &parentem quamlibet litem prohibet. Sed
superuacaneus mihi videtur qualis enim fG i
lis,ubi qu libet denegatur acti, iam in te dictum filio patrem in ius vocare, ad quid inter illos litem prohibereὸ Pittaeus filium V iri
admonens cum patre in iudicio non contendere, ali utebatur dilemate . Si de patre iniquiora dixeris , damnaberis r sinequiora vel ob illud damnari dignus CS , , --, Patrem vincere dedecus est e curus gloria seri n. plus in Imperio, quam in victoria. 4 Ei sectus paterne pote statis omnem
143쪽
ii,st citillam actum exercere sine patris consen. su filio negat: puta in iudicio staret contra xxxvI. here. testari : exceptis poeulijs Castrensi
vel quasiipolitico potius quam ciuili iure
permissis : ut eorum illecebris alliciantur nomines ad leges, & arma,quae uti duo fulcra, ne ruat, sustinent orbem.
s Effectus inter reliquos qui penes
xxxvii Romanos erant, est Paterna retinire sacra, quae Ouidius iura sacrata vocat.
Dij praecor, e pietas, surataque iura pin
e prodibere nefas ,s elerique resistete no
Quam loquendi sermulam ex ia. Tab. istia a leg. promanasse , erudite probat Harpre- isthus, verba haec erant Sacra priuata perpetua manento. Quod explicat Cicero desa.
m. a. d. cris autem, Lecst et I vitentia, is construem
tur, o deinceps famiis prodantur e ut in lege misi, perpetue sim sacra. Hoc posto, Me
iura, Pontificum aurioi itate, consecuta sunt, ut, ne morte patrisfamilias sacrorum memoria
occideret, ijsesint ea adiun , ad quos eius YYY dem morte pecunia et enerint . Hoc itis quodvuc in sacrorum religione, & eineribus tenean tur fili j obed ire paternis, adhuc perseuera re creditur usquedum saltem ad pubertatem filij peruenerint; cum intra decimum quartum annum masculi, decimum secundum seminae parentibus inuitis catholicos
etiam penes, Iudaeorum liberi, baptismi xxxix unda renasci haud possint . Ita Romanae Ecclesiae consuetudo , quae plus valet , quam Hieronymi, vel Augustini auctoritas; Principumque usus , qui peritissimus iuris est censor , sub quorum protectione uiuit Iudaismus. 6 Patris potestatis effectus est ius vitς, - & neeis, quo in filium gaudet parens . NeckLi Ciuium Romanorum proprium , ut do.
De m. cuit Iuttinianus Imperator. Nam&Galli in liberos, & uxores inue ut in seruos ius vita I necis habuere. Parentes in aegypto, xia . qui filios neci dedisssent, morte non mulctabantur, sed triduum integrum , ac trinoctium sese assiciare cogebantur ad de iuncti cadauer . Quando iniunctum ereddiretur, eum vita exui , qui vitae fuisset auctor. Sila reliqua Latinorum, Iudeorum,
Grecorum monumenta testantur m.
binos, Celtas, Persas, aliasque barbaras etiam nationes, vitq& necis vias esse potestate: ut post Aristotelem docuit Bodinus. Abrahami historia unigenitum immolari volentis, arguit filium usque ad necis,& ubiae potestatem lege naturae subiectum . Quod totius orbis conditor unigeniti victimam ab Abrahamo peteret, non conli dem, quia Deus non uti legislato sed crea' xLuctionis iure qua Dominus , quo titulo, ut cuncta ex nihilo condidit , ad nihilum etiam reducere iure potest, uniuersalis est
Dominus bonorum, corporum , anima rumque nostrarum , &quas Vult vocas ,
quas non vult indurat. Quod difficile vibdeo, est: Abrahamo centenario maiori, filium Isaaeum, humilem paruisse . Cum venissent adlocum, quem ostenderat ei Deus,
in quo aedificauit altare, o desuper ligna composuit: cumque athga et Isaac filiumsuum , posuit eum in altari super struem lignorum . Quis posuitὸ Abraham centum, & triginta XLIV. annis maior, Quem posuit Z robustum iuuenem , qui humeris ipse suis , & per arduum excellis montis ascensum ad usum holocausti ligna portauit , quibus antea
onerauerat pater iumentum , victimam crematurus . Isaac triginta annorum validissimus iuuenis, qui non Poetarum fabulis, sed veritatis camaenis, vera Iphigenia cecinit. Et boue corpus pro salute Patriae Proque uniuersa Graecia trado volens in immolatum hine addis alas Numinis Ducatis aras s quando diuum Oracula
Sed unde sciebat Isaaetentatum a D, xLUmino in montem pergere patrem λ Iriaco nulla legitur facta reuelatio. Imo in itinere suspicatus sorsa in , vel mirabundus quod absque victima ad sacrificium pergerent: dixit Patri suo: Pafer mi. At illa respondis: Ouioli ρ ecce,inquit, ignis, s ligna, ubi es victima bolocausti Z rixit autem Abrabam : Deus prouidebit sibi victimam bolo isti, fili mi . pergebant ergo pariteν , π -- si 's arnerunt ad locum . Vbi , quis aIligauit e Pater. Nee resistit Filius 3 O religio
sam animam inquit Chrysostom9 fortem
144쪽
Emancipatione, o Manumissionis voeabula i 1 Triboniano eonfundi. Manumisso, siue tu δεω- Emancipato filio, idem Patronatus ius ; 'quod in libertum competebat Patrono, in is, δε filium dabatur, & Ρatri. Quapropter nulla si alia superest differentia inter patrem , & ' Ρ
136 De Obedientia parentes erga.
mentem, o iugera robur animi, o rationem', omunem bumanae naturae assectum vincentem truadmirer issius forte ne Spiritum Patriarchae, an tam constantem pueri obedientiam.quodneq. reluctatus es, nec factum aegre tulit,sed cessit, et obtemperauitos; quae a patre febant, et sicut agnus um silentio fzper altare decubuit inripectans Patris dexteram . Quae a patre fiebant, obseruabat, Domini ignorans decretum . Patris expectabat dexteram, non Angeli vocem, cum sola obedientia illum alligasset. In altari obedientia certabat: &parentum obsequilina obedientiam Deo
vincere conabatur.Et sorsa vicit. Deo obe
di in t Abra ha, cui resistere nequibat: Homi ni obedivit Isaac, cui poterat non obedire: si tamen violentia illa , quae omnia potestio omnibus, in filio valet in patrem. Sub hoc enim iugo, quod tamen leue,&suave, pecudes, & agni fiunt serocissimi ipsi Leo Nps, qui Iunonis in templo humiles Diaος currum trahebant. A disruxereferas, quod quam rus effer aproles Osrijs isset motairi vicia parentum. Lenonis scholacia longo iam tepore ste. quentauerat Ado escens Eretricus. Domu uersus, interrogatusque a patre quid didi cisset, dicam postea respondit. Iniuriosum cum c tederetur responsum, & valuparet 1 patre; patienter, &modeste serens , inter verbera replicauit. Hoc ipsum didici, iram patris moderate ferre. Diees: li sic est , coincidet cum Domini. ca,patria poteitasZantiquitus solii discrepas. se eredo,quia seruus iure ciuili mortuus non potest ad libertatem proclamare: cum a pri-Datione ad habitum non detur regressus.Et quemadmodum mortui solo resurgunt miraculo; ita serui sola manumissione, quae iuris est miraculu m, ad vitam libertatis resur. gere possunt . Filius vero eum libertate sit tantum priuatus, & non negatus, ad se uorum differentiam, qui non solum priuati, non sed obtςnebratum, detegitur.
Inde morientesatre, non dicuntur nouum ius acquirere, sed vetus continuare . Non
excipio hic peculi uin castrense, vel quasi ;cum in illis habeatur , ut familiarum princeps. In reliquis idem ius erat patris in silium : ac Domini in seruum . Signum
Dominum, praeter se placitatam, licet Io: Harprecthus velit a Domino distinctum patrem, quia serui a Dominis quandocunque, & quacunque de causa possent interfici i liberi autem 1 patribus non nisi causa, aut cum propinquorum consilio , 3 ut per se cognita. Forsan ut quemadmodum haud patri liceret sine causa filium exhς- redare , nec liceat sine caula occidere . Hoc non obstat, si patri demus facultatem etiam sine causa liberos occidendi . Nam in patre ab hς reditate ad vitam fallit argu . mentum . Penes Romanos duodecim etiam tibularum legibus , iam inς non in eludebantur in ii reditate , ergo liceret ita concluderent aduersarij) ii ne causa , patri filiam occidere . Fallit illatio ex corum sententia ; non igitur arguamus ab haered itate ad vitam . Penes Gallos, penes Britannos solus natu maior est hς-
res, reliqui exhaeredantur, ergo occiduntur . Per vos non currit, ad rem igitur mi
nime est haereditatis paritas . Lycij filias
non filios haeredes nnncupant . Cantabri maribus omissis , filias exasse instituunt. sorsam ut securiorem facerent pudici, Il. . tiam,vt alibi dicemus. Erat ergo parribus LV I potestas etiam sine causa interficiendi libe i iros, ut in Isaaco, qui nulla perquisita causa, c., A.
patris se submisit Imperio . Nec obstat Vlpianus dum scribit is dirum silium a Lun. . patre occidi non posse , sed accusandum apud prouinciae praesidem To inauditum, in idem est e suppolitiam filium ut glossat
Bartolus, quem occidere minime potest , eum uti filium non agnoscat. Caeterum an adhuc duret tanta po,
testas , dubia est quaestio . Imperator UXHadrianus patrem damnat , qui filium p Σια
stium in venatione necauerat , quia nouer- IIII eam adulterabat: quod latronis magis quislupatris iure eum interfecit . Nam patria potest in pietate ibet, non atrocitate cons.
stere. Aurea sunt illa vςrba: quia Ironis ma-
145쪽
gis,quam patris iure eum interfecit. Cur in ve-l isse abernatione clam occidisti, que in paterne do per acies, amus aula,in tuo tribunali, Ρrincipe cora,iure patrio necare poteraseCla occidisti,ut te. nebri patrocinaretur timorem tuum: bene
agens non odit lucem tu latebras quaesisti quia rapinam arbitratus es Principi esse quale Patria potestas,quae in pietate no in atrocitate cosistere debet,Regi ς similis est,& plusquam Regia, graisus enim ita natura paulatim mostrauit.Homo erat,nec erat
Pater, vel Princeps, deficientibus, quibus, imperaret.Homo fuit,venit Pater subleua-
bonoribus ex ni V .sur: ac nouis ex rebus aucti
tuta, pi dex iar quam vetera, pericul a mullent; ab Aristocratia ad Monarchia la- nisi, cere transirin, i gem serendo,R νὰ dictam; - quia in ipsa de tran,ieredo omne populi cu LXV. ius ageretur in unum tamquam in R egC,ut vim quam patiebatur,occultarent:& quod
retinere nequiquerat,donaret. Duo supererant. qtae antiquς Reipublicae adhuc tene' Lxxet.bant effigie: Dominica,& Patria potestas,
tus tandem in rege, dominatus est piscibus i quatum titulo Dominus, & Pater. ius sibi maris,&volatilibus Caeli,&vniue sis ani- diectes dele ruo, & filio nulli rationem red
mantibus, quae mouentur super terra. Nec l debat Displicebat Imperatoribus,qui pau-s V latim libertatem eredicauerant cu populus tu a M
clusa plebe, ad legem condendam ; postea χρ plebs seiunctis patrii ijs,dui: facte sunt iuris Lxviii eripit speties, ex,& Plebiscito. Segregatis postea Senatoribus, & paulatim restricto regimine, nata ei h tertia iuris speties, Senatus Consulium; quod tandem in Monarchia cecidit,penes unum repolita Imperi; mole: Quo Principi placet, id eis babet oigore, sed cu adhuc in patre,& Domino radi ces ageret Respublica , Antoninus Piu; Imperator Dominicam potestate antiqua recogitauit. Dominorum Diuem potestate inserti,suos illibatam ess oportet, nae cuiqua ho AIterna intonuit Sapientia Dominamini piscibus maris, c.quod regium est: nisi post primu decretum crescite o multiplicamini, quod patrium est. Et quemadmodum Regi in tyrannum etia vertet i, nemore istere iure potest;cu causa regiae potes tatis e C lo petita soli Deo debeat innocentia ; ita pater etiam abique causa filium suum interficiens, soli Deo debet innocentia, nec ais terquam pastor si propriam occidat pecude , villieationis suae rationem reddere tenetur. Hoc sensu credo in paretum manu antiquitus fuisse vitae necisusque potestatc. Quam correcta a Romanis Caesaribus volun rcli.cta tantumodo patri potestate immorige Tm . ros, aleatores, scortatores coercendi filios At si legitima,& tot seeulis inconcussa permansit, cur correcta Romani illi, qui a reliquis nationibus Iudaeorum, AEgyptiorum, Graecorum, Persarum, iura asseruere patria modo recalcitrantes in primos, aliosi ollicitant , ut patrum sacrata iura profanenimicite vos poli tico potius quam ciui ii iure saeuitatem vitae neci': languere antiquatam, exemplo potestatis Dominice, quae religionis pitextu ab Imperatoribus sublata, cum praeoculis haverent antiquam libertatem tollere populi Romani enim postquam extincto Pompeio, solus sesar victor superuixit in Urbe ; populo
iam oppresso,omnique libertatis recupera-dae spe lublata , cum misitem donis populumammua,cunctos dulcedine otii pellexit: in tetere
paulatim munia Senatus, Magis tust, legum
minum lassi rem detris sed Dominora interes, ne auxillam contra saeti tiam, Uamem, velim tolerabile iniuria denegetur ijs, qui iuste depre- cantur.Ideoque cognosi e de querelis eo , qui ex
familia Iuld Tabini adstatuia confugerat. Et svel durius babitos qua rqu5, vel infasi mi uria
affectos esse cognoueris,usnire iube his a m in potestate Domini no reuertantiari Correction is ra. LX Xtio modo pietas, modo ipsoru Dominora utilitas ab Antonino innuitur: utraq: tamesaei lime corruit. Si dominorii potestate in seruos suos il libata esse oportet,nec cuiqua hominii ius suum detrahi,cur Dominis,po testas, que tot seculis, & nationibus illibata permansi, detrahiturλQuia dominoru interest respodet Antoninus Piusne auxiliu i mplorantibus denegetur cotra dominoru 'εs uitiam: interest enim nequis re sua male utatur,adiungit Iustinianus Inrperator.Sed
146쪽
1χY cuius est interesse λ Imperatores , vel DωM. . mini λ si Domini, vult abuti tamquam resua, cuius usus , &abusus nemini denegatiar . iniando Dominus bonis suis abuti. tur, aleis ludendo, luxuriose vivendo , t. r resilit Imperator Z non. Quare ergo re
xvi sistere pretendit in casu serui praetextu quod Domini intersit λ Quod si ad pietatem recurras maledicta pietas est , quae iustitiam destruit. Fateare veritatem Iustiniane, cuius intersi P Reipia ae inte, M v re a m expirauit Respublica, quae fuit , non est 1 Imperatoris diras . Imperatoris interest, talem Dominorum supprimere potestatem , ne pristinae libertatis refrice. t ut memoria . Idem dicas de patria pote-ilate, quae vim faciens Monarchis, pietatis, , Ollitur praetextu ab Hadriano Imperato. uia. re. Potrit Pater clamat Alexander Imp I xxiit rator)inobedientem filium publico careerii ' hos tradere,& iudici puniendu offerre, qui poenam imponeti quam pater perscribet. Oh Alexanis erὸ grandem potestatem patri tribuis . vide quaeso quid agas8 superiore iudiei colli tuis patrem,si patri obtemperauerit ita lex, erit error peior priore/Et si iudex ad patris libitum tenetur poena imponere, ad quid premere iudice,& patrem, ut ad illuLYxiv aic dat i Quiesce respodent Imperato. i. mse res Diuus Seuerus,& Antoninus) promit : timus patri iacturos ita , sed obseruaturos nequaqua: defectionis semper erit praetextus. Sic Diuus Pius desertorem quia patre suo iuerat oblatus, in deteriorem militiam dari iussit. videatur Anquit pater adsv-pliciu obtulissse: Privatu carcere habere nulli concedimus,& laesae maiestatis reos volu mus etia parentes, qui intra priuatos lares, suos in eluserint filios. Vnum regnum,unus Rex, unum tribunal reliquos declarat hostes, qui ut imperent, diuidunt. Vnde qui-
uae non carcer, non domus, ted quid metum, captos pueros usque dum corrigan- ivitur ieiuni,, laboribus, vigilijs, verberibus I XXV, ad meliorem instruunt frugem ut in omnibus fere Hollandiς, & Germaniς urbibus,
Bremς, Lube . Hamburgi, Amsteloda- νον mmi, ubi & ne toriam Domum ego vidi, in. tra quam inclust mulieres illς, quq vel me retriciatum , vel laenocinium exercere in . LXXV, uentae sunt. Ibi tamquam puellae sub magistra, quς ex Cathedra docet, sub incumbentes oneri, propri, manibus ei bum tu L Vii
crantur. Alta voce aliquando insonat Ma- LYYgistra idiomate suo qui non laborat,non mam viii. Arat. Debiles tamen,& pauperes tantum
inclusas vidi: auri saera fame, & ibi uti honestas matronas, pellices, &scorta decorante.Filij obedite praepolitis vestris etiam indic discolis. Quicumque patrem timet, ac re ueretur aiebat Timocles apud Stobgum Hic in bonum ciuem euadet procul dubio,& hostibus incomodare poterit. Parentum iura non negligatis : si enim patris non ta. in men Dei est abbreviata manus. Prosequitur Deus piacula patentum. Iupiter inspicit illos Orphaeus P qui colunt iura parentum, & qui negligunt prae animi impudentia. Ae illis quidem benignus,& mitis bona largitur: His vero insensus indignatur per
furias. Sunt enim in terra vehementes parentum furiae. Furiarum nomine vel animi
agitationem dicas, ut in Lothario,qui cruciatus synderesi purpuram mutauit in tinnicam,pauore potiuS quam pietate. Vcl pq-nas intelligas , quae attrocissimae, nequaquam tamdn parricidarum condignae sceleri . En quomodo gradatim in scaena est parricidium . Cuius quid nominis in s quenti percurram capite.
De Nomine parricidij. Cap. IV.
Parricidii nomine omne homicidium veq
1 Parricidium is eaede patris dicitur. 7. 3 Homo sacer quis esset apud Rom. Occis res Caesaris parricida dicuntur.3 Curia elausa ubi occisus est Caesar. 6 Idus Martias cur parricidam diRum λ
ρ Parricidium is caede patris.
147쪽
II Artaxerses centum, o quindecim filias habuit. ii md o. conspirant inpatrem a 3 Darius nouerca frui probibans, tentat
t Parricida non est credendus filius.
l is Parricidae qui dis tur pis Paena est mensura delictit 7 Qui puniantur parricidὴ plena pi8 occidens matrem punitur pana parricidd. Parentum nomine pater, ct mater. 19 Sel mus Turcar.Imper patre cur oeciderit. 2o Amurat bes occidis fratrem: cI curr
bula studiosos non latet. Parricidi j nomen, cum omne homicidium comis plecteretur antiquitus, In eos modo restringitur qui nepharias parenti in tulere manus. Romulus in parricidas pena nulla decreta homicidium omne vocavit parricidium: illud quia crederet nefarium, ct impium,hoe impossibile. Si quis hberum hominem mortis ires: luit, parriciis esto. Sin
gulare est subiungit Plu 2 quod qui poe
nam in eos, qui parentes necauerunt, nulla sanxerit, quodvis bomicidium, parrici j desiAnauerit nomine. Etymologia deducta non
Lam a patre, quam a pari, quali caedisset
Lex Romaniserat, Festo teste,ct inter
Tribunitias prima, ut si quis sacrum lamynem fidest capitali damnatum supplicio χ
occideret,parricida non esset. Hic parricidae nomen, non utique is,qui parentem occidisset, dicebaturo qui qualemcumque bominem
Id autem Dijse iudicat sex Numae Pompilii Regis bis composita ore bis quis bominem duis scisi morti luit, parricida esto. Quapropter Parricidi j Quaestores appellabantur,qui solebant creari causa rerum capitalium quae rendarum.Caesar cum patriae pater appella retur, eius occisores uti parentis eatriae per
cussores, parricidae sunt appellati, illaque nex parricidium, ilias publicum parricidiu. Erupit deinde rerum Iulio C sari alloquitur ValenMax.. parricidium, qui dum te bominu numero se trabere istum, Deorum filio adie, eerunt. Sic cum Caium Cassium obiurgat. Diuus Bilius sancta proles eius si nobis offert: quem C. Cassius numquam sine ' fatisne publici parricidii nominandus, cum ac Idem l . ii de Marco Bruto M Brutus suarum prius μι ti virtutum qiam patriae parentis parricida cn.
Curiam ipsam in qua 'sar vulneratus ocicubuit, obstrui placuit: Idusque Martias parricidium nominari I ac ne umquam eo die Senatus haberetur. Apud igitur priscos parricidium dieebatur, quoties homo hominem oecidisset,hoc est par parem; eo vi delicet siculo, quo crudelitas erat occidisse bouem,aut gallum gallinaceum. Sed postquam hominum crescente malitia tanti faciebant hominem, quanti brutum, parrici- dij vox ad summae impietatis significationem deflexa est: & parricidij restricto vocabulo ad patris interfectorem , multi vo. lunt parricidam per syncopem dici, qui siparenticida et Parricidium, Parricidindicas, a patre, & csde, ut de Nerone, qui
matre perempta, procurrens nudam contemplatus, nec verbo temperauit flagitiosore. N es, ut cinquit9 mibi est matrem adeo venustam . Artaxerti Periarum Regi expellicibus centum, & quindecim cum essent filij, tres tantum legitimi Ariarates, Ochus, Darius,quem non Persarum more, sed paterna indulgetia adhuc vivens Regesecit, hac noua plerate nouam suscitans ini. pietatem . Ρatrem namq. filius occidere cogitans, Quinquaginta fratribus communi. cato consilio, nullu habuit aduersum. Fra. tres natura discordei in patris nece concordes, scelere colligantur in unum. Ac ubi deficit amor, supplet impietas. Causa par
ricidijὶ parricidio ipso scelestior. In Alpa
siam nouercam Darius ab Artaxeris cucurbitare non datus,adulterium libi noue caenegatum, petit morte compensari parentis. Cuius filius tyranus ille Z Artaxer. ssis natu maior . Spurium fuisse redarguit Ouidius. Exilis natum mater me dicit: π ipsa Nescis nam certe quis pos ferre parentem.
Animal natura ferum, patris reuerentia mansuetum cum in patrem molitur: nega
148쪽
filium, probare volentem ne audias. Parri. i derit. Parrieidis dictis solumodo,qui in Pa- mue cidij vocabulum ad necem fratris, sororis, i trem, vel matre: impij surrexerint; Saguinis aui, aulae, patruelis, matruelis,patrui auun. spectato vinculo naturali, quod aequaliterculi, amitae, dosobrini, c6sobrin uxoris,ui- vigens in patre, ac matre, parentu nomine xlx i, Sponsi, Spola, generi, nurus socer ocri, voluit Deus in Decalogo utruq. appellari. t. i. s VitIici,nouer priuigni,priuignsepatrons, Parricida igitur dices Selimsi, quum regnae fgnificada usurpetust est questio voeabii .ldi cupiditate Balatetem patre suum, Post-Ν xvb Pςnsi delitas paritas equale licet arguat deiqua pater ad Imperium destinauerat filio, licita. Quis tame dieet par esse patre,& no.iveneno sustulit, eapite plectens Hamonem uercam occidereλ patrem, & fratrem neeviIudaeum medicum,qui spe suturae pesionis m, , reὸ & tamen sub eade lege Ρopeia de Parri-imille Asprorum annuae talis erat couetio Jsi dijs includitur homicida patris di fratris. Regi suo potione dederat. Parricida nodi ta'. 'Marcianus ipse I. C.fatetur sola poena legificasAmurath cuius primo facinus occupa Corneliae de Sicari, teneri scilicet capitisito Imperio,quinque fratrsi, cedes fuit. No. pinna, Bo culei,qui unu ex supraci tatis occi-l qua enim patre, &fratre dixeris esse pares i .
De Scelere Parricidij. Cap. VII.
et Ante taminum malitiam una lex, qualis quam omnibus antὸ seculis. a Circumcisionis lex prima, interscripta iura Σ3 Pompeius patriae pamicida legem parrici-3 Peccatum ex probibitione agnoscitur . dy tulit. 4 Amescriptam legem, qua lege viverent d 26 Ante Pompeium duo tantum parricidae I Lex in cordibus bominum exarata. OsdRomanos leguntur . . scidio 6 Lex metroducta,quia iamos mit naturam Σ Lex parricidb cur praeuia Neroni r matri, I Deus cur legem siriptam ante Abra masa 8 Matricidium Neronis quasi ἀReno cadi non daret 8 perent Romani sti Σ es voluisse/5tiquorummere crimina .r29 Agentes, Icosetientesparipaena puniat. 33 Proitu Prudentia scrim. m. silere. 3o Romani iniusti νι is N eronis matricidium o Cur Parricidij non meminerius Mo es non pumirent. Dcurgus I 4. I S. I Romulus. 1 6. I9.22.lῖI Agrippina verba morientis ad carnificem. II mbius Seuerus patris delator, aduoca-i3 a Scorpiones deu rans mater ab eorum Unotus contra paterna crimina. tandem deuoratur, o is qualiδ 33. Scomi a Pater fugiens iram Principis is cliente abs pio eurfilios deuoret 8 d. conditus, a filio proditus. 33 Parentibus v jus admortem obediendum i 3 Finus a Principe ressitatem, is hune. bruta docent. tu patris postulat mortem. 34 Verberanum patrem non Icet repercutere. t 7 Spurium Hiare Persae parricidam. 3 6 Parricida cur pater non parcat di 8 Parricidaslisu non es. 37 Cum parcis, calumniat praesumitur. 39.2o Parricidium omnia complectitur resera. 38 Caesar ipse paternumpetis tribunal, cum a I Vtile aliquando magna praeterires elera causa patriae . Nitur. 22 Parricidarum primus apud Romanas. 4o Non eadem iustitia patri, e iudic. . L. Ossius liset nonsit, cur Aratur Z 4t Patφα non in atrocitate sed etate comis.
23 Parricidὴ lαὰλ manis cur CC .iatuml41 Fub paternam mortem sollicitantes vipe post annos is commisi parricidis Oulgataὸ ω, s vulturi risimilantur. 24 Ploresparricida intro annum latae legis ,I43 Vulturei asacrificio exclusae. IN tyrannide postqua versa sunt regna,ine feceris. Inter homines ille potentior opia fuit legibus, quas & ipsas inter ini-lqui melior. quum vero crimina Dominum I. tia tu Isse Sapientes. Antequa hominii cre- ad iracundia prouocarunt, purgatoque peruisset m*litia,nulla ipsis legimus lege data;lcataclysmsi orbe, Abrahamo data inueni uua orbi loX erat: Quod libi 'ri ub vis,asteriimus lege,quae inter scripta iura intonat pri
149쪽
mas an aeuius raro praeputh circumcisa non pala secete iactis, ut Legislator po stea oers,si, fueris, peribit depopulosuo. Abrahamum an-icultaret verbis. Summa enim prudentia ab te, humano generi latam lege no inuenies. itissimi viri,& rem naturς peritissimi malue iv etsi sub diluuio videas naufragum Orbemirut,velut incredibilia scelera,& vltra auda humanaq: natura ad malum prona, uticiam posita praeterire,quὲm da vindicant, ex s.
Desi paenituisset hominem in terra seeisse. ostendere posse fieri . Tale suit parricidiu, Sic post naufragili euterra esset labi junius, in quod scriptura dirigitur. Multa iudicia,& sermonum eorundem, superbos gigates, Domino iubete, Hebrsis Moyses dedit, & X.
qui Caelum ascedere cogitauerat, linguarsi de Parentum iniuria hoc unu tulit.Qui per fusione dispersit. Si ite lector: Si peccatuleus rit patrem suum, aut matrem morte moria perlegem agnosco: coeupiscentiam nescieba,itur.Qui percusseri ty&qui occiderit,qua pς- ιὰκ . nisilex diseret non concupisces. Perlegem enimina parricida punietvse Haud forsam praeui- xi.
cognitio precati t iam Christus docuerat iidebat Diuina Sapientia interfuturos parri-μπi,' non venissem, , sequutusfuis eis, peccatum,cidas saeuum illum Romana, qui patriς hinnnon baberent.Quomodo de n5 vetitis crimi, stem accusauit patreὸ nome utrique Vibius nibus primi puniuntur hominesὸ Nulla lex Serenus. Reus pater, accusator filius in Se- - ante Abrahamum intonat;&tot diluui,&lnatu adducti sunt. Ab exilio retractus, illudit persionis resonant paenae λ Innocentia militeque, ac squalore obsitus,&tum catenae lex facit nocentem: & omnes ibi innocen. vinctus perorante filio. Preparaturo trates,ubi nullum urget mandatum. adolesces multis muditi, alacri vultu,stru-Vel lege no vulgauit aeterna Sapientia dias Prim Ui in Sar, missos in Galliam cocisin Responde quia uni naturali madato subie- res OAhiudex ide,&tellis dicebat. At cinctum desiderabat homine. Unus domina tra reus nihil infracto animo,obuersus in fi-tur omnibus,&vna instruit cunctos. Non liu, quatere vincula, vocare ultore S Deo , erat opus exarare lege,quae in cordibus ho- ut sibi quide redderent exilium,ubi procul, minusculpta erat.Ad quid iubere Caino,itali more ageret; filium aute quandoq Iup'rum occideri,non motaberis; si etiam antequa plicia sequerentur. Non pluidebat sorsa a Mundi staret compago,versi erat, oecidere AEterna Sapientia filia praetoris Annalis li- hominem,&similia patrare, nephas. G.lctoribus proditurum, que cliens absconde- ii gibus non subijceretur homo, si natura pa-irat in latibulos' Badquendamsuum clientem . ruisset. Spretis, quae in se bona, eaqudam. Juga delarus,cui parvum,ac vile tessum erat inplexus, quae de se mala, coactus est obedire suburbis contemnentatim modis omnibus aiebat mandatis,quae mala quia prohibita sesi pro- intuso: donec ipsius Anus rem suspicatas, perci/sse phanasset ea, quae prohibita, qui mala. Vel foress id tectum duxis, πὰ Triumuris pa- antea Abrahamum non dedit lege;ipsiquesterna bona aedilitateque accepit. Sic Toranius .ii Abrahamo verbo tenus una imposuit Iege, vir praetorius, pater adolescentis alioquin it
ne crimina lege monstraret,& ieelera repli-lperditi,qui tame multu posset apud Anto-catae leges multiplicarent. Multum debeo nium, tunc rerum summa potitum,acentu Moysis hystorie, quς aeternae Sapietis vul-irione dendus, centuriones rogabat, tan gat arcana,et ubi defacit natura,supplet graitisper caede differrent,vsque du Antonium
tia, ut quid voluerit, quid potuerit Deilfilius supplicaret. Ridentes illi, supplicauit visi omnipotctia,haud nos lateat.Inculpabilis inquiunt, sed mortem. Id quum intellexit tame illa historia,voluisset culpari si potuis Senex,iterum breuissimum petijt spatium,
set, statricidiu, aliaque tacedo crimina,qusldonec videret filiam : qua visam iussit adi- nota quia script nisi veritas obstitisset; sedire paternorum bonorum haereditate, ne &quia diuina dictate Sapietia,historiana mo-lillius morte frater ab Antonio impetraret. numcta erigebat Moyses, in testimoniumlPertranseat cu Nerone innumera alia, quae Dei & tu,qui prohibere distulit v j duaeum Deum minime lateret sutura,cur in s- replicata scelera petiere prohibitione,inuo .ilium solummodo percussore n5 occisorem luit potius, quam explanavit,quae homines . paena imponit λ Silentio parricida donatur, XVl
150쪽
quia Moyses parricidium nominare no au-ιPlura saecula visus Romulus recte eiusmo- XXIri iti neque in tota scriptura nominatu repe-ldi tui uriam de sperasse futura sol tum sexcen-ries, parridi dij vocabulo,times factum idio-itis post annis, Roma tale facinus perpetrama polluere. Voluit ut macus notari, quamluit; sed post Hannibalis bellum, Lucius crimen possibile prohibitione m5strare. A. Hollius fertur primus patre occidisse.Fieri P . ritheniensiu Legislator Solon,ex septe Grmitam posse post conditam urbem annis sex 2v ciae Sapietibus unus interrogatus, cur nullulcetis L. Hostius portulosi ingenij homo,& s o. stipplicium costituisset in eum,qui parenteiproruptae audaciae docuit, qui omnium pri-II c. necasset, respondit,se id neminem facturumimus patrem necasse narratur, obstat tame m. s. e. θ - putasse. Sapienter secisse dieitur eum de eotAlexander dum Romanoru primu parri-ὰ - nihil sanxerit, quod antea commissum nonicidam Marcum Malleolum,no L. Hollium. ιμε. erat,no no tam prohibere, quam admonereidesignat. Marcus Malliolus cinquit matre videretur. Charitas, quae est internatos,&linterempta,Romanorum primus parriciab dam- parentes , dirimi nili detestabili scelere natus, insutus culeo, in mare praecipitatus fuit.
comis potest. Solone sequitur Romulus, similiter L. deinde Hostiuspost secundum punicum bel- xvi existimans impollibile esse, ut quis tam di lium, parricidi j Mimulatur, pari supplicio ex-
, - um,& impium scelus committere auderet. cruciatus,nnas dedit.Sed quomodo saluaturm U b culo illo incognitum parricidij nomen, Plutarchus, a quo L. Hostius describitur noluit lege vulgare, ndexterarum nationi Romanoru primus parricida)Vt esset innobarbaries, Romanorum corrumperet poli-icens ciuitas,innocente putauit reu;abscodiltiam. Ρarricidium,ideli parentis excidium primum,ut obicem poneret secundo. Dissi me semper latebit; nec si ius dicetur, qui mulauit una,videsperaret reliqua.Sed cum in patrem intulerit mauum. Spurium, &l& ipsi Romani, quos ut Deos ei tali quado, XVit, vulgo conceptum dicebant Peris Parrici, antiquitas venerata,legii pietate fierent audam; Eaque natura , quae in seipsum, &ldaciores, suppliciu in parricidas singulare
an pati em saeuire pmhibet,unam eademque excogitauerat;vt quos natura ipsa retinere personam cum silio dicit. Patrem verberailin ossicio no potuisset,ij magnitudine penae e. M. filius, non ergo filius: &quem nuptia ru ti- maleficio summouerentur. Diuersitas tem-Kyrix tutus prisumptione iuris,&de iure,quq ad sporum, quibus patratur scelus, & in scelus uertis etiam testibus non concutitii tu insit na vulgatur,reuelat Romanoru politia.
est, filiudicit: fit parricidio Spurius, illique Post Uria eodita sexcentis post anis Ho Vulgum damus pio patre: nemine reperto,ist ij legitur parricidia, quod secundum suit
cuius dignus sit filius.Tacuit Romulus par-lpenes Romanos,nec tamen in primo Mar ricidium, poenam n6 habens,quae metiretur ei Malleoli,neque L. Hostij secundum,lex x xv deli tu. Vna mors et,qui multiplicatis irre-lpromulgatur .sed usque ad tertium Cosulatitur criminibus,solatiueis. Vni ea mors euitum Pompeis Magni differtur, anno Vrbis Plura nequeat expiare delicta;&parricidios78 i .ut cum Giphanio sentit Harprecilius. e.- scelera omnia comisceantur, quς poena po, Ide probat rubrica de Parricidijs, dum in- νυ - terit in eum reperiri, qui mortem obtuleritiseribitur. De Lege Pompeia de Parricidijs.Sic IM .... a parenti, pro quo mori ipsum, si res pollula. in lege prima. Lege Popeia deparricidhica ret, diuina,atque humana cogeret iuraὸNuiuetur. Cent si,&octuaginta annis usque ad quam,vel raro tantu expectes facinus,& sitPope ij tertium consulatu prouisio diltrahi- accidat,dubita,videns. in Parricida cum i itur,ut parricidij deleretur memoria Antea Se coeperunt,facinus illis pena monstrauit. moribus tatu modo prouidedo,ut dictet in Pellimo loco pietas fuit, postqua culeostdo consuetudinem antiquaret. Eadem in k i Vidimu & Euces. Ea enim Lepre comit lper rina fuit, licet ut nouam glorietur Poetuntur, quae saepe vindicantur. Periculosum peius: In sui voluere maiores in culeo vivos , - 'silere ciuitati, quato plures mali sint . parricidas,atque ita in flumen de ijci: quod ci . . cim Mialto minus audebant liberi nefas ultimus& hodie seruatur,&oacu eo limia, canis,' admittere, quandiu sine lege erimen fuit . gallus insutitur, ut magnitudinc sceleris ex