장음표시 사용
11쪽
Rhetoricae Nouae Hrennator ea existimare:ς re uera sint.ppria: au attinebant:ut ars dissicilior copiis tu uiderae.
Appria mine tatu 1 eode adiectivo regitur:no rem: n6 sub au exercitati Oliena accommodari oporterc. persona statiaraut qualitate.Sed actione potius uel passione colligie uerbi significat. No. n.spe ijst' .Et hic rursus a psona sua beniuolsi facit herentu ossi si fusi sine arrogatia beniuo laudans.Dicit.ia,se utilia iiii 2 necessaria eoquisiitisse:*h no spe lucri:aut cupiditate gloriae surrexerit ad lentia scribendu:sed ut amico obsequeret honesta peteti. σuaest' lucri:i honestu ut luctu significat qstus.Vn Meretricius di qstus. Gloria inani. Lqua ex rebus qcimus minus hones bis.Na uera gloria ex honestata Gloriae nascensisrenda est:p.qua adipisceda romani ueteres semo laboratat p qua et mori no recusarunt.qua sic diffinis diffinit Cicero.Gloria est frequens fama tu laude queadmodii caeteri .s.fecerunt. Na & Aristoteles iso
tio eratis i hetoris: ut Cicero ait:Gloria comotus cuius scolam freque tari uidebat rcu sua no admodu frequetaretur:p meridianis horis rhetorica docere incepit Noto illo ex philocteta uersu frequet et usus cia OX Oi vεασ cito irai κcit leto κρατῖεαHλεγε iri hoc est turpe est Aristo.tacere:& Isocrate pati dicere. lndustria n .labore nostro de diligetia. m qua industria couertitur. Quae est honestus labor: in re honesta susceptus. More gera: obsequar.obedii.utimur de integra.dictione morigeror. Unde moriger:& moriger' obseques de obedies.Nunc ne nimiu longa. Praefatione concludit. ne si ea nimis toga utaturaimitari eos uideatur:qnos supernua quaesuisse accusat. Assiduitate cotinua quada dicessi cosuetudine: cuius magna uis est: ut ipse ait Cicero.ouldius quoin invit nihil assuetudine maius optimus diccssi magister usus
est.sine quo paru discenti artis colarent scepta. Hanc Gne Deptionis:hac doctrina ae haec artis rhetorice documenta. Ars Deptio dici ideo iure: edt qiu i sceptis reguli is consistit. Accdmodari .adaptari.
adiungi. d exercitatione:sne qua nulla i arte:quaecuo sit:excellere possumus Oratoris ossili est. De Gallis arte rhetorica scepturus:prius Oratoris diffinit ostiis.in qua diffinitione quis finis rhetorice sit simul osteris offiti dii.n6. n.inni recte di Tniri pol sine admixtione finis: nem finis sine cdmixtione officii:quare ut facilius cognosci res possiciquod sit rnetorices genus.q spes:quae materia quae artis partes integrales: qd instimet quod partes instri. quod opus rhetorices:quis effector: qu eius officium:quis finis si diccdum vi. Hi s. expositis melius quae de Oratoris tradit officio intelligentur. Genus rhetorices saculitas est:quae omnium amu quoui estrui eu dicimus dialectice facultas est discernendi veru a salso' Rhetorica benedicendi: Graniatica recte loquedi: Geometria metiendi:in iis Oibus genus est facultas.Species tres sunt. Demonstratiua.Deliberativa. Iudicialisequae occausam genera dicuntur.sed de his multa inserius.Materia eluilis quesstio est. Sicuti eicero uult hoc loco.& in ueteri rhetorica ubi ait. Civilem quadam ronem esse quae multis Ac magnis ex rebus csistat:& eius quada magna stampla ptem esse artificiosam eloquetia:qua rhetorica uocant.Idem Cicero in libris de oratore omnibus de rebus dicedu:oratori arbitrat .Quitili. an 'qumi res Des materia iudicauit rhetorices esse:quaecunqi subiectae fuerint:& ad dicedum ypositae. Et re vera circa oe orator subiectu uersatur.de quo phabiliter dici possit.Integrales rhetorices partes An p sunt. Inuetio Dispostio Elocutio Memoria sa nunciatio.Instrumetu ipsa eii oratio cuius hae sunt partes exordiu nar' ratio diuisio cdfirmatio confutatio concluso.Opus rhetoriee est docere de monere.qd ex his de sex istrumenti partibus subministraretur effector ipse est orator: cuius ostili est dicere apposite ad persuasionem. fi. nis est tamen in ipso:tum i altero. In ipso quide benedixisse idest dixisse apposite ad persuasione:in altero uero persuasisse.Nem .n.si qua impediant:oratorem quo minus persit adeat:finem suum non esse consecutum dicetis modo situm in ipso est officium impleuerit:& persuadere nixus sit.
CANTO.Eloquentia uero si e lapictia nimiu obesse plaeruquptiise nunq:Fabius etiam lib. xii .scribit Q si uis illa dicendi malitiam instruxerit nihil sit publicis priuatiso rebus perniciosius eloquetia. intellige tia aute ut Cicero circa fine rhe.docet est o qua aius ea pspicit quae sunt:es .n.una ps prudeliae. Prudelia uero est res: bonant δου malaie scia pies eius memoria intelligetis a uidelia.Memoria est D qua aius repetitilla duae fuerunt. Intelligentia est 6 e. ut diximus. Prouidelia est per qua suturu aliqctur ante si factum mile est. Difinita eerta. Quas ob res: cile facit auditore ondes se necessaria tin copiae dicedi scripturil. s clx Ru TArroeatiae Arrogas si lara st ea q non insunt Δ: maiora ginsunt fingere sibi ui. dissimulator aut e condito ira negare quae sibi isunt aut iminuere solet.Ita intersitae ii .ilii .aeth. Aristotelis Argyroprius. TVe atar
diuidie Rhetoricae in arte Artifice opurus e u discipli, pcipi de issia est indicessi icia Ui ex est a
Quod inanis iactatiae:Superbiae.& insol tiae e.Sic dicendi pertinerc Iumpsimus. Non. n. lpe ἐκ aliis tribuimus quos laudamus.& magni facimus.Ci stus aut oloria commoti uenimus ad scribo
12쪽
scipit Iisse arte.l. aeneulus est Isima laenedicere. ira quod emesξ ab attaeerit. M oro Iure sabi' ll. cribit: Ratione dicendi Rhethorices definitio. uaestus lucri. Gloria:gloria e illustris ac puagata: tacitii.
uel in suos ciues uel in patriam ues in oe genus halum fama merito . Auctor Cic. in Orone P.M.Mare lio Ide uero Ii .ii. rhe.sic ait. Gloria est frequens de aliquo fama in laude. Non. n. γ qitiemis: beniuo id maxime erra heremum auctor se hic ostendit: eum no quaestus no gloriae causa seripserit sed duravituti a eo obseqretur. Industria eura labore missio. More geramus:obsequamur. me ne nimidait At es
gentissimo eonsilio constat ars dicendi,
nendum. Ratio aut est q utimur in faciedo.Seruius auctor in arte.Victorinus uero ita. bule ait: inest animi impulsus ad alis: id agendum:Ratio est gerendopc ordo ex ea uenientium: ut quid quo loco sa-cias ac dicas intestigas. Haeceptionis disciplinatas epta enim de peeptiones idifferenter pro disciplina ponimus. Accommodari adiungi. u.libas nilateri. argivum accomodat ensem. IERAN.Oratoris om. Hie materia tangit rho
Tm oratoris ossicio Ti.ptimus. torices Na si oratoris ossicia e de his rebus posse di
reri ad usum ciuileptinent: omnes ciuiles cotrouerD . - . sas iret heimus oratoris esse.Et constitutio
Ratoris officium eit de ' ne, si tre, sui e5iecturalis legitima. luridicialis. Ubus posse dicere ιὶ res ad usum uilis maestionis partes sunt:quod di in libro de ora ciuilem moribus oc testibus c, dicit ut nulla rhetoricespars esse possit. quae in
stitute sunt allansione audie primu apud romanos legimus rhetore suisseruir tos quo ad cius fieri potuerit. nus distiniviradicendi tus. Quintiuianus quom vivo
- udnstitutionum ratoriarum. talem quem constituost astruit ipleroratore uult emec itelli citra uirtute posscitate uera si malo uiro adlucta fuerit Eloqntia publicis priuatiis reb' pniciosius inhilaritas Adde m malis et cui uera dicti no credi LEt ut aureli' augustinus dicit:oi grauitate samonis maius podus hel uita dieetis. Denio talis sit orator: qte designasse his vetab' uiressi' uideLTu pietate grauerac meritis fi forte uix que e6spexere sile tremis aurib' adstat. Ille regit dictis alastae pectora mulcet. elu sic diffiniexiuctor uictori offici si uniuscuiuis mori a congrues est sm mores ci istituta ciuitatis sed r elanis ut scimus officia diuina sunt.aliud patris aliud filii. aliud diiiraliud serui osti est: ex quo ipsa sume virtuterno nisu des inficio siue obsequio.Vnde omciosus. singulae quom artes sua aerione onm uocat: ut om gramatici.om oratoris. Posse direre facultate dicedi Itie. qm no tuc sola orator di de hetur ea orone .hEcised et en no dicamno ira istitui' si alm inructus Ae arte laenimi patus ut di di ut hiae 2 facultate qii opus sit. Taim res ad usum cluile.politica ondit q i gubernatioe ciuitatis 5ς negotiis civili tias. uero ait morib' de legibus eoaetura sunt ciuile inuit Fnci I ex his oriri cognoscis q moribus de legib' estinenLEt certe ola resp.status moribus ex legib' eostat. Quile at qone materia rIhetorices ee pioni quos hic secus est Q. Iuravi. Mos differta legema mos sine scripto et in cosuetudine positus logo Ue olum essensu approbariurui uenerari sene ctute lex seripta est,eade in eosensu unius de uolutate q-postae mos noni si multorsi. fit sterea uni' dici aut paucorsi Iex eermos no:nis logi tris. Cu assensione auditora quoadesus fieri poterit. Hoc addidit: no sp psuadet orator: psuasio. mi G i ipso: tu in auditore e.duplex igie finis e intritilaeus in ip so ps dedi: extrinsecus in auditore:ut psuaderi uelit.Nec uitia dices oratoris si qsi no p uaserit sed auditori sitsuadere noluerit sicuti medici uiuu no erit:si egrotus s inmans e ci parere no uultisanatus non fuerit: ilia n.in eo extitit:& offisi tua curati di fine sanavi ipleuit. n' quom gubernatoris bfi de uigilan e .rer naue reges: si portu tenere no pot: in quemlenire studet ueto de tepinate alio impellis. non nome bonaroris amittit.qm quoadcius fieri potis ino suo gubernandi di fine portu tenedi iunctus estTari inne si ita orator dixerit: ut persuadere potuerit quavis non psuaserit usi in tua officiu e. fine. Quoad eius male sentisit a uolui eius P ab eo pol more graeeo. M us loquendi est.& pars una:quod in epistola cognoscitur ad apium cum sic ait Oee.si eam quoadesus fieri poterit qua expeditissimam tradetis quo adesus No unificet quatenus: Δ: ut uulgo dicunt inquantum. CANIA .Oratoris ommrator e uir bonus dicessi petitus ut. M. Cato definit auctore sabio Ii.Hl.Virhon' at eosistit natura morib' uita artib':dicedi peritus Osistit artificiosa eloqntiarq esistat pii D enui luetione di 5ne Elocuti sie Memoriarnuciatione 4: fine officii:U est aliadpsuadere. Vim Cicedi l. de oratore scribit. Is orator erit A qcunm res incident q sie dictoe explicata pruderer de coposite β: ornatest memoriter dicet: csi quadam actionis et dirnitate.At uictorinus inat orator est si in causs priuatis
Mosorat tis diffinitio Oratoriae publicis plena de psecta utieelo intia Rhetor estgdout litteras atqi artes tradit eloqntiae. simhista est apud que distendi exercitium discis. Officium est: officium dicitur qsi essinum ab efficiendo quod uni - .cui nsorve:congruit.V e donatus in adelphis ing&hie Victorin'aitGm e qa ex legibus uel ex natura neeesse e nos iplere.De his reb' posis dicer.Odi. 1.de oratore ait:Oratore plenu arii plactsi G m a de othus rebus possit copiose uariem dicere:Fabius et Iiai.scribit ν Vis oratoris russore i a bsidi di hoc suscipe ac polliceri urciat oi de re Mileti sierposita ornate ab eo copioseat dicatur. Vincere. testata . . a iu
13쪽
Rhetorices Noluem Bruto Dicere nprie esse oratos: loqui uero dialecti eos de claris dratorib' Inqt qasunt duae H ei Oratore laudes.Vna subtili tenui sputassi ad docedu.Altera grauiter agedi ad aios auuietiu mouetas. Ad usum ei vileiad ei uiu utilitate: li.eta.rheiarit oratoria facultate ciuilis sciae parte ee. Morib' oc legi s. Vos e isti tutu patrii ptines maxie ad religione cerimoniasin deos antiquos auctore festo. Lex at mra fuma insita in natura:q iubet ea q facienda sunt:rhibetin cotraria.ut Tullius li.i de Iegi insit.&do uero ait altat Psecto ad salute ciuiu Ciuitate* leolumitate uitaui olum Aeta 5e beata coditas ed leges.TAffensione 1.c. sensu.Quoad eius ficti poterit ratu in ea re:Gellius quoui Ii.xiii. in pricipio sic ait. pita fit loco areumetoruin abus usus est quoad eius meminisse potui egressus ibi ex auditione rperam notavi CE RAN.Tria sunt genera caularum. Tin oratorisuiffinitione materia artis 2 fine coplexus est inunc adsit qd ad usum ciuile spectet in quo Oratoris uersaturr
e tribus generibus causa F Ti.u.
strati .Deliberatiuu. Iudi csale. Demostratiuu genrci' d attribui e 1 alicuius certae
officium exponit. Et de spebus tractat rhetori eae:q1 genera caulara uocant.Sunt aut tres.Demonstrativa. Deliberati .ludicialis.In quibus tota facultas rheto. rices est.2 eadem in.Singulis itegra.Na g haru una tenucrit. perfectus orator erit:cu singulae spes oratorem absoluant.Teramenes cognomento Gothurnus deli berativam apphendit: ci: orator dictus est.zeno iv Idicialem tantum adeptus: orator habitus fuit.Georgio Philae lautina uel uituperiit. Deliberatiuu
i pes queadmodum facultatis spes sunttita 1 eausarum positu in cosultatione hisci in se genera sub quo quolibet causa: omnes sue spales si persuasionem dc disuasionem. Iudiciale est: ue indiuiduae comphendunt. Sub iudiciali spatis ea est quod positum in cotrouersia habet accusa
mmis eos Ptinere potest. lndiuidua erit:Maiestati, eo, Mons in petitione cum domuoncknelii:& repetundarum. Verris.Sub deliberativo spales Gae sut oes q uenire i colatratiqnepnt:ut de pace:de bello. In diuiduae ut de pace aut bello Pyrrhi. Eodemo sub demostra ocax oes q i laude cadu uel uitupatione.spales sui ut de laude uiri fortis: idiuiduae: ut de laude Mipiois.Hoc pacto facile cognoscis cur q spes sunt facultatis rhetoricesriit curum dicane ge'. nua. am qipes sunt respectu sibus subsunt tenera et psit esse eoα respecturabus supponunt.Sub est q G de pluribus numero differetibus 2 idiuiduu qd singulare est: ut sub atali ho:& idici duu Daciscus nda demsistratiuu.deliberatiust iudiciale tres pler uocauersit rhetorices:qda glia Rheto 'rices dicere maluersit.oprie illi quos secutus est Ci.genera carii notauerunt.Vt ciuintuemit.luerus qui . duo ini genera esse uellet.deliberatiuur 2 iudiciale. Demostratiuu excludetes: in il laudat ues culpat ni mersuadeat.qa oratoris est osti sed Meepti sunt. qui cu laudamus tacite suadem' ut is apud oes talis' neatur Ge demdstramus.& cotra cu ultupamus dissuademus:Aristotele secuti tribus generib' csileti sue' nant:alia inumerabilia pine gna esse uoluersit. Quintilianu ut tria diitaxat esse opinee G ea succurrit: γ' Oe oratriis om aut in iudicis est:aut extra iudicia. ς de sibus iudieio Fit .Manifestu genus e: q ad iudice n6 ueni ut: aut steritu hfit ips aut futursi. sterita laudamus aut uituramus:de suturis deliberamus: ite ola de Abus dicedu est:aut certa sue necesse est: aut dubia. ceita ut cuiui est alus:laudat: aut culparim du'hiivarii nobis ipsiis ad delectatione sunt libera:& de his deliberat: ptim latae alios edmissa:& de his lite Gledi Lilis ad haec Gnibus tria n6 plura aut pauciora gna esse onditum G acad est de quo dici psit au tc6silii est:aut iudicii:aut desectatiois. CVsilio dcliberat tuu genus costituit :iudicio iudiciale.Delectatione Remostrativa. Q uicad pterea agit aut uenit in iudiciu :aut extra illud est.qd i iudiciu uenit de sterito G cu de eo agis iudiciale genus efficis:qd extra iudiciu est: aut tutum e :aut pias:si suturu dcliberatiuu gen' de eo cosultae esistituit: si piis laudae aut resiliedie: sicui dem6stratiuu genus nasci f.sunt qqruntq rpa.q loca quas planas respiciat:qua materia que fine heant:a abus deni in at otibus rficiscans iudiciale fieri
t uel uituperatione:&ut de I OF dicam iudiciali soru patet:demsistrativo apud romanos olim eapus martius patuit:nuc senatus porticus & tepla
atas hoc est ps qda henestatis desiberativi materia utile tutile: finis ut Aristotcli placet utilitas: ut Cic.holaus. n ois ab aliqua descendit Gne. Titia sunt genera causaru genus tribus modis accipis:p cuiusu, patriariat a perusia nusinus P sangui e 2 cognitisse ues derivatide generis ut a romulo romulida: romani dnta
a tutio suba familia sicuti aut pisi a piat genus depluriu' G deseretibus spe: praedicari in eo O gd esu
14쪽
Liber Primus iit sal de hola &aequo qui diffisint specie predicaturiin qua significationem 5e nos hoe Ioeo aeeipimusna singulis generibus caulam suae subsunt species ut superius diximus. Causaru:ca duob' intelligie mo Causa duraut enim est ex qua alias sequitur euentus:ut pura ex igne in Iignil imissor incendiu:aut res in cotro Duplexuosa posita ei resistantiis loci temporis rei personae implicita quae a graecis orma. Ois nomiatur:haec de infinita questio nucupatur:nam infinita a q descendit in sine aliquo coplexura graecis zsois uocata qaut Geplo pareat:infinita erit qo ait uxor dicera sit: finita an caterina duceta si sti alteri e essit.Recipe.
a litigatoreuron .n.ipse orator causas habet de Abus in foro aut in curia agedu sit: sed recipit.a reo aut ab eo qui laudati uult aliquid:uel de aliqua re consultari. Demostratiuu:hoc laus & uituperatio continere laus est oratio amplificans res bonas quas certae psonae inesse dicimus:uitu ratio est oratio amplificans res malas iquas certe persoriae inesse dicimus a potiore in parte laudativum uocatur de demonstrativum: 'utrum nomen e graeco fluxisse credit :nam ετκω uictylκHEarini κ ψkou ermi appellant.deliberativum iidemo oon soυΛsiri κ dicut πρemes ripi κon hoc est contionale nominauit aristoteles:iudiciale uero Causa Siκaviκor singula gna ab effectu diffinit.ad efficiant ondens: prius ae demonstrativum quod laudat uel d:ffert a uituperatulam deliberatiun suadet aut dissuadet.iudiciale accusat.ues defendit. TAlicuius certae psona: One non sine ea hoc additum nam quod paulo ante diximus ea differt a questione a:questio generalis est eum Uecialis de idiuidua ea fit quae ab oratore recipitur εe tractatur: nam questio philosopho magis couenit q quaerit q mudi forma sit: ata magnitudo solis an aliquid siter uirtute bonum sit ueniunt ut ait quintilianus de questiones in causas:quaeptius tractatae no medioeriter adiuuit: Δ: Cicero in oratione pro milone , disputat liceat ne unqua homine occidere ut probet insidiatorem elodium iure a milone potuisse Meldi.
Consultatione: dilceptati 5e quodam opinionu conflictu hel.n.iniae dictione 5e ei' dies suasio de ciruaso:suasio sid faciendu sit ondit re hortatur: dissuasio cie iaciendo dehortae 5e auocat. Iudiciale iudicia
lis dies lunt aceusatio ae desensio accusatione at in crimen:aut in debitum rapim' aduersariu:defensione crimen aut debitum a nobis repellimus.Petitionem eum accusatione coisixit: defensione eum negatione:
qui .n.negat ab eo te defendit: a serit quando cedis uel surti alias accusatur. accusatorem habetaed ali ad ab aliquo petitur.ut praedium habet petitorem. sed in accusatione se defendit reus i petitione negat de gais si nestat defendere se uidet uno uocabulo defensionis utrun. mire de oportune conelusit. In eontrouer isa:in deleeptati5e de mutua Giradictione uidelicet fecisti.si feci. est* coiecturalis eos o possides iniustemium meti: non possideo iniuste: est autem controuersia eum alius instat esse factum aliquid alius negat. CDe tribus generibus causarum Titu. ii. CANTO.Tria sunt genera causas p s et in rh.ad Alcise ait.tria sunt genera ciuiliu earum deliberativa.demostratiuu. Iudiciale hora at sunt spes septe: suasio: dissuasio:laus:uituperatio: accusatio:defensiodi q6. In sibus Ois uersae opo.r Caru.ca e negociu oibus sitis plibus spectas ad q5ne. Aut ea est negoeiaculus finis est cottouertia sic finit Apolodorus ut scribit sab.li. iii .hermagoras uero: Cam re dicit rem qhabet in se eotrouersia in diuedo possita ea certam psonam interpositione.auctor Cie.li .l.rh.Demonstrarii id. id et laudati uti sab.li .itiaippellat. Personae:psona est ronatus suba η sermo explet ut seribit diome. Laude. laus est exp5 bonoru:q alicui aecidui sonat: uel eoiter uel priuati. coiter ut laus hois priuatimuero ut laus latratis pri lcianus auctor ex hermogene. In cosulatioe: in deliberatione uel q5ne infinita. Ois. n. oro e aut de itinite rei qone sine designatione Psona aut tenora aut de re certis i plonis ae tri locata.in utra' it re acqd in c6trouersia ueniat in eo ri solet aut tacta ne sit aut si est scisi qle si te aut et quo nola uocet aut in nonulli addat rem ne lam esse ur.haec scrici. li. .de oratore. sultare uero est deliberare 2 ali ad petere nisi.n.adsit a c5sili si petat de q cosilia det:n6 e deliberatio siue consultatio.Consul t ictaret gie quil alteraps petit altera dat eonsiliv.ino it duas pres hel isinita qua cosultatione Ae definitani qua e6trouersia notat O .in ptionibus. Et in thopicis ait Φ qonsiduo sunt Oa . Vnu cognitionis altera actionis.Cognitionis sunt hae sim finis est scia.ut si orae natura ne ius pro scin sit an ab aliq qsi conditione holum de pactione Actionis at limoi exempla sunt stit ne sapientis ad rep.aceedere:hate 5e plura de q5ne Cice.in thopleis. TSuasionem ae dissuasionem.Suasio est ad aliquid eligendum aut dicendum agendumue exhortatio.dissuasimi ero nequid eligatur aut dicatur agatur ue dehortatio.lta scribit interpres aristotelis philosophus in rhe.ad alexandrum.In controuersia in questione definita.Accusationem aut petitionem accusatio est iniuriarum delictorumque expositio.Desensio autem est delictorum Ne iniuriarum quae uel in aecusationem uel in suspitionem uenerint dissolutio.Vt legitur apud philosophum in rhetorina Alexandrum. etitio uero est quum aliquid ab reo ipso per actorem petitur. TER AN.Nune qs res ste.oratoris diffiniuit cmΕ:& Aristotele secutus triplice dixit rhetorices materiam esse.Demonstrativam.Deliberativa.Iudiciale.nune quot sint ptes ostedit artis.Et precepto suo usum quod est in ueteri rhetorica:cssiunctim de materia:ac paribus agit:q sine materia G no possunt nisi enim .esitrouersia aut demonstrativam:aut deliberativam aut Iudiciale dicam':q materia sui mentione: Dispo , siclone:Tocutione:mcinoriar unciationerq partes sunt uti n6 possumus.Ois ut Quintilianus ait orandi G his quineti partibus eonstat.omnis.n.Quod idem colligit termo quo uolsitas aliqua enuntiatur: shabet de uecta res inuentionis sunt. uerba elocutionis. Quod si breuis sermo e de una e lusioe finitur .
nihil ultra desiderata sed oratio logior plura extetit. No.n .refert quid 2 quomodo dicamus sed quo loco opus ergo est dispositioe:sed nee olaq res postulat
equas res oratore meoporteat cinui . clicere neelao qa locoIOter 'nisi adiuuare meo
15쪽
Snia Rhetorices miraest Pronunciatioris opus est:quibus quartus 2 aut ostendemus. Oportet igitur in oratoretus assignatur loc .Quida ut Albullus tres talitu in e inuentionem:disposition .elocutionciidem Auctor dicit.Cum etiam de his duabus paulobus praecepta isa tradat: re alii tradiderint augerim CDcquino olscus oratoriis.Ti. uia artificio uel emendari manifestu sit. Quiddam addi
mentio est res ueram: aut ueriss
miliu excogitatio: quae cam μὰ te reddant. Dispostio est ordo & di
derunt sextam partem iudicium inuentioni subne cientes.Vt primo inuenire esset:inde iudicare de iuuentis Quintilianus iudicium primis tribus stibus dicit esse permixtu:nam nee inuenire nec dilponepnee eloqui: quisu poterit nisi diligens iudicium ad hi .
buerit quod etia in ipsam transit actionem. Multi p astributio rem fi demonstret: quid terra alicuius nouitatis cupidi de his partibus diuer quiousque loris sit collocandum. Elocutio est
di probatissim .Quintilian' refellit. ζNue qua, μ' ς in uerborum e sentcntiarum ad in
res lic.materiam ut diximus recipit a litigatore orator: aut a quo uis alio cunui sit: siue iudicialis:siue deliberati ira: sue demostrativa. pies quae laesitur habere in se ipso debet. Oportet: necesse est.Integrales.n.sunt:ut oes habere oratori conueniat.na si aliquaci desuerit efficere opushoc est oratione non poterit. Nee proderit inuenire. nisi inuenta disponas dis ita exornes:memoriae comendes: di conuenienter pronunties. Hascis iudiciale.Demonstrat tuam.Deliberativam. T Tractari convcmat.ta ab actore:s a reo. Inuctio. More suo singulas diffinit.Et tuentione primo quae princeps est omnium partium excogitatio diligens:& inter a collitatio. Rem ueraru aut uerisimiliv.inuentio omnis ad negotii fide. aut ad ueraru reru: aut uerisimiliv. excogitatio:orator quidem in uerisimilibus maxime uersatur.Duo.n.genera sunt argumento . Neeessariu 2probabile.neeessarium
ueris rebus est ebabile in uerismigibusmam non semper uera:sed pleruno ueri illa diecte oratoremo uintilianus ossedit:qui et no incogruu esse dicit eu aliqn a ueritate discedere.dumsi id bono publimitat Et ut uno exerto rudes artis quo pacto in uerisimilibus uersee orator itelliga trois oro uerisimilibus argumetis.eos abit:s in eu a quo dicat hrditatis ea holem di occisu: sieitedat orator. Occidisti homine: in eius hiditate spabas:& magna hereditate re pauper eras.& tum maxie a creditoribus appellabaris: ossederas Orcui' hanes eras.& mutaturu rabulas sciebas. Probabile:credibile ut audietes facile credati CDe quinNebus seu ossiciis oratoriis Titu.iii. CANTO. une quas res.lae tace. liai. de oratore ita scribit. denso quino faciunt quasi membra eloquentia: .inuenire quid dicas: inuenta disponere deinde ornare uerbis. si m rii md dare: tum ad e tremum agere & pnunciare.Et li .i .eiusdem operis ita prius dixerariquumo esset ois oratoris uis ae facultas in qii imp partes distri 'Vt deberet reperire primu quid dictiordeinde inuenta non solum ordinelad et momento quodam ac iudicio dispensare & componere: tum ea denim uestire atm ornare oratione post memoria sepire. ad extremam agere cu dignitate di uenustate. De dispositione di reliqui, late inseri' suo loco tractabitur. Idoneorum uerboru.Uer mea sunt maxime obabilia et sesi sum iami nostri ma
tia:& gratulantes ex ista dicimus.Priscianus autem ex hermogene ait.Sententia est oratio generale omnunelatione habens hortans aliquam rem uel deterrens.1. dehortans uel demonstrans quale sit abnuid tu uero latius demeuideto iserius ubi de dignitate tractae Fab.li.xueri. Sniam esse decretum quodH at , preceptum qu de re. i.de iudicio res quaeri por. Et li. iiii. ad herennium lentur ita Sententia est oratio sumpta de vita.que aut quid sit aut quid esse oporteat in uita breuiter ostendit. hoc pacto dissicile est orima uirtutes reueri qui semper sortuna secunda sit usus . Item liber est is existimandus qui nulli turpi tui vit. Aceommodatio:adiuncti O. emoria de hae Oee.lib.l.de oratore se ait. O uid diram MDuro rerum omnium memoriarquae nisi custos inuentis: cogitatisque uerbis 2 ulnis tabeatur insellia simus omnia etiamsi praeclarissima fuerint in oratore petiturii. CFRAN. Pis pqsitio.In hac diffinistione duplice disponedi rone eisIecmtur:& ea et ab arte ffieis is re eam q ad casum teporis oratoris iudicio accomodas. Artis ordo ille Cut prio exordilum. dtin rae orationis partes ut ordinatae sunt:collocane ille ucro ad easum t oris se accomodarinum
Frasraut aliqua alia sepae peruertit necessitas:ut prius c6sutem': g nanem'.O uod in orone diti, Mi 2αΤΑ- In gestam periat:quattuor ct aduersarii obiiciebant: uπα- duersos habuisset. ut q obiiciAat:uera re credidissent nisi is eata sitissent de apud Uirptim ilione' facit:a stati post exordiu colatar icipit:i ea orone d ad Clido, M
ileth o Meldos p ociata scindi gratia uendi troiani crederenes i
16쪽
o, egit neeessitate exeusas. No.n. adl ca veisse:aut udr potitisse dicit.SI necitate & tepestat I ui spulsos ordo ergo naturalis est: qn singulti suis loci syonue.q n solu i collocatoe pissi olanis Euad' e. Sed i ardu
uetione accomodatio. Moeriae firma atrem ma gl/dio Noatui itra vagina sua haereti. In dira
r . m - - bus ac rebus elocutapoit Cic. idoneis uerbis&lniista uerbos dispolitiois pceptao. Vronusitano v i istaeulis barbarismus sit.ne in pluribus uocis: vult' &gcst' moderatiochi ucustate. solaecismus. peccae.n .circa dictione una barbari sica Haec ola tribricb' asseu poterius: arte:imita plures uero sol Lmdone. uer.qapta sint
- - materiae congruat.Et hoc utu ad singula attinet uer
Elacustio 'rali Udi it ut emenὸate collocata:&figurata. Haruat appellac
ma uocat M ε os καt PiuHoiciS Ii .iiii. epta tradet Ci. Ad tu .accomo.ut siue singula uerba. siue onexa. hoe e latae luetioib' dispositis accomodef. Icoria:ps e qrta a alia naturae tua mun'existimateri te ee artis n uoluerul.Sed certe e: na arte auget q et exterae Ptes ueluti spu quoda cdtinet rut Quinit. Haecoiacoseruatrq discim':& cosi ruata suggerit ac submistrat.Iureus eloqntiae thesaurus G. Inuentiones retinet argumeta uel uerba firmiter pcepta custodit mailis in dicentis: a legetis e. Ai p. Ai uis q pcipit. R erares suma rei 5e uti substatia appliedit .l ad lucra ptinet Verborii. Ad elocutione hoc retere ut q elocutus fuerit memoriae comedes: ut de singula et uerba coserues. Disponis: ut meminetis Ad quom loco Menas
quo efferene. Na ita stis ut audit moueLauati utrnuciatio lacteda sit Deosthe. declarauit:et iterrogatus:qd i toto ope dicedi primu eet rnoctatisii palma dedit. Ites: sp ae rertio iterrNatus pniiciatio rndit- Ide adhuc ulteri' insurus:s qri desitu si fuisset.Ex quo no Ripua sed sola iudicasse ur.coisistere Cic.dicit Muciatione.i uultu i uoce:i gestia.Sed ut O qtitate negocii: mo remissarmo itela uox strui re ti iste tristi: laeta laeto recitem':& cu crie exageram'tiracudo ac turbato uultu asam'. Na ut orat.ait.tristia - .ua. uer. de.ira.pl.mi. Lud.la.D.se.di. ut alio gestu a admotumctat mebros: capitis: manuu:peduleue de sedata orane efferam' alio miace 5e pturbata eocitatiori .LG ucu.Vt materiae cogruat gest' cie uerbis Nase pnuci.alibi diffiniuit.pnuciario e ex reru de uerboru dignitate:uocia de corpis moderato.uel eu uenii state intelligas: ut ab histrioib' differam': si Ne ipsi actoe utunt. sed ei tra ucustate iterdit hoc e coucieti 1 de modestia: eui' i primis ro oratori hnda e.ne si nimi' i actoe sueritano orator habeat. Sed mimus.qd in hortesio uitiu tepestate illa notatu fuit. A uenere q cultus dea e uenustas aducta crauctor Ci.mdaee ola. sumtu oratore hia cotieniat exposuit.ab' modis ea asses possit Ondit.Tres sit dicit ec artis imitatiois.
exercitationis.Quida natura addideriit q qde nccia e.Tu tuentedi re loqndi id meoriae madadi ae pnaeiadi sacilitate. Sed de natura nihil olo loqc Ci.5. n.illis stri.&Dipit q apti natii nihil sint. Sed illis quos adiuuat natura et fi ad hfit uitii meptis artis corriget psit.an quoin illa i primis oratore istitueξ uoles testata duxit. nihil sicepta atra artes ualer nisi adiuuat e natura: re si magis ei cui desuetit igciu.scripta ee ijseribit u q de agrord eultu sterilib' terris p ipiue qui id pterea e plus coierat eloquctiae ars:an natura: st eisita de igenita nobis ad di da comoditas mali est i e. cosumatu orator ernisi ex utram fieri ii posse:qd de Orat. de ear.loqns i arte poe.tradit his vers. lngelo fe.lau. r.an arte q c. Ego igcisi.di .ue.nee ru.Φ po. Di .igail.sic al. po.ope:& res coiu.alcer Ars e meptio: a distinitio c: gne.n 2 dPia costat. Sed n minus aliis artib's rhetoricae c6grueret:nisi p haec uerba:rone diccds.f. ab aliis separeernici medicia cla Astronomia:& geometria artes sent: q dant certa uia de rone.Sed no dicem: si at sunt ide: uia de roma ars olide via dat agedi aliqd 5e rone: cur sic hoc uel illud fieri uelit:assignat:ut ars rhetorica uia dat coponedae oronis cuius sex dicit pricipales pres e : Exordiu de exteras.Deide ronib' cur prio exordiri cdueniat os dita assi ai auditos disponedi sui p exordiu ad re ipsam de si dictiari sumus audienda.sua sit ro singulis sin ptibus artis ueluti iudiciu adhibes: Au aliq sic itersitene:ut altersi alterius uelint ee expone.Imitatio. Truisn oi imitatione specta da sunt:quos imitemur:rbatosin. 5: utiles eligere demus:q qui bona de honesta aerbabiliter dicta imitari couenit:situ: ne si p oia alicuius hereamus uestigiis:iam non imitatores:sed sures appellamur.risum* merito legentibus uel audientibus moveamus. Et sp. sed eoru candidissimu qui in de maxime expostum ut Liuiu magi su Salustium: qui maior hystoriae auctor est. xercitatio' haci: oia piicit dicendi 5e rent olum magistrardent in ars certum efficit oratorem. Imitatio raptu. Exercitatio pmpisi. CANT: Iibositio s. i.ordis: ordo.n. maxie Ilime Meoriae affert:* lati' explicabimus inserius suo loco. Pronuciatio:actio ir in dicedo una dsiae.de si plenius suo loco he T eis uultus gestus: affectrais laguescat nece e nisi uoce uultu tot'rpe hixus corpis tardescat: ut fab.isili. xi .dnae at i rnuei. maxie uul s.decor quom a gestu ara a motu.ucit. Modera. temperatia. TCd uenu.cum decoro dignitate gra de Pronuneratio
17쪽
Rhetorices No e Imaetionis stes Narrasti
Diuisio CDe.yis partia usinumconli titu. iiii:
nep.abuenep. n. inasdr. Nao.lia. OLtradit pulchritudis duo illa quae tallo ucumis sit iaItem dignitas.Venustatem muliebrem ducere debemus inquit: Dignitate uirilem. Praeceptio:disciplina. Cudiligenci oratione exactissimo enim iudicio circa imitatione examinada sunt omnia primum quos imitemur nam sunt plurim qui similitudine pessimi cuius να corruptissimi concupierint.Tu in ipsis quos elegerimus quid lit quod nobisiefficiendum coparemus: nam in magnis auctoribus icidunt aliqua uitiosa:&a doctis inter spsos etiam mutuo repraehensa: Ergo primu m est:qd imitaturus est quiso intelligat 2 quare bonum sit sciat. Tum in suscipiendo onere consulat uires suas: nam quaedam sum in imitabilia:quibus aut firmitas naturae non sufficit aut diuersitas repugnat: id fabius scribit lib.x. TFRAN. Q uoniam demostratu est. Docuit quoratoris officiu 2 simul q materia. as finis esset rhetorices rq materie species:q etia genera causam uocante quae habere oratore coveniat ondit.& ea Ab' adipisci modis possumus .aperuit: colore nunc uti es transitio dr. 'Nam quae dixit breuiter re cit.&q dieturus sit rponit:ut Virgil. Hactenus arvoru cultus 2sydera eaeli:Nune te bache cana. Quascas. Tres ut suerunt demstrativa deliberativa de iudicialis. Quas res. Inuctione de partes reliquas.
mque queadmodii. Quo pacto fieri instrumenturos simune se dicturu pollices. Oratoris officia. Inuetio re exterae ries iis Oratoris officia id appel
lat: quonia ad ipsum prinet oratore.non. .extrin
sec' eas accipit sed a seipso habet: Δ: si oratoris of potest nisi dicenda inueniat: dispot: eloquae meoria: comtare:& detru pnunciet: manifestu est quinque illas partes: q esse in eo debent:ei' ossicia: hoe est actiones essema cu inuenit:officio utie inuenie. di: eum disponit disponendi: elogiur eloquedi: ergo oratoris offisi diffiniens: uniuersale quo ola qad G ptinent eopraehendit: intellexit officiumve rartes officii intelligit q particularia sunt officia.
quas causas oratorcin recipere
oporteat:quasquc res habere coue at munc quemadmodum adoratioeni possint oratoris ossicia accommodari dicendum uidetur. Inuciatio in sex partes orationis consumitur in exordium: narrationcm:diuisionem: confirmationem co
ficiu est posse dicere de rebus q ad usum eiu ilὁ rutationem:& coclusionem. Exordium est primoribus ae legibus constitute sunt: quod sacer n6 cipium orationis: per quod animus auditoris: ' aut iudici constituitur: uel apparatur ad audiedunt. Narracio est rerum gestarum aut perin
de ut gestarum expositio. Diuisio e per quam aperimus quid conueniat: Hest disconueniat ec quid in controuersia sit: dc per quam cxpo nimus:quibus de rebus sumus dictites. Con
Enuentio: De primo ficipit Oratoris offici Q qa est nostrorum argumentorum expoinuetio est:quomodo ad oratione accomodat; lex - . - e . o
aute orationis stes sunt quas oratore iuenire opor uno cum alleveratione. ontutatio cit contraret cuius operis Q est docerermovere. delectat: tun Horum locorum dissolutio.Conclusio est artici te docet:p narratsine uero Ulicite.Delectatio oi una cum oratoris OHi S : quo res cognitu tacibus plibus orationis euius termin'esiclusioe: sire lior csset. producti sumus: ut de orationis partis inuctionis tradit:qbus i iudiciali quoium disti nem accolaunociarerum. de exordio primi limu est: deinde abus in demsistrativo:&dlibera cendii uidet .causa posita:quΩ5modius exordiales agunt causae:qua: in de eo scipiunt studiosis eloquelle cognoscere opere Dium est: pp Ciceronis orationes:quaue plurima: q habent in iudiciali sunt genere postae: iuri quoui ciuili operam daturi:non nihil hae se liniari pie intellitet: cum agere cuiuspia in iudicio causam continget. Cosumit:Non diuiditur:sed potius uniuersa constituit:& quasi psicitur:qssi in his sex ptibus Ois uersatur: ut exordiu inueniat narrationemrct reliquas pres ergo columituridiffundit ae tota cistetur. Exordiu: Pars prima est partiuoronis q iure optimo esse sex uidentur:exordio.n. ad audiendu Psona apparae. Narratione docetur rem gesta.Diuisone sd ad nostram causam trahamus cognoscit uel quot de rebus dicturi sumus: differt.n.inter narratione 5: diuisione: q, narratio rem aperit ut ri gesta e: Diuisio cotrouersia costituit:qua iure esiis matio seatur: qua idrbamus qd per diuisione intenderamus:frustra .n.diuisu esset: Et mi a pria argumera edstrinare satis n5 est nisi aduersarii destruas: cessaria colatatio est:ue uero a iudieaturus est. multate dicete audieritvneminisse possit:Coclusione opus est: Φ ueluti capita totius eoilitat di repetat oponis: multi in stratior fecerut ptes.Exordiu narratione. Fnc di epilogu: qnm uoluitee ciuintilianus phemia narratione statione refutatione potatione. Diuisione xbationi subiecit. ada rpositione 5: excessum addiderut:sed opositio statim succedit. excessus uel egressio ps eh no sit: siue extra eam: siue i ea e ornamst
18쪽
exordiu militudo.Loeus est, extra ses uocarens: Arist. sutatione obationi subleest: qan uintiliantis n5 rbat infirmatio. n. cdiutuli colatatio destruit: si diuersi sunt actus:diuersa sui de quae agunt nec satis est tua phare nisi aliena ct coua te sunt infringas sicut nee iperatori satis est Obsidere di oppugnare eluitatem et nisi oppugnado capi cinee satis uidetur esse ferre arma:quibus te pleRM:opus est di illa ferre qui bii s aduersarium Dedere uolente laedas. Exordium est prurcipium orationis.Exordiu diffinit: cu aliis diuidens rebus: cum ait per qd animus auditoris uel iudicis constitute uel Apparatu audiendu*riaci piu mi genus e: riuum species:quoniam omne exordiu principia sed non conuertis:nam aliaru quoui rein principiu e n6 orationis tandrab exordior derivari exordia certu est:ordiri aut de exordiri incipere est a textoribus tractu uerbursili iustordior arma abus caelo se gloria tollit enaeadd. f Anim' auditoris:Na in laudam':uituperamus de iniam dicimus:ad senatu uel popula Oratione habemus:ca accusamus uel defendimus ad iudice tom uel iudieis subdit. Costituit uel appae ad audienda: Nulla alia eam exordio utimur nisi ut eos ad audi eda disponamus apud quos dicturi sumus idisponimus di in eoclusione:sed ad iudieada no ad audiedum quos in exordio degustamus. affectus eoide in eoelusii Oe totos.effundim':ada utruo uolunt tara exordiu pia de qd ininuatio di ut per aperta constituamus p insinuatione apparemus. aperto exordio aperte benivolos dociles de attentos reddimus auditor .lninuatione clam Δ: p dissimulatione quanda ad eam descendimus. Narratio est rem gestaru :Naturale est:ut praeparato p exordiu iudice aut auditore res de qua dinunciatur' est iudices:lure igie narratio exordia sestur:huius multi plura seeerut gnarut Narrasno sola sit ne&ii de quo apud iudice agie expositio: sed Psonae ut.M.a lius lini limo loeo piceus magis soloquax a neudus eatu abus hystorici utune:ca exponat:un bellu:pestiletia . sanies seditio:de Lucanus ciuilis belli inter Caesare ae rapessi gesti .Libro prima Pharsaliae causam cImemoratrTpis: ut uere nouo gelid' eanis ea m5tib' humor liquis:& zephiro putris se gleba resolvit. oci: ut e loe' hemotae ruptarqd undita clausit:silua: uocant tepe:Cicero reta gestara dicit eE expositione: hoe e steriti epis:na in iudiciali tenere qa de jterito ire est oprie narramus.Est in ut ait Quintilianus et filentium rerum narra tio: suturarum qiL dari solis uaticinantibus sit:sed cu in demitrativo uel deliberativo genere narrae id uota altera piuis tris est:altera suturi:no propria sed quasi incidens:narratio erut si alicuius an acti , ulta Iaudes aut praeterita mala quae pnegligentiam acciderunt comemoresina demosthenes saeti frequetistimeta: eerte iudicialis generis Ppria narratio est. Aut Pinde sit gestata .rixe diffinitio narrati5is Oiad ad ea aperienda pliaet:eolligit: alui icludit.Si qm no im e narrant q gesta sunt sed ea Et q geri potuetat: io addidi traut pinde ut gestarsi ex li Ma.Liuius libro ab urbe coatra nono metione Alexacti facies
quas in orietet sub egeet aut uerisimilia inuetio est 2 narratio q inuetione pficie nH ini ueras: sed et uerisimiles res estinebitroinde at ae fi uel alip si ὁut post lassastitataea signifieatio eius sit ira: Suetonius i uita domiciani: nulla cam re perinde motus il inso Nehite ionis mathematteiraccipie 2 D equae:sed in nulla superius dicta sequie earticula.Plinius iunior latii rufi elarissimi uiri perinde Dolicissimi: sumier multa siue ualde.Suetonius i uita galbae: aduerus eius n6 serinde eratus suit. Diuisio est.Nune diuisione diffinit:quae ut ipse i ueteri tradit rhetorica reocte habita i ea illustre:& perspicua tota efficit oratione: sed partione illic no diuisione appellatrdifferre at
Partitio inter partione ae diuisionem .Quintilianus Δ: Ulctarinus auctores sunt.Na partitio est totius cis p ptes nil tutio diuisio retsi est sub puctone tacetium.Illa teneralis est:haae speetalis genus in species diuidie: exempli gratia animal est genus 'a diuidie tu rationale ae in rationale: mortale 2 i mortale: ex his diuerse sunt speetes.Mortalis species est nomo: Leo:equus:itionabis bruta ola partitio igitur ut genus in ptes scindis:utsp aliqd totum sicut domus: q in te dipatie
-- -- is ut genus in Ptes scindis:utui aliqd totum sicut domus: d in tectu pariete, I rundamenta diuidi euectum uero in tegulas:tigna: pies in lapides ae calce talis p est diuiso: de ut apertius intellitas si de tenere alicuius:& uirtute dicturum me polliceor:particio esticu genus deinde in mat si & paterna: dividoruirtute uero in prudentia:iustlela: sor serritudinem:teperantiam scindo: ut sinstula, in eo ostendi esse que laudo: fuisto est:cuius pies:due sunt quaru utram ad aperienda eausam:& editi tuedam ptinet e5trouersiariana ps est:q qa ca ad tersariis nobis conueniat et 2 quid in cotrouersia relinquae alerit.ex quo eertu aliqd destinae auditoririn quo irabere occupatu animu debeat. altera est.in qua retii eam de gbus erimus dicturi breuiter expositio ponic distributa: ex qua efficie ut certas res aio teneat auditoraqbus dictis peroratu fore intelligat exemplayrime partis est: accusatur Orestes et, eli tenestra matre ei derit.q partitur: se dieit: interfecta esse matre a filio conuenit mihi cu aduersario:sed en orestes iurea se sam defendat:*ii illa parte sua occiderat:& no licuisse filio matre indemia necareraduersarius diis eat:hoe noe5uenit:relinquitu in trouersias iure ne an iniuria facta sit: seeundae partis excpissest: casneula q dicturi sumus breuiter ondimus: qa in Gone P popeio cicero facit dicens primu mihi uidetur de emere ballirdeinde maenitudine .lsi de imperatore deligendoresse dicendil:de in oratione p.p.Sestio. sed quoniam sinetulis criminibus exteri responderunt:dicam ego de omni statu. p.sestii de genere uitio rde naturaide moribus:de incredibili amore in bonos: de studio conseruandae salutis communisu otii: partitur sie apud Terentium.senex.in andria que eognoscere liberium uelitaeo pacto tinati uitam x conasilium meum eo Osees.& quid facere in hac re te uelim deinde quemadmodum lin' partitione exposuit. ita narrauitaenimi eratione interda utimur. quae per nomina numeralia fit.cu duo uel tria nos dicturos esse
19쪽
Causa dicim'gd coueniat. qd sit i quo e missus. Tauibus de reb' hoe sit facim' de res isias exponetes de enumeratione utentes diffinitio narrationis ab eo quid sit diuisio non ab eo quod saciat colligit rcofirmatio. Hie ab eo quid sit cofirmatio diffinitur: alibi ab eo quid faciat diffinitio eius colligit .his uerbis:coiifirmatio est P qua argumentando nostre causae fide clauctoritatem de firmamentum adiugit oratio. Q uitillanus probationem appellat re maxime necessaria dicit esse. nam ex quinui aliis iudicialis materiae pii bus qcuui alia potest aliquata caula inecessaria non esse.lis uero nulla est. cui rbatione opus non st. quae diuisione statim in Orone cosequit.quod in ea dictu est.confirmans de pbans Cicero in oratione pro Milone cum sic diuisisset n uid agitur aliud. in iudiciu uenit nisi uter utri insulas secerit. rfecto nihil:nisi si hic illi ut ne si impue si ille huic.tu nos scelere solueinur.statim subruxit quo nam igit pam probari potest. insidias Miloni fecisse cladiu:de stare incipit sactas a clodio isdias.satis c quide iquitas in illa tam audaci, ta nesaria bellua dicere magnam ei causam:magna spem:in milonis morte ppositam: magnas utilitates suisse. Nostroru argumeto .Probationu nostratu.argumentu ro est rei dubie iaciens fidem 5e ut apertius distinit a uintilianus ratio probatione praestans:qua colligitur aliud p aliud di quae quoddubiu est. per id quod dubiu non est confirmat sed note argumeti omnia quae graeel ENMυ αελαστα επε ssia1ατα
καi mr . Et fε is uocant comprehendimus:habet de alias significationes nam&comediarii argumcta sunt de quibus dicemus inferius.& argumenta dicuntur ut orationum Ciceronis:qύ alconii pediani auctoritate probatur qui Ciceronis interpraetans orationes ita in pricipiis dicit.hoc est huius orationis argu mentum ponitur pro omni materia ad scribedum destinata Cicero in epistola ad Curione quonia mihi. nultu scribedi argumetu relictu est ad opifices quoui haec significatio transiuit nam Virgi. ait Argumentum ingens.' uulgo argumentosum opus dici solet auctor Quintilianus. TCum an eueratione: Cum instatia quadam:& uocis:uultusui actioneriit nobis dicetibus auditorii animi cocitctur: uel ut 6 argumetemur:& argumetando fidem orationi uestrae faciamu tquod erit si firmae ualide de necessariae pene uest . erunt araumetationes.Asseuerare uero est firmiter aliqd comprobare. TCofutatio: Hanc refiat λtionem. . Quintilianus appellat Cicero alibi repraehensionem. Quam etiam ab eo cid agit sic describit: Reflacitotest per a argumentando aduersariorum confirmatio diluitur:aut infirmatur:aut alleviatur: ex hisde uero locis argumentorum sumitur ex quibus confirmatio: hoc est ex attributis personae:& attributis nenociore materia argumentora cois est in confirmationi a refutationi:necessaria: ut diximus:in oratione est:cum non satis sit: sausae uestrae prosint confirmare: nisi & quae aduersarioru causae utilia sunt:dissoluamus atq; refellamus. sutare aut est contraria dissoluere. Locorum: Argumet rumrdiffert tamen locus ab argumento.nam locus est argu menti sedes a quo argumentum sumitur x ros graece uocatur.Vn Aristotelis Ciceronis Boetii libri in abus de locis agitur topici appellant ut differentiam percipias: psonae attributa haru sunt.Nomen:natura uictus: sortuna:habitunaffectio:studia: filia:facta: casus: opones si quepiam furti accusauero:& io perpetratum ab eo scaelus credi uoluero:m alias surari consueuerit a saetis quest unum ex personae attributis: argumentum erit: ipsa uero lacta secis argumenti huius dicet a quibus a me ad spositam trahitur cr:minatione. Conclusio: Haec ut Cicero alibi describit rexitus est totius orationis: qua aliqui cumulum uocant.Q uintilianus perorationem appellat.& recte quide nam inter perorationem 5: conclusione multu interest. quois peroratio est e luso.sed non contra poratio 'st totius causae finis concluso: et partis ut argumcti:1 argumentationis illius q quinquepartita esse potade qua infe rius Dipietur: ex genere de differentia haec diffinitio colligitia reterminus genus est:disserentia artificiosus re orationis. Artificiosum aute spterea uocauit:qm sine magna arte finis orationi imponi non potest oia breuissime repetenda suntrita tn:ut non iterata oratio sed renouata uideatur totos Derea in conclusione effundimus affectust quos in exordio degustauimus:&uel per enumeratione sit q animos minieci fidosacit: uel coaceruans:& colligens: uel repetens quae dicta sunt er indignatione & conquestionem quo' quae tanta animos moueat:sed exitu di uersorinclinatio cotra aduersari ureonq aestio erga nos. Nuc qni Et hic transitione utie q dicta sunt breuiter collisens:& dicenda propones. Oratoris officiis:recte omela dixit sne abus eE orator no potest:plura aute sunt: primsi posse dicere de his rebus die.deinde inuctio ac reliquae partes.auores cognitu facilior esset:Si ab ipsis iiicipemus quasi leuitabiliis re nihil omnino relinqueremus. Ad inuentionis Gne:Quae singulis partibus inestrueluti in corpore sanguis .iunc Omnexorationis partes ad inuentione accomodantur:eum singulae partes ad inuenta collocantur. De exordio a primum omnium esse debet ut merito de eo prius dari praeeepta conueniat. Sed qmeum qui dicturusen:qualis causa sit eognoscere oportet:quo exordium accomodare ad eam possit: prius causa e qualitates quot sint:exponit non enim satis est docere quod fieri debeat. nisi Ae quomo fiat ostendas.T causa posta: Proposita cie oblata a litigatore uel cliente: aut a quo uis alio Causa autem circunstantiis implicita contruuerna est in iudicio ac dii ceptatione posita.tres autem eausae sunt iudicialis r demonstrativa:deliberati .
Genus causaerquale sit:Genus cum sit: sub quo multae species:& pro origine accipias hic ν qualitate sumitur:sicut eum dicimus huius generis uestris. qualis ea si intuendu est.honesta an turpis dubia uel humilis ut pro causae qualitate exordiri possimus:ex uisceribus enim esse exordium sumendu est:unde fuerunt qui dicerent uocatum exordium quod ex re ortu sit. N: quida quos .a uintilianus n6 Dbat nouissime seri' bendd phemia putauerunt. debet quidE prius materia Ois dilauti: sed ab iis q prima sunt incipie dii est:na nee pincere quisn nem fingere a pedibus coepit nee ars ulla eonsumatur ibi:unde ordiendum cst.
20쪽
ei Liber Primus Itionibus sedi arratio est rerum explicatio de quaeda quasi sedes: s .fundametum e5stituendaefides Troide Pimide
viridest uesuti n6.n.rantu illa narratur quae gesta sunt:sed etiam illa quae no gesta sunt aut geri potuer . Suid in eoutrouersia sit:omne quod in controuersia uenit id aut sit aut ne sit aut Adsit aut qle M quaeritur ut Cice.traditiin partitionibus.superius aut diximus controuersiam esse questionis parte definitam. WActuri dicturi.'Areumento est argumentum ratio Pbatione praestas qua colligitur aliud p aliud diquod est dubium per id quod dubium non est confirmat labius id li.v. Cice.ite in topicis sic argumetum ratio est q rei dubiae saeiat fidem. Et in partitionibus ita Argumentu e stabile inuentum ad facieda fidem.Cum asseveratione Asseuerare est inter ipsa argumenta probatione', admiscere uti motum* ani mi Contrariorum locorum dicuntur loci ex quibus argumeta eruuturi ciuibus ite omnia ad omne orationem inuenta dicuntur. Vt Cice.Ii .ii. de oratore scribit idem quom ad Brutum de priecto oratore los eos quasi argumentorum notas appellat Unde Omnis in utran parte trahitur oratio Et in Topicis inato quum puestigare Argumentum aliquod uolumus locos nosse debemus.sie mi appellatae ab aristotelec inr ρα i sedes e quibus argumenta promuntur.Itam licet diffinire ait locum esse argumenti sedem. TER AN.Genera causarum. ouis alibi fecit Cirmori inarii et reti seris D in cero honestum: admirabile:humile:aneeps:obseura
CDe quattuor generib in/m ι ibi idem plurimo, quoin fecisse. Quintilian dici τ
idem ali esse quibus recte uideatur turpe addit cir&Enera caularu lunt quattuor- admirabili sublici quattuor hici honestum: turpe:dubiu:αhM Cie.genera facit honestu: turpe: dubi humile.sed mis cauta, putatur cum ait.iia dcrendimus rursus etenera esse dicat:qua tamen peracutα uir eruquod ab omnibus dAcndenda ditissimus uictorinus dissoluit animaduertere insthus oppugnari debere uidet:ur pro uiro substantiae acciderit una qualitas: potia alia accideis contra parrhidam. Ne tanus causae in re sed quae no sit in eode genere:in quo prima quali
defenditur turpis.Dubium genua est: cum lia sit ei qualitas una mebrana Δ: cartha si in ei de subbet in seram honestatis dc turpitudinis parte. stantiae idest solio alla qualitas aceidere.quae nct sit
tur. Cum lim ita snt conueniet exordiorum dratur quare si ei rea prima qualitate numerus diffiratiotiem ad omne nus causae accomodari. nitionis uarietur ulciuestr Sin autem in Edem sub stantiataeitca alias:qualitates numerus diffinitionis uarieturinon est ulcium Vt hic ait timum causa/rum genera tria sunt eausa hic substantia est accidit ei una qualitastut demonstratiuu genus.deliberativsset iudiciale deinde ait genera caularum quattuor sunt licet eadem sit substantia:alla tame ei qualitas accidit. In iudiciali enim sine alio genere causae:inuenitur 5e honestumaeausae genus:& turpe:2 dubium: β: humile ergo dupli et hoc modo possumus intelligere:aut in substantiae multae sepae occidunt qualitates:aut . multae qualitates substantiales sunt. i.meis qualitatibus possunt aliae accidere dualitates ut hic substantia est causa. accidit causae ut si iudicialis ita Φ iudicialis qualitas est:rursus haec ipla ea substantialis est:na ei acciquaestio nota dit ut habeat in se aut honestu causae genus:aut turpe aut dubiumraut humile.Item in desiberativo genere causae: Nemostrativo potest hoc ipsum euenire quare nullus hie error est generis eausarum circa disti nitione numeri siquide substatiae nunc plures accidant oelitates:ut supra dicimus nunc multae sint quali rates substantiales. i. abus pnt aliae aecidere qualitates. onestum causae tenus:singula genera diffinit. cum Ois diffinitio nune ex euetumue ex rebus ipsis ligae has diffiniti5estionesti:turpi sedubii:huilis cicero ex utrom colligere uidet: honestu aute auia, Du graece dicie. Defenden uAno ab re inquit uidetur. ld seruare orator semo debetrui quae dicit eu holum opinioe cohereat: na et si honesta defenderete de ab opinione holum discreparet g s honesta no uiderene minime pluaderet:saepe aute honestis uel notionestis rumorum opinionibus: timur ga rumori faeile credi e pumit affi rumor uis ad iudice.Orator Causae
genus i iprobosrii hoste patria personae auiPan pro utro torti. Lugatria Iorriter puentyranum delabderit:aut P uiro bono cotra parricida dieraravi P parente.fratre Ppinquo.ues amico parricida aut ut pristianus auctor est a par paris.r.addito aeuphoniae ea derivati up :aut a patre patris.t.in. r. conuerscruel a parenticida per si opam .Plautus integrum protulit dicie 5e matricida di fratricida de patricida sed patricida: ut Popeius alcinon utim is qui parente oecidisset dicebas sed quaiccuni hominem ιd autem fuisse indieat lex numae Pompilii his composita urebis: si quis holem liberum morti sciens dede tit parricida inpe genus:Hoc contraria honesto est. i quo simul res spectatur de persona in sus