장음표시 사용
41쪽
stati subsequi enarratous lactum non neot sed alio instat note debere appellari .duas in iudicus existimat aulnis narrations s species esse alteram ipsius causae:altera rerum ad ea ptinenti ur illud fierea qritur an semp roemio subiicienda narratio sitaqagopinane rone dicunfma Darato per exordiri auditore: probatio nisi ci prius cognita adhiberi no pol est* antea noticia reru iudex inflaucdus. sed huc ordine causa: eoditio mutat iterdum: 1 Cieeis milone:& p Murena no prius narrauit si oblecta diluit et qd nisi fecisset nihil ei narrare esuisset: exordio ieis laceedere debet narratio. nisi alia obiicias:F diluere necesse sit. ἴ' Cu exponimus regem tota in hae descriptione q ad re apienda Ptinet colligunt. atui eo ludunt.Cu.n.re gesta dici t exponi genus inuit qa est expositio: cu uero dicit dx unuquod* trahimus ad utilitate nram:dria est. na historici narrant ode re gesta sed ad utilitate sua singula no trahunt n6.n. spes illis aliq uincendi est:sed ini docendi de delectanus.qili uerq uel egressoria uilsabulosa narratio uicendi ca fieri tr id ad eas eas de ab ludicisi sutura e ptinere subiungit narrati de iram ciuiliu eam historica st fabulosam uel egressoria excludit ciuilis igit ues negotialis narratio appellae qn res narrae de q iudiciu latuta est. TAd nram utilitate ea uineedi stoe dicit qm insereda est exponi. qa est Quin .pcipit defensio Δ: lG-cu res postulat: qsunt ueluti semina qda ptationu:s seruasse in Orone P ligatio uξ Ciaeu ait. uintus ligarius. legatus G.e.esistio jectus est.eu esset adhue nulla belli suspitio: ost subiugii:n6 mb nulla ad bellu i sed ad nulla suspitione belli:& ea esset indicatu satis illud addidit. 1 v. legarius nullo se iplicari oegotio passus
est domu spectas:& ad suos redire cupiens.no ne hic ola ad utilitatem suam trahit uincendi causa: idem in oratione pro Milone:sed artificiosius fecit nam omnis quae ad aduersariu pertinet narratio interiectas habet solliones quae non ad milonem spectat:simplex eit de nullas omnino suspitiones habens. EANTO. auo aduersarius ex edtrario poterit uti. Exemptu est.Erant duo ciues caesaris amicissimi urio Λ: Appius Curio eu tribunus esset caesare adiuuerat di: in bello di in pace. Appius uero im in bello adiutor fuerat Cil uenisset erto caesar in urbe finitis bellis ciuilibus Δ: uterii plura peteret potui stet applus hoc pacto exordiri:Cu nullus labor suerit mihi grauis nultu picula fuerit a me euitatu.C. Casar i bello terendo ut dignitati tuae lacere satis abste peto: ut mihi i hae plum petitione faueas 5 e. Curio autem eodem exordio uti poterit addes sit Φ n5 in bello dutaxat uerum in pace quoui exsari sauerit. Apparatis uerbis apparata dfir quae dedita opa facta sunt ca supflua exornatione unde et mulieres phileatas de artificiose ornatas apparatas vocamus. Aut nimia togu e. Fabius.li .iiii. titulo primo indi euitanda esse imodica e xordii logitudine: ne in caput exercuisse uideatur. uod nO ex ipsa ea natu uideε.Exemplum erit. Accusatus clodius adulterii hmoi ultioso exordio uti potuisset. Si qua res est iudices i a possim gloriari maxime est amicitia uiar qua ego sp usus summa ex tali amicitia magna laus leg solet. Ita* a uobis peto ut meo crimini ueniam tribuatis ad cam aut pertinuisset hoc mo. Sigd feci uita o iudices laudabilers quie5 mihi unst gratum suit maxime pudicitia desectatus sum. dedici semper operam.ut recte uiuere e ne ullo erimine accusati unquam pollem.Transsatum id dicitur quod aliunde trahitur. ut scribit farius. lib. iii l. nceps ad narrationem.Attentos hic reddit auditores me tribus narrationum generibus.Titu. xix.
arrationsi genera tria sili Maxie naturale ecinat Fabi. li .illi. I: fieri frequentissime dct ut is iure 4 dicta sunt iudice: res de qua pnunciaturus e indicet.Haec e narratio. Fst at narratio.no: sparato
5 sesu negocii. de quo apud iudices uris. Expositio.Sed plana ut.M.acili' palican ' huili loco pices loqx magis si facud'.Loci ut oppidil e i hellespoto lapaseu iudices.Tpisrut uere nouo gelid'canis quu moti humor liquis. Cassi a s historici frequetissime utune: quu exponut.Vn bellum seditio pestilentia. Est pterea narratio seu expositio Δ: pt5rsi Uum q frequetissima.Et psitiu:2 futuros: q solis dari vaticinatibus pol. Diem gestarnaee narratio in iudiciis conuenit. ius duae sunt species. Altera ipsi' eaae. Altera reta ad causam pertinentium expositione.Auctor Fab.li .iiii. Vincendi ca: G delectadi ut saepe poetae faciat. FRAN.Altersi genus est:hax narratio est:q anris exeursus digressio de itercurres uocas a να Altem genus narrationis est qd intercurrit none: conuenit.n.ad causam pertinere digressionem niS aut auculus apparatiois et uel laudationis in.
ne si extra causam pellus fuerit. Merito i auctore illud uenusini poetae diei possit: sed nuc no erat his Iocus.un sic a sintiliano diffundie. πσρεκαEme e alicuius res sed ad utilitate causae ptinens:extra ordinem excurrens tractatio. Aut ca fidei:ut fidem comparemus res de otia immur:& ptabilia argumera nostra faciamus scuti in uerre Cl. a ca digredi fi& siciliae amoenitatem laudat: quo uerisimile uideae in uerrem incUtinentissimu fuisse: ubi loci amoenitas libidinosam p se naturam magis p eocitare ad scelus potuit. Criminationis.ut si digrediaris a re de q aeir:de asiacta aduersarii ulta expoas: osidalai ne supiori Ade tre a uitiis de scelerib' abfuisserui tota pene in oronei, Milone cofirmatio plena digressionil est:q criminatiois fuerit ea: ut uerisin sit isdias secisse Miloni eloisi: de eu iudices appellat 5e eum sextu clodiu citat ut libra exhibeat legu pnitiosas:quas. p.clocli 'resp. positurus fuerat:&cu hortesirui bieni:m suu* periculu commorat:criminari sit resthendere e:de matio aecusatio:ato rephenso. Aut transitionis:ut cu ab uno argumeto ues ab una re ad alia trasre uoleotes: digressoria narratione utimur.qd saepissime facit.Oui. et tu dapnes i lauru mutatione deseripssset:&quo pacto oes fluuios thesaliae dei peneu patre illius cosulata uenissetadigressi oe usus e diees iacti' instabest:uno. rec5ditus antro: fletiis auget Vs:nataui miseriis Io.Luget ut amissa. ad alia fabula de mutatione Io in uacea taliciuCi.quoui in olone P popeo de magnitudie belli dicturus ad.L. Luculli laudes di
42쪽
hest 2 maeno impatori debetur: dico esus aduetitu maximas mi tridatis copias Oibus rebus patas 2 iitructas ab eo delectas ee:& caetera q sequunt .deide ad id qd PPrid c cax suae trali tu facit. Reatitis fortat Ieliant eu Iaaee ita sint qno pacto magnu reliquu possit re uestu cognoscire Arites. Aut alicuius apparationis: aut amplificationis itelligas cu exaggerat crimeτα ι maius extollit: qiis est illai uerre amplifieatio de eriphile qd ea uisum ornamctu im amauerit: cu uerrm multa ct no uisa cocuplerit:aut qd uerius est exornatioistqu i eude uerrem cice.facit.Mala descripturus q P illu siculi passi sunt:his uerbis:Ied alia de ineo modis sieulotu dica pauca mihi uidens esse de sicili* dignitate:uctustate:utilitaterdiccda: na cu suinciarum Oium:&socioru dignitate hie detis iudices. nscipue sicili AE plurimis iustissimilin de cais uirgilionde satis luerat scribere tepestate eopullum i aphrica vcnisse aenea appatiois in hoc est exornationis catcpestate deseripsit.Historici ci pleru* id iaciunc ut Salu A cas descripzurus Abus adductus coiurare in pξ iam catilina ausus lit ficonomia facit: qua uetercs lavd i ho ira no lux aetatis carpit: N: sic ad negocia sun descendit dicens: prius urbem romarsicuti ego accepi cofidere atP habucr initio troiani: a: no multo post atheniesiu res gestae satis amplae magnifice* fuerunt. Laudationis:cu ad alique laudandu digredimur: qd i opone p.C.Cornelio ci .agit i q ad. C.popcii laudeo diuerit:plures digressionis cas di ab iis diuersis nominibus. li.de tuentioe prio. Cice.posui Crimj nationis. similitudis delectatoisrae amplificationis:sed crinitatio amplificationes Ibatio simil:tudine: δpparatio delectatione comprehendit: sed dele. CIM-seeundo genere narrationum. I i.xx. CAN TO. Alterii genus narrationis est: qdi itercurri nd nuu: Irane pie pares basii uocant graeei latini ea res sum uel egressione.Sed hae narrationes sunt plures . q P totam eam uarios habent excursus.ut laus holum locoruo:ut descriptio regionii expositio qrunda reru gestaru sed et sabulosarum. Quo ex genere est in oponibus contra uerrξcopositis Siciliae laus Pserpinae raptus. Parechasis est alicuius rei r sed ad utilitatem causae pertinentis.Haec ex fabii .li .liii. Aut ndet hoc.Lmodo. Vt credatis iudices hune testem optimum esse:uir est iustillae amantissimus uirtuti deditissimus &c. Aut criminationis sit adduceret testis inlotius hoc pacto egredi posses.Nolite iudices liuius cstimonio fidem adhibere.se γο.n.cum turpitudine uixit.Hoc est sanguinolentus. de qui pro parma Pecuiua tu issimum facinus aggrederetur. ut transitionis ut facit Ouidius It i. met.ubi ait inachus unus abest ud precedcnti fabulae sequentem coniunceret:id uero frequentissime poetae iaciunt.TApparatio . .maxime exornationis. ut fecit Maro.bb. i. aene.in apparatu sidonis crea uolanos breuibus.n.uerbis res dici poterat. TLaudationis ut in orationibus contra uerrem compositis ubi est Siciliae laus Proserpinae rapi .ut etiam labius inat. Et illud.Maronis. ex erat aeneas nobis quo iustior alter or ari a s . n. εἰ FRAN.Tertium genus:duo narrationis genera Tertium genus citia quoa acaciuili:rerno dicit ei Ie ad causas ciuiles otinctia: tertiu nec subiuntum est i quo incxerccrico uelut quo como git a caside ciuili remotu Sedi quo utilissimu sic ex
dicta si orta narrati oes in causistra
repostumus. Eius narratiois duo genera lut Na si a poeticis imitu secerit narratidibus melius apunum quod i nco is :alterum quod in per/ riui ae comod ua in ueris de ad ciuile negoetu specta. . tibus exerceri potuerit huiusmodi uero narrationes
sonis potitui nc:trcS partes x buri ni di ieiunae neu, sinuosae cte acersitis destorianuargumentu. Fabula cliqu*neluc scriptionibus.nem inopes uocabulos neui copiosaeras ne uerisii nites cotincircs: ut hae qatra psi nuitiu est qdcx iopia uenit sq, ex copia. Narro ubertatis facile remediu est:Sterilia nullo labore uingoediis traditae stat. ltoria res gellai ς δ euntur. Ap Iithonius apud graecos προHυαε α aetatis nostrae memoria remota: Argumentu Suαστα scripsit:q Dxercitamenta mel praeludia dicec ficta res:quae tame fieri potuit:uelut argu re possumusian Abus sabulosa narratio quo pacto fiat
onditauiam certe utile incipientibus ad ueras Δ: ciui tes apit narrationes conuenit exerceri apud gramatica si rhetorices ignarus penitus no suerit. Γ modius.nam qd dictum est qui se in poeticis exercuerit narrationibus eius cupletior deinde in uera causa erit narratio:Cicero i oratione pro archia Poeta in orationem poetarum in qua a pueritia uersatus fuerat:multum sibi psilisse dixit superiores:ciuile.& egressoriam. Eius narrationis PNarratio inat a ciuilibus cais remota dico mcbra habet:nam ut negocia exponit: aut persolias agit:earumi mores exprimit equod Coomici 5e littera praeci poetae faciut.aut utruo simul efficit:ut Vir.qui mores aeneae simul de sea deseribit:&suis a rebi estis p bnarsi mores cosiderari possint: melius in cu seorsum fim deopc psona effingit cosiderari solet. 'cabula: Hae nos aliqn o sermone simpli accipim':nt Iuvenalis a diuerticulo repetat fabula caut sabula ci nec ueras nee uerisimiles res cUtinet rut illa de anguib' iugo a cerere iunctis de nereulis ad inferos descensu:est de fabula sermo.falsus ueritate effugies quales aulapi videmus qui olum optimus i eo genere habet :sed haru aliquae ronales sunt aliquae morales:aliquae mixtaetronalis est in qua aliud facies h6 figurae. moralis bruto consuetudine inlitatur: Mixta constat ex utro* ronali .l.st bruto prius poetan fuit fabula coepit deinde rhetoriim quom esse:ut pueri in ea exercerenturrantes ad ueras cas trasirent: sicut prius .lcm est.TIn tragoediis q non a ueritate m5 sed a ueritatis forma remotae sint ut de Medeis: phedris
de eiusmodi .Historia est res gesta:ab iterpretati sie dissilutio dissentire uidetur nam ido graece uideo cste iiii
43쪽
quo lite historia ε res gesta quae a uobis no sit ulla rndetur: q, 2 si a nobis ulla no est a nrar aetatis memoria remota est:maiors in nostri uideriit:cum nemo laistoria scriberet:nisi qui res gcstae iterfuisset:&cui pablice hoc minus de mandatum essetaLex autem scribeti haec dabatur nequid falsi diceret: nequid ueri taceret quatum uero utilitatis historia trabeat Ciccro paucis absoluit: historia inquit est testis temporumalux veritatisruita memoriae magistra uitae:nuncia uetuitatis differre ab annalibus.11.n libri sunt et quod factu gestumue eit quoui anno declarant quasi diaria quaedam quae graeci εφ in Epiduo dicunt: Historia uero in ipsa rerum gestarum enarratio: sed non ita sigillatim exponens at annales: itam annales historia dicentiar: d non omnis historia annales.TRemota: ut Appius Claudius Carthaginentibus bellum iduxit:est haec res gesta ab aetatis nostrae memoria remota. Argumentum comoediae. Argumesa fingunt quae t acta sunt: sed uero similia.ut in Terentio adolet centis pamphili a simone patre vita narratur his uerbis. Nam is postquam excessit ex ephebis sosia. De tertio narrationum genere Ti. xxl. C AN TO.Tertium senus est: id.Quod a ca ciuili remotu est:id quidem extra oratorem esse.est at poetarum uel his ori corii. In negociis rin rebus quae sunt extra homines ut cum exponunt historici unde bellum seditio pestilentia 'c. In Plonis:ut.M. acilius palicaus humili loco dicens loquax magis qua facundus.T A tragoediis: scribunt enim hercule descendisse ad inferos Indem cerberum extraxisse die.I Ab actatis nostrae memoria remota:qd zenus est appius indixit carthagintaibus bellum. Argumenta comoediarum hinoi apud Terentium est.Nam is postu excessit ex ephebis sosa liberius uiuendi suit potestas cte.
TER AN . illud genus narrationis: genus illud qua ciuili biis causis si uictum est: in duas partes diuitii menta coinoediarum: illud etcnus narraticis
nee ia re sonas: de priore dixit ad alteru:nectra I est quod simul curebiit ipsi sermone,&aio, e pri quod in personis positu est: dcbct haberes imit personarum: ut apiit Teretium Mitionis&Ue momSsestiuitatem. animorum dissi inutim di meae senum et moribus longe sunt diuersis.uenit in iacm: orauitatem: lcnitatem: spem: mctu:sin
adolescentem nobis ἱ Cur amat: Cur potat eur hi, spitionem: desiderium .dillimulationem: mila rebus sumptum suggeris.at mitio nihil ineptus: Ni ricordiam:rcrum uari elatcs:fortuna com hil praeter:equii 2 bouum durus:errai t inquit loge lationem Insperatum incomodum: subitam
mea sententia qui imperium putant zrauit is esse Sc. . - . . Vin quo sermone mansuetudo qdam deelanatur.sed ii : iucundum eXltum rorum. Vcruirilud occurrit in ea quom narratione:quae in negociis haec in exerccndo transigciatur. Illud uero qd
ι α adueritatem pertinet quo traci ari convcni
scribuntur.ct res gestas exponi: Respodetur colun aperiemus . treS rcS convcnit habere narractas quidem esse res & personas sed in tucdum senap tione: ut breuis: ut dilucida: ut uerisimilis sit
cognoscatur illud in gestis uersas hoc in personis: nlodum Iacim cognoiccndum cli. ideor separatim scepta de his tradit Cicero. TScrnionis festiuitatera ualis pnatonis i eunuchorq thrasone deridet: qtis ergasili apud Platu in eaptiuis duobus festiuus aut sermo dῆ iocudit & lepidus. Alii morti dissimilitudine: it Mittonis di demeae quos durus alter:mitis alter & placidus. Grauitatcrqua is apud Teretiit simonis est:cum sosam alloquit di chremetc qualis est et matronam esse cognoscit:ut Alcimene apud plautum in amphitryone.Leuitate rut 'demecti apud plautii in asinaria qui una cum filio quotidie inter scorta uersabae:spe ut paphilus Gliceriursperat Chalinus philomelia.Metum: qualis est daui qui preceps dari in pistrinu timet:qualis est pamphili qui laturas nuptias formidat.Suspitione:ssimo filium amare suspicatur: suspiciosus et apud plautii in aulularia senex inducitur: qui ola iterebatur ne abstrusum & abditum aurum reperiret. V Desiderisi:ut Tharspamphilae desiderat in Eunucho paretes inuenire.Dissi inulationes ut dauus amoris paphili cosciuus: quae simo dicit intelligere se dissimulat: Davus dicens sum non aedipus. Iisericordia:sicuti misericordia in puellam qua grauida deprehederat. motu paphilus in ecyra se dicit. 7 Rerum uarietates:ut pamphilus no laetus est quippe quis sperat nuptias non futurus tmodo tristis:& sollicitus cu timet futuras r Fortuanae comutationes: sicuti Glyceri si quae soror habebat Chrysidis meritrices libera esse:& cuius attica inueta est. Inseparatu i comodii: sicuti earini cu audiuit pamphilum iamiam dicturu uxore philomenam: qano lacturum pamphilusrmiserat. Subita leticia. ut illa quam percipit pamphilus acu audit ciue attica
inuenta esse glicerium.Iocundum exitum rerum quod senap in catastropha contingit: hoc est comoediae exituroia n. in leticiam csimulantur. Versi hic &c.haec ingloia exercitati coparabimus. TQuod adueritate: quod in causis orator tractare cosueuitir Tres res csiuenit hre narratione plerim scriptores au/ctore QuintiIianormaximem ab Isocrate sunt narrationem uolui esse lucidam:brevem:uerisimilem. Nec
cuiu mira sit: te uerisimili qm plurima uera qde sui sed parit credibilia:sicuti falsa quo I Deqnter uerisimilia: nec minus laborandii est:ut itidex quae uera dicimus uil fingimus eredat:sunt he uirtutes breuitas: dis luciditas: uerisimilitudo: aliaru quom ptiummam p tota oratione ullada est obscuritas & modus ubim custodiedus:2 credibilia esse oportet ora quae dicuntur sed haee maxime in ea et e custodienda sunt :q pria
44쪽
cida st uerisimilis debet esse maxime:i tem simplex cum praesertim non aperiat controuersia:qd diuisio sacitri ad pugnam continuo descendat.Recte ut qd et superius diximus rhoemiu consequii:qm conuenit ut siparatis ad audiedu: re qualis sit apias.Breuitate uero Quintilianus in eo ponit:ut non minus sed ne plus dicae u oporteat:cauenda idem admonet obscuritatem ne tanta utetis breuitarerut quae cognosceda erat cognosci non possint:& illud accidat quod ait oratius breuis esse laboror obscurus fio. Satiussit est supesse narrati oni g deesse.Nam laruacua cum tedio diculur.Necessaria cu periculo subtrahuntur. CANTO Sermonis festiuitate.Sosia in amphitrione.si dixero mendaciu solens meo more feceromam quum pugnabat maxime ego fugieba maxime. estiuitate iucunditate leporem:ponitur enim pro sacenis:& dicto festiuo.Unde suetonius.in calig.ait. Quorum duo infantes adhuc rapti. Vnus iam puerasccs insist ni festiuitate Terentius item in eu.Mei pris festiuitate st facilitate.Tulius li.ix.epistolarum. In quo possem imagine antiquae de uernaculat festiuitatis agnoscere. V Animoru dissimilituainem:ut demeae cie mitionis: alter.n.grauis:alter lenis erat ut.patuit. Spe dido ouidiana:diua parens seniorin pater pia sarcina nati. Spe mihi mansuri rite dedere uiri .di apud. Nlarone Ii.liii.Spero eade mediis si Ad pia numina possunt. Supplicia hausurum scopulis &c.Metu:eadem pdita ne perda timeo noceamue noceti. Nea ibat a quoreas naufragus hostis aquas.Suspitionereadem forsita cie grauida dido scelerate relinas. Pars p tui latitat eorpore elausa meo.Desideri u .rade.Si iubet ire deus uelle uetuisset adire:Punica nee teucris pssa fuisset humus & li. iiii.xn.Salte si qua mihi de te suscepta suisset. Ante fugam ioboles. Dissimulationem. Dido uergiliana. Sed mihi uel tellus optem prius ima dehiscat Vel pater omnipotens adigat me fulmine ad umbras:&c. Ante pudor qua te uiolem. TMisericordiam. Eadem.Degeneres animos timor arguit heu abus ille laetatus satis: quae bella exhausta canebat.Rerum uarietates. de. Quis nouus Ille nostris successit sedibus hospes aua sese ore ferens:vorti pectore de armis. Credo eadem nec uana fides gen' esse deorum.De ge res animos timor arguit. 'Fortunae comutationem:Maroli. y.V titur infoelix dido tota p uagae Vibe serens dic. r Insperatu in comodum Anna ad didonem per tam hoc illuber.fuit me fret. p. Hoc rogus iste mihi hoc ignes ara in parabant. Quod primum deserta quaerat die. Subita laetiea.Maro li.κ. de aenea ab hetruria cu nauibus redeuterdu rutuli contra troianos pugnarent absentea: neariamin in conspectu teucros hel dc sua castra stans celsa in puppi:clypeum tum deinde sinistra extulit ardentem clamorem pd sidera tollunt Dardanidae e muris . Spes addita suscitat iras dice. Flucundum exitum rerum. Turnus ad aeneam.Vicisti de uictum tedere palmas Ausonii uiderer tua est lavinia coniux.Vlterius ne tende odiis aec. Transigentur tractabuntur. Ad veritatem pertinet de oratoria orati intelligit. Ueritas at est o quam imulata ea quae sunt aut an suersit aut futura sunt dicuntur.Auctor est Tui .li .ii .rhet.de inuentione.r res res conuenit habere.Narratione labi .lib.illi.se ait. Narratio est rei
sacte aut ut factae utilis ad psuadendu.expositio.Ves ut Apollodorus finit.Oratio doces auditore:quid in controuersia sit.Ea pleri* scriptores maxime a sunt ab is rate uolut re lucida breuem Uerisimilem. Neui.n .refert an pro lucida perspicuam:pro uerisimili probabilem Credibilemve dieamus: haec ille.
CFIRAN.Si inde incipiemus:praecepta dat i breCD e brevi narratione. m Narrationem quid in principio quid i medio
quid in fine fieri de at.breuem autem futura Nar. - - rationem dicit si a principio rei coluncto exordie Em breuiter narrar poterim . mur: non inde uia necesse non fuerat:illic enim in
si in deicipiemus narraretunde cipiendum est unde ad iudicem pertinet: nihil qare L extra eausam sit:dicendu est: Λ: reiicienda sunt omnecelle erit:& li nis ulci iurio nia sublatis nee cognitioni uca:nec utilitati
reperere uolcm'dc si sumati ia5 detrahie.Si homicida defendis ab ipsa homicidii 'pticulatim narrabimus:& sino nWratione tibi incipiendum est no autem diceda. in Q e - in narratione quem auum que patre habuerit:quoad extrentu:sedulleo quo puerit psequς . modo natus educatulat sit non enim ad sutura Ptinet iudieid.sed illud titi uti telligat qre aedes scasit.Cicero in oroneo mi lone inde incipit:unde opus suit.ait.n.Pu. clodius cum statuisset omni scelere. Vexare remp.q narratio mirifice a Quin .laudat:q nihil est artificiosius: cum breuis pro materia sit opo/nis.Verisimilis 2 dilucida eas explicat Abus adductus insidias miloni struxerit clodius: quo pacto mi loqui laminium ad prodendum staminem Ofieiscebas:cum eum clodius inuasisIet uim ui repulerit que inter eos fuerant: inimicitias nihil denim quod ad causani non piliteat exponit.idem facit cie pro ligario dicens incipit. n.quo epe in prouinciam prosectus est quod ad causam plinebat. TEt si no ab ultimo initio. Duo sunt principia rei rpinqtium Δ: remotu ab ultimo repetenda res non erut puta si bellu troiansi nobis narrandu sitra raptu helenae debemus incipem nona laeda q helena genuit:nam 2 oratius ait . Nec gemino bellii troiana ordit ab amo.de. Home. loquens s inde incipit un incipiendum fuit Papinius Depti huius minime ignarus in principio thebaidusmolle se ab ultimo initio res thebanas repeter dixit: sed illine unconuenit: ordiri ali. n.unde iubetis irae deae gentis ne cauam primordia dirae sidonios raptus cie inexorabisse pactum legis agenoreae scrupitaem p aequora cadmum longa retro series tumidum si martis operti . Agricolam infandis condentem semina sulcis expediam penituis sequar quo carmine muris is crit amphion tyrios accedere montes:atm ideo tam nuc limes mihi carminis esto Oedipuede colas a domἹurnui Princis
45쪽
citiu 2 maro declinans ita inchoauit narrationP. uix e conspectu simile telluris In altum uela dabat Ia uanthimachus uero poeta merito refhensus fuit:* reditu diomedis narrans:ab exordio coepit primae originis hoc est ab interim meleagri .Et si summatim non particulatinarsummatim dr cum illius rei cui satis est si immam dixisse partes non dnt:ut puta cu dicere sufficiat:cccidit no dicamus 2 uoluit di potuit di occidit cum harum partium summam sit occidit: s M at occidit ut satis lit quid factum sit exponere: qu6ae fa ctum sit preterire narationi nihil noceat.Nec eo tendit hoc sceptu ut summatim sp narrandu lit:nade Pticulatim narrare la pe necesse est nec uitium habetur sed uirtus sed eas respicit causas quae quemadmodii gestu aliud sit ex potu non desiderant. Nam in Orone pro mi lone no summatim sed Pticulatim narrat.Ci. summatim narrat Iet si dixisset fatemur a malone occisum clodiu sed ab eo Miloni non illi amitone factas ins dias dicimus sed oticulatim narrat nihil inseres supflui:nihil omittens necessarii exponit .n. quo insidias feceritiquo rficiscente cu uxore Lanuum m: lonem inuaserit:qu6 ab h:s qui extremo agmine erant rixa coeperit quo pcussus clodius Occubuerit sic fieri ea postulabat:qn ut summatuti iudicari res psit: uitiu erit: si pticulatim dixeris ues hoc sic tu de mcdio narrationis littelligi pol. Et si non ad extremum: de fine narrationis est hoc sceptum:ut narremus quouis narradu est ut no du illa narremus: quein controuersiam non cadunt ut puta Ade sortiter Iccit pctit simit note aerarii dimidi ii cotra ex tiari adaest qucadmodii sortiter fecit non et qucadmodu ad ciuitate regressus st: ae queadmodii premiu perierit de queadmodii ei contradictu sit Ci.in orone P milone postst narrauit a clodio miloni nona milone Clo'. dio insidias lactas ulicrius narrare progressus no est Ondit. n.qa proposuit na luce clarius se demonstraturum promiserat nailoni insidias fecisse clodium:non ad extremum prosecutus est sed eo uis quo opus fuit: idem de papinius diligcter obscruasse missus est:qui cum Matronas thesei auxilio obtinuisse dixisset ut uirorum cadauera:sepulturae mandare possent:finem Operi imposuit. Non .n. rrandum erat quomodo rogii struxerint quo singulae uirum in ignes coniecerint: quomodo fleuerint: quomodo cineres collectos in urnis collocauerint quae ue epigramata inscripterint dicit enim non ego centena si quis mea pe oora laxet uoce deus tot busta simule uulgi ui ducumm tot pariter gemitus dignis conatibus aequem:e us I narrauitaquo necesse fuit superflua omisit:& id se facere professus est. I De Breui narratione.Tir.xxii. CANTO.Unde neccsse erit.Breuis et it narratio inquit labius lib. r. Si inde coeperimus:unde ad ludicem pertinet.Deinde si nihil extra cam dixerimusrtum etiam si reciderimus Oia:sibus Iublatis nech cognitioni qui est licet; utilitati subtrahatur.Solet enim quaedam esse partium breuitas que longam tam .n cni cat summam in portum ueni.Nauem prospexi quanti ueheret interrogautide pia cio. Conueni conicendi.sublatae sunt anchorae soluimus oram profecti sumus.Nihil horum d ci celarius potest. Sed tunicit dicere E portu nauigaui .Haec ille Dicit item Satius esse aliquid nerrationi superesse a decem. Naiia supervacua est tedio dui.Necessaria cum periculo subtrahuntur.Et partitio tedium leuat.Gicam quae acta lintante ipsum rei contractum. Dicam que in re ipsa. Dieam quae postca ita tres potius modice nai ratione uidebuntur u Vna longa.Interim Expediet expositiones breui interfatione distinguere. Audistis que anteacta sunt. Aceipite que nunc insequuntur:reficietur.n.iudex priorum fine.Et te uelut a dnouum rursus initium praeparabit haec ille.TAb ultimo initio. V puta. Si nobis bellum troianum, narrandum lit de mus ab raptu helenae incipere non ableda quae helenam genuit.Ergo praecepta dat in breuem nar alio nem: u in initio narrationis equae in fine:quae in medio scrvare debeamus.Quod Victorinus laribit. Si sumatim non pat is culatim narrabimus.Prxceptum est a medio narrationis. Ex tu a terit illud in portu Deiri naue pspexi Sc. Non ad extremum .Praeceptum est de fine narrationis: idest si narrabimus quouso narradu est non etiam illa narrentur:q iam in tracta. us cadunt v t puta.O uida fortiter fecit: pctit pauinole aerarii dimidiu.CUtradi.Narrandue queadm. dii sortiter.fecerit.N oci queadmodii ad ciuitatem regressus sit:& qucadmodum ei contradictum fix /- , .
TER AN .Et si transitionibus nullis.Vtemur,util ec si tranIitionibuS nullis utern :5c uno de/la tantum narremus quae ad causam pertinent; n00 errabis' ab co quod coeperimus exponeret etiam aliqua. quae extra sint:& quae ad negocium mi , V nime faciat: quamuis hoc praeceptum ad colore rhe N rus rerum ita ponemus rutante quoeptoricum reserri posse: qui alias necessarius:in narr/μ quae Iacta snt Iciri possint tametsi nos riticuetione superfluus sit quidam uelint: nam sequisur in ramus 'quod genus dicam me ex prouin
exponere quod ad digressionem refert ur:ut si quis a Cia reditie protectii POP in Puincia itelliga Milone in appia uia occisum narret clodium:Digre tur. dcoino non modo id quod obest:sed de id diatur & clodii praedia quae illic erant describ*y dς bd ne obest necti adiuuat satius est prae/errare aute digredi est ab eo de quo agitur exemptu I r . . , , -
erasitiois si r color accipis:tale e si.dicas. Accepistis terire:α ne dis .aut laPius idom dicamus. iudices.Quid ad struetas Miloi isidias clodia Uule uendu est et ne id qd semel supra dixim' desurit.Nune qa milo ipse egerit araduerti e α ς re ς ςR camus hoc modo:Athenis me araue
eulpa n6 negabitis: sed ad colore referri nullo m6 in . t. P,
telli Redu est: na qui tilianus expedite dieit expositio speri aduenit Iimo ubi aducit megaraisidias re
nes breui intersatioe distinguere si dicam' accipistia cit usrgini isidias poste secit uim i loco attulit.
46쪽
qive ante acta id raecipite nila: citiae insecutur.reficit .n . iudex priora sine δε se uelut ad musi nisus initisi praeparat.Ergo aut ide est Depta si trasitionibus nullis uteur et 2 si no deerrabius ab eo qd coepimus exponerernam in rhetoricis de inuetione tantu ali:&.si nulla in re alia uasibitur aut transitiones itelli gleq ad res fiunt:ca ea nostra c6iunctas deerratione uero 'uae ad ea diuertat q nihil olo cu nra ea habeant utrunm uitiu i narratioe sed posteri' loge maius:illa. in uera potest esse differetia: ut trasitionibus inarratione ille ut i cui cu seorsum narradu sit qd Clodi' egerit seorsum ad milo dei de Simul Ad utero secerit S passus sit a milJe traseat erebra ad clodiu 2 cdtra:isse uero aberrare uideat a penitus ab eo de quo agis discedat: ut eu narrata homicidiu sit adulterra narret. Et si exitus reru ita disponemus:exepla ipse ponit:hoc ad breuitatem maxime ptinet narrationis:cu ea relinquunt:quae ex his quae dicunt: intelligi possunt. I Anterante ea q dicimus facta esse sciri piat. Quod genus: exepli ca ad similitudine graecos dictil est apud quos olou ide ualet Si dica me ex puincia rediisse nemo redit ex puincia g no intelli gae prius in ruincia psectus ite supqua erit narratio:fi dicas res erat solis nota storibus. Poetae st ipsi illud
saepissimae custodiunt κατατoo loπΟaleriori loquuntur.Vir.Ni iam fmissus achates afforet:multi tametit inquit cicero imitatione breuitatis decipiuntur nam cum se breues putent esse longissimi sunt aeum debet operam ut res multas dicam: n6ut oio paucas res dicant:& non plures Anecesse sit nam plerisobreuiter dicere uidetur: qui ita dicunt accessi ad aedes: puerum uocaui: respondit quaesiui dominum:domi ne igauit esse. Hi tam &sito tres breuius non potuerit dicere: men quia satia fuerat dixisse dominum negauit esse domi:fit rerum multitudine longus ruitanda est ivitur breuitatis imitatio: 2 non minus rerum nonecessariu si uerboru multitudine supsedendu est.hoc ide 2 Quin. O.secutus ferme praecipit:& hoc utitur exemplo.In portum ueni: nauem prospexi sti ueheretanterrogaui. de praecio conuent:conscendi lublatae sunt ancorae:soluimus hora.profecti sumus. addit idem horu dici celerius potased Rifficit dpiae: est portu nauigaui.quotiens iram exitus rei priora ostendit debemus hoc e contenti. quo reliqua intelligunc di eum liceat differentiae est hi filius iuuenis.oia illa ola superflua sunt.cupidus ego liberorum uxorem duxi: natum substuli:filium educaui in adolescentiam perduxi. omnino non modo id praecipit non sollim quae obsunt praetereunda e .sed quae neo adiuuanime' prosunt:dieere quae obsunt stulti est: aut
praeuaricatoris. quae neui obsunt ne. adiuuatur parum cauti. Nam superuacua cum taedio audiuntur: retinendi autem iniit auditorum animi non alienandi obsuisset Ciceroni si diisset egressum mi lonem ut esse armatum: it uirum sortissimu dicebat:eum armatoru extu sequi uolentem uxorem educere uoluisse. ,
Non potuisset neui obfuisset.Si dixisset uxori se statim Pdiso lacinii flamine rediturum.Et nobis aut tas ι ipius dicamus: uirium superius perissologia est:hoc uero Tantologia de iteratio.Leiusdem sermonis: ut si di eas milo occidit clodium: quod si faceres merito dici in te posset:obtundis autem tametsi intelli eo. Ites dicas.milo cum uxore rhedam inscendit inermis. Cum bovillas uenisset cladius qui equo uehebatur illi obuiam sit: quare mil de rheda descendit. nam in rheda ut dixi erantioc superfluum est: nam sufficiebat diaei Te prius 2 rhedam inscendisse hoc autem preceptum tum ad uerba pertinet tum ad sententias: ne bi in narratione repetamus. uendum est etiam ne id quod ste. uendum est ne uerba repetetes conectamus. In qd uitium militi inciduntaut cum di domu tua ueni rubi domu ueni: fores pulsaui: sores ubi pulsavi. filius tuus rndit: ubi respondit:domi te no esse cognoui ubi domi te no esset cognoui:in fora ueni: ubi in iox ueni:te uidi ubi te uidi ad te cucurri:disserta superiori γ ea narramus superssue: quae ex ipso exitu rem pereipi possunt:quis no dicatur:nam hic uerba eadeaepetunturIuod illic no fit: Iuc praeterea diuersae possunt esse latae illic im diuersa sunt uerba sensus ad idem tendit.Cicero sele exeplum sublieit de alio lquo poeta ueteri sumptum qui secundum palanx decorum uillum a simone illatum uirgini narrari facit: 'athenis megara. megari cum solum articα pars fuit ubi megara insignis olim ciuitas quam eoruiti messeni moenibus cinxerunt habuit philosophorum madia quos megarieos uocauerunt:distat atenis passuum. κ. milibus uesperi edatiuu M ablativo seruius sentit efferir In loco: in loco illo ubi insidias fecerat. C ANTO. Transitionibus nullis:scilicet ut ille tantum narres:quae ad eausam pertinent. Non etiam ali ' qua quae extra sunt:& quae ad Negocium minime pertinet.Si no deerrabimus:declarat id qd dixerat.Exititus reta. Quare eu liceat dicere.Est mihi filius iuuenis.Omnia illa superuacua:cupidus esto liberorum uxorem duxi.Natum iustuli. filium edueaui. in adolescetiam perduxi . Haec fabius lib. iiii. No mo id quoiast Et enim qui breuitati studet. no modo illa in narratiisne fiterire debet. quae obsutura sunt: ierum etiam illa quae nihil ssutura. Et ne bis aut saepius: idest etiam illa quae prosunt no sunt iterada. TMegara Meetarica terra attici soli pars fuit.Vbi Megaram urbe moenibus cinxere heraesidae habuit philosopho- tu mi dis quosrappellauere Megaricos. Qui Euclydis Socratis auditori Recessere. plura strabo lib. yii LE FRAN . Rem dilucida: de pria mpit narratidis P
dilucida narratione. . queadmodum aperta fiat:&dilucida exponicilliud auEm dilucidam narrabimus si tem adultere debemus:quod in apertam narrationem ut quicquid primu pestile iit m p septa quae ἁ in breuem: de quid in princiri . I V o plo aperte narrationiis:&quid in fine quid in medio fa i ita primum exponemus. α re cere debeamus ostendit. Si ut Acad primu ipse si detrum: ac sorduie serua clarat subdes: 2 reru ac tempos ordine eoseruabim' ae bimus ut peta res eruit aut 'n tradi fJx iudicibus in cognt id ora, , - - tione confuso:ut quod posticinere primu narremus in ditiei otuisse geri uidebunt. Hic erit cosiderata quod si saceremus in rerum ae temporum ordine de
47쪽
linqueremus: iui uero ordinem confundit naturalem is obscuram sine dubio reddit narrationem ι qua distinctam decet esse rebus personis temporibus locis causis rara ergo ut singulae suo loco res ponantur ut non dicatur moriamur mediaeti in arma ruam .ut quod prius lactu est priore loeo:quod posterius coli cetur. Ut gestae res erunt superiore complectitur diffinitionem quae est narratio rerum gestarum:aut Pinde ut gestarum ex postiorn I enim res dutaxat ueras narramus. sed et uerisimiles. Hic erit considerandum ut in praeceptis breuis narrationis primo ostendit quid faciendum esset deinde quod non iacienda. ita hie primo quid iaciendum sit deinde: id non laetendum demonstratac De dilucida narratione.Tim iiii. TAN TO. TRem dilucide Narrabimus. Etiam in apertam Narrationem illa dat praecepta: quae dc in breuem.Nam hic etiam quid in principio apertae narrationis quid in fine: quid in medium sacere debea mus ostendit. Si ut quodin primum. ut non peruerso narrandi ordine fiat iudicibus in cognitione confusio. Rerum ac tempornm ordo. Ne id primum narres quod postea factum est quod si feceris di in reinde in temporum ordine deliquisti. Hic erit considerandum nequid perturbate. Ut in praxeptis breuis narrationis primum ostendit quid faciendum esset: deinde quid non faciendum.Ita di hic ostendit .Primo quid faciendum erit: tum quid non laetenduma
IFRAN.Ne quid perturbate. Si rem: ut repota ne quid perturbate: nequi id contortc: ne quid
ut nepturbate dicat cogrue suis locis disponaturi rem trans cana :nc ab ultimorcpctamus. ne
ut cir dicere debeas. Quitus mutius augur scaeuola longepersequamur:ne quid quod ad rem per si persequemur Ca
blutius de.C.Laelio memori 6e iocunde soceros o de breuitate praecepta lunt. Na quo brcusor.
multa narrare solebat:fuersit 9 pturbate ad more P eo dilucidior:& cognitu facilior narratio ser. euerisimili narracone.
cutiat. i rpis oratores si in hoc uitiu uulgo ineides Eruimius natratio crit. D ut moS . mbat reprae hedit .Quintilian': a credebat iditate ser E iamonis esse quotidiani:& in idoctos et eadere. cu in uirtus sit cotorteriae G cotorte cu no facilis trasitus est ac directus sed obscurus thoe est euiest rem eotinuatio.Sunt a ad tractationes referat duriores nam detorqueri Ae colorqueri diculur uocabula cu a a pria significatione in alia.Sed duriter de aspera trasserutur istu est uulteius socios sitos acri uerberatione hortatus est: ut oi remo pectoris ad coem Oibus locu migrare n5 phorresceret rectus dictu suisset uulteius socios suos orone sua hortatus est:ut oi conatu utere r.Ne qu noue ster consuetudinc'st more uel ad ipla refertur uocabula octauius augustus ad filios ueInepote scribes: noua uocabula ut scopulos nautis miranda esse dixit:esset aut nouae dictu uocabulu:si sis pro attetionerauriculatione poneret.Ne ad ambiguae illud ambiguu drrqd in duas pluresue res trahi potest ambiguitas aut dubitationciparit.q cotraria est diluciditati:ea.n.oia aperte tradit abiguu est si dicaseostat iudices milone inuasisse clodium:& aiore aeacida romanos uincere posse. Nea in alia rem: Repti repetit breuitatisrq diluet ditati conueniunt.quo .n.breui .narratio: si in necessaria no omittan reo dilucidior e no debent.ct ad psem negatiuu spectat omittato ab eo aliena narrari hoc de breuitate Reptumestate altius il necesis est.repetentes narremus: ν antimachus poeta fecit. Ne loge psequamuride fine narrationis est hoc Depturne ulterius pcedamus narrare q necesse sit:de iudicis exigat cognitio. Ne Ad qa ad rethoe uitisi mediae narrationis vittita ut principii uitium est: si ab ultimo repetae finis fit. Si ad extremum pducatur. Et si &e. Concludit illa inquiero Oia quae de breui narrati Je Depta sint et in apta seruari debere:na quo breuior:&c. ita isi ut necessaria non omittas ueta breuitas est quae nihil supfiud dicit nihil omittit neeessariurae si in alterutro meandd est potius stipssua dicenda sunt:a necessaria omitteda:qd et lapius a nobis Oni est. Uerisimilis narratio erit: nune ad uerisimilitudine trasitu saeit u ultima e n
Naturationis Dprietas:Dipit igie quo pacto credibile narrationem facere possimus ea at q auditoribus facere fidepouint in his septe inueniunt circustantiis:qs oes artis scriptores tractarunt quis Ad cur ubi qn quo admodum:abus adminleulis: sis risona est Ad lactu: Cur ear ubi locus:qsi ips quemadmodu modus Abus adminiculis saeuitas opinione. eoo addi traddit more de natura ad queadmodd. de abus adminiculis Usi cu psona cohaeret sterit:& ga mo fides no fit sed magis amplificatio crimis . eum ad colectura acc5modata sint haec Depra de i coniectura scisi negee nee modus pi ee pbationis facti: nec abus adminiculis seni sit olidi: hin iram mpit cicero ut res ad eoru a agunt naturam ad uulgi more & eorum gaudiunt opione aecUmodef. dii ut mos.ut id qd agimus a populi more no abhorreat.Lne contra consuetudi ne audientium loquamur ut si apud pyrrha aut hanibale cotra rem militare narres apud romanos contra iastiria apud sertas mores tamaros restiendas.athenis studia bonax artia accuses mos at consuetudo dx alicuius ciuitatis inueterata.q linis uim obtinet. Opio:ut id qd dicimus ab huium opinioe n discrepet sed eoru mpue si audiunt:& iudicaturi sunt:parsi. n. esset easta esse Ae integra plona dicere si aliter de ea iudices sentirent:si fecisse surtu illum dicamus:a surari alias consueuerit uerisimilis erit narratio . nam et semel malus la Numis malus in eodem gite malici auaritia holem ad furtum impelli: libidine ad adulteria temeritate holesdiu cium serme eois est opto prius ut quintilianus scipit alum nostrum consumere debemus:ne ad naturae aduersum narremus. natura ne de pudiciana agat leno aede castitate meretrix mi
48쪽
Libet primus i ta lsis eaelo terris no misceat:& mare coelo.si fur displiceat uerri homicida taloni auauis tria hatar mori .
cosuetudine natura cicero disiunxit in sunt comuncta natura ex more ae natura cos uetuito plena e sticit
CANTO.Ne si drturbate dicat idem si reru ac tI OF ordo in narratione no mutet.Ne suciant, ric. i.quu interdu non facilis transitus ac directus est sed obscureare ad ambiguer dubie:ut dicedo.alo te aracida romaos uincere posta. Neud noue dicam': ut si as uteree nouis uocabulis .i.exqsitis 2 ab usu remotis. Ne p in aliam rem transeamus.Ne Omissu rebus ad piis negociu ptinctibus no narranda alip aliena narremus:quod sceptu de breui ct narratione dedit. ne ab ultio repetamus. Hoc sceptu est de utilio narrationis:qu item in breui dedit. Ne Ionge Psequamur:id meptu de fine narrationis est. Na ut milt in rheto.de inuentione.Saepe res paN e Itellecta longitudie magis Q o euritate narrati Jls. Necd qd ad rc Pertineat uetereamus Praeceptum hoc est de media narratione. Nam quo breuior eo dilucidior: hinc ait horatius: uicquid praecipies esto breuis ut cito dicta praecipiant animi dociles: teneant* fidelesi TDe uerisimili narratione. Titu. xxiiii. L Uerisimilistidest probabilis aut credibilis:ut docet labius . contince aut omnis ad fidem Argumentatio qbusda circus antiis:q ude hoc uersu scribunc auis..uid. Ubi. Quibus auxiliis.Cur. iu6.an. quod etiam.Victorinus edocet.Ubi igit erunt lixe septerribilis erit narratio. Ut mos populi:coiii uetudo. sine contra coluetudine audic tau loquaris: ut si apud romanos narres cotra iustitia:ii apud scythas mores barbaros repliendas.Mos aut sid si proprie iam patuit. Ut opinio.Si id quod agimus cum eorum opinione consentiatracueti audiui iudicari .ital ad eorum qui audiunt opinionem accomodabitur. AN.Si spacia teporum. duo sunt ipa alter u ut
opinio ut natura postillat dicemus: s Macta anni.alterum,. . oportuitas 2 occasio de hoc eraeci :κmbov. Illud priicia omni:pcrsonarum dignitares coiit ilio MX vos uocat: posterius exhois actibus ficiactus rum rationes: locorum oportunitates costa sunt: ut bellum:pax:ludi: seditio. Dignitates: st
h tmerciselli pollit aut teporis parii fuisti: hon riri ae magratus itellige dignitates.
aut in nullam:aut locu idoneu non fui sic: haec circustatin.qui Laenisi explanae loquaris digni aut holes ipsos facere aut pati non potuisse. 4 lecorOznon erit uerisimilis narratio.ut si catonem comessationibus:& libidinibus deditum narres: Clemente Sullam.Caesare uero crudela. Cotilio rone haec est circustantia cur ea aute qua ad maleficiu impet limur duplex est:ratiocinatiua:& impulsiva. Locora Sed rocinatiua in assecutione comodi vi aut euitatione inc5modi. Locoruoportunitates: lixe est circa oporiusta litia ubi ut comodus rei agendae locus fuisse uideae.ut si in silua occisum quopiam narres. Nam si in is nixax ro aut plateis necatum diceremuerisimile no esset in coniecturali carin loco n. celebri O fit a quo iactust ignorari non potetqrie. n.locus publicus an priuatus sit sacer an a pilanus: p caae qualitate. Ne rescit i poissit merito supra dictae seruari inquit de e circinalia: ne si pterean :abiis A audiunt falla narratio Aux xc dici possit. Aut tris.pani suisse: ad spacia teporum respicit qa in i arratione Monis p milone optime p- seruauit: dices.Interim culciret clodius ne p.n. erat difficile scire iter sol cne: legitimu:necessariu:antedio et t.xiii.Kal. sebru.milonites se lamini v ad flamine Odedu.ω erat dictator laminii milia:roma ipse subito rifectus pridie est:ut ante suu fundu qd re intellectu est.miloni insidias collocarcir Uis ro habita a clodio ostendi .eii pridie discesisse dicas.na si code die quo milo plactus est rclodiu quoui placitu fuisse dixisset: paru ipis ad paradas insidias uideres habuisse:& in ofOne O sex. roseio ameriae dicit luisse fili uteu pater ro Aux paumae oeci die ad balneas palatinas rediens a caena: ut credibile sit a filio no potuisse occidi:ut adii ersarii dicebant:na sex quinquaginta millibus passuu ab urbe distat ameria. Aut tam nullam ad id resere qd ait Gsllorii rJnes nili. n.ea facti ostendae. Vana est narratio:& minime pbabilis.Cicero no simplieiter itidias dieit miloni elodiu secisse.Sed casadiungit. qm eo anno praetura petiturus erat: quo mi locosulatum petebat uidebatui fore ut manca & debilis praetura tua esset.bi milo colat fieret: nec sperabat pro libidin&sua repit. milone consule & uinoruexare nosse Puendi igitur intuit costium:haec cii narrane credibilis sine d ibio narrario fficitur. 8 Aut locu idoneu non fuisse.ad id respicit qd ait locois: oportunitates qua cireun Aut la stantia in eadem oronis v Milone narratione diliscier obseruauit Cicero dieestante sua fundu miloni insidias factum delituisse Hodiu:& ex loco septore a petu in eu fecisse. Aut holes ipsos facere:aut nati no potuisse:ad id indet qd dixit pinitaru dignitates.na si dicas armatu ab in i esse oppressim:& a paupere Aut hocli si te die potente superatu minime uetu iudicabituri te si a lenone defensam pudicitia:a meretrice laudas tam castitatd narres. Aut unum dece potuisse Ocelde .ne* publicati rtate pilere crederes cato. ne I si alius pdere ictauerit:pati posse.Supioribus narrandi uirtutibus adam magnifiectiam addiderunt: n6 nulli evergia qua nos euidet iam notamus sed magnificctia in causas oes no cadit Cicero non solii planam alibi breue de credibile uult esse narratione.sed euidente esse morata di cu dignitate se ut ait Q uinti.inorone morata oia esse debent cu dignitate di ea qua possunt euidelia .Praeterea narratio u nihil prodestrs tereunda est. Saepe et contingit:quod in miloniana Cicero secit post argnmeta narrare. Sunt cie pleram tilia q ix in praeceptis narrationis in rhetoricis suis de inuentione seruanda tradit Cicero. ε ANTO. Ut natura illos uidelicet x qbus agim': ide ne de pudicitia agat leno de castitate meretrix. Quod si fiat pbabilis narratio no erit.Si spatia im . i. qn an ludoet epe.aut belli aut diei festi. An itin dentiae tae ut mellis. An nuptias ursacrificii uel soni Ue.Cossiderat. n. tD & antidi meri 2 4 ei α nocti 2 ul
49쪽
Rhetorices Nolue: di' is rite simius hoα. De Obus Ide latius Ci.lii rhe. de inuemlone.Vbi de Gfirniatio ini Et auarus su secit. filioαrones: idest.Cur ut prpmatio sycheu occidit quo eius positi si aut ut scribit Ci.lia. rh.de inueti M Est aliad lactedi aut no faeieci uere mi oriunt ita idest v Izpiemalion impius an aras sycheu obtrucauit incautu. Locus at cos derae Ino res pes a siit ex oportunitate qua uideas habuisse ad negociu administrandu . Ea areae ma nitudine:interuallo:longinqtate:rpinsitare:solitudine:celebritate:Natura ipsus loci ex uicinitare totis testion Id seribit Ci.h.i .rhemam imis aut nulla cam dic. TPaα ipis: ad illud rettulit. Si sparia tpotu astabul.Aut cam nulla ad illud refert Eostion rones.Ut s pygam n diceret nulla habuisse eam ut sycheu occideret. Authcddo
neu ad illud rndet:loeoα oportunitates costabui. Aut homines ipsos facere aut pati non potuisse. Ut si diceres senem baculo percussisse iuuenem enligerum.Senex enim id minime facere potuisset.nec iuuenis tolerasset.Haec omnia .Lauis. .uid.ubi ας- .
SER AN .Si uera res erit cae. obiectioni occuriti Si uera res erit: nihilominuS haec omnia narra .posset.n.qspia dicere: no oportex Sup di eonseruanda sunt. Nam saepe ueritas nisi
e seruata si mi lactis non potest. Sin
uerisimiliter narret :qdsi i uera narrat h facie erunt lietaeo magis conseruanda crut. Dems
du e quato acuratius fieri in ficta debes. Si Π δpud ea e conssiledum est:quibus in rebustum oportunitates ac cosilios rones seruat Ni α interfuisse. Adhuc quae dictit Iuni arbitror mi potuit pati ipse di facere potui xulyilla. TD si ςyς' hieonstare eum caeteris artis scriptoribus: nisi
es: di rigesIta 2 2sue'. vlvste, ad quia de isinuationibus noua cxcogitauimus:
risimilitudo custodi edae.qd sp Cicero facie psori cum ratione exordiorum haberemus. Nunci oronib' in uerre.n6 ubi cupide.Et libidi se Vςi quod reliquum est: quoniam de rerii inuentio ab eo uel a ministris es' scin δligd qa Wς disputati dum est: in qua singulare consumina de rubrio loques ea inserit abus uera narratior o et uerisimilis appeat: Et ca uintilianus ait multum tur oratoris onicium:dabimus operam: ut m
eonfert adiecta uetis credibilis rei im zo; q Wςlux hiloimitius industria: u rei utilitas postulabit qiseinde utasimus pauca de virum di
de narratione Dipiunt ut caute narretur de his re uisone dixerimus.
Parum credibilis narratio eriti confligendum:transtatio a pugnantibus sumpta est . qui
et orisν Prie diste esse est om ipitur cax conflictus ex narratione nascitur.COnnigendum elle ait pro
dae si ab eo si natae fuerint de quo magna sit existimatio od si scelus aliqd signatoris patebit aut ip s,e hdibis Id instra armactus publici continetur. Tab alarium notatu de quo Vir isanum:' sorsi aut populi tabularia uouit: firma auctoritas alicus 'lle maeni etaui, ae sapientis uiri uel senatus: quotiens.n. contra narras nec credibilis narratio est. nec 'μς ψ , a 'Paeeipiunt.Nam qui eoenoscit firmam esse alterius iniam uultriae si infirmee exemlium Us ecidat possumus in dicere Maliquam dissimilitudinem causae nostrae cum ea causam re et ua me iudieatu decretum intercesserit:uel aliud posterius constitutum rus lubricus est quod si pro nobis tabulae fuerit: di alicuius firma auctoritas p urimu narratione nram
resui Esed dicit: d sunt heradicii sis legati nobilissimi holas: a huius iudicii eS eum:
blico te conio uenerunt: et huc ascriptu heradiensem uolunt auctor aut e in quo ius e ptas:& dignitas cuius esisensus uolutas cosiliu .snia auctoritas di:qet se diffinie.auctoritas e snia imitatione digna ad rio ni riam mv rr1situs uideae essecinam ad resid accedit artis scepta:breui. T colligit u dixerit qbus 2 rebus dicturus sit subitigit.nihil hactenus se scripssse diccs: O sibi coueniadipterum noua ridΙde insinuati Mexcogitauit quatribus utendu esse tribus admonuit ut certa v I &arte exor edi hremus:&eognoscere posset orator accepta a si e ea:qsi principio:& q5 iiDuatione uti oporteret. Adhuc:hacten' Costare cduenire: Arbitrorrnodiadi aut scio aut cJeuhεorario tiriffugies.Scriptorib': ut aristotele.Theoprasto.dyonisio. deisinuarioib'.rectet sua ides dixit natria
50쪽
aceidere roa admonuici biis Insnuatione utimdaeet siter caeterosequonia nullus ante nos secerataini. n. Di pictatur prius::ut ab his q laederet ad ea q iuuarent colageres. in tria tra.cu turpis est causa re a nobis auditorum animos alienat: ii persuasi sunt auditores:& cum defessi. Nuc Ad sit facturus ostendit.De rerum inuentione quoniam dixit superius tuentionum in sex instrm Ptibus consumari .exordio. narratic diuisJecdfirmatione 5: confutatione.sdpexordiust narratione iaci Pausit satis ondi tenui acquomo ad confirmatione 2 colatationem pauca in prius de diuis . Didiens.Inuctio accomodes nobis tradit resareirmentorum quibus nostra P mus di aliena coiirmemus. In quo Ois spes oratoris posita e. Singularem cium. quia hoc opus hic labor e causa: tua: utilia inuenire q dicas .in veta.n .exornare haud difficile c. TAN TO. Conigendu:agendu cotendedu certandu. I abulae.1. scripta aliq testimoniti phibetis. Alicuius firma auctoritas:ut puta:si quis uirtute pilans re dignitate iterfuerit: tue.n. cautius agcdu est. Tridhuc q dicta sunt arbitror milii collare cu caeteris artis scriptorib'. Nisi Aa de isinuationib)noua excogitauimus:q, ea nos soli strer caeteros in tria ipa diuismus 4 c. Haec Adem uerba uident on. lcre Rhetoricen hane ad licrcnium esse. Ciceronis: quoniam apparec etiam in rha:.de inuentione Eede diuisio insinuationis in tria tempora fiterea qia sere hoc in ope de inuentione apposta ab illis excepta fuere: d latius i ologo ia ostedimus. 'In tria tra .ut tunc scilicet utamur isinuatione: quu ca turpitudine hebit. Quum iudices pluasi csse uidebunt ab aduersariis. Et quu audiera defcssi erui. De rerum inuentione . Confirmatione 4: cosutation itelligit.Vii paulo iterius inquit.Tota spes uincendi r i persuadendi posita est in c5firmatione 2 eonsutatione 2cA onsumitur Perficitur. industriae: curae. operae studii.diligentiae. TERAN . Causarum diuisio. De tertia orationis CDe diuisone causaruin. P e nunc precipere incipit:qua: in duas pies d uisa - , est seiunctionem 4 d. liributionem: se luetio esto
Aulatu diuisio itii duas pres di quam quid nobis conueniat cu adu rsario sit expostributa e: primu perorata nar controuersia se iunga
t ratioe ecbcinus aperire 'd no bus dicturi sumus Q uitillanus partitione scd mlasc5ueniat culti aduersariis: nit Partitio est nostiarumeta ut aduersarii rpositioqdm iitrouersis relinquati 2 Ordinem collata enunieratio.
- . - , Π - i'crorata narratione finita:na perorare hiatre est i quae nobis utilia crunt couenici hoc imo. un peroratio coclusio uocatur: iuid uobis c
Interfectam esseniatre ab Orcste convcnitur
tunc conum i litigatoribus inter rias cum utcr
tacere id ult in cotrouersia dite Gotrario Aga mittenda sitiit. Ciccro exemptu subiungit i qd permenonem esse a Clytctiestra occisum consten uulgarii est: co. n.O si ei me artis scriptorcs usi sun eoportunici. Uridccuni hoc icccrimus: dilui oreste filio impia re relicto α uxore clytemnes rabutione uti debcinus. Ea diuiditur in duas q Mim A gusto comendauit. Is ex custode adulter
- - - - .e 4 i ctus est:cum deinde a troiano bello domum asta
partes . cnumcrationem . 6c' politionem ni non larce peret pilere eum clytcnestra itatuit: Φ timebat ne suum cum Aepysto adulterium manifestaretur: l quia pellitem cassandram secum ille se aducebat: reuerso igitur eum lauaretur tunici dedi quae capiti de manibus exitum negabat:ea cum quasi irretitum cerneret rab adulterio adiutatvirum occidit.Orestes eum stQphio phocidis regi pyladis parcte: qui sorte agamenone salutatii uenerat: clam fugittae in adulta aetatem perductup domum rediit: de matrem adiutore puta de trucidauit: sed helenae suggestionibus matricidi e ab Menelao accusatiis. res ad Ariopagitas delata c:d: illic poene olum iudicu sentetiis absolutus est: atin etiam deae palladis.Menelaus igitur cam oreste accusat:quid sibi cum aduersariis conueniat ostendit:id autem eligitequod causae sitae coducit hoc modo. Interfecta iudices esse ab oreste matre mihi conuenit cum aduersariis:quod si idem diceret orastis a clytenestra occisum es patre dicit sua sem illsi uultu esse:Doceret ham partitio accusatori: item defensor sic ondet quid sibi cu aduersariis conueniat dicens Apaminone a Clyttilestra occisum latens aduersarii hic st ipse q sibi coueniant aperit:cu dio cit patre a elytcnestra uxore occisum rem confiteor: sed dico ab ea piem meu prius fuisse occisum:cii hao Lita sint illud in cotrouersa relinquit :licuerit ne oresti matre in patris ultione occidererna orcstes iure a se Clytenestra occisam dicit:qm illa patre suu necauerit.accusator iure negat occisam qm n6 oportebat idanata mrem a filio occidirrelinquit igit in c6trouersia iure ire: an iniuria matrem oeciderit orestes. Licueriticum tanta impudentia sit:ut matrem a se iure occisam dicat:qiraeris iure ne fecerit:& licuerit. TIte contZario 2e.ex parte defensori fruim etiam uocabulis dat Cicero: accusator ab oreste matrem occisam n6elytenestram dicit. Deinde eum hoc fecerimus: cum conueniens ab inconuenienti separauerimus. Distributione utemuraln oibus causis isb' esiuenies ab liaconuenienti separatur distributione etiam uti deo Demus: hoe modo orestes .negant ait aduersarii in patris mei ultionem clytenc stra itire a me occisam ei ter o autem his rationibus iure occisam esse ostendam de rationes breuiter enumerat: ite in caula mutui cu