장음표시 사용
21쪽
turpitudo esse potest res si adulierlu: furtumreoniurationen roditionem defendas persona si pro parricida uirum bonum oppugnasrauditores quoui respectu tris ea esse potest:ut si apud actionem studiosissi mum uenationis:uenationem: di apud hectorem uel achillem rem militarem accusesrapud catonem uel ciceronem Monarchiarapud Alexandra aristochratia laudes. ubra cirropori graeci dicut Nabu piceioricum partim honesta partim turpis ca: uidet qd ut excplo pateat.Thoymola corinthius Thymophanestatre:s tyrani de occupauerat interficiendum curauit racchisae ea hinc turpis est fraterne cedis auctorem fuisse illine honesta tyrani de patriam liberasse corinthium Brutus filios suos ιν cum aquiliis de uitelliis clarecipiendis clam in urbe tarquiniis consilia iniissent uirgis cedi r more de in cospectu tuo Iecuri iussit percuti consul.n.erat turpis bruti causa:qui necari filios pati potuisset:honesta in eadem q, patriam silere de tyranis illi aperire telasset. huiusmodi cie Manlii torquati factu qui filium Φ se absente manum cum hoste conteruerat cie uicerat:qm contra paternu mandatum Nerat occidi uoluit. Humile genus etvotori graecedr cum humilis ca fuerit cic in de ea dicere oratori necesse sit. es conlepta:uilis Δ: q conteni tutased tripliciter genus hoc cosideratur rJne rei psonae q audit:& personae de qua agitur: rei: ut ii quis ultam laudet solitariam quae a plerisui improbatur:personae ut si qs stodiosum laudet agricolationis te ciuilium negociorum eo teptorem:ctim in honestum in diuitate tenere Iocum possit: nam uilis abiectulo a multitudine existimatur:auditoris: si militi ocium 5e quiete laudare eontendas .r Antefers:affertur ante iudicem: uel qumelius est:extollitur:na attenti in hoc genere auditores reddi debet.& res guis humilis comendari de anteferri:cum haec ita sint:hoe est cum diuersae qualitatum causa: sint diuersa quo* exordia debent esse. CANTO.Genera causaru sunt quattuor. Superius tria causata genera dixit esse eenera inu generalissi ma demostrativa deliberatiuu iudiciale. hie uero quatuor esse dicit. sed aduertedu haec qiuor cotinoi sub quolibet illos trid.Aut.n.honesta at turpis aut dubia aut humilis ea erit.In uno quom illos. Ergo nera hoc in loco qualitates significat. Est n. triplex genus Primu genus est pria paretes origo sanῖuis.sci est genus sub quo multa similia ex de descendetia continentaut animal genus. Est tertium ill ud genus quo cuius est rei qualitas indica .ut si dicas.Cuius generis uestis. Id uictorinus stri. in rhe. ide uero Cieero li. i. rhe.dixerat olim .Causarii genera esse anui honestu admirabile humile anceps obscuru .Honestum quod tota aut ex aliqua parte ps te petitur honesta notabimus ut Cice.lib. ii.rhe. ait. t pro uiro sortico tra parricida:uti .L. Cornificius aegit &.M. agrippa Augustus. n.caesar accusatore bruti cdstititit Comificiu cassii.M.agrippa.Vt plutarchus in uita bruti meminit. Viro sorti sortitudo est dolos: laborum ectreptio.& sortitudinis spriti est nil extimescere:oia hilana despicere.nihil O hoi accidere possit i tollerare dum putare. Auctor.Cic.li. iii. osLEt lib.l dixerat Stoicos dicere sortitudine Virtute esse pugnante pro aequitate:Dixerat item Viros sortes 2 magnanimos eosde bonos α simplicis ueritatis amicos minimem falaces esse. 7 Parricida:parricidalno uti* is qui parente occidisset dicebatur sed quai cuui homine ut festus ait.Et labius lib.viii. inquit p Caracresina.abusione parricidam matris quoui aut fratris interfectore dici. Honesta res oppulnas ut siquis uituperaret religione. TDefendie rurpis:ut siquis defenderet surta adulteriuue alicuius.THonestatis parte ut illud Orestis qui ut patre ulcisceret Occidit matre.In ultiM.n. paterna. honestatis ps inerat:in cedae materna turpitudinis.Contepta res.i .uili fruti si de alicuius colaphis caesi agere.Cu haec supple causas genera. Ita sin Lita diuersa exordiora ratione: q triplex e:i exordio.n. attentos dociles benivolos auditores efficimus.
do TER AN. Exordiora:antea sua cuiui cape adhiberi doceat exordia:de ipsius exordii qualitatibus Ioatur duplicem exordiendi ratione dices esse aperta.& per insinuatione: genera aute o qualitatib' poli.
T Princitium maiore quada ratione phemia graecos appellasse st nostros pricipiu ues exordiu. uitilianus dicit q ionia ea non tantum oponis initiu.
sed cuius in rei significa ephemium uero illam premdumtaxat:quae ante ingreslam res sit: de qua diceda
e exordio Titulus sextus. Xordiorum duo sunt genera. Pricipium quod graece appellatur p
henuum:dc uisuiuatio: quae πω dos nominatur. Principium cst cu
statim audito is animum nobis est sne σπpoκmotu visiquod eat' est quo citharce Idoneum reddimus ad audiendum. Id sta sumi
ris gra:uti solent:siue ab eo. OLων graeei uia ap tur ut Ritentos : benivolos : dociles auditores restat:ut sit ues quas quodda praeludium ues quasi habere possimus.
aliqd ante uiaringressumq; rei. Insinuatio:hac ea ad dicenbu n5 apte ingrediamur sed occulte cie dissimulater uti solemusrna ut Cicero distinit Isinuatio eoro quada dissimulatione:& circuitione obscure subici auditoris animu:Insinuare.n .e P sinus hoc c circultus quosda ingredi ad eam de qsi subrepere ais:Nonius in dixit i sinuati te imiti de i sinus accipi εφονα ab sui καio Sod dicta proprie impetila ex insidiis in uia alicui fit.significat cum crassator transeuntem inuadiltro rosty uerbu agredi est incauto:& ex insidiis inuadere adoriri. Principlu: finem describie principit:qui est ad audiendum alas apparare:cum non occulte:nec p dissimulationem: sed aperteraut docile: aut attctu: aut beniuolu auditorem reddimus: quae tria smul interdum efficimus: nonnunq tantum ex his seruamus aliquando unum sed sine aliquo trium esse principium orationis non potest.Id principium.
ANTO. Exordios duo sunt generaude Cicero liba.rbate a Lavare qm ia diuersa sunt gna caus
22쪽
sam ex diri mimo dispali rone in imoquis Oe necesse est. igit exordiu in duas pres fui die.In pricipiude i finuation Principiu est oro pspicue de ptinus pficiens auditore beniuolu aut docileraue attentum.In sinu atione est oro qua dissimulatoe re circuitioe obscure subies auditoris alum.TProhemiu:phemm Giuest siue m oi eatus est:& citi incedi pauca illa:q antea legitimu certame inchoet emeredi fauoris gratia canunt Phemiu cognominauersit.Oratores quis ea qprvisucam exordiane ac cocili ado sibi iudiciu aios floquune:eade appellatioe signarue .siue in Oimos gratare uia appellae id qd ante ieret lana rei ponte lic uocare est istitutu ut sab seri. Epodos epoui diir uersus quolibet metro scripti: eh seqntis clausulae ha tesdiueuia et: siles sunt Epodi Horati l .la abus singulis uertibus magulae elausulae adiiciun .Picti aute Epodi synecdochicos a ptibus uersuu:q legitis &itegris uersib' Dadotati.l.accinune Auctor ediomedes.Stati signat exordia breuitate gaudere:& ambagi, ee uacuuine i caput oro creuisse uideat O et fabius monet.
RAN.' Si dubiu genus ee postu esse quales sinu CDc exordio Ti. . Di ait:quo pricipio in ca honesta.quo in turpi equo in
i I viam cauta dubiu demu=--rte turpitudinis: praecipit:ita at incipieda diςi l a beniuolentia principium co G ut pie turpitudis omissa beniuold auditore a parte: stituet :ne ud turpitudinis honeitatis faciamus: O pro trulone dicturus Cice ser
l ps illa nobis i et e sit minimeo diceat pro uiro sorii liuile erit gen'. Si turpe erit lissimo dicere incipietem timere cum ipse. T.Annuis pcnus cauta insinuatioeutcndu est: de qua magis de reipublice salute A de sua oturbetur partem posteri' dicemus .msild nacti erum'. ua holem ei disse eos abat:a beniuolentia igie
ut dixi:cum pro uiro sortissimo dicere inciperet initia costituit:si os sterea pthymoleonte de quo superius sermo fuit: licere uellet: Heniuolu auditore a pie lis nestatis redderet: sic que exordiri comode posset:si eos a a sevissimis unanis occupatas liberat reipublim iis amplissimis maiores nostri dignos semp iudieauerat:gd i uis optima de reipublice marisiimu titymoleonte uos facere par era fraterna Glepsit: de dedidieit charitate: ut nos leuissimi tyrani peret:& in dulcissima libertate eoseruaret:certe tin abest ut poena aliqua uel minima dign' ui acri de cat: Mi otum iniustissimi nisi exasito aliquo honore di inaeimis o talo inficio similis illuffeceritis merito tua c.ri positis qui sic diceretaparte turpitudinis omissa benivolos auditores reddaei. bin humile gcn caM erit:Re humile hoc.cst uilem ato obiecta no nisi eu eUteptu accipere auditores lolent:quotiens i P accidit ut de re huiusmodi dicenda sit excitavi ae attenti reddedi sunt quod poeta optimus in georglcis lenia uiride apibus.n. re apprime humili scripturus:auditote Mecenatem attentu secit his uersibus:Munus aerei mellis coelestia dona exear: hane et Moeeenas aceipe uteradmirada tibi laeuiu miracula re magnanimoi
o duces: totius in ordine getis:mores di studia ae populos & olia dica:huilis generis diminicio de ais iudicu supra est.r in turpe causae genus erit apto uti pricipio i hoe genere no possumus qui alienus a nobis auditoris animus estraue eξ crest i sinuatione itaquuti necesse est:& qbusta descebre ad cam circuitoib et sed quo da insinuari i huiusmodi causis eoueniat:Ciciiserius doctiq& nos excplis:explicaturi sumus. CANTO.Si genus causae dubiu habebimusta beniuoletia prici pu cdstituem': id Ade hoc P cto age Poteris. Nisi Piuasum here iudices uos ea uirtute ac prudelia vigere ut unaqua. re magis ex ea A ex .euentu iudicaretis:non auderem i hac ipsa re de qua n sum cora uobis actur'orare. cu i pie remitu P spectus sit aius di in iudicata modestia facia no ta liberer q necessario ut itelligatis patre meu alias opum non satis iusta ratione aduersum innocetia ' integritate modestissimae lanate genitricis meae como tum esse. Aliud ite Exemptu erit.Accusatur thymoleon ciuis Corithius m haπῆ occiderat a pricipatu urbis appetebat:poterit orator hoe pam exordiri Credo iudices uos no latere illa fuerit Thymoleotis beluoletia i pria:a & amicitias ct affinitates aestimauicia, priu uero fratre pemit rut coe oldi libertate a tiranora impetu uindicaret. Turpitudinis pars: turpe enim e cotra patre orare.lica hocstu sit matre defendere.Turpe item Occidere fratre re si fas est priam libera reddere.TSin huile genus ectae erit saetemus attetos:Exemplum erit huiusmodi Magnu istat indices npae resp. piculu: nisi restringae icendia:quae sumacu indignatione in urbe nostra oriri uideo. Saepe.n .animaduerti ex re minima no paruu odium sis prurbatione cocitari:praesertim cum ab illis inferturriniuria per quos maxime tutos ee c6ueniret. Vimilius quo
in libiiiii. g.quum uellet de apibus scribere ait Protinus aerii mellis caelestia doa exequar: hane et Mecm nas aspice parte Admiranda tibi Leuiu spectacula reru.Magnanimois duces tolluis exordie getis. Mores di studia 5e populos de praelia dicam. Sin turpe causae genus erit insinuatione utendum est:nisi quid nacti erimus quare aduersarios criminado beniuolentia capere possimus. Exemplum erit tale.Quum nacti ad erimus quare aduersarios ehce.Non auderem iudices prasertim apud uos pro illo dicere cuius uita uobis suspecta essenSed cum tu rpitudinem 2 isamia accusatoris perspicio defensionem huic reo denegare non possum.'uum .n. is accusat de criminibus:de quo primum esset cognoscendum fit uc hunc reum innocentem credam quem bono uiro acc alante noxium esse concedam.
23쪽
si honestum genus ciae Aulus licinus Attede
baRlictorices Novae CTRAN.Nisi quid nacti erimmisi oblata nobis facultas fuerit: ut aeque turpe erime aduersario obiiciamus nam illud ct facere uiator studet eum turpis eius ea extiteritrui re omissa de quo agedii fuerat:crurie aliquod qd in ore omni u st.aduersario obiiciat: ut sensim cu audiuerint illud iudices cocilient:aduersarii uero planar in odiu adducas:exempli gratia: si dicamus:diligenter uita sua consideret aduersarius P si laoceriimota audacter:atini pudenter:ad accusandos alios accedit: deinde occupatione utamur:addamus. nolo ei adulteriucis possim nolo homi ei diu obiicere:haec noret ora sensun deide cociliato nobis auditor descedere ad caulam npam possumus 2 ut aper
lius res intelligas Cicero ligarium a tuberone accu- re aduersarios criminando beniuolen iam ca
xenuisset apud caesarem defendit:sed anteil ad eam pere stimus. bi honestia cause gcnus crit: ac dat illud tu soni obiicit crimen. quod ligario licebit recte uti: uel non uti principio. Si uti Si uti
du:cUfitentem reu.sed in Iloe ita cositele se in ea pie de rebus sumus dicturi exponcrc. fuisse qua te: qua uiru oi laude dignu patre tuum itaq prius de uio delicto cofiteamini necesse est:a ligari ulla culpa rephedat Isthac tone 2 caesare turpitudine caa: alua defensioe abhorrente sibi cociliauit orator cie in oditi ai* inuidia aduersariu rapuit:s uel Otam rege et dicens g*caesare cu apud se diuertisset: cidere cogitauerat:accusabat:cam tuent Qq aduersarios criminat:sic. n.aiciaccedit ut accusatoN altemus erudelitate alteri' i dignitater turbet: crudele callore
uti inepos adduxerit si c. r Sin honestu gen' .si ingi honesta ea fuerit: pleriti principiu poterit:qm ut ait Quin.honestu caa: gen' satis ad cociliatione P se ualet pii.n.ad re honesta audienda iudicu sunt at ut labore nro ab eos dr disponedos minime opus sit:qd si exordiri plTerit:cur ea nia honesta sit aperieus. Beniuoletiae at ptibus utemuraut id in est augeat. Excpluat Qui si libertat. apud optiales laudatur'alias assurgat:sic exordiae uti facieda libertas: sitiq nihil holum generi dulcius nihil optatius:aut honestae uitae roib' coducibilius ee pdt:nemine nostru latere mihi psua medius ndius:ut de me ipso loquar: sic rato de ta pcipuo bono delector sic afficior:ut duis loge ici cedi oneri me cognosca assurgere in& ad ea tuenda ac coIeruanda:qa tii uestra spote facere parati estis:uos adhortari minime uerear: possumus de Abus de re dicturi sumus breuiter exponere:qu uirgili 'obteruat. ait: ad faciat laetas segetes quo sydere terra uertere Maecenas: ulmi sui aditigere uites coueniat:q cura bonurqs cultus hiado fi pecori: a apibus sta ex recti a pcis hic cauere incipiam. Recte uti: - :- ulla sit in esse credatur cui sua sponte auditores laueant. L Adi UO. I Quare ea si fissesta.Exeptu erit. Siad una fuit iudices:qu apud maiores nios singulari demipuo fauore piequeda fuerit sp i pris eos: qui potiirmitate aetatis seipsos tueri no piat aclides 2 cax aliquo singulari priuilegio sui tractat Lauida .honesti' aut xilus ee fit si illis adesse:quos nodu uel rouel natura ita eofirmauit ut se tueri possint: siserti hari una res sit:q ae reipu.dignitate de priuata comovitate aspiciat:Na si liberis nfiis di amico nDμ ae caeteris c6sultu ee uolumus apud posteros illud neceste e. . pupillox cas reb' oibus Dositas uelim'aec Ite aliud Aulus Iicinius Archias poeta aliochiae nat'rώπ i it er ni iter alios charissim'.na deri' pr eptor i graecis fuit. suerat aut pri' heracliae ciuis enect':d si sibi de ciuitate lis mora e a quota graccho φ cinis no eet. Tuc Cicero archia desedes ita exordiri potuit.Si apud maiores nostros est Gseruata o iudices ut meptores o paretibus haberent debeo 5 tu e lcitu i me huic pstatissimo uiro de iteterrimo de ope λ salute afferre in eo magis qm illius doctria re. optimis eptis ita istitutus sum ut nJnullos aliqn defenderim na si exteros adiuvamus a Abus nihil utilitatis ad hae re adipisceda cosecuti sumus quato magis ei attribuere debemus a quo id accepimus p qd eui ignotis pdesse possumus: Aut breuiter expoeta &c. Excptu erit:Suma rei iudices:de qcOra uobis urusium in de poena 2 supplicio P uox is eredis ciuibus seditiolis ciuem landi sunt e nece bonon: holum.& perni Inrie: editati ite inepta Nasonis illud:Innouas set i aius mutatas dicere formas corpo ra.dit illud Maronis. Arma uirum. cano.
CFR AN . Si principio uti volemus.quid agedum sit si Minciolo uti ,lemuet u leost ii ita semoria monet si uti principio non uolumu,ta tete inui aliqua P ' VlpQ U Vicinus a lege. uel alcriptumordici ducst: talariptura:aut ab aliquo firmissimo ra aut abali Obrinis limo nostrae se adiumecax nrae adiumento:a lege q in iure ciuili contineae uel to principium capere oportebit: quonia ieistor ait pacta seruabo: ite si i iudicium uenire messium auditorem uolumus:quomodo quodq; eo uindemiarumeti rpe ab aduersario compelleris: qui anter rum confici possit a ricinus. Dociles audi
quod stibi debet : forte petit cum non posse coeti te ad la
Pipla q in digestis est de feriis ne quis mem vindemia a .i H
Ue aduersariu cogat ad iudicia uenire oratione d rutata N Uentione T. yssi.
24쪽
I summam causae breusici expono exprimitur ga de pari circa rem rustica in
r forum copellendi non sunt. multeri sunt leges quati arteri S eos raciemus mseausis applicari pntrut si dicas peccata nocentiu no
a docilis est ille:qui attente uin audire, laetari: oportere 2 expedire paulos alitatem ea q no
tabiliter fiunt: nisi specialiter notene: uidentur: quali neglectarite dolo malo ait fitorius se n5 seruatum. A scriptura:Lexspecialis est scriptura generalis: p qua intellistere potes tellin:cotractu stipulatione: syngraphu chri rographu: de alicui'auctoris piata auctoritate I iuicti ea uestra uideat:ut si cocordia laudaturus sic exordiari:cocordia ut ait Salu.pue rcs crescunt discordia imagnae dilabune ite si ei si fortiter republica gessit:simili dari uelis sic icipias honos alit artes iacCie oeso accedunt ad studia gloriarqu si meritis huc afficere muneribus statuetis: sorti ius illai nostrae iuuetutis ad res magnas 26claras geredas mihi credite exercitabit. Ab aliquo firm: ssimo cax nostrae adolumcto: ut si dicantiaxie iussicia reipublicas colaruarui usticia: at minus Dipuit esse: meretib' simia exhibere: ite si dica saepe prius hoc a uobis cocessum fuit:qd postulo mimu dubra ce possit: uos ide mihi quo*c6eessuros item saepe hoe idem iudicatu est qd in ca mea iudicari peto. Principiu capere: non exordirintibus exordii 2 pprietatibus seruatis:sed smpliciter incipere:qili igitur:quid exordiu esset ostendit: quin duas partes diuisit: quid inde fiat & ubi fiat: in generibus.s.causam postea docui tanam in alia ca:attens ros in alia beniuolos:in alia dociles fieri scepit Idem. n.simul semp in omnica seruare uix contigit nunc Ahus ronibus:& qbus ex locis:docilitas:attentio:& beniuoletia colligulae ossedit. TDociles tune dociles inde reddent auditores:cum breuiter ae dilucide suma res: hoc est quid sitan quo consistat ca de res nostra de qua dicturi sumus iudicabie quod opera suo92 principiis homerus de uirgilius obseruarunt: Cic.in oratione quom pro lege manilla suma esse breuitet exposuit dicens:Dicendu est.n.de Gn.pompei singulari eximiam uirtute. Et si attetos facimus de rebus magnis nos dicturos pmittentes uel ut attente audiant rogantes: Dotest quidem reddi docilis:qui nondum attentus si auditor: sed attentus reddi non potest: sinslatim Ne docilis reddatur nam qui 3ttemus est:docilis est: a: qui attente audit docilis Gratur. CANTO. Ab lege excptu eritii. ae latoria cautu est iudices:ut sias pupilloς bona dirriperet acerrimas nas lueret.Cu ita Titius Marci pupilli bona diripere uelit poena multadus e.A scriptura: lex spalis c. Scriptura uero teneralis Est aut allegatio alicuius scripti:& iniae generalis.ut illud Ciceronis in phemiotus .Honos alit alter ocis incendunt ad studia gloria.Cu igitur hic ciuis pro pila egregie pugnauerit merito mihi honore ae mi is afficiendus up. TFirmissimo adiumento.Exeplum erit. Q uid est o iudices qd ciuitate magis colarum q iustitia de eatas iurisiqua: cu iubeat ut morruo patre filio potius a fratri IMMditas debeatur. debetis huie cocedere equitatem quae quide uinculum est ciuitatis ubi. n. equitas dec str oia oonfundun . Si summa rei breuiter exponemus .Exeptu est ibi Uerius. Aut breuiter exponere de caetera. - ri u CFRAN. Attentos hebim'. f eet quo pacta
Attentos hssiimus si polliccbimur nos de re acieti auditores reddi possint:& rebus magni senouisbus maenis Itouis mustatis uerba facturos inusitatis fieri ostξdit.Si quid nos eiusmodi dusturos
I - I--- - . pollicebimur: Scienda est haee tria i unum identis ex
aut de his rebusque ad rempu prinς-Rx Rux Cfdium simul incedere. n empt5 aliqn .n .eiusmodi ad eos ipsos qui audient:aut ad deos immor res est de q suturus sermo e:ut uel a magnis:uel a nos
taliu reli istic. aut ad pictaienos cedrinuos uis: uel ab inusitatis tm sacere alte tos ualeamus. a ma gnis ii .ameidos septimo attentos secit Virg. Graue bello qg cu turno aeneas gessit: se pmitto descriptus maior res mihi natae ordo:Maius op' moueo. Oee.quom in huius opis huius platione at ictum reddidit auditore:a magnitudie rei cu no para i se fructus copia dicendi here dixit:& comoditate cyonis.Liuius i pricipio secudi libri ab urico. Attentione colligitae nouis rebus scriptum a mittens:his uerbis.Liberi ia hinc ppsi romai res bello pacem gestas annuos magistratus:iperiam legum:potiora si holum peragam.ide libro septio Annus hie erit i signis noui hois alutatur nouis duob' magistratib':ptura de curruli edilitate hos sibi pricii qsiuere honores s edcesso plebi alteio cosulatu p res mannas 5e inusitatas simul sde auctor auetos reddit lecturos in pricipio de bello punico scdo dices pie opis licet mihi flati qd in prieipio sumae toti' psessi lut: plerieti reμ scriptores: bellu maxime memorabile olum ζ unu gesta sunt me scripturil 5e reliq differunt inter se magna:nouarae inusitatae
magna laudamus:uel uituperamus moua admiramur iusitata de admiramur:& timemus aliqsi rursus magna saepe e5tingui:noua memoria npa no fuerer inusitata:fuersit qde asi:sed raro eueni sit. Aut de his q ad republiea ptinent Cl. r. C. abirio:& si quirites no est meae cosuetudinis initio di di rone reddere qua deca queu defenda pra* cdoibusi eoα piculis semp satis mihi iusta eam necessitudinis esse duxi: in i hae defensione capitis famae fortunar .C.Rabirii poneda ro ur officii mei:ppea φ q i iust: ssima ea est milii eade uobis ad absoluenda uideri debet:nam me tu amicitiae uetustas:tu dignitas hois tum ro humanitatis tum meae uitae ppetua cosuetudo ad.C.Rabiriu defendedsi eadhortata at uero ut id studiosissime lacia salus reipublice eosultare efficia:c6sulatus denim ipse.TAut ad eos ipsos si audisicitat in uerre dicens:tim rem iudicibus adhibes admonet caueat ne male sentiat populus:ne iudici trassetae de O domo sua ad petifera se ait:Na si illa labes ac flama .r. p.suu illsi pestifera cle furiossi tribunal sitque esitate hilana tueri nop5t: diuia regloe defenderit: aliae eerimoniae nobis erucialii antistes deoα imortalia:alii itersites religi regrendi. Ouid.quom in fastis materia de qua scriberet plurimsi osidit a s germanicu.ptinere: ed ait.Sacra
recognosces annalis' eruta pristia: 2 quo ut merito quaeui notada dies auentes lac de sacra domestica uo
25쪽
Rhetoties Novae Adrelligionem bis saepe tibi pr est:saepe legendus autur Attetos igie facimus si magna:noua inus cata:& q ad republIca ptineant uel eos ipsos a audiunr: dicturos pollicemur. Ad deo imortaliu religione:qd in eade oratione Cicero
humanitatis midius Exordiium diuiso disse
.qd si ullo tre magna ca in sacerdotum populi romani iudicio ac piate uersata est: hoc profecto tanta est ut omnis rei publice dignitas omnium ciuium salus:uita: libertas: arer socii:dii penates: bona fortuna: domicilia: iestrae sapientiat:fidei potestatique commissa .creditaque esse uideantur. CANTO. Et si aciet os eos faciemus:ld i huili gite Fuabie.ut illud Marois li. iiii. g.a apib'.hae et Mec. nas apice pie.Ci.li. ii. de orator scribit graecos moes ut pricipio laclaus indice attetu cie docile: 9 si utitia sed ii pricipii magis spria q retinua in ptim faciliora et i pricipiis:* de alicti tu maxie si quu osa expectant:& dociles magis initiis cepnt. Illustriora. n.sunt q in pricipiis v q i mediis causis diir:aut.arguedo aut reselledo. De rebus magnis: ut illud.Magna res priceps illustrissime e ea qui expositurus sum uobis Cui nis tepestiue cosilio Ne uirtute occurraerno mediocre plecto i urbe nra discordia excitabit auid.n. iniquius esse sit u ciues nostras ab his n5 posse tutos G quos armis Ae fide oporteret eis de auxilio esse Derebus nouis &e.Excpid erit.Noua res de platus laudita priceps Optie s me exponeLea Ade talis e:ut summa indignatione a tui odiu eocitatura sit nisi prudelia uestra mitigee.sd.n .magis contra mores publicos Psit A extorquere acqua .qd luxuria ciuitati de uoluptatibus materia stallaturusNouis noua diarq fuere nunq. inusitata uero sunt: q licet scii sint rarius isi accidui. Quae ad remp.ptineat. Excptu erit cii instituissem pies ampli ssimi id apud uos dicere.F uisum eet optimu.Nihil certe post religione nostri & uni 'di ueri dei qd ueI me dignius uel uobis magis gratum dici posset occurrit A de esiseri ratione Ac amplitudine resp.disputare. Eas igie res apud uos in primis expona noua quada st inusitata rone ut plane itelliga eis merspexisse quo m5 illa a nris maioribus nobis tradita de maiore Λ: meliore npis posteris relinqm'. Ad eos ipsos a audiunt exeptu erit: Nisi patres tascripti eosilio Ac uirtute uestra reprimee audacia de temeritas eoru et uestr ordis de sanctis Iimaepila: nrae publici hostes sunt:plane uideo uos tu tota repta. maxima breui subituros lasimoda. Ad deoru i mortaliu religione 5e pietate Exemptu erit in genere honesto. Allitur iudices de coelesti cultu ac religione diuina q re nunq fuit apud nostros maiores uel praestantior uel acceptior.Es .n res prorsus admiratione 5e quadam laude singulari dignissima. Religione: Relleio est:q supioris cuiusdam naturae qua diuina uocat cura cerimoniam affert.ut Cice.inquit lib. ii .rh. 'leo rate:Tullius p plantio inm.Na meo iudicio pietas landamentu est olum uirtutum. Ite qd est pietas:nisi uoluntas grata in Pentes El.li. ii .rh.pietas per qua sanguine coiuctis patria ιγ beniuolis offiti& diliges tribuitur eultus. Superius quo p eode libro sic dixerat pietatem appellant quae erga patriam aut parentes aut alios sanguine iunctos offletum seruar moneat. At in libro de.n.d. ait pietas c iustitia aduersus deos.
QER AN. Et si rostabimus ut attete audiat ut cudicimus.Benignes qso alpatientes i hac ea mihi au Et sirozabimus: ut attente audiat:&si nume
Cice. p Archia attentos secit auditores: means ut BenivoloSauditorcs saccrc quattuor modis de humanitaris studiis paulo liberius loq eu sineret possumus a nostra ab aduersaribrum:ab au
bis uerbis O uaeso a uobis uti hac ea mihi detis hac a reuenia aecomodatu huic reo:uobis si admodsi spem persona: Sarebus iplimitos traperiasi molesta: ut me p summo poeta: atqi eruditissimo hole dicet: hoc concursu holum iratissimos: hac uestra humanitate hoc denim flore exercente iudiciss.
sona beniuolentiam contrahcinus. CDe beniuolentia a nostra persona.
I nostru ossiciu sine arrogantia laudabiimus:aut in r*ublicam qles fuerimus.
patiamini de studiis humanitatis ac lDN. paulo loqliberi lde in Orone r sex. oscio.Q uapp uos oroato obsecro ludi. ut at icte bonam cum uenia uerba mea audiatis.fide sapiam lipa fres plus oneris substuli u serre me posse intelligi. umero exponemus. Cu duabus de rebus: tribus aut plurib':nos dicturos pollicebimur: de docilitate supi 'loqias si tama iquitcssae breuit exponeus: nuc nuer' dicit.qd ide se e e.Nee mi N:NI q attri' ide de docilis reddie Sed q6 hic exori ξ : si ide in exordio fit: qu i didisisse:q i duas scindie piis: exp5ne: Δ: enumeratione:ut sumatim aut numero. abus de rebus 2 quot dicturi sum' apiamus.Exordiu de diuisio ille erunt.No ide erui sed ide emcient: liuer' in exitu exordiu sumatim de nuero expoere fi u dic eda sunt: ut docile laciamus aut attenotum auditore piitro ut cam sparato ia r exordisi auditore costituat:& aios in re certa occupat' tentat de qua iudici si statutu sit.Denim exordiu mouet tin Ulieite ptitio re monet di docet sed explicite. Eei uolos auditores.Scqe go auditoue conare beniuolentia possumus.5 a locis quatuor dicie auditores in quo uis renere.s in demostrativo ek deliberativo: senatus uel populus. Si i iudiciali iudex.TSi nrm officiu ut fere Cice.in oratione pro.L.Archi a.dicens. siquid est in me igenii iudices qd sentio u si exiguu ut si qua exercitatio dicendi: in qua me no i or medioeriter ee uersalsi.Et in oratione O sexto roscio credo ego uos iudices mirari qd st.* eu tot sumi oratores holeri nobilissimisedeant ego potissimu surrexerim g nem aetate ne* ingenior nem auctoritate sum csi iis qui sedeat cisarandus.r Aut in rempublica.quales sueri Mmiis.ut cicero in oratioe secit O flacco sic.n.exordi Cu in maximis piculis huius uerbis a tui lati: grauisumo alui accerbissimo reipublice casu socio ais auditore costiola piculoru* meoru. L.Flacco caede a uol
26쪽
lobis conludibus liberis uestris uastitatem a templis de lubris: umeri talia:depellebam: sperabam iudices honoris potius.L.Mcci me auditorem suturum:st miseriarum dura catorem. CANTO.Vt attete audi attexcptu erit illa luptu ex iuectiva.Cicer5is i Catilina. Ait dite qso iudices re ea si dica peit' ais uestris mi sui madate.Et illud Teretit Nile g re uitio dent qsoaiaduertite. Si nuero exponem' res.Excplii Agit pro coscripti de duob'de edeordia ciuiu nῖος de c6pssione bellom eluilisi:q iaduda npam pria alflexerui.li.at.i .rn addit attetos faciem'si nos pollicebimur breui nrauecam de straturos. Si om npm suu sine arrogitia laudabius.Exeptu erit. Quaa turpe c iudices offitisuu ita expoere ut Ipria laus inteda .attia ga aduersarii mei se me nup contumeliis affecerit ut nisi uitae meae rone licam:& qtiter ab adolescctia me instituerim dica plane taccdo confirmare uidere oes adueriaeptis in me falso oblectas c6tumelias facia itaui no ia libenter u necessario: ut intelligatis me longe abesse a criminibus:q mihi obiiciunt Ne sicta eo accusatione cognoscatis. Ego Ade sic in oculis meorum ciuia Dixi: se me gessi ut nemine unu offenderim pluribusui saepe nuero auxilio coidioeti extiterim. vid. n. in causis forens bus 5e publicis aegerim q, uobis Oibus patere arbitror facile stereo. O uare magnopere admiror q temeritas uel quod potius reor q inuidia meos aduersarios Uulerit ad ea dungenda a sibus sideira absum ut ipsi ab honestate a tui uirtute. Aut in republica quales suerimus r Exemplum erit Et si ρομtres conscripti nuna satis pro republica propugnare quis potest. illud attamen assero me nullos pro ea labores sugisse unquam mcui nulla euitasse pericula. uare non possum non moueri Φ nefariae coniurationis reum apud uos facere me a iuersarii ausint. aut i pentes:aut Ianthos:aut i cos spos:q au AN. Aut in pentis: ut apud uirgili u. aeneas li.
disit alud reserem dumoli Cora a
re:dcclagit sint accomodata: licvnolti aico go prauimp appellae.Sed iuris prudeles auos &ramoda a sercmus: inopia: lolitudinc: lamitatuo pauias strauias parctu note appellaridiar.Aut in limul otidem in aliis Ipe nos hac noluisse. late loci nundu cotinges audere:statuere Ii nihil huc Abaduersatioruni persena beniuolentia γ nisi plactu ingenio elaboratu idustria afferri oporte
abjur: si eos modium:in inuidiam: in con ide inorones sexto roscio egit p.L. cornelio balbo temptione adduccinus. In odium rapiem et de p.C. Rabirio postumorin eos ipsos I audiunt: ut apud Lucanu es in eaesare curio fuerit comemorat dices dil uoces tuae potuere iuuari caesar ali pies suis uolcte senatu:Traxim' Uid: α Cie.i opone q p reditu suoppib gratias agi t:ide facit:qd Dat' a iove optio maxio exteris p diis imortalib' su stites: ire essme fortunas p meas. upa icolumitate:otio cocordiam deuoui. Du haec otarondit optere haec ad eam aecomodari ut ubi alicti reddedi auditores sunt m5 reddene bciuolima' si locis uteremur mime rei ni ae congrue libraitisi re id qde graue eet n.n.ocs loci supius dicti Oibus causis Gueni sit & aduertedu est proni Aeeius de quo dicit plana una putat i cu inuentio eade fere sit hilarii locis ut edd siue arroni siue ab ei' de quo dρ plana ctordio μ sniam exeogitare uolumus. It E s nra icomoda plarem': ut Ct .p.p. sylla maxie Delle iudices dices ut.p. Sylla &antea dignitatis q spledore obsieret: ed post calamitate accepta modestiae suae fructu alique potuisset rcipe:Sed ii ita tulit casus istilus ut aptissimo i honore eu eoi ambitois tui diata singulari Attenti odio euerteres: β: in his pristinis larissae retias miseris amictis:tsi heret: quos larquo aius ne supplicio side suo satiapi posset: qu ex hui'icomodis magna aio molestia capio:tia i caeteris malis facile patior oblatu mihi ips:i.q' hoi uiri leuitate mea Gamui not. a olb' quoda tisic et itermissa agnosceret Inopia tui atrarisi copia criops sit c a ope hoc cauxilio ue tuitiis de copia eget. Ci.p piablico Anto ueruita se res hei rut ego g n usu satis & igenio paς possu ea prono disertissimo copξ &.p.au.cui leues opes nullae lacultatestexi quae amicos copiae sui cu aduersario gratiosissimo at edat.Solitudi ne Solitudo e qnearet aliqs rpinqs aici unem spe i quom s lire st: nisi i se is o 5e solus loc' dξ icultus inhitatus quoui. EIumis illa lat' cui sui uada lucta toreti aspicit:& lasas P loea soIa cas: uti de loci u solitudo ait ostiu:calamitate suma qd. a miseria calaitas itelligie igc'i danu quoties ex diuite paup:redderit Ae ad uile abiecta. sortuna deduceris et ster eulpa tua: nu quo ex gradie assicius calaitate diceξ solet rustici: q, comitiat calamos. .etilmsi ac segeterun ait i eunucho.Tere.uii fundi calamitas: ada a cadedo dicta erediderat: haee curseritne beniuolus reddie auditor.Liopia:solitudo calamitas Tere. oes noti igi atin amici deseruersit:Ideqd ego te p hae dextra oro p igenia lusi & p fide tua perq; huius solitudine te obtestor: ne abste segrestesve ne deseras:Cie.p sexib roscio io se unu ex olbus A sedebat ad dice tu surrexisse iat ne olo desertus Roscius esset eu timore piculi exteri desedere no auderec.Et si orabimus ut nobi s auxisio'qd p milone fecisseup Ci.dicesma si una de bonis de sortib' uiris:si unil de bi metitis ciuib' pias uobis iudicadi sultisi de imunu loc' amplissimora ordinu delectis uiris datus e ad studia sua ergo sortes 2 bonos ei ires ut eq uultu Auerbis sepae significa stetere re latis declararet. hocpsecto tre ea plate ocs uos hctis di statuatis utru uos avpae auctoritati sp dediti fuimus se miseri lugeamus an diu uexati a pditissimis ciuibraliqn p uos ac uram fide.uirtutῆssapiameti recreamur. Nos i aliis uoluisse spe hie:i multis firma nobis psidia iudices erat D isola uirtute tipa:itegritate cdstalia xatate spe locare uoluim'.TAduersarios pinna docet qb' mi blaad
Misarii plana colligi auditoris uel iudicis beniuoletia possit.In odiu rapidus docet q' pacto trahi aduocab iiii
27쪽
Inuidiarium in odium possit auditoris: hoe est ut eum oderit & eausae nostrae faueatiddiu latens est maliuolentis
affectio illa qua taciti sceleratos 2 flapitiosos insectamur. CANTO. Aut in parentes amicos. gxeptu erit. Quo aio iudices In parcies' in amicos meos limp extiterim quis Oibus notu esse pute illud deni in ausim dicere nemine aut ma ori beniuolitia aut maiori cura usum esse suos uego in meos cotinue utor. s Aut in eos q audiunt: Excpid: erit. Cum in nra rip. iudices multos mihi pposuerim quos maxime charos ae Dipuos habere semper in uos in primi, de amare re uenerari costitui. tunc euenit ut Oem fortunam uestram mea dicere.decernent c* nil posse uobis aduersi accidere quod mihi ipsi no foret coe:libenter ita* pro salute uestra mea quotiens opus erat Oppositi neqi P uestro honore ac statu ullus igi periculu nem fugia dum uiua.I Si nos ra incomoda arserenius Excpiu cst: illud iudices veru esse expior qd uulgo drsortuna eos uix unu relinqi equos semel coepit urgere.quo i statu ade extiterim li: i quo numero positus sim nemine urum ignorare arbitror.atiis.l .i urire nia aut diui iis aut potetia aut amico; frequetia magis abudabat s Nuc eo rduet' sut neo diuitiae ncui pol ctia neu ulli mihi assint:Oes.n. me noti atqi amici deseruerunt.T Ut nobis sint auxilio:& in aliis noluisse spe lire Exemptu erit.Cum eo loco posita sit causa mea iudicis ut nisi misericordia ucstra mihi silens at p spiria ueluti saepe numero multis fuit: plae sim ab olbus destitui' Huanitate iracp uestra de clemctia qso alip obtestor ut mihi auxilio sint i ura intui dutaxat uirtute mea spes Ois icebit.Cv. n. multi sortunis meis psidio esse pollicerent uos elegi re costitui illarum tutores
est purus Plautus tot noctes reddidit spurcas quot i ci c
claras huit: estpprie spurcu qd non uisa solused au tor condeter: malitiose: flagitiose sciri a ferr
ditu sa refugimus ille illud qd.M. Antonio in phi- musin. Inuidia trahemus: si uim polciatia: falippicis obiicit Cie dices Crapula illum hesterna cu chlane: diuitias nincontinent.urirobilitate clien
exculctis uinum redoletib'totum tribunal implesse, telas hospicium: sodalitate aIrinitatis aduersa Sunt si uelint spurcu dici qd i illud abominates spue riorum reseremus:& his adiumentis magis re soleamus Superbe: inlapiores: to inferiores ex si quana ueritati cos considere ieriemus.
re beniuolu fecit auditorem Cic. inorones milone: -
ait unii genus est aduersum infectu s nobis eorum quos.P.Clodii furor rapinis incendiis ci ossius exitiis publicis parauit: qui externa etiam coctone incitati sunt.ut nobis uoce praeirct:quosclamor si sis sorte fuerat admonere nos debebit:ut illum ciuem retineatis qui semo illud genus hominu clamoresqi maximos:pro uestra salute nee lexit:non mediocris certe superbia est praeire iudicibus uoce:recte igis si Ci .aduersarios in odiu aducit. Perfidiosercum dicis perfidia usos aduersarios:& data fide non seruasse.Sicuti in aeneam apud Virgilia Dido nec tibi diva pares:generis nec dardanus auctor nfiderde alibi en destra fideis que secum patrios aiunt portare penates. Ite alibi:dissimulare etiam superasti perfide tantu posse nefas tacitusui mea discedere terra.Nec te noster amor nec te data. dextra destrae: Nec pitura tenet erudet uulnere dido. Crudeliter Crudelis intelligitur is qui pronus ad nocendii nulla humanitaternulla tangitur misericordia ut in eadem di donis in aeneam oronei Q uin & hyberno molitis syderectas em 6: dubiis Properas aquilonibns ire per altu crudelis.Cicero pro.P.Sylla 2 in his pristinis inquit reliquis miseriis de amictis in heret quosdam:Quorum animos ne supplicio quide suo satiare p osset: Ide pro deiotaro rege accidit ut accusato M alterius crudelitate alterius id ignitate nturber.crudele eas ore ne dica an scelerata ct impiu ς nepos auu in d;scrime capitis duxit. t Malitiose: lalitia uersata est A: sallax r5 nocendi s distimulatione q5 iprudcter sacere nos aliqd simulamus qd tsi dedita opa facimus.Cicero P caecina dicens in tu ebutiu trahit aduersariuid: in audax in ui facieda extiterit:cu ex suo caecina expuli t fundo:& q, in iudiciu imprudens postea manifeste reus uenire ausus sit malitiam id ait secisse: tana iustae fecisseirq fecerat . fideter.nimia di temeraria audacia tofidelia est.qsi quispia impunitu cxistimat fututu qcad peccauerit Tere. o ingente inat cJfidentia.CUfidens p improbo: audaci 5: temerario ponit. Reperit in non miagnificatiGe Tere.in andria nescio as senex modo uenit: illa eonfidens cautus.Maxime in ossiu aducit adsuersarios Cic.eorsi nimia significas considentia his uel bis quae in Orone sunt pro.P.Sextio ς oia diuinast humana uiolarint uexarint:pturbarint:euerterint:nsi sotu alacres loetoso itolitare. sed et uolutarios sortissimis ato optimis ciuibus piciatu moliri de seipsis nihil timere. CHagitiose:Cu scelus tm 6: tale est ut et humana exuperet eosuetudine:est aut flagitio pprie i libidine qli flagris dienu cr: me s caeteris S acci pie peccatis ci qp negligenva Urudentia re obliuione cottant flagitiu est silea Cicerone clodio est oblectu m n5 pluris bona clea fecisset a tris sorores. In inuidia trahemus. uo pacto colligi auditoris Moniuolctia posse adductis in iuidia aduersariis nuc docet. Inuidia dolor est ex aliena felicitate suboriis.Oia
ferme quiu' adduci i iuidia aduersarius sit in Orone Caesaris edtra POpetu Lu .seruasse appet uim cu ait. Quid ii lura loqr tecu suppila d orbe: Ae uisa seruire fame.auis caltra timeti nescit mixta soro: Gladii cum triste minates iudiciu i sol ira trepidum cinxere eoronaratir auso medias prumpere milite leges.Pompeiana resi elauserui signa milone Ci.p. A. caecina si stu i agro locisti desertis. Audacia sit tm in foro armin iudieiis trudelia ualeret no min' in ca cederet. A .caecia ebutii judeliae utu i ui facie sa ccssit alid icim Potelia: Hae ide Lucanus in eade orone facit popcio a caesare obiici his uerbis que in iuenerit ta lota potetia sineras scelersi modus est.Et Ci.P.P.Quintio q res in ciuitate duae plurimu s sit caae u nos amoeiaclut: in hoc tri suma illa st eloquetia quaru altera.c.aquili uereor altera metuo closintia.Quinti hortu
28쪽
si ne me I dieedo 7pediat ii nihil edmoveor gra Sexti neuti ne pu.auhio ndeuerit uereor id uero ne mediocriter 'timesco:ae paulo iseri' het aduertarium. P.Quintium uerbo Sextum naeuium re uera huiusce aetatis holes fortissimos disertissimos de ornatissimos irra: civitatis q eoi studio summis opibus Sextu ne Diu defendat.Si id est defendere cupiditati alterius Obtescrare. .uo is facilius quem uelit iniquo iudicio ire possit item in oratione P Sex.roscio adolescens uel potetissimus hoc ire niae ciuitatis .L.Corneliuchrysogionus. TFactione diuisio ciuium in diuersa studia factio notatur eii alia se principes ac primarios uicinitate efficere uolunt:inter quos emulatio est un factiosi dicuntur g u maximam piat cium multitudin o fas de nefas ad se trahunt certatim: s uero g hos eonlecuntur clientes uocam' un clictele multitudo a sibus rebus i iudiciu psipetu cauar adducit.dicens.scilicet extremi pisciu emptiui citctes cottuor tot satiabut lpa bello Diuitias.Quib' in sol cies reddi di importuni holes soles pleruui. r In continctiam: libidine luxuria ui quas cotinetia ueluti frenu di ee.Ci.y Sexto Roscio te hoe nico homini no arbitrant huius inocctis primoniu ta amplia de copiosum posse obtinere danato cie eiecto spat se posse quod adeptus e p seelus:id p luxuria effundere cie cosumere uides:quo cla icotinete ee dices Chrylogionum in inuidia rapiat: idem in Orone de resposis auruspicu facit et in clodiu:cu reprimeda dicit suisse eius impudicam impudicitia ciui. P.Tullioni tyro cui se uenierat mera daret.Nobilitate:Na de nobilitas tollit at Osato confidentes facit:qua re sic aiaci apud Ovidium ulysses obiicit. Na genus de pauos 2 q non fecim' ipsi uix ea nostra uoco. Hospitiu: multitudo hospitum. ui domu tua comeant ex alia eluitate tu q inuice illoru no mediocri animos amoris uiculo hospitalitas copulabat cui&iuppii pesse a maiorib' credebans et xeuius hoe est hospitalis dicebas, Uirgili' iupiter hospitibus na te dare iura loquunt . Sodali tates:IOriales dicti m una sederent:& essent: ues . ex suo Atis uesci soliti sint .ues qd inici se inuice suaderent. qautile Einet auctor.Popeius unde sodalitas usus de numerus eo s una edui: ide sodalitiu cie leges laicis tesgimus ad sodalitia coherceda: Affinitate: Et hoc ea solet i soletiae esse.si multos affines habuerimus. Amnes autem sunt qui legitimis nuptiis nobis copulantur ex uxorum .Lparte.Teretius millo ego pacto affinitatem cremetis effugere potero pro omni nic accipere potes coiianctione. Et his adiumῆtis sapieter hoc additum est.quacump. n. lapius comemorauit.Laudiascribi solet:Sisis bii illis uini qd male usus illpiam fuerit non mo non laudaturiSed uehemetissime et ab Oibus i probatur plerao.n .eiusmodi Ga sunt media:q uel bona uel mala utentes faciunt uideri. Ueritate causa: qua ipsemet iniquam cognoscunt. In contentionem adducemus ut contemnatur de ludibrio sint iudicibus. nam a contemno contemptio proconi aptu descendit: a contendo contentio quae pro conatu accipitur 6c color est rhetoricus. CDe beniuolentia ab aduersariorum Titu.x.
TANTO.Spurce Exepta est. 1uanil saepenumero uidi iudices eos si ali ea metitia manifestarit magis offendere aios audiet iu s s cGiserint.blagnitudo in delicti cie cris facit ut de scelere aduersarii tacep neqam:Ta pditae na* luxuriae ho e ut p omnem turpitudine reuolutus ea:de faciat de patiat qade cuiusui honi uiri maxima in se possent indignatione acccdere.Surbe excptu erit.Si pter cosuetudine meam iudices κει priusq de re diea pauca de mori aduersarii exposuero id me ii sine atroci ca laces arbitrari potestis. Cu.n.simbia 2 clatione.P.Clodii cosidero no possum no moueri.Q ut neo, sibi queg i hae urbe lapiore nee pareclare uel pati pol. Quid i colega suu .c1. aula que unu reip.soamantissima cognouistis aegerit satis ossius nota est:Nemo ita* talem holam imo truculeta fera cic saeuissima reip.peste satis digno posset piequi .Perfidiose Exemptu erit. Si ad est iudices apud nostros maiores qd maxio fuerit unu odionum illud certe in pfidia totum est positum.Cuili uaria sint de pluria aduersarii nostri uitia q satis puto
is ee notamullum tamen atrocius frequetius ut in eo exardescit uicisi v q, neq; ulla fides:neui charitas
dicti: facti r costatia sibi inest:sed suma infidelitas ta in suptores il in pares cie amicos extitit semper. rudeliter.Exemplum erit Moveor patres conscripti de grauius a uel aetas mea uel coluetudo serat praeturbor quu aduersarii mel sida incredibilis thuanitas de ipia i miserrimu quem Crudelitas mentem subuit Qui nedu ulla mouer misericordia sup aflictos 5e calaitosos heses: sed eoμ sanguila atm suppliciis si satis satiari p5ta fiderer. Exeptu e semper ea iudices nsi suit aduersarii cosuetudo ut ilead ei collibuisset tota id et licere sibi crederet hie e m temerario quoda ausu 2 i proba spe dictis ac factis i optimu queeti 2 inocente ulta inuectus est pluries nisi igit iustitia irra freno adhibito toperes mihi ereditae iudices tanta sibi assumet arogantiam ut uestra Isqua uix serre possit. Hiciose exemptri erit. csi multa sint iudices q ab aduersario meo facta digna uideri possint ueta: illud mihi up i primis cosiderandsi potius q mente quouenio gesta sint: il qd actu fuerit:Nemini placto urum iudices dubiu esse dct.u maliciose 5: speram caeteris in rebus sese generit.Cu et in illis q apud alios 5e dce de hitae sui honeste pravo cle iniquo sp sit usus inpeonio flagitiose Exeplum erit de si maiores nri iudices grauis pinnas in eos excogitauerue a aliouod scelus aut i probe factu edmisserunt.Singularia in & exasita supplicia reliquerut aduehus eos quora Icelera multis stati tisi attulierunt.Cti itaui aduersarius meus se uixiat ut Dis eius no latu sibi turpis de infamis Ilitas uersi et ciuibus nostris flagitiosa. Videte quo aio si seueritare uti in eu uobis cJueniat flagitiose flagitiumore militari dξ res flagitatoe hoc e increpatione dignarut Dona.in eu. Si uir Excpid crit Ru auis iudices ea sit aduersiai mei uis de mebrota firmitas q emeris sistet:m abuti hoc naturae bii fieto 2 1 bonorsi polete eouertere mime eoueniebat.Cu i laeti maiuVosuerit in uiribus 9 i xntate psidiu. Uim erit iudices ne iniustissim uiolentia sua cam mea opprimat. Si potentia Exepta erit 1Iaxie uelle iudiceς ut aduersariim meus ea modestia esset ut plus aequitatem 5e nostrorum malorum leges posse erederet. Si imoderata tactam eius potetiam.Sed cum negi ulla iustitiae reuerent a nessi pictas neet respectus honesti moueat
29쪽
es: illa mihi ur:* si iure sed metu potetiae suae sibi uelit oes submissos te.Factione.loluratione & malo
consentum.Exeinptu erit.Nisi iudices aduersarii mei lactiones uia iustitia aprimatis:plane cerno optima cam mea oppilum iri.Video.naui loge magis ea multitudie eu afidere:q nesaria eoiuratoe se cu i adiu cGu it: si iustic:a re estate.Diuitias: eptu erit:n aueibat iudices aduersariu meu diuitiaα sua re magnitudie sic innari alui tolli: ut plus spei crederet i auro alui argeto positu ee.u i legibus di istitutis maioria niOru. Tincolinetia:exeptu erit:Si aliqfi r npa rep.iudices. Aduersari'me' impaticlia alui impetu ai bia sit: usus illud tu decebat:siue id cosilio siue tortuna ut potius reor bene cesserit inolle hue sua iracudia di ai furorea militari cosuetudine in ciuiles castras ferre:&hac sua icotin tia vclle iustas bonoria ciuilicus oppressas esse.Nobilitatem: Solet persa in iudices aduersarius meus pclara maiorum suoru gcsta 2 egregias imagines numero ed magnitudine caeteris cJparare:ς & si nobilitatem suarturib'st maximis urbis nix pricipibus fortasse no iniuria si ereda ceseat in illud tu arbitrari c6uenies est rut no oia nobilitati:sed pleram iusticiae e. aestati subiecta esse cofiteat.Veru cu ipse sibi psuadeat oia splendori suo concedenda. Vestruest iudices aduersus ambitionem sua leges β: iura defendere Clietelas .Excptu erit. Magnae sibi ducit gloriae meus aduersarius iudices Φ nemo sit haci nra ciuitate re opulentissima re floretissima:qex mulcipiis italie plures in clie tela assumps critreo fit: ut nemine ferre a quo possit aio: qui fuit ius tueri vcli t. Cum ar
hi tretur uos ipsos st leges 5 iura sibi hoc ipso dere subiicet Hospiciu .Exῆptu sit cofiteat iudices necesse est: illud veru esse: q, saepe nuero gloriari solet:& se extollere aduersarius me' sp domu suam primis urbis nostrae a tui totius i tali e pricipibus hospitio patuisse: q res sibi dat alas:& ipatiete reddit ut in ius ui cet. eum uel metu uel gra uel suoN laospitiu leges uestras oportere largiri suae libidini uos arbitret. Sodalitate Exemptu crit. Et sit nemini ei uiu nPos iudices plures aut magis fidos sodales adesse: u sibi me 'gloriet aduersarius: no in ideo decet uelle quemqua iniuria opsissum eE re pl' psidii i ea sodalitate:9 sibi cisi pluri inest A in rigore iuris credere positu es . Sodales at ut scstus ait:dicti sui:* una sederPt 6: cci tritet in ex suo datis uesci soliti sint uel l iter se inuice suadercf:qd utile eit. TAffinitates exeptu erit:A i aduerti iudices aduers arm meu n6 pp se audere mihi obessciues rpter affinitates pricipiu sis ut optie noscitis no ad salute bonos. sed in pnicie poli' traxit.Ita ii no detis id iudices pati ut respectu affinitatis uxoris caeterata pDobilium iii bis nix matronarii .abus sp soricat' suit:i hac libera ciuitate uellit sibi st leges di iura cedet. CFRAN.Si inertiam:haec contemni faciunt ano
bis holes si inerces:si ignaui: si desides sui inertia eius In conreptione adducemus si inertiam nenaeshiqi nulla nouit aric: ignauus est s pcitus abhorreβ uoca. um .li, vii dirari, nsii pseris, r a labore ῆt si nouit artῆ no in exercetine. in ea epse uam desidia n. luriuriamaaucriarios Ptercueras:ufici ignauus dici putas m no sit nauus:scim' muS. Ab auditorii persona beniuolcntia col.n.nas significare strenuu&diligete uia nauare uer libetur:&s res coae fortiter: apicter malae
sidiosus hJ:5: desidiosu studiu. Seder ocios si ee signi t magi liis iudicatas Pserimus tres sicat: de si auget. Ptitudo qda est desidia Ne octu imo de his extimatio: dc quae iudicii expectatio sit dicu inertia , ignauia pompeianis obiicit militibus aperiemus. A rebus ipss boni uolu:auditore
apud lucanii Caesar his uerbis. taec saneuine multo . ori e -
spe msidi petitis grais delecta iuudius Q mnasi, de Ciliciemus: si nosti am caulam laudado extolerit studi ignava palestrae: β: uix arma serens:ide icinus: dc advorsarioru p contentione depriobiicit C regis deiotari accusatoribus dicens sed ii memus. Deiceps insinuatiocapcricdum cst.
s de accusationei pa dico:de accusatoru spe pauca di csi ς cu uideane no igento nem usti atqν exercitatioe reru ualere t si ad hae eIm non fine aliq spe se cogitatione uenerui. ite lucan' i caesaris plana sic in coteptione popetu adduci trueniat lJga dux pace solut' milite cu subito ptelai in bella togatae:Marcellus p loquax es nota uana: Catois ignauia.n. Ada petulantiam aduersarior si significat. Luxuria: p hac ocm itelligimus apparatu sursuu siue sit i uictu:siue i uesti turne credas fortasse de uenereis rebus tui dici.Ci. in Oxone p sexto Rosio luxuria obiicio aduersario in coter tione adducit dicens:sese hoc incolumi no arbitrae huius innectis primora ta amplu Ae copiosum posse obtinere is nato 5: eiecto sperat se posse s adeptus er scelus: id p luxuria effundere Λ: consumere. Abauditorsi plana docet quo pacto colligi ab auditoribus beniuolctia debeat.na iudice csiciliare nobis coniicnit ut antilianus ait no ti A laudando eu qa feri cu mo dct: ne astentari apte uideamur. Et hoc est ptim utriqi csie: sed laude eius ad utilitate nrae cax trahedo:ut allegeius p hJcstis dipnitate illi illaesam sua sluinibuς iusticia r in elicibus miam pro laesis seueritate. Fortiter:ps hsicsti sortitudo e plculoς susceptio Δ: laborsi rpessio: ut a cicerone diffinit: is at sortiter iudicat s n9ce no scio: nd minis: a reci o auocari pol Sapicter prude ter na ad prudelia rescis sapia hoc loco. Maluetae:& magnifice fortitudinis pse. Magnificetia & rem mapnarsi 5e excelsarsi cu ai ampla qd.i de spicdida spostione cogitatio:ato administratio a cicerone dis is mas uetudo uero eade est ci ci emcria Tantiae ps p qua ai temere in odisi alicuius iuectionis cocitati comitate retinent freques uero beniuolctiae captatio P cu sortiter sapienter: magnifice mansuetera iudieibus sp asi iudicatsi dicimus.Quae de iis existimatio sit:si de illis ops recte sentire dixerimus uiros bonos:integros iustos ut haberi .na existimatio bona est opto quae nobis de aliquo est se. cisse qd hic scipit η milone Dp cicero eu ait in iudicio uro de in eo cdcilio in quo ex cuctis ordinibus amplissimi uiri iudiearet nusi existimaui spei tu e habituros mllonis inimicos:ad eius no salutem mo extingueda sed β: gloria per tales viros infringenda his uerbis Q iudicia victimatio sic ostendit cum ex cibus
30쪽
A reb' ipsis lordinib' lectos esse dieat simul de q ludicii sit expectatio inuit. eu dicit sensiil existimasse:ut p tales uiro'
illem te iam antea populo romano si isti:eum huic qdni iudex pesses: tale te 2 nobis di populo m. hoc ipe in ptias: quata multitudo hominu conuenerit ad hoc iudicia uides t q sit esum expectatio mortaliu qcupiditas ut acria ae seuera iudicia fiat itelligis. TA rebus: docet nuc quo pacto ab auditorib' p res ipsas colligi beniuoletia possit:& fieri tuc dicit eu cam nram laudamus:* honestu sit: q, utilis aduersarioru uero deprimimus Φ iniq ω in honesta:utrum p milone dices eicero fecitatu cam sua extuli traduersariorum uero no mediocriter externuauit .cu n. se desedere Ondit: qui ipsis iudicibus saluti fuissetem nefariu 2 pnitiosa cine substulisset:aduersarioru at cam deterrima esse demsistrauit:s audacia telisis illius oppugnare uita tetauerit et suu pro rep.caput san e obiecerit:in prefatione quando pittis operis eam sua comendauit no spe quaestus aut gloriae uenisset ad scribendum. Aduersariorum de presit qui ne parum multa scisse Diderentur ea conquisierantiquae nihil ad propositum attinebantur:ars difficilior cognitu uideretur. CANTO. Si tertia exeptu erit si satis aequo aio fere ualeo iudices uita aduersarii mei. I sui tertia uult apud uos iudicati idustria & hoe ipso moderatior ce de magis iustus celeri exoptat.Sed qs e a hue holem cuius aius n6 sola ab h5estis artibrat ii dile plinis abhorruit sed et ab illis acti Gibrax uulgares &.mechani a usidiocas vocamus no lanat.arii coimat Ignavia πxeptu erit.Quis item e iudices et aduersariu meu nJcotcnatatin oborreat qua se ad ignauia di secordia sua retulerit adeo Ade est hebeti & tardo igenio ut nee studiis
ab ignauia nee ullis Deptioibus quoς sibi maxima sp copia suu i ulla re unu honesta liberoo hole digna sica rit. Desidia: Exeptu erit. multa sint i hac uita iudices q uel e uetudo ciuitatis uel respectus uirtutis Lemndeda saetatullud certe no solu replicsione verutame multa potius idignati Ge at* coteptu dignu uideri debet φ maxime in aduersario meo scimns Des uiguisse.Qui cu ab ineunte aetate plurimis alui honestis eruditus artib' fuerit adeo desidiae 6e corpi deditus sit ut totus octo marceat: totui labores: atui vigiliae s fu Aluxuria a primis uis annis susceptae plane oes in casum absumptae sint sta ut aliuto melius fuerit uua pcepisse studia d Depta nun st repetere. uxuria:Exeptu est si antea iudices qualis aduersarii mei uita extiterit urbis Ignotu suit:me dicete nne primurdisceris: Sic.n.uita eius uis ab anis adolescetiaeristituit ut es muliere ita mi uulgatior : ae magis ipudicus suerit:nihil mi sbi turpe O el dbuerit credidit Quare iudieci e6sidetii te qua uos deceat hunc in iudicioadmittere q nihil non turpissimu atm infame selim in seipsum admisit. TER AN.TTria sunt tra exordiu cicero i duas diuia De tribus temporibus. pricipiti ae isinuatione:de pricipio dictu est: de
insinuati 5e dieere i ncipit tria aut posse tpa incidere dicit qbus insinuatione utenda est aut eum turpis ca fue
a sunt ipa quae diug ter iux-rsuasi auditores aut eu defessi:q cum acciderintc5siderada:in quibus pricipio gead aperte per principium fit dissimulatione 5e occulm A mos Limi et Arati tur ratione quadam faciendum est. Principio e per quod uti no possumus. Aut cu tur xati ne quadam faciendum est. Principior per quod - L L aperia: beniuoletia colligitur.Consideranda ne frustra 'penicam habena m ςit - dieatre obsit potius illi pro quos prosit. Turpe cauiali pa res esum auditoris a nobis iamrut si patieida defendamus eoira vim forte aut pro denat aut cum aius auditoris persuasus ut dic mus:qui passii manus ileeerit aut furtum
u - eulamve comis . Aut cum aius auditoris suasus
det esse ab rus:qui ante cOtra ViX ut adit ista aduersariis nil, fidem ρstitisse iudices uidene desessus deos audi edo: si ante dixerui. nam maxima tunc qaiocMeperint euellere difficultas
est idemi ad causam artificio descedere oportet. utcu desessust cla lota eius qui ante nos dixit omne sic defatigatus auditor erit ut nihil tam honestum afferri possit queduvio audire uelit. Si causa turpitudine habebit:quo in ca turpi exordiedum se ostendit. V CDe beniuolentia ab auditorum persona Ti. xi CANTO. Fortiter:Exoptu erat.am uestra iudices inferedis sentetiis costatim at* sortitudine eonsideromihil est in meo timea aduersario uim aut minas.Soleo saepe asi oculos ponere 6c crebris idi sim referre sermonibus il sorti fueritis aio aduerius eos qui magnitudine suae potetiae uestra coati sunt iudicia subitertere. Sapieter exemplii erit.Nihil est iudices Φ meae diffida caae cu mihi occurrit apud quos agi ede hae ipsa re o qua mihi summa in m aduersario meo cotrouersia.Cu.n.cosidero sin aulare prudentia thin Oibus rebus agendis cura atqi studiu urm gd esse pol uel ta arduu uel difficile qa uestrae no sit.Sapieciae ianu ae resacile Vestrae quide hac in nia ciuitate.Semellae ita Ae ptate sunt de laudatae ut neo maiori in cenio nec attetiori solertia quies agi potuerit. Malacie exemptu est.Et in multa sunt iudices q urm possint in hae ipsa ea ierturbare aium tura in semo fuit in sententiis feredis uestra.Modestia ut nec odio nem pratiae c5tra ius de equitate locus unu apud uos ullus fuerit bsi ita' meae cosultu esse eax nsi iniuria confido. Magnifice E plu est..uail plurima sunt iudices q* uris spectare sentetiis & admirari tolea nihil isi est qd maiori laude Ae ueneratione dignit duca il uestra illa singularem in rebus nficiendis. Magnifi- .linime igie eui si mim esse debet si populus ipse in tabus ad rempu. Pertinetibus Dipuo quoda favore atra studio spectatu & admirabile iusticia uestra semppsecutus fuerit.Existimatio. i. iudiciu. Exepiss
erit.Bono de opdo qde Civitas nra pedet iudicio.Cu sciamns tali igenio uos esse fditos ut nullius timeatis iniurias nullius inimicitias.Nulla denim impetu improbos holum qaium uestru ab officio deterrest. Expectatio:Excolu est.Cu B ita sit iudices ut oib 'iusticia de eqtate Fuaueritis nulla icidit dubitatio iret.
Cives qui hae mitte adolescente absoluatis a quide ab iprobis accusator solu uti cu pinis bonis expoliet