장음표시 사용
91쪽
peristi quo huanitas est.Tytunus imodestiis di ireperas i quo crudelitas qd i fit p tranatione:ut Ad c adolescetia sest flos aetatis.Trasatio est a floribus supra hac utim ut ilioueamus:ut designemus: ut uituperemus: ut laudem'. Quaeda est y priuatione mirarii eiusla diffinie:ut Ad est bonusid qu no e matu:Ad e iustu id quod no est iniustu.Quaeda est P imaginatione Adam ωd numeru pertinet:hoe est ypria cuiuic substantia ut sid est aeneas.Qui ueneris de Anchisae filius fuit quaeda est per defectum pleni uel psecti ex eodem genere ut si quaerae quid est triens di respondeat.Cui dodras deest ruisitassisqda PUOrxione is minuit dea tollit exobus reb' ciuitatis amprehensibili ho distet recte in Fm proportionem sie populi re magistrat' cosiliv.Nc igitur tu ociumni turrila alia cum mundo similitudinem h/bri; populit suffraetio dc magistratu consilio priua; est:2 cotra. uaeda per cam: ut quid e dies sol te is minuit u amplitudine ciuitatis detriincto
, inicit. Egonoastret: sed prohibui detrim et
dum Iaude. Cum rem laudanda laudamus ut Ioeli Q e . 3. rimens boni uiri:animi cosilium thia ciuitatis. Quae conseruaui: libidini malo' rellici: mascda fit ad uerbuliaee uoce illa de eui' notione qritur state omne intcrire non passus sum primu igialis sermoe designat uno ac singulari 2 quod uocabuli sitia breuiter ec ad utilitate causα
sd illud sit in uno uerbo positu uerbo alio declarat: - , i in ' - - c ,- ' '
ut ad est Glicescerer tacere:propria pBost diffinitio accomodata describit. Dcide fami noli ucuq ou αλεκε u α Οεῖ diu a graecis di sic diffinis dii uerbi descriptoecoringet :& descriptiois rocmpriimul si equil finias equus est alal irmitate mortare hinies genus est aiat mortale spes dita irrGnale.Nam di ho mortale est:rpriu est hinitas haec diffinitiocu diffinito hoc e re q diffinitur cogruit caetera oia excludit:uere igitur distinitiora ut rBi ent ad si res exvlicat qlis sit di queadmodu suis mebris costare debeant diffinitio de qua hoc loco agit Cic.pars est qrra legitimae costitutionis cu no de facto qd apparet a quo factu sit: sed de saeti note cotroucrsia oritur di uis uocabuli uerbis diffini eda est:idemi distinitio appellae exemtu superius posuit Cicero.de cepione qui qstor urbanus cum. L.Saturninus legem frumentaria de semiuibus ae inentibus ferret in eum impetu fecit: pontes disturbauit.Cistas disiecit:& quo secius lex ferres impedimento fuit quare accusatus est maiestatis in hac ea uocabulum diffiniendu fuit:quid esset maiestate ledere:uel minuere: qui P cepione.dixi trita damnivitrui onderit seruasse illa maiestate no minuisse breue uocabuli diffinitione c.diffiniendu breuiter uocabula est rei de q lis est ut uocabulu maiestatis adulterii nome diffinie ad esset siquis cu aliena uxore coiret in lupanari.Nu si is accusaretur adulterii hoc mo adulterii se:esse negaret p diffi nitione uocabuli. Adulterestiqui cum aliena uxore domi eius coit:ego i luinari colui nosum igitur adulter. Accusator uero sic diffiniret Ist adulter est qui alietiae uxori comisces. Is minuit maiestate in excplo perstat Cicero qd libro primo quaeda de costitutioibus loqueret adduxit.Tta sibus rebus ciuitatis amplitudo: in abus magnitudodi decus ciuitatis postsi Quae sun t ea &e.docet Id sint ea in Abus ampli tudo uersatur ciuitatis sunt aute suffragiu populi:& cosilium magistratus prius.n.rogatur populus ut suffragiis suis aliud fieri iubeat uel uetet deinde quod populus sciuerit id magistratus colitio firmatur a mos romanis fuit suffragia autesunt uoces ut sie dicam quae dicebatur ad comitia in tabella ne scribebant:sibus sua quilo declarabat uoluntate de aliquo et tetendo in magistratum: uel de aliq re statuenda. fabis utune tempestate uia ferme oesitaliae populi: A in est peruetustus.Nam di ouidius scribit mos fuit antiquis niueis arti sui lapillis his danare reos et illis absolueres culpam la. uocant graeci subfragia κοι per suffragia de cernere.TTu populum: sic intendit qui inceptioncm dicit. Privasti suffragio: quia non sinisti uideret uel uetaret legem ferri. Consitoreonsensia:uoluntate: deliberatione.Item econtraria: Σc.C ionis aduersarium dixit minuere maiestatem esse prohibcre populum suffragio: 1 magistratum cosilio. Cepio qui se defendit aliter diffinit eum dices maiestatem minuere qui amplitudinem ciuitatis damno afficit se avatem prohibuisse damno affici: ideo* non minuisse maiestate sed seruasse:utraui ps p causae suae comodo diffinit. Aerariu. Quod tanta largitione ferre no poterat.Libidini &c.non cnim utilis eiultati futura lexerat q nulla rone sed libidine & impetu no nulloru serebat .s Primu igie ante ola inquit u butu breuiter diffini eda e.Si sacrilegiu obiicit:cu sit surtu quid sit sacrilegiu. iii a furtii. Ab utilitate causae utraῬpars sic diffinit ut causae suae utile esse uidet: sicut supius apparuit. actu nostru Se. Hoc modis legem terre uolebat s metaria de semissibus di de trientibus ut coemptu pecunia aerari furmetu pplis diuideres ego tantam aerarium largitionem pati non posse uidens quo minus lex fet rc tripedimento sui: is maiestatis aecersiriqua ego seruaui no lcsi phibui .n. lano ciuitatis aiulitudine affici.Tune at minui dξ maiestas cu dano ciuitatis amplitudo afficit no tu utilitate cosequit. Ratio cotraria descriptionis aec. Is oia populo st magistratui facere dicit licere re tunc maiestatem laedi cum aut populus suffraglo:aiit magistratuscosilio priuas O falla est aa neu populo: ne* mgratui ola facere fas est Cum contradici illis saepe soleat
92쪽
ess obesse nolunt. Si aut salsa erit 1e.duob'Dipue modis diffinitio refelli sit: ut auitilianus ait.si aut
falla suerit:aut parum plena salsa est si dicas aequus est aiat Gnale.Nam aequus est animal sed irrationale. Quod at coe cii alio est desinit esse Ppriu. Et ut a notissimo Geplo no recedamus. Qui priuata pecunia de teplo s urripuit sacrilegi reus fit culpa maisvia est. Quaestio e an huic crimini nome qd e in lege coueniat ergo ambigie an hoc sacrilegiu sit:quia de templo sit subrepta pecunia accusator hoc nomine utit et reus quia priuatum subripuit negat ee sacrilegiu:sed furtu latei:dicit aut actor sacrilegiu esse aliquid sacra subripe. Uterii alterius finitione ipugnat:reus
refelletur:si aut salsa erit:aut Hutilis:aut cist accusatoris finitione salsam ee dicit ut lie diffinitinetur de iuridiciali absoluta:acclia linitia . potero Aa sacrilegiu e subreptio rei sacrae de loco sac De translatione. Q. Ego priuata rem surripui .lgitur finitio tua salsa
- e. Accusator non latis plena delenioris diffinitione ' - - . - ee sic aut defensor de ipse diffiniuit. Sacrilegius Uamtur intranuatiortibus piamu est surripere ali ad saeri radiiciendu.n.suit ex loco sanum aliquis eius res actionem peti Go-TInutilis:diffinire O nihil ad qstionestinet no
itionemraut executonem litat que Ea suisit qua de aettur uel io inutilis:quia aesi uera est: non tamen utilas est:ut cum diffiniturimalestatem laedit qui magistratum consilio populum suffragio priuat inutilis diffinitio est inutile enim esses amplitudini ciuitatis si magistratus priuari cosilio nunu posset uel populus suffragiis. Accedetet enim ut inutilia reipublieae statuerent. Aut turpis dic.Turpe est ut is a laedere rep.uoleuat: de an artu largitionibus exhaurire:laesam deinde maiestate ab eo dicat u id fieri rhibuit. Iniuriosa.iniq. 1ua: esitas iud.qduis puniri it Id uult si profuit. Id quoip &c.dixit alias pies coniecturalis constitutionis iuridicialis absos tute partibus q sunt natura. lex coluetudo:iudicatu:aequu bonum eofirmari id de in hae parte fieri debere
praecipit: hoe modo: si mox quae lex permittit licere magistratui in utilia cle turpia reipu. nullo contradi cente posse moliri:& contra quae lex:qui mos non hortatur quemlibet ut rempu. a detrimento prohibeat nihil quod ad finitionem pertineat summus dicendi magister praetermisisse Quintilianus uidetur. Uaerit in transsationibus quinta legitimae eostonis pars translatio est. Cum actio comutationis turdiget:O non aut is agit:quem oportet:aut apud quos qua poena:qua legerquo crimine:quo lo co:quo tempore oportet. t libro primo dictum est. In hac constitutione exemplis per mul tis ut ait.Cicero in rhetoricis de inuentione opus est.Si singula transationis genera qua rantnr: sed quia ratio Praeceptorum similis est exemplorum multitudine supersederi posse: idem ait omnis autem translatio qdst superiore libro:& in rhetoricis de inuentione ostenditur temporibus Ciceronis in ipsa eausarum actione aut non erat aut raro inueniebatur. Nam praetores qui ius dicebant oe iudices causae dabant Contros uersiae uel agendi genus instituta actione formabant ita prascribebant qua aecusator quare actione uti deberet prascribens antem pretor quid fieret de excipiens quid non fieret translationis controuersiam actionibus auserebat. Mann.transtatio in iudicio esse iam poterat. Cum Ilitis forma ia praetore accepta essetis krat praeterea institutum ut causa caderet is qui egissiet:quemadmodum non oportuisset in iure ei Diti uersabantur translationes: quod si in iudicium aliqua translatio ueniebat parum similitudinis per se habebat: assumebatin uires ab alia constitutione hoe modo accusabatur aliquis peculatus: q, uasa argenstea de loeo priuato sustulisset diffiniebatur quid furtum quid peculatus essendeinde transferri crimen reus postulabat:&furtim secum non peeulatus agi oportere dicebat:quid agendum sit cum aliquid transferendum dicitur.Cie admonet.Actionem.Num agere quis possit. Actio enim est ius persequendi in ludicio quod tibi debetur.Sine actione:lex ait:nemo experitur is ab actione repelleretur . qui in eum ageret: in quem agere ad eum non pertineret:exempli.causa.Tityus decedes haeredem filium instituit banorum omnium frater tityi debitorem eius compelli ad soluendas sibi pecunias postulat: quas titio debebat.NGes haeres debitor inquit non potes agere hoc nomine Agat haeres n5 negat debitum sed tranularit actionem postulat.Eius rei:de qua agitur quaecunque sit. etitionem.Actiones aut in rem sunt:aut in personam.Nam agit unus quisque aut cum eo qui ei obligatus est uel ex contractur uel ex maleficio quo eam proditae sunt actiones in personam per quas intendit adueriari viti ei dare aut sacere oporteret 2 aliis qui Dusdam modis: aut cum eo agit:qui nulla in re obligatus est inrouet tamen alicui de aliqua re controuersitaquo easu proditae sunt actiones in rem: ueluti si rem corporalem ut fundum possideat quis a tityus suam esse intendat in rem actio est: Δe haec petitio appellatur intuendum est in transtatione quis petere possit haeres relictum sibi landum que aliquis possederit:sed non pseripserie precte posset:a heres no esset petepnon possctu curator aut tutor alieno note rem petere mi. Qui rcurator no fuerit uel negocios gestorserendi ius n5 het. Aut executione a c.Cum ouaeritur nu quis ius habeat exequendi apud quem agitur: si e subiiciunt liqui iurisdictioni alicuius Ae consentiunt inter consentientes culus uis iudiciis a tribuali preest: uel aliam iurisdictionem het est iurisdictio. Consensisse aut uiden e si sciunt se nJ ee subiectos iurisdictioni aliculus 5e in eu in consentiunt.Caetem si putent eius lurisdictionem ec non erit iurisdictio Error enim litigat orsi ut lulianus ait: non habet consensum aut si putauerunt aliti esse storem pro alio aeq ae erreri no dedit iurisdictione aut si cu res esset quia ex litigatoribus uiribus sturae cvulsus emulla e iurisci Inutilis Turpisca raditis qui Actio quid Petitio quid
93쪽
ex iure christiano rhiber quicquid cognouerit: aequid executus lacri tr :rritum erit ordinis enim uniuersi sacerdotalis ro hi qredu igie e diliget cui sit iurisdictio: ut ius exeqndi: Iioe e iudicadi Δ: i ea a nucladi. Nee de illa Ilie Helligi credas executoe:q aut uerbo fit aut actu:uerbo ut cu a plore pignora accipi a quo da madat actu ut cu accipi ue..ue n Oporteat.Cui nec 3 Actio ni et petitio vetat neui me lio.Nu alio mo excpli ea agit et locati landu se coluisse allegans sed contractu locationis no rbans:culturam Ibans certum est succumbere potes .n.el dici hoe nasi agere non potes: idem actione negocioru gessoru ge ti5 oporteat nil alio mo:alio me: alio loco: nure potest:ut dicat fundum tuum colui: aequii e mer . . ,-
cedem meam me consequi stem agit aliquis actioe alia lege: nuatio 'rentc:aut agente. Haec legi pro socioriit fundus diuidae qui comunis e inter ip bus 5c inoribus de aequo dc bono reperiunturium: S aliti si s ietatis cotractu non probat rasitu de quibus dicetur in iuridiciali absoluta.
uel expressum succubit: agere.n. debet comuni diui 4 , dundomnia res est comunis citra causam socieratis rari natione.
uel familiae herciscutidae: si hereditaria rex est. Item N causa ronali primum queritur quHapit quis possessorio cu petitorio agere debe x pos rebus maioribus:aut minoribus: auefesΙorio agit qui rei qua suam ecasterit daris bipos O . . . . a Classionem postulat petitorio ueros n statim posset similibus umiliter Icriptum aut iudicatum lit. sonem sed ius de domini u rei dari sibi poscit. Alio deinde utrii ea res similis sit circi de qua agis: tempore petis a me centu quκ me tibi do reno audis illis. Deinde utrum consulto cadercnego sed hoc a te peti ine n poste dico.Quia post annu daturum me stipulatus sum: adhuc octo menses no abierunt. Alio locormisi me tibi datum roer non perusae. Vel petit apud storem cu apud c5sules uel decuriones petere dc as aut praesidem. Alia lege agis lege incesti.Cu lege adulterii agere debeas. Agis lege peculatus:cum lege sum tibi agendum se agis actione psonae:cum actione rei agere coveniat.Alio quaerente aut agctc:pctis tu:mim petere no possis:qm actio tibi non incubit non enim aut tutorestaut procurator: qua rimus rem agimus magis in personam Actio autem duplex est: ut diximus: altera in rem altera in rcrsonam qua uis quae rentc accipere qstorem iudicii uel iudicem possimus:g suspectus allegari a partibus potest. Haec legibus haec inquit qin transatione quaeri solent:in iure ciuili:& eius partibus continentur: idem in rhetoricis dicit de lueti his uerbis.Quare in iure transationes plaerun* uersantur. Ibi enim & exceptiones postulantur:& quacdam modo aetendi potestas datur 2 omnis conceptio priuatorum iudicii rum constituitur. N eausa ratiocinali.Vltima pars est lenitimae costitutionis q ratiocinatio latine appellae pra:
ce: syllogismus dicitur Cu ex eo quod seriptum est ad id quod nusu scriptu est pumitur 5: si
ne ulla certa lege: p similitudinem quam cum aliqua lege habet res qualis sit iudicatur. In quo maximus patronis sudor olim fuit diiure consultis nec minor tempestate nos Ira leguleis no- stris est.ExempIum huius constitutionis de li.i.huius operis 1 in rhetoricis de inuentione ponit Ci.de publio Malleolo qui matrem necauit: Δ: coiectias in uincula testni condidit. Juo deinde ab eius fratre Ae haeredibus quos ille instituerat eotenderet:& li potuisse testisi condere affirmarent ille negaret multae afferebane leges quaru nulla pmittebat matricidam testiti codere: aut rhibebat rild utram pars procinatione efficere pollit O .docet oia It argumenta q ad hanc costsine sumuntur ab adiuetis negocio trahi certu est sunt at adiuetii negocio maius minus simile aeq magnu cotrariu dispatu genus ps euentus A loci rhetori:eu dialectico e6es sunt tres in olo ad rocinale cam plinent: maius minust simile malus deminus exui Δ: numero di ex figura negocii sicut ex statuta corris cosiderane simile aut exspecOparabili aut ex eoserenda at* assimili lauda natura iudicae in has sere is s ut Q um.ait ratiocinatio uenit:an qusemel facere ius es ude Δ: saepius lex est incesti danata de saxo Tarpeo Mipitce:qdam Dipitata mortuario est:repetie ad praecipitiummulla certa lex est:qui defendit satisfactu legi dicit esse:nec bis praecipitari debererqui oppugnatrita dicit praecipitari debere: ut moriatur: idcom iterum praecipitandu esse. An qain uno id in pluribus ualeat .Lex est qui tyrannu occidit simiu petat.auidam duos occidit: duo fmla petit: hoe lex no dicit. sed ex eo quod scriptum est:ad id qd scripta est:ad id qd scriptii non est ruente. An qu anteas repostea liceati raptor uirginis aufugit stuprata interim nupsit: reddit raptor rapta eum marit si optat uidenda est an ius st.Lex enim est: rapta raptore maritil optet hoc no dicit: nu postes nupserit optare possit. An qd in toto idem in pte.Non est ius aratra pro pignore accipere. Quida uomcrρ accipit.qritur an qd in toto non licet:liceat in parte. An qain parte idem in toto. Lex est nequis lana Tareto aduehattildam non lanam aduehit:sed oves:quaeritur nunquit in parte non licet.liceat in toto. Et certe Pin parte non licet:in toto non licebit ex manifesto in his controuersiis:qtrod diabium est colligirur. Ducitur de ex eo qa scriptum est qd scriptum non est. Lex est: qui patrem occidit culleo insuaturiqitidam occidit matrem quare :tur an debeat eodem affici supplicio.Item lex est ex propria domo educere n6 li cet ndam e tabernaculo Iaemine eduxit quaeritur an fieri hoc possit. In reb' maioribus:Si n5 liccat aratru ppignore accipere:multo minus uomere. Aut mioribus si no licet lana Tarcto aduehere multo min'oues.
Aut similib'.Si et occidit patre culleo is ui ξ:d: I matre oceidit culleo isucd' c.Scriptur si qd scriptu e ad id alare qd scriptu n e. Iudicatu et nullsi si qd ad ea re oferri possit:& iudicatu sit m p lege he.Dei de uincessulto si c. rie de n an cosulto si scripserit Icgis lator uri testator uel acuet sit de ea re de illis e uel q, no
94쪽
luerit emere uri ιν satis mutum putauerit po extero scriptora similitudine. Cii aliquid seribituriaut res aliqua q seribi ci caueri potuit Ptermittitur. Exepli ca aliquis testiti condens hari edein filia institvit olum bonoet suom hoc mo: filius meus: noΝpium mihi haeres esto.Quid dicet et alias si fili' tuus sine libetis decesserit. Q uid ad me indebit:i dispositione iuris edis hoe erit.Saepe accidit ut Nier similitudinem
minus caueamus rideo: nci est cautu qui matre necaret culleo insueretur:quia hoc fieri debere meo quod scriptum erat intelligi poterat.Scriptum autem erat ut qui patrem occideret culleo insueretur. Blolura iuridiciali constitutione utemur:
staptu non se uolue se cauere:qd satis cau di ta Yς Legitima constitutione:& eius partibus
-- - e . - i , u- - quo pacto in ca luridiciali uti possemus ostem putant taraeteroF scriptoru iuralitudinς iuridiciali precipitur quam Ii .l .in De partibus legitimae coiistitutionis satis dia ablolute de assumptiua Cie.diuisiit. De absoluta prietiun est. Nunc ad iudicialem reuertamur. ieir I- - D iusti a qui Δ inia praemii ac paene nulla extrinsecus
Itae iuridiciali abloluta defensione assumptaqstionem continet. Hac trans Bsoluta iuridiciali constitutione latione Ii ageri κατ- hidrorii idest per Hirai uteur cv ipam reu nos fecisse co Posidone uocauerunt ad id nome referes litemurnur Iacta dicem uno in se dieit.Exemplum de artio poeta superius Cicerola assumoe externae de stola: in posuit a mima accusauit iniuriaru:q, se attiu appel
lea conuenit cirii renes se. De i/ G;ς 3ppellare poeta debuit:
eo caula posita dicere poterimus si ex quibus se scripta sua reeliada traderet. Et ius de iniuriaptibus Ius costet cognouerimus. Ossat igiae rectu ae n6 recta i hac edstitutione uersaturriuris pio: aequo: dc bono pacto. Natura: ius et qa ne &e.n6.n. in hae:ut diau est: desensio extrinsecus cognatioli avo pictatis causa obseruatur: quo assumie:qdi iuridiciali assupti .De eo: factu ne sit ita me an Buria.Caposita ablata ea ut si attii ea offeiure paretes ali ista a pentib liber ςQtu haedusit tute ne ea Attici mimus uocauerit turriege sus est id qa populi tuitu sancitu esset an iniuria. Si exquibus partibus iuris&c. iuris.n. ignoratis partib' tractari haec costitutio q tota i iure posita Z:n psit.Natura lege doc.ius a iusticia appellatu e a celso at Mi de eg ars diffinie de plurib' mois ripi Vno m6: id qd sp aequu:5: bona eius naturater Altero vi qd olb' aut plurib' in qcus civitate utilec.Illud pri' ius naturale ae i' getiu c6phedit.Hoc posteri ' i' civile Gplectieu' naturale e qa natura ota aialia docuit. Na i' istud nsi lotu hilani gnis ppriu ἡ.Sed cium alallu:q i coelo q i terra q i mari nascus.
Hie descedit maris ato foemi e cHiugatio:ς nos mrimonia appellamus.Hic liberos reatio ae educatio videm'.n.extera quoui aialia seras: Δ: ipsi' iurispitia celari ius Getiu aequat apy oes ppicis eustodicti se uocae qsi eo oes stetes utuns. Ex oi huano gni sit c5e usu hoc exlecte de hiianis necessitatib' getes humanae quaeda sibi costituerut bella.n.orra sui de captiuitates secutae:& seruitutes q sui iuri naturali e6trariat riure.n .naturali ab iitio oes holes liberi nascebae:Ex hoc iure geliu oes pene cotractus it ducti sutrui.Emptio.Locatio.Veditio .CHductio. cietates Depositu ius ciuile e qa quisui popuIus sibi esistituite di pprisi elus civitatis era qua costitutu e:id ab una qnam ciuitate appellat Muti Atheni tau β: rsianora. Sed hoe aut scriptu E: de Icges c6plectie: plebiseira: seirat' edsulta:pricipsi plaetra mgratuu edicta responsa prudentsi e: aut n5 e scripta.Sed usus coprobauit.NA diuturni mores sensu utetid ptati lege imitane Est re ius publicsi qa ad statu eitatis snectat.Et ius priuatu:q ad singuloα utilitate pii et Maec appbsul:ut iuris pies q secunt :saciles itelligane.Natura ius hoea Ci.in rhetoricis ae luetione in sex ptes diuidie.Religione: Pietate: Gratia:Vidieationc: obseruatia.Veritate iligio e q supioris cuiusta naturae: il diuina uocat.Cura: cerimoniai affert.Pietas e p A sangui e colueris: patrimi beniuolis offisi 5'dilige tribuit eura Gratia est in qua amicitias & oiraru alterius meoriam: reuneradi uolutas e5tines Vidicatio e p u ius re iniuria:& oio seqd est qd obsutura er desededo: aue ulcis edo rpulsae.Vn 2 iure ciuili meit: ut qJquis ob tutela sui eorris secerit: iure fecisse existimes.Etcsi iter nos eornatione quada natura distitueri CGsequente holem hol insidiari nefas eῆ de licita eunt uim ui repellere.Obseruatia e o qua holas aliqua dignitate antecedetes cultu quoda di honore dignamur.Veritas e P qua imulata ea q sunt aut an suerunt: aut futura sui dicunt hard ptin hoc imo pietate tin ponit Cl. et Natura: ius sie diffinit. Naturae ius e q, si opinio genuit.sed qd i inata uis is eruit. Cogitat Gis: naturalit istii nobis e:ut cognatos ameust illi leti bfisae iam .Pietas n5 sotu in cognatos sed et i deos pietas e: i i icludi religione pie hae credere possumust Alio .n .loco sie diffiniuit.Cu driam inter ea 5e lanctitate saceret.Pietas e diuin' cultus. Sactitas uero scietia eolendorsi deoru.Natura at impellere.& deos ee opinamur.Vsi ait Ci.in tusculanis q5nibus Vt porro firmissimu hoe afferri DF ut deos G occidamus:qa nulla ges ta fera nEo olum ta sit immis. Cui' mlae
G deoru opio. IM Iege.in scripto ius lege cocinebas: de populo expositu est et ut oeseruetur. Iuridi. eialisabsoluta
95쪽
Rhetorices Novae Consuetiadi ne ius
Senatus cosultu iussu populi popuIus enim Ieges eostituebat:magistratu interrogante ueluti consule ues tribuno:& ea sus fragiis luis aliquid populus iubebat de magi stratus csifirmabat:sancitu dicebas. Ouod gen' olori graeci dicut. V Vt in ius eas eu uoceris: in digestis titulus hic est. In lus uocati ut eant a cautu det. uod si legitime uocati a se excusare se no potuerint parere cGtepserint:in poenam eadent:qua cotumacibus lex statuit. Consuetudine ius est dic. hoc e ius qd aut leuiter a natura plactu aliud 2 maius fecit usus ut religioneraut qd in more uetustas vulgi appro tione pduxit ut pactu:par iudicatu. Sine legerauis scri pium no sit:no minus in seruaturru si seriptum esset nec iniuria:nam ex iure naturali descendit ex utilita inuod cenus est ut In Ius eas cu uoceris. n iis ratione cdprobat: 2 lex fit:cu scribie. id quar e in . . ar 3 cratio exemplo quale sit ius cosuetudie ondit si duo luctudine ius est id quod sine lege aeque ac si Argentarii unius mensae socii fuerit: cie apud alteru legitimu silvisitatu est:qd gcn' est id qdarge eoru pecunia poderata volueris. Accideri LP ut ia obtuleris expctu a socio et cche repetes
apud quem deposueris ues moriatur uel solu uertat. n. x 3. -- νεν eis
uod deposueris a socio eius repetet potesn teste possis. Iudicatu est id de quosnia latae:autdcq ad hoc scripta no est sed eosuetudie qin legetra crem iterpositue. Ea saepe diuersas ut ut aliud cuit.Nam 'gestis titulo mio. Lex e oe es .li u alii iudici: aut plori: aut cosust: aut tribuopta
a manete societate cotractu e de eoi soluenda est Alicer pHa a societas distracta est solutu sit societas at bis placitu sit:& rit ut do eadem rc sape alius e ut Cicero diffiniuit.Duoru plurium ue conuentio aliud decreuerit aut iudicauerit: qd gen'. M.
honeste contracta ad uberiore quaestum:& utiliore usum Multe eius sunt species:aut.n .est olum bono rum aut alicuius negociationis ueluti mancipioru emendorum uendendorsim aut olei uini sumenti emetidi uendendi* aut comunis mensae.li.xyi.digestorum titulo pro socio:&.Libro istitutioitu tertio quibus modis societas c5 trahituriquid* accideretin ea possit tractatur. Argetario die.No esse idem argetarios di numularios. Digestis licet eognoscere: titulo de lededo. Na Publicarum mensarum exercitores erat argentarii:numularii priuatariam: di suarum quos traperetas graeci uocant:& ii proprie sue qui in foro pecunias mutant mensas m habent quales quotidie aspicimus. Argentariorum erat officia tabulas conficere: in quibus nomina eoru annotabant:qui tributa pedebant iidem di argentum publicum tractabant:suerunt autem sub censoribus:& quaestoribus aerariis:ante q caesares essent: postu illi esse coeperui sub fisci procutoribus fuerunt ae tabulari nominati sunt.Vt Codice ma feste cognoscitur de iure fisci cu in aliis locis tiluel maxime ubi sit scribie instar obtinere'Qinime pqt rei iudicatae CGputatio a tabulariis facta.nisi sentelia procuratoris fuerit comprobata: singulorum rationes conficiebant et tributa pedebant:qs quoties alicui de tributo lis mota fuisset aedere tenebantur adiecto die de consule N umularii quom sicut argentariirones conficiebant qa N: aceipiebant pecunias de rogabant per partes:quas rbatio scriptura codicibus eo maxime eotinebatur: β: frequetissime ad eos. fide decurrebatur. Sicut nuc mercatos decurrie.Deni γ tales olim erat argetarii re insularii dies aetate nra notarii illi sunt A tabulariit cura gerunt est aut tabularia i s ubi actus publici reponunξ.Numularii uero Ad tu fuerit di nuc qumi sint mai felle cognoscie. r Appesiam poderatu poderea.pesare pecunia argξtarii solebant: nJ aut numerare ut uia breuior fieret.
VIudieatu &e. Quarta iuris pars est Alibi c6suetudini iudicatu subiecit stoα aedictis:prudentu res sis plebiscitis.Senatus decretis principu placitis cGtinetur plurimu at ad ali ad de quo agitur pbadu uel cdsutandum ualet raro.n ut Quinti .ait praeiudicia relalluntur per totumeliam iudiciu nisi forte manifesta in his culpa wt.uult.n .cognoscentiu quiis firmi apud alterius latam Δc ipse nunciaturus. Haec libeter exepla quod i se fortasse recidat:facit.Quid sit prius describit.Deinde quomodo arguere ab eo Orator possit ostendit. Sententia lata:a praetore uel iudicet uel quocum alio magistratureui iurisdictiossit. Aut decretum interpositu a senatu unde No senatus auctoritas appellatur.Senatus aute decretu interponi dicebatur cum aliquid senatus fieri vhibebat.Cicero in epistola ad lentulum .de his rebus pridiae quae haec scripsit senatus auctoritas grauissima intercessit. Sed decreta smul atm perseripta erat senatuscos ultu appellatura 'd in iure ciuili sie diffinitur senatuscos ultu est in senatus iubet atqi csistituit. Ab eius aut nole in cuius sentetia coficiebaturidenotati solebat rimoria graeci ditat:Csistitutiones aut edelusiora iurisperiti nR ipis iudicara appellat q eodice potissimsi cotinetur: ut leges digestis. Legib' at priora sunt tpe.Na ex prumasniis senatuscosultis 2 pricipui decretis leges factae sunt ea iudicata. Cu aliud alii iudici .mod' noctoratisii si ex iure ciuili recitare extra aggrederet ea; re t in abus diuersa a diuersistiudicata tuentune. Ad id at respicit:qd ait lata lata iudex egem iurisdictione hel: dc in stuis ea q ad eum spectat siue publica si siue priuata cognoscit ae latam sere iudicis note de oesul.& sitor 5e Tribunus cotinentur. Omnes mi tu dic. adi ius habebItr5: si olum eade no erat lurisdictio. Tria aut iudicantisi genera sunt. Aut.n.ordinarius iudex es raut delegatus aut arbiter. Ordinario ius plena est: delegato Orquatum ordinarius permiserit. Arbitro illum pars utrao litigantiu dederit. Cincreuerit ad id respicit qd ait taut.Decretu interposia. ludicaueritrad id referretur quod dixit aut lata lata. Quod genus.M.drusus &c.exξplo ostendit quomodo alii aliud iudicauerint:agetae mandati cu haerede cuiusdam.auida. n.Paterfamilitas cui mandatualiad suerat quod ipse acturum se reciperat decedens quedam uniuersale iuae redem Istituit ille qui
96쪽
uerat madati O haerede agit. Cum romaehaee lis exorta esset. Mar. drusus agi pbsse mandati eum haerederes dit.s .iulius non posse agi respossit obligatio mandati ut paulus altat gestis titulo mandata contrahentium consensu cosistit ideoo p nucium quoui uel per epistolam mandatum suscipi potest item siue rogo:siue mando siue uolo scripterit madati actio est siue quocu* alio uerbo.Mandata aut ut idq scripsit iuii gratuitu.nulla est. Nam originem ex officio atν amicitia tralut:couariu porro est OG merces: it erueniente enim pecunia.res ad locatione , coductione potius respicit.Si mandavi Tityo ut fundum meu centu uenderet.& iple cu .lxxx.uendidit deinde decessit
retriudiciu reddidit. oeuri ut noreddi ait: petere pollam ut reliquu:qd deest mida Q m oste Caius Glius iudex absoluit iniuriarii eu e praestet de inde nem me conseruet .hoc fieri Posse ci
us Mutius eu q.L. Acriu poeta notauerat co fuit. Praetor ur.sie dictus Φ iter urbanos ius dicedetrauit. Ergo uapossunt res simili de cauissi recierat enim de peregrinus qui in a Peregrinoa co
re.Ouod genus cli:ut maior anni:S. H.ec cui ct qui sim nos sniam tulerit maioris fuisse auctoritamomus causa est:cognitorem det.Ex eo no tis A illu et cotra nos. Tps cu rperid belli Ue iuditium genus constitui coueriit tepore SeX Gulibui ut rei uerent: belli tpalchois dignitate:ex pacto ius est:s ud iter se pe ge tulit qua ide pM mutata snia de iis se tulisse dixit
piperunt:s ud inter quos coueuit pacta sunt: qui . Sola uertissent. Non de Gnatis:lex fuit Lacede H V mone ut rapitale esse si sis ex acie sugeret Plio quod Leuthris in thebanis gesta eoes pene lacedemonii fueerat:de qb' si suppliciu sim lege sumptituisset inanis Ppe ciuitas remasiuet.itam uisu e belli tm utile suiux lege n Fuari::Δ: Agesilaus cu res a disceptati Qt nolle se dixit maloα dccreta rescides q e ciuitatis comodo lata eent sed eo toe ciuitare uIilia no uideri sic de nullo suppliei uis tu e ne tota iteriret ei uitiis. si pax fuisset Fuata lex fuisset. Nucius cu nucue oa pluribus iudicatsi e ui maiore here det: si duo fim te iniam in ta b ea dixerui: sim me dece dixeruc.- Ex quo st bono.Sexta ps e iuris q ex aequo 2 bono appellat ea prio moξ suo diffinit.Deide excptu subiicit iuris aequu 2 bona leniue aspitate positam sat no tine scripto ted nati quoties psonae dignitas ae .AM ctio uel sid uis limoi lege no eῆ seruada suadet:& ueluti nouu ius astitui postulat Gru uiri apa romos de equo tiis iudicabat sile apa et eos aphimoes ad Thermopylas.. .d adueritate die.totu h N ad iustitia spectat:2 i fide posita ἡ Δ: uult ut neo uioles Sicut legato, oes getes et apa hostes tutos pstatae de ut cois holum societas asenaec: suu culetis di enitate tribuit. dgen':ut maioΝ .excpla subiicit quoius itelligit:qd ex equo sit bono astat:aliqs a maetiatu ad uicera eam uocae 2 quomin'eat:uel aetate:uet morbo ipedit Nx equo cie bono ei cMediliut a, se eognitore det lexi ius uocari ut eat nemine oto excipit cois ueritas de utilitas i sene & aegroto Fuari no vult: eognitox at ahqn R ipo accipie iudic onus Ocur Ure signat:& ut Asronius seri .a ali que desedit i iudicio aut pronus dr:si orator e: aut ad cat' si ius inggesserit aut pratia sua eomodat amico urator uocat et psitius eam nouit: β: sic tuet ut sua cognitor e fa miliarissimus defensor sie de Cui diuinati de aecepitiiter utruet, tiruno nihil disse tril, cognitoris e:ς lite luscipit cora ab eo a quo das cognitor: urator uero e et abnus note agit eprie at cognitore ea ego lignari Wintror:a ad m arsi p alio mittie ut illi' agnoscat eum et citat' adesse 1 iudicio:uel aetateruel mor apeditus no Morbo sit no quocum iuriscdiviti i pediriquepia itelligsit:sed sontiaco dataviqil quoties nominas in signari Cassius ait: a nocet:noeere at itelligi et opem'e: no a epe finiae sed morta solitica uideri il laiderit i holem postu sanatus si sontes. n.noeetes dM.Nouu ueguti no talo ιν tolerat notra: sed noua corra ius uetus fiat costitutio. Ex iste: qm aliud alio tre seruat: β: o mis coditioe Iegi paret: vel noparetur:exeph ca:lexestri ius uocati tui eant: uocas in ius is qui uxore ducit:ex aequo di bono cogi non dem illo epe quis a lege risi excipiatur. t di enitate eosui uocari in ius no fit uocatus cognitore dabit. Ex pacto ius ultima iuris ps est:qa sie a Cicerone diffinittracta est qd inter Miquos couenit:& ut Vispi nus ait:a pactione di usi I paci ς nomen appellatu inmactio at e duoru uel plurisi in ide placitu β: co cnsus differt a cJuctione: cuius nomen gnate est ad ola ptines:de sibus negocii cotrahedi trasigessit ca cosentiat si iter se aguntau at late pateat eouetioissenifieatiorigestis diicie titulo de pacti seius exsa duo diuidit.Cicero alterii dicit esse qd legibus cotinent rat test O re holum cosemu 2 coactoc irascie hoc tantam uim habet: de si nihil scriptu de eo e: ut letib':ycta . uti tritum puerbiu e:pacto legi' srδngi. Multi a modis pacta fit:dere: de psoa: de iuniae loco Te gessit:pacti sint aliad 2 mutuo eos suco
97쪽
intelio a pulsioqxiaestio Ratio Insor matio
irention ξ secerintreduenire at est ex diuersis animi motibua sn uti si uentre & c5sentire: hoe e in ung lniam decurrere:ut uulpiano placet:digestis titulo de pactis.Pacta sunt cie. pacta legib' cotinens.cu couenim' cu aliquo id nos facturos qd lex iubet ex pli gratia petita me Titius ut aequia meu c6modcei:quid si in redderis inu: uel tua culpa deterior factus dii eo uteris: suerit agito rsidet qd leges uolunt. Hoc vi exeptis subiicit: fuit ag in. xii. tabulis lax scripta his uerbis. rem ubi pangui.oratione pagunt:hoc e qn iter aliquos pactu fiet copone fiet: pagere est pacisci: pago dicebat antiqui: non pango:quotiens igie uerbis etiasimplicibus alia consentiebatu:α cdueniebat in aliqre:ratu illud per lege erat. Si aut de mercede p*nge quae testibus obseruanda sunt: hoc m5:re ubibat roratione pangebat reodemo de tim Quo asseda φ - .ca ecl.& de loco ubi agenda eet:orone pangebant, pagunt : Oratione pangunt in comitio:aut in quo It conuentio haec fieret: oione ondit.g suam a foro ante meridie cani c5iicito:sunt ite pasti causidico cam agi uult: sic ait sectaum legem τοῖς quae sine testibus obsertatur ex couentu q iu
sOm.ante meridic: qci si facturu se recepit eatis dio, repι Lare diciatur. His igitur partibns iniuriad statu torpeadagEda caninJ uenerit:legi obnoxi dcmonstrari ius coiamari eouenit: idchinabus e re poene. In comit o.loc' erat comitiu sic co soluta supidicias seruandum uidetur
exi. Odictus:in que comitiis curiatis eoibat. Auctoi iQ. Ii clauier naum ulcietur. Varro:dies aut Abus incomitiu conueniebat comitiales uocabant in comitio aut ca agebas q publicax rat ut repetundam aderant aut ois ordis o is aetatisci csitionis.q resi absoluerct:uel danarit. Aur in foro: iudiciali si priuata ca erat. Ante meridiem.hocaias dicoru hora fuit: na pria resecuda hora diei cuius initi si erat post media nocte salutabant:terua caageb. 1 t. Martialis prima salutantes atm altera conti νε De comparatione. Una ex comparatione querae
utru satiriucrit agere id quod reus dicat se secisse di aut id V
accusator dicat oportuissc tieri:primu quaeri couenit utrun Det hora exercet Gos tertia causidicoss Iuvenalis. Herstutis excoretione. hoc est utru uenu Ipse dies pulchro diffingunξ ordie re sportula: dei stius facilius coducibilius. Deide oportebit u
inseras mero dueas. Sunt ite Ac. haee no teribν eo Π ipm-πQrtueri r iudicare:utru fueri utilis antrsed solo edinu duorsi:aut pluriueduentionem us: an alioF fuerit uti l ' statuediptas. Deide facientisi: uel societate ineunti ur ut dani & interpones ab accusatore suspitio dcconiectit
lucri. Uraestarerexcellere malore uim habere. Iniu . - - . rriam:eiusq'ri iniuste agit. Diu qui iuste astita rati costitutione: quare putet nota ratione faVm ex coparatione M.iuridicialis costitutio in duas dites a Cicerone diuisa suit: absolutar assumptiua: cuius Ptes quattuor fueruntiquaru ultimo loco charatio nosita est: quam in hoc loco primam exequitur:ro id ab re fitreonuenientius enim uidetur es e ab eo incipere ri caullam lacti in seipsum transferre:sed pere6paratione excusat:q ab iisr: qui uel in re extra.te: uel in persona eonferunt:hoc genus costitutionis cturi Sctoi v graeci uocant:exlatu Itb.i.fuit.C. pillii:qui eum a gallis o deretur: nec effugere ullo mo posset:eu hos iu ducibus i colloquin uenit: a qbus ita discessit: ut impedi a relinuret:& exercitu educeret:eduxit exercitu ipedimenta retiat.Accersu maiestatis.Intetio est.no te oportuit arma:& impedimeta relinqrerdepulsio est oportuit:qstio est: oportuerit ne ro milites. n. s perissent. Infirmatio at satius fuit amittere milites si arma & impedimeta concedere hostibus. Iudicatisrutru satius fueritximittere milites.an ad hane esiditione uenire incidui &alii status ut diffiniti uias: eu certo note maleficii aliquis in iudiciu voeae. ut in ea p5pilli q maiestatis accersis diffinitio .n. 2 eius praeceptis opus es Plerum aute ut ait Ci.in rhetoricis de inuetione accidere solet:ut in ectparatisie Giectura de diffiniti M utedu sit: Uud satius philius dieit se arma di Uedimeta reliasse:ut exer- - - - et honesti necessarii in deliberati Gisisseeptis c5tina eaegbusaeam Iimdiru in edsultatione ueniat tractare oportebit. xe5ictione: e6paratisie in qua si maloria est: ni l si obtinet leuius it auiali. Hoc est:declarat qd ait utilius. Venusti' pulchriux honῶi'. Aecusator meet honestius multo fuisse eu uniuerso exercitu pirciq ct iam dedecore discedere. Faciliti dicet pΓpibus Deilius fuit hoc facere: si pugnalana olo no liuebat en hic m6s:hine fluui':Ne angustae sauera pnibetetr ducibilius honorificilium tutiliummaris csiducebat Uerio populi Galli exercit si universum amittere: si nuda recipe ide uenustius Δ: c5ducibilius uideat esse.m eide oportebit: locus est aeeusatoris et diere esto utile sueritiqd te sciisse e5fiteris: iro ex terti erit ne tibi iniussu senat' re populi facisci en hostibus:eerte no laevit.nem tua itererat:nem tuo arbitrio sacere poteras. Desde iterpones: si dicetiar ab aceusatore melius fui sse ings arma: de impeditneta relinqre: u exercitu perire: sed no misset. uel n5 i5 tu Deim: sed qd timidus la fuisti ruet milites sa tibi prius min' puerat:punire uoluisti: uel dolo malo episti
accepta ab hostibus1 ecunia. Hic alit olideda erit ali ad hostes reo pollicitos essetaut cladestim illu Aho
98쪽
mi magnu lit illud peecatu :qd in alium trans gd ipse no posse locus ite rpLocus stibus eoi toga habuisse. Ut nielius anpositu qd est melius deteriori sed no me a te scin est: sed ca Uulii :aut lueti: aut ulciscedi exercitus. TSed dolo malo:dolus mat' fit ex calliditate de fallacia:& ut Pedin' ait:dolo malo pactu fit:quoties circus cribendi alteri ' ca aliud agle: aliud agi simulae seruius dolu malum ita distiniuit. Machinatione quada alterius decipiendi G:cum aliud simulatur: aliud agitur. Labeo at posser& sine simulatione id agi: ut sis circuuenias. de sine dolo malo aliud agi: di aliud simulari: sicuti faciut ap huiusmodi simulatione deseruiant:& tueantur: uel sua: I aliena itaui ipse sic diffiniuit. Dolii malu oem
calliditate: fallaetam:machinatione: ad circuuentcnetu esse:n, melius 'deteriori anteponcres: sed dum fallendu: decipiendii alteru adhibitam. Labeo
dolo malo negociu essc gestu de aliqua probδ dicentur: si de his rc statici. Dei inde quaeret: potuerit incultarinci alia actio non erit:& iusta caesse uidebis iudicium eum locu uel uretur. Ab defensore cotra reset dabo de dolo malo:non fult contentus dolum dice
- - ri 3- u re: sed adiecit malu qm ueteres dolum et bonum dilet argumentatio colecturali S:de qua ante di cebant:&s solertias accipiebam: Hesi adueretii est. Is ita tractatis accusator utet hoc lis sus hoste latronemve quis machinetur. Potuerit co coi in tu qui utile utili pposuerit: cu statuen i ς uixari cum uideres eiusmodi locu eerut aiaduerte
ia id c e res circusederi te posse:uitare debuistitat non uoluidi non haberet pratem.Dcfensor cotra S 4 ga improuisii hostis de repete affuerui. TAb defenequii censeant rompnsciosam utili pponi: ute tore dic.Nunc quida defensore agcndum sit: mometur loco coi percoquaestioncm:d simul qua, argum ιationem refellere comaeo ret ab accusatoribus:& ab iudicibuslpbS ad n6 sui ii Idus pugnassem:si locus pugna at occasio facturi eent: si in eo loco fuissent:& silocti: ne sistitisset: secisti dolo maloino feci dolo malo:porem: deliberatione suam ponet ante oculos. locu illum non potui. Loco cin
c tae trant larione. oprios usensoris: alios utri*corerprii accusatoris. Lois Ranitatio crimitisse: ab reo iunt quibus nemo nisi accusatori proprii defensoris turrin qua primum quaeredum te nimisi fuisse pompiliu: at utile utilippotueritata est: vere ne in alterii crimetras ipsius statuendi:&paciscendi eo hostib' potestas fi
esset: ' utilius esset exercitu amittereril nudum a populi ro. decus educere r&statuere ali- pQue locus iterprius defensoris erit: refertur:ac illud qd reus suscepisse se fateatur. Pnitiosa utili anponῆda no ec:pnitiosu fuisse latu
V k tata multitudine mei cu seruari posset: suis no sine magno detrimetor' erit argumcisi a tuto. Per coquestione:ni ad misericordia atos adducet: B mo:ata de publica de priuata fuisset calamitas:quot paretes filiis: quot uxores maritis destitutae fuissent:uelim scica uobis aduersarii:& iudices:gd uos fecissetis:si in simili loco fuissetis: nu exercitum manifesto piculo obiicere uoluissetis Mos erat earthagiliensibus:ue iratores il infeliciter pugnassent: suspenderent rcu Amnibal superior ire primi belli punici uictus a romanis di rgizatus ne poenas daret uehemenret timeret. Nunciu Carthagine misit est ueluti pugnatu n5du esset . quo in loco romanus exercitus esset senatui nunciaret:peteretui nunqd ab Annibale pugnadu esse cesseret. Ccui pugnet clamassent oEs cotinuo nuncius subiecit:pugnauit sed uictus est: quo factu est ut condenare Annibalem senatus non potuerit raps:qin breuissimum ab hostibu spatium nobis dabatur. Locum:quia nullus alius offerebaWr:uel quia elausus undi ν erat.TR er periculua eliberationem:quonia deliberatu est cu multis:gbus B agendu esse.uisa e. R assatio cris. Secfidaps e iuridicialis astaptiuma alio loco cris relatione appellauit ei Hiiκλε - graeci notant.Quoties re' qd argui .cofessus alteri e iductu peccatoriure iecssse Osidit: eptu elorestis et aeculatus a Menelao q, matre occidisset:sam cam in illa retulit intctio fuit iniuria matre occidisti:depulsio iure occidi:q6 iure ne occideritaratio illa. n. patre mes occiderat. r Infirmatio in a te filio indemnata matre neeari n6 oportuit:p6t 5c oratii existu essera de ipse accusatus Q sorore occidissetioecidi ingi & iure: qui illa hostisi morte lugebat: Dacisi negligebat:meae populu ro uicisse moleste ferebat hie qd ab actore: qd ue a reo fieri possit:ondit. Causa facti: na lactu non negat:sed alterius peccato se eo actu dicit. I in il primsi .eda Hia ab actop a a reinprimu.n.coia utrim Depta tradunξ:qrcdu igie e ire ne crimen in altu translatae:& uersi ne sit aliora peccatu:quo nos ad maleficiu inductos d: cimus:ut i ea orestis primU qrefruersi ne Herstri, agamenon isdias elitenestra occiderit: nisi.n. hoe uersi ee astiterit nihil olo sderit i clytcnestrae peccata crime trassere.Deide spectJdd:ca costiterit peccatu ab aduertario comissum suisse:qreda erit:tatae ne magnitudis illud Heru:Jte hoc.sit:qd se re' secisse eosilee. Nuqd tiri statui poetae uxori e5uciat q utra occidit:situ filio q matre necauit erit ut loc' ab adisictis negoelo. Deide oportuerit &e.Quaeri det nugd reus i ea re peccar ductit:i q ali' peccauit. A sin ut argumcisi erit: turpe.ς :t.qiii. ait: imitari que i probas: si clyttiaestra rim danabas: cur i6 sle amitebas.tuo te is; iudicio dati as
99쪽
einde opoma erit ne ludicium &eiHoe argumentum uim magnam habebit: licet autem Orestes ac cuiator: siclytemnestra poenas occisi mariti dare debuit:iudicium tamen ante fieri opus fuit:& illam secundum leges a iudicibus damnari. Deinde cum factum dic.Negare debebit Orestis accusatoriaudiri rere: id quod in causam criminis conferatur de ille ipse qui coierat iudicium fieri uoluerit:& id iudicatum non sit pro infecto haberi oportere. auomodo iudicari debet Clytemnestre crimen: quod in iudicium non uenit primum de te iudicandum eli qui te matrem occidisse confiteris.Quod in alium traisertur.ut de crimine clytemnestra. Non uenit. na Orestes uenire non liuit: qui indcinnatam occidit. Deinde oportuerit licin care peccare: in qua Locus communis aec. huius dices ac cuia Ur aui ista deceant. Deinde oportuerit iactu dimaduertere imoudentiam:& temeritatem licet: qui . , . ν, c I eam apud nos acculat iudices:quam sine iudicibus QuiNanterieri. Ueinde culia Ia runa iudici uiri
ipse codemnauit:&iudicium de ea uult fiernde qua non sit de illo crimine:quod alium transscra, ipse supplic: um iam sumpsit:qui plus u lexς Mym. s tur .Cporteatne de ea re iudicium feri: a res
iudicia uoluit:cum iudicia expectare dcberct: quae . . AE . ream supplicio afficerent.Et ab aduertariis percon. m iudici ulla ironduin uenit. Locus communitactabitur ci c. hic erit locus adventu; qui exitus si ali accusatoris contra cum:qui plus censeat uini cuius ilegocii: in quo quaeri solet.quid ς qu Vς xς uales oportere:& ab aduersariis per euenera.eueniat euenturum sit: qu*rat inquit accu π ι. Ἀ- sator a iudicibus: quantum incommodum iuturum cunctabiriir accusator quid tutur una lit li laesit: si Itomines peccata peccatis:α iniurias iniuriis ut exteri faciant: ut de indemnatis supplicia su ciscuntur.Quid si ipse accusator&c.Quid si dice' in, ii .' ret. letielaus sego. Orcitem ocet acre uoluitan . ,- in εhoc profecto iudici Ropus no suillet:si caeteri quo scacculatori de Iaccrc uoluit Ict. Q idem sacerent omnino iudicium nullum futurum rumpeccati atrocitatem proferet: in quos crigenia deuicta asia reuersum dum in thermista P poliet: ut hi qui audiunt existimcnt: aut non tur data tunica qixae manibus re capiti e ixum ne potuisse: aut tutile fuisse rein iudicius uenire. gabat securi opprinaere. viam idco indemnatam R
: quod eos idem fecisse dicat. Quid si ip usator ide facere uoluisset. DAnsor eo
Occidi: quoia:am si acculuissem: cum regina ei set: danata minime fuisset:erat praetera mycenis iter suos eo tempore: quo ego in exilium pulsus fueram: de uix a mycenensibus cognoscebat. Nam longo temporis interuallo rediera. Oratius uero sic dicet: quomodo expectari iudicium potuit occisorum hostiuonuitias spoliis de ovans ueniebam. In publica ciuitatis gratulatione lude mihi obviam iacta est fratris morte non laborans : Ied lponsi nomcn appellans. Occid: causa mihi iusta uisa eii: quod ut opinor ue
CDe concessione. Oncessio est: per a nobh ignosci postulamus . Ea diuiditur in purgationcta depraecatione Purgatio est:cularicos ulto alnobis factumncgamus: ea diuissistrum qui uis illo tempore:& illo loco fecisset. iii necessitudine: fortunam: imprudaiam. ' :mnrobatur sed ut ignoscatur tantum petis inde ad depraecationem reuertcndu uidetur.
turetc. us. constitutionis partes duae sunt purgatiost depraecatio r purgatio in. imprudentiam fori nam ae necessitatem diuidituriquid agendum sit in concessione:2 eius partibus nunc ostendit. Ignosci postulamus:unde nonnulli uenialem statum uo.
caumnt: quoniam qui peccati arguitur.ueniam sibi dari postulat. Hie in hac constitutione:quae ex coRimum cons deridum cst. nuculpa uetum sit in necessitudinem .num culpam ueniendi necessitudo secerit. Dcindcq rendum est:quo uis illa uitari po,
cessione nascitur. TEx his locis:qui secuntur purgationis & depraecationis. ζ' urgatio: de purgatione primum praecepta dat. TAd depraecationem:
qua secunda concessionis Pars est. - . . et
rem Rimum considerandum dic.quid agendum lucrit: ac leuari. Deinde is :qui inccessitudine
sit:ostendit cum per necessitatem factum ex tantacusatiar. Quin pcr culpam.aceulator culpa rei lactum esse dieit.desensor negabit: in quo asse cti aisimi considerabitur:in il diligentia re negligentia ponuntur: parum autem necessitatem allegare omni prodesset:euius negligentia in necessitatem uentum uideretur reum euitari in tuisse ostenderetur- Si culpina necessitas praecesserit: ueniam reus merebitur:si contra:non merebitur accillator qui ad die eomcatus non affuit: χ hoc mado intenditur: non affuisti ad diem comeatus non in sed aquae impediuc
100쪽
runt. At culpa tua hoe factsseslrdieensi poterit accusatori expectasti doneeseaqIncresceretnit traiicim posset.=uenire debuisti imo ii expectaui:nec scire poteraifuturas pluuias:qb' amnis exeresceret. es de qrendu est die. Vitari necessitas poterat.Si uno alterove die anumisses:cii scire tibi liceret i crescere fluuiu possetassiduis ibribus quos iugis effudi uidebas. mari leuior fieri:ut tile adessestea icrescere fluui' hiciperet:&.nsi tunc:cu sic auctus essetaut nullo mo traiici posset. Deinde quaeredu est dee.Cu uentu ad amne esse none ictare potuisti si navi aut aequoutut alia quavis rone traiicere posses. Otiosus certe i ripa sedisti defensor dicet nil intentatum retia. einde causam conseret:cxpertus nescit: Nid cotra nu quae Nulla ferme est constitutio inquam Gc o lectura no incidat: per quam factum aliquid aut noficere aut excogitare flat. deindenu quae probatur animo 2 uoluntate: ut i hac suspitiones ex coniceturali constitutione tra controuersia si dices:io traueerem iu: cum posses:
hi possint quae siqnificent id consulto saetiam noluistuquia laborem de pericula pugna di detra.
re a * uis bas: sciebas.n. tempus instarerquo manus cum hosti. villa quod necellario acta diu edicitur. Ucide eisserenda erat. Quoties igitur factum aliquids maxime necessitudo quae piam fuerit conue consulto dicetur uitandi aut accipiendi csimodi gratuatnae eam sitis idoneam causam putari. tia: niectura erit.r Si maxima necessitudo die.Ne
c De imprudentia. I autem iprud&sareus se peccasse dicet primu quoitur
ad extremum argumentum intendet accusatore etiaam si tanta fuit necessitas quanta fuisse dicis: non tamen tibi uenia dari debet: quoniam quicun* ad diem commeatus non uenerit pun endus est e re huic alia orietur controuersia ex scripto de sententia. I autem quibus locis utendum esset:eum saactum per necessitatem defenderetur os edite nunc quid agendum sit doeet:cum facti eula Au - θ i Pam imprudentiam a reo transfertur prudentianas
potuerit:dcinde u data iit turalis rei eoenitio est per quam ipsi per nos cognoopcra: ut sciret raut non:dei scimus Δ: sentimus aliquid:cui contraria est impruo
utrum a nescieritari culpa Nam qui se
propterumum:aut amorem:aut iracundiam latensae prudens uiuus uideas ut pereor imprudens fugisse rationem dicet: is animi uitio uidebia praeter uoluntatem de opinionem labitur. Exempla sic detendet: sed culpa colaminabit. Ueide cO ylictu sumpsit:eui stateresset: antea tabulas testameiectili ali constitutione quaerci' utru scierit an ei ateri retruum is seruus testameto manumissus eet. Uotuerit seire aut non &e. Iocus est ab attributisi orauerit.&coliderabit satisne impr m negoeio uidelicet a repugnatibus:repugnat. n.sciretia prasidii debeat esse: cuta clIc cons ei. no potuisse:&potuisse Urudelia aut facti e ut supiore patet oepto aut iuris sed haee duplex es aeum aut naturese lus sispia ignorat O unicui' instituta a natura est: alit lat 1 legem: qtia latI esse scircitii no potultrilla prior excusatione minime meret: ac crassa ignoratia appella eruisquis liberos non aluerit: cu possit:illa posterior uenia luenitrui sils urbe ingrediatia paulo ante lata lex strut oegrini statim sit mile exhibeat. Na si se alias n5 exhibuerit sitori: p aena afficiecius no vi debis mi legem satam no sciuit:nec scire potuit potuisti scire dicet accusator manumissum fuisse seruu que occidisse confitens sed serusi telaicis re credidisse no libera.Na eu audisti ab eo occisum fratre tuu tsic eam potuisti eognoscere.Na io occidi trire esi maumissu poeniteret: Ae testin rescideret no potui scire dicet reus:qm nota aptu testin fueratide res soli seruo nota erat. Deinde utru Δ e. Aliud argumentum a repuenatibus repugnat.n .nolle scire Ae ipruderer facere: si opera dedisses ut scires dicit accusator scire potuisses:io non inuisti Aa no uoluisti No i prudentiae ascribendu est:sed culpae:debuisti tinni apeii re sed n5 curam hie dicere poterit defensor aut non inne tu tune testisi: aut illsi serua occultasse:dubitasse terea se ne seruus sortasse aufugeret. I tru casu factu casus excusat:culpa n5 excusat. 7 a a se die. IpPrudentia e declaratri : est locus ab at affectione q unu est ex attributis plane 5e se diffinie. A ffectio est at aut corpis ex me aliq de ea esimulatio:ut Ietitia:cupiditasemes:molestia:uinu:amortira &e.hmi l. . in aliq hast Affecto affectionsi pulsus peccat: uenia no meres:&cu dicit se uel uino: ues amore fecissetquod argute seisim eui quis . ta contaminat.Propter uinfir ut secim:seci sed ebrius sui:cur passus eras uio te capi:cotinente re cJuenieatin5 minuit facti eulpa uinsi: sed agriauar. Amore uirgine rapuisti rapuis id amor copuli dipuniendus es qQ magis roni u amori paredu fuit bacsidia oceidisti: cidi sed ira cocitatus feci: multo magis supplicio dignus es: in ira te utei siuisti.Deide c5lecturali i oibus serme constonibus aliq suspitio ex locis ducie coiecturae scut i hae eostone dici sit: ignoratia te peccasse asseris:sed no ignorasti qreda erit coniecturis an ignorauerit. Satis ne G.esto imprudenter fecerit non tamen ignoscendum est: nam qui impruden ter peccat ideo puniri debet quoniam si ad excusandum imprudentia ual minuulta de malam delicta G