장음표시 사용
121쪽
Rhetoriere Nolue Omplexio &e. uinta argyrnerationis pars est eoplexio: in si quae aecidant ultia ondit:dissert ab
a qps instrumeti est: qd haec piis est:illa totius similis in illi est.NI sicuti illius:ita cie huius uirtu es tres sunt:diluciditas:breuitas: absolutiorqbus uirtutibus tria contraria uitia sunt:confusio Pliuirtutes xitas imperfectio.Singula aut singulis apponunt. Quae non &c.Diluciditas csiplexionis in ordine positasst cum qua prius posita sunt:prius colligune. Nam cum peruerso ordine colligimus:uit id non mediocre comittitur:auditoris .n.memoria Plurbatur quae aut complexio breuiter q dicta lunt repetit enumeratio uocas. Et quae no breuiter fim urtium etcum nobreuiter cJcludituriled quasi quicquid in tota aNumenta tisie dictu est repetit:est apices tisi colligedi sint. t q no 2c. terim uitiu si i persecta suerit eo plexio:& aliqd qd dictum prius luerit:aut plermietatraut obscure repetat:oportet igit oia repeti sed apte: breuiter:& absolute:qd in ea coplexione argumerationis q pro excplo ulus est Ci. factu apparet. Unclusiones aec. Omnis inuentio:ut supe/ fiore libro dictum est:in sex orationis par
es consumitur:exordium:narrationemr diuinoi cm: confirmationem:confutationem: cie conclusionem. Rursus hae sex partes in tria genera causarum conlumuntur iudiciale demonstrativum: cie deliberativum:ostensum quo pacto in iudiciali genere exordiri: narrare: liuiderer confirmare:& confutare possimus.Vna superest coclusio q quo facie conclusioniblis totius argumenti,
da sit ia ondit. Artificiosam . at Oportet ec:unde sic distinit:coclusio e artificiosus termin'oponis: hac da ex latinis Cumulti ut ait Quintilian' appellatierunt:per oratione ferme sp ip appellat: tribus uero modis cUcludimus: aut per enumerationem:aut per amplificatione:aut p cdmiseratione duplex n. Quintiliano auctore perorationis ro e:q, aut in rebus: aut in affectibus posita est: eu res dictae breui repetuns enumeratio appellae:cu affectus mouens amplificatio:& conquaestioruel inisericordia notat :C De complcxione. nomplexio uitiosa: quae no ut qd quae primum dicitam est coploetitur: & quae non breuircr cocluditur: dcq no cx numeratione certum dc constans aliquid: ut intelligatur quid propositu i argumenta/ltioile sit: quid deinde rationc: quid cofirmatione:quid tota arguinctatione dcin stratiun .
tioc amplificatioe: dc comisera tioc i qtuor locis utipos Iunius coclusio bcti pricipio locundu narrationem:
sed solii epilogi genus: qd p enumeratione fit. Atti cunduna firnaessimam argumentationem inci oratoris phi laudarui: ut Quintilian' ait quonia conclusione. Enumcratio est : per quam Colli
Athenis affectus mouere et Pisone Orator Dhibe .
tota uersas:ga apud eos uitiu e afficiet nec conuenithono uiro uitiis uti econtra hoc in idem auctor non infirma utit rone. In qttuor locis 5 e.Non dubium est:qn haec Ciceronis uerba non sint: na neu .congruunt loco: nini uerti Deptu continent:& Abusdam in codicibus uetustissimis minime sunt:tribus stibus constare conclusione dixerat a prima statim incipieda fuerat Ite c5elusione in exordio 5e narratione nemo utit:nein in confirmatione:& confutatione:nisi ea qsingularu argumentationu ps est: stultu plerea est:dicere in conclusione nos conclusione uti.Quidam in qui haec uerba no esse superflua contendunt sic intelligi uolunt:coclusione nos uti in exordio:oc narratione:hoc est pie coelusionis:q p amplificatione fit: qm ae in exordio movemus iudices:& auditores: ad bestiuolentia:uel ad odiu:ci: in narratioe in q docemus:& movemus :hoc fieri post firmissima argumentatione tibi locis utimur coibus nemo negat:& in coclusime affectus oes effundi certu est: edc Iusioneri ta* in conclusioe nos uti ii de dicut hoc est c6clusiois effectur alii aliter itersitane nos quattuor in locis c5clusioe uti qm de in exordii sine breuiter cocludimus:cur ad dicendu uenerimus: uel ali ad I, moi 5e in narrati cofirmati sie:& cUsutatione breuis dictora fit repetitior 5e in coclusione ipsa breuitcr colligit cUclusior sed tota inane est.Illud manifestu est plures cofirmatiois sic cosutatiois epilogos solere ce exordii:& narratisiis scien ullos in Ciceronis orationibus i ueniri: de epilogo conclusionis: a nullus est aliqd dicere stultu c. Enumeratio.ondit Id sit enumeratio p st ut i ait in rhe. de tuentisie res dilate de diffusae dictae:unsi in locum coguntur:& reminiscendi causa unum sub aspectum subiciuntur. Haec reru repetitio: de congregatio Na κ ci coctil a graecis uocat recapitulationem uocabiciqui uerbu de uel bo expresserit:qdam 2 nostris renunciationem appellare uoluerunt. TEnumeratio.ut Cicero docet:non semper cie uniformiter ea quae dicta sunt colligere debet:ne tum odiosum sit:tum et qd maxime est contrarium: fieri ex arte uideaturii tam uarianda est: id' idem ait fieri tribus modis: si aut eas res: sis ante diximus:breuiter perstringam': de colligamus o quide factuis acile est:aut si in memoriam audietium reuocemus: quas partes in partiti sie posue rimus:& quibus rGnibus unaqua* partem confirmauerimus: aut si interrogemus iudices ad amplius uerlint cognoscere cum hoc: Λ: noe docuerimus ea hoc:2 hoc planu fecerimus at* hac nue per nostrara a
122쪽
tumentationum repetitionemriles c5firmatione: nunc etiam per aduersariorsi artumentationsi rephensionemideinde hae ipsa enumerationsi genera no semper a nostra perilia facienda sunt: sed nune a nostrarnue a suppositamunc a re. A nra plana:queadi da accipiat orationc impr5ptu es supposite aut perlane accomodatur oratio: si dieas.Na ad si legis scriptor assiuat.& urat a uobis quid dubitetis:quid pol sidetis dicere eum uobis hoc. 2 hoe sit demonstratu rei et sic accomodat oratio: si aut lex: aut locus:aut urbs.aue monumetsi aliquod accipiat oratione: P enumeratione sic quod si leges loqui possem no ne hoc apud uos qrerenis Quid nam amplius desideratis iudices: cata secerimus breuiter ut renovetur non resn hoc α hoc uobis planu factu sit no solu aut enumeo, u- rationesqanparsona sutuariari solent sed illie et
tegretur oratio dc ordine. qui tui qmppositae psonae aut rei dane Et nue sigillati'sin ctum referamus:ut auditor si memoriae man gulanra argumeta ummus: nile partitionis proodauerit: ad idem quod ipse meminerit reduca missi sene exaemurmunc interrogatione ad iudices a narratione repetatur oratiot S enumeratio si nem sceptum est:ut ex unaquao argumentationem. n. re deditam opera comparata oratio uis, x xd recusari non friuniiquod F qa ualidissima
debitur es Ie artificii significandi in P u oratio. VNon reintegretur memoria iudieis reficit dicandi: et memoriae ostentandae eae quapro 'c5elusio per enumeratione de totam simul eam po/pter initium enumerationis faciendum est a nix oculosfiet nisi P singula tmueret: turba diuitione. Deinde ordine breuiter expon ait: per capita decurredu est: qd graecnerdae sunt res quae trachatem uni in confirmatio bo monemur cineris Λεα ole. n.reeetitio capi ne:&consumisone. Amplificatio est res: quae xum est quod si*ut idem ait morabitu amno enu
' P . . P meratio eratasta quali alia fiet oratio. Ut ordieceper locum communem inlligationis audito quid e .primum si tu ad breuitate partinet: hoerum causa sum tur. loci cocs cx dccem praece seques ad diluciditate spectat ut unumquodui sieue eam primus locus sumit ab auc Orit πω ςQ uictruq dicta sunt quo ordine narratum est memociae comendarerci: collocare: cuius ne memoria perturbetur se a nobis eoiligendum estnit explicatu antea fuit. Titem curanda admonet ne ab exordio: auenarratione oro repetae ae recte. Nam exordiu & narratio ferme nihil habent cv ea: tantum ad audienda Darant personamtquam diuisitoreontirmatio:&consulatu adiudicationem Darant:& disponust.Cice . . ro tamen ideo ab exordio .ci narratione fieri repetitionem non uulture ficta uideatur esse oporostentationis ea coposita.T Comparata conitituta:q res inuidia potius apud auditores inuenit si gratia. Artificustnifica di eve.ut is a dicit:artis esse peritissimus intellipaturicum in occultari artificiu boni scipiant auctores:ut Cud: Qvintilianus. ingenii uendicandi:ut ingens os hcane memorin oniada: qa aetate irrain teptis diuini uerbi si cones sic facere soldi in fine sermonis acquid dixerunt repetetes 1 ueluti sermone reintegrantes:ut vilem ae rudem plebecula alliciant Δ captent riimusculos uulgi: sed ue illis teceperui.n. mercede sua a grauiter peccent mali di inani gloria assian hmoi sacerdotes: indicetialii sed pudeat lios id serre i illis a mudirut ipsi aiuntselictis uanitatibus:totos sese religioni dc ueri dei cultui dedicarat: qam seculi hominib':oratoribus maiores nil no serebat lato maior illis: A nobis honestatis cura erat. 8 Amtilificatio.Secsida perorationis ps est: qp amplificatione:uel exaggeratione cris fit.sces . na ei amplificae ut in illi' oditi luchices ci: auditores coci tene:cu quata facti turpitudo sit: intelligut idienatione i rhetoricis de inuetione Cicero appelIat.& sic diffinit:indignatio est oratio p il conficie ut in alique homine ma indiena ensi odisi:aut in re grauis offensio cocites Nascunt aut amplificatiora ex his reb'u sonis aut negociis at tio quid tribute sunt uilis sepatim deesse locos Cicero dicat esse ex abus sumans:& fiam ide in rhe.de inuentione quindecim duxit eue hic ina necessarios assumpsit pricipales ad quos caeteri reserti possunt. Per locucoem .loeus comunis genus est:nam & csimileratio per locu edmunem Gmouetur: α naec pars orationis accusatori:patronoui cois est affecti essere hisde uteret utle: ut ait Qui uitan' sed alit aliq& aceusator saepi
initate constitutoru uoluntas: inia & consensus. Quotiens aute crimen illud euius aliquis arguttur esus modi fuerit ut ondere possumus contra deos ee: aut maiores nostros:aut reges: aut nationes ae caetera huiusmodi:grauissima exaggeratio erit: sed nun oes ii loci causis omnibus conueniunt: & nos eo sea debe musrex' abus quae causae nostrae couen at amplificatio sumatur. TDiis immortalibus. quod Cicero iacit ioratione de rei ponsis aruspicum dicens qd si: tera magis peruulgata nos san et & leuiora mouerat uox ipsa deorsi immortaliu non mentes olum smouebis:& pausopost &ai. hic deoru immortalium uox: haec
pene oratio iudicada e.lde i.L.Catilina: et ade ego nec mea prudeuauita hiianis coalitu sin'polliceor uo
123쪽
Rhetorices Novae bis quirites:sed multis non dubiis deoru imbriali si significationibus quibus ero ducibus in hanc spe sententiamqi sum ingressu Aut maloribus nostris:quod Cie. facit in diuinati :cum dieit patres: maioresui nostrox non poenituisse eius consuetudinis:atui instituti:quo per homines honestissimos:uirois peti tissimos:& non imperatos adolescentes mali re iprobi accusabans. Regibus iit si dicat id reus neglexisse:qd reges quoF nomen sanctu est custodiri re inuiolatu esse semper uoluerit. TCiuitatibus:ut si arguatur:qui monopolyum fecerint: quod oes ciuitates fieri prohibuetutiaut si in eos dicas:a legatos uiolauerint. Eos iura gentiu .&ciuitates inuiolatos esse uolunt. Hominibus saMe. Quod Ci.egit in conclu irremoramus quam curae cares suerit dissimsione orationis pro pompeio cum ait:qd si auctorita , , o ri
tibus hanc causam Irites eofirmanda putatis est uo ni OrtalibPaut maloribus noluis regibus: mahis auctor iure belloru omni u maximarui rerum. p. gistratib':nati ostius: hoibus: sapiriissimis: se seruilius 1e. enatus:ut siquis in eu dicaua contra maxiequ5 de hiis rebus i legit
senatus decreta fecerit: : eius auctoritati itercesserit. - '--ι a m
item maxime:ut si quis a eoibus quepiam prohibe. Mi. Σecudus locus eri cu colitaramus: ille retreius nos amplificare crime possemus:per id quod res dc ubus criamur ad quos Ptineat utru ad Periori qd in illo qua nam fuerit deorum imortalium hi sunt: a ἹbuS auc oritatas locuS cois Iumit α. sapientu de crimine quo de agitur inie amplifican an ad pares hoc est in eisdem ntibus es: corpoo :qd in oratione P lex.roscio Amerino.Cie .sacit. his robus antecellunt. 1 er S locuS cit quocum ait:uidete o deos immortales que in locum rem percuctamur quid si euciaturum si Oibus idcmaxiere .laborat. his maxime mederi couenit.siqs ru: aut incomodoF consequae. uartus loin eum diceret: qui prodere hostibus patria uoluisset: cus e quo demostraeis huic sit remissu: mulexempli gratia.Eius qui principis seruum laederet ex huc inpectatio iudicii renrorat . uit lo
aggerari per principis planam crime possent: nam laeso seruo principis:laedi 2 princeps uidetur qd genus declarat. Qui superiores ut eos dicit esse ex ouorum auctoritate Iocus comunis ad amplificandu assum tur. TAn adpares: si quis in fratrem dicata fratre laesaeritra ut in sociua quo socius sit offensus: uel i amicum qui amico nocuerit:licet enim exaggeratione uti praesertim cu par parem dolo ct fraude cireuuenerit.Qui sit pares intelligantur ipse declarat. Animi &c.tria bonora gna sunt ai: ut uirtutes corporis ut robur:agilitas: bona ualitudo:externa: ut diuitiae nobilitas: patria: honores: Fin singula haec boa singulx paritates sunt at in ter amicos ide uelle:&ide nolle cie eade sditos esse uirtute:cesis fim uires ut este eiusdem roboris: β: agilitatis reru externaru: ut esse aeque diuites uel aeque paupes. I An ad inseriores quod est superbissimuriit si pauper a diuite di poteti laedatur amplificare crime licet: Δ: non unius tin personam consideranda dicendum est:sed pauperum omnium: a si is in quem dicitur impunitus euaserit omnibus diuitum:& potetum obnoxii contumeliis erunt. VTertius locus:hie locus ab euentu dicie:esi ostendimus utum euenturum sit mali si crimen impunitum relinquat quod cato feeit apud Salustium eum ait: posuemo patres coscripti si me hercule peccato Iocus esset facile pareret uos ipsa recorrigit quonia uerba mea contemnitis sed undiui circuuenti sumus Catilina esi exercitu faucibus italiae nos urget: de extera his uerbis cato contra caesarem dicens :sore alias ad maleficium promptiores audacioresui qui coniurarunt ostenditast crimen eoru suerit impunitum.Cicero pro.L.flacco uariorum criminum a qui ousdam asiaticis accusato.Decio Laelio subornanter de in accusatione impellenteruos ne poeniteat inquit tali clui: non percisse per deos imortales iudices puidere.Quotus enim qui sui iniqui hanc rei pu .sectam sequatur: qui uobis a uestri similibus placere cupiat:qui optimia amplissimi cuiusui hominis auctoritate magni putet Ttare neglecta: ut si dicatur adultero propter nobilitatem uirtutem parcendum esse iudices nos in per Oratione percuctabimur quantum perieulorum putent euenturum si crimen rei neglexerint quoniam multi passim ad alienas uxores ibunt quia impunitate sperabunt.r ca uartus locus:& nic ab euentu est quo ostendimus multos ad maleficia comittenda promptiores suturos si ei quid accusabitur maleficii uenia data sueistit parsi differt a supiore hic locus illic.n. iudices unctatur: qui dicit.hi c nulla uti e pcunctati oes. Cato i ca orone locu huc usurpauit ea dixit.Quax cu d pu.Ictulo caeterisui statuetis p certo habetote: uos simul de exercitu catiliae 5: Oi csiiuratis deccmere. suato uos attentius ea agetis: tanto illis aius i firmior erit si paula laetuere uiderint: ii ora feroces aderut: remoratisi hce absolueris a ipsi erat ad peccanda alacriores. Quintus Ioc' a e. Et hie loe' ab metu est efi dicimus si alter u ondimus iudicatu fuerit: illud metuta inc6modum quod nulla deinde corrigi ratione possit hoc idem cato in eode facit orone: his uerbis coniurauere nobilissimi ciues patriam incendere: gallos gentem infestissimam nomini romno ad bel
124쪽
lum aceersiuersit: dux hostisi supra eaput est eum exercitu:uos cuctamini:& nunc etiam dubitatis quid intra moenia dephensis hostibus laetatis: miserimini censeo:deliquere holes adolescentuli P ambitione Garmatos dimittatis: ted uereor ne ista uobis mansuetudo:& misericordia: sit illi arma receperint in miseria conuertar.Lres ipsa aspera est:sed uos non timetis eam:imo uero maxime: sed ineitia di mollitia ai: alius alium expectantes cummini: vides icet diis imortalibus confisi:qui hane repub. in maximis periculis seruaueremsi uotumet suppliciis muliebrius auxilia deoru parantur sed uigilando:agedo: ae bsi eosul edo Prospere omnia cedunt ubi secordiae at*lgnauiaec: ondem': semel aliter iudicam stimulta tetrae deris nequieil deos implores irati infestim erratu iudiciu corrigere possit: quo i loco uo i rit corrigi iudicium postea non poterit: nam si hiecomodu crit uti caeteraru rcR copati :ut on impunitus abierit:& alii huc secuti impunitatem spe
dam' alias res posse:aut uetustate sedari:aut formidandum est. TErratum: in quo tu osilio corrui: hui'res:aut leniadae: aut corrige dices errauerint. Talao in loco:allas res incompadae: nulla re adiumeto futuram. Sextus locus NI Q Rdducemus:d posse aliqua rati corti
o o. r 3 c . . Ostendemus: crimen uero de quo allitur: si male de
eli :Funi oltcndemus S contulis rasmim τα eo iudieatum fuerit: corrigi nullo modo posseCquo dicemus uolutaris facinori nullam excusatio loco isti me de in superius recitatis uerbis eato usus
ne imprudentiae iusta depraecatione paratam. adulterii: surtustupri: caec i . , - , - 4 e dis .T Vetustate: ut si peccatum i aliquam familiam
Peptimus locus et lacu olledemus terrum ra placitam esset: β: aut furtum sactum in aliena domo cimus: crudele:nciaria: tyranicu:qdesse go aut adulterium: uel stuprum c6imissum: dicerem' mi
reru cauta bella sulcipiuntur:& cu nostibV de inimieitiae inter reum st eos a laesi sunt exorta:uetuusta dimicatur. Octauus locus equo ondis' state sedari possint: cu nulla sit tanta inimicitia q no
cum nefarium d tulitatum: quo maturius. dc dine: din illo erie de quo agitur futura non sit. Sextus locus d c.hic locus est a modo facti:ς est qlitas facti fim agetis ite tione:uel e a asilio:qa plox attributu e.Exaggerae at crini si ondie reu uolutariae s scieto:n ignoratia peccasse: β: nihil re cur ignosci deat. Na sicut ei n inultus aut ignorantia peceat uenia uedada ee ita nulla rone illi parcedu eril maleficiu eosulto comittit. Hae loca cato in eade Oione occupauit Cil ait Versi mite dignitati.PTMub.si i=e pudicitiae:si fax suae:si diis aut Iisi Mullis una periit ignoscite . . cethegi adolescetiae si no iteru priae bellu fecerit. Na Ad ego de Gabinio statillo cepario: loqr qb'.si ceu una pi fi fuissetin ea asilia de re.pu.huissent.TEt iusta depratione riusta uetae dadae depulsione. Septius
Ioc' doe.Hic loc' ea mo facti:uel a natura quoties p qtitate ipsam uel natura crime ampliat. I eminare Gtra natura. Crudele:cotra hilanitate. Nesarisi:c6tra deos. Trranicu atra subditos. Iniuria'mulies siue matrox sincisiue uirgies:ut stupru:adulteri Urrapian ut si is accusaret :q uirgin spuisset:crilli tyranicuonderet. Aut eam res 5 c.ut si ex agro nro hostiliter ab acta armeta fuerit. rua ua res ea: saepe accidit:ut eu rapta:siue holes : siue arma:& greges repetue Λ: n reddut bella suseipiant:sicut frequeter ard Liui si legis: huc locsi illi occuparat: A an caesare coniuratos dixerunt sicut in exsaris orone: u est apud Salum si cognoicie.Ait.n.caesar plaerio a an me inias dixersit:coposite di magnifice eas si ropua miserati sunt: belli laeuitia suisse trq uictis accidi vcnt:enumerauere rapi uirgies: pueros diuelli liberos a paretu esiplexu matres samiliarum pati Q uictoribus collibuisset: sana:atm domos spoliari: aedem arii incendia fieri postremo luctu: cruore:cadaueribus olla c5plexi: quae tetra crudelia:nesaria:tyranica sunt. Octauus locus: dissert hie a superiore:quoniam erimen ille exaggeratur:qd comitti alias potuerit: hic crimen amplifieatur qd nuna antea factum fuerit:& hunc locum in oratione praedicta occupauit Cato: ollendit enim coniurato in crimen Oia ferme coplecti uitiarquae hic enumerat: tum in superioribus: tu in extrema peroratio nereum ait: quare ego ita censeo: ca nefario consilio scelerat ora respubIica in maxima picula uenerit timiudicio: a: uulturii titi de legatorum allobroen eousmrconfessio sint caede: incedia:arii alia faeda de crudeIta faeinora in ciues patriam parauisse:de consessiis sicut de manifestissimis: rerum capitalium more malorii supplicium sumendum. Ci.qum accusationum in.c.uerrem Ii. yil. locum Inanc coplexus uide ur: his uerbis denim ut. c.uerres:si eius ostensa sunt inaudita:&sngularia facinora:sceleri fraudaciae:pfidiae. libidis: auaritiae crudelitatis: dignos exitus eiusmodi uita ato sactis uestro ludicio cosequae. y on uulgare eano fiat uulgo qa no saepe comitatur. Singulare unius ut si in eum dicat a deorum immortalium tem xesibiisserit. bpurcsi: qa abominamuriut si pr ea filia eoierit: aut filius eu matre. Q uti domitiana diceretque iris filia uitiasse costat: singulare spurcu:ae iustatu factus ee clamaret.Nefariu:ut sisis sancti moniale uiolauerit:uel sacerdoti man' itulerit. Inusitatu: ut fas in esi dicat:q optie de pBa merit':eu in hosti Spurint, iere tξtauerit inusitatu.n.e: ut is patriae noceat:q spa pila tuerie adiut' quo p pqd. Maturi':celeriti t.n.dices quato magis nesariu 2 inusitatu crime est lato ci .us 2 alatu s puniri det.Hoc loco Cato usui
125쪽
Rhetoricis Novae G ait: dux hostisscsi exercitu supra caput e uox esi mini cicimaturius ergo ad ips: atmelus poena referas. Nonus locus dic.hle di chatio:qn aduersarii crimen cum aliis criminibus copamus:2 grauius Ustedimus. No ide est cu.y.locori quo G: si aliter ludieatu fuerit.u cGueniatmulla re fore u icomodo me ruaut ppera erratu iudiciali corrigere possit illic. n.dξ aliis rebus q male iudicata: fuerint remediu afferri posse rei uero q de agit minime:hic crime cu crimine cosere dc maius hoc illo esse de . Maius esse ina lasciu: ut si dicat quatum sceleris reus eomiserit:qso iudices aiaduertitero si facere diligore uolueritis: itelligetis multo grauidirimen eeruirgine maprare: A sacra legererum.uirgini ulliu i fert. nulla necessita atrocius iudicandu sit. Nonus locus costat ex
ee: aut caronabilii pellitudini studet rut nefanda Il - - - . - - -
vidine expleat: qui uero sacrilegisi .comittit hie ino PQ atorucoparatioc:quasi cudicimus maius Pia piari sim compellit peccare:qd si grauiter laetile ce maleficiu stirprarc ingenua qua sacru laedero: quod alteru Dpter e latc:altcru Pp intu
nios. A.manilius torquatus bello galli eo filiu sudi superbia dat.Decimus locus estp que is cotta imperi u i hoste pusnauerat necari iussi te ola quae in negocio geredo acta sunt.mum; reo ςunctaminis ingenua libera leuiu, uore, na diligerer:utagircS: dc geri negociu uideat si serus erui. Legere: furari. TAlterti laetu legere. re cosequentiu enumeratione. Misericordiacile cui color couenit descriptio:o eu .n.se re, apii Comutatione dicemus tu ottendemus:in qbus ficado exponit ut asi oculos auditote suideas litii c5mo iussus mus:&quibus incomodis sumus liq tererria belluassolutis catenis uolutabit e. uasta obtinuerimus:enumerabimus:& ostedc bis in foro acuens detes:icuiusui sortunas i oes ini naus. Si suppli cabimus: dc nos sub corum quomsi alioFI fama'rfringes re pu .suditus labes,lia,. 2d noluis parctibus liberis: teris
Misericordia cie.tertia ps e actutioisrq ab aliis cJmlseratio vel coqilio appellae:& sie a Ciceroe i rhe---- - Q sth0minum infirmitas ostenditur:auditoris animum mite facit: ne T i nectatur: cum in alieno malo suam infirmitatem cosiderabit: sexde
om nibus causis i os omnes conuenire: sed ad causae qualitatem singillos acco
ithu', dignitatis gradu collocatus suerat: in misera ato abiectatuiti auditores:quoniani ipsis idem possit acciderer ad comiserationemia his l. --δ 0 stustra tuscepti mei labores &e.Et in brattoe r.L.Syl 'O milam 2 infelice illa die:quo consul oibus centuriis.P.Sylla renunciat'est o salsam speiur
. r iderunt:ne qui paulo ante cosul designatus fuissetaretineret repente nullum uestiti I xm A me spoliato honore:sama fortunis:decsse uideres aut cui no
rureatam in sua gratulatione conspexit eande desormatam ignominiat , misera modo oseulata filium suu consulem: nune eruciatur: di sollicitai post spoliatum omni dignitate cospiciat si c.in qua Oione Ioeus hic totus est ex ot p
126쪽
G eero in eadem pro .L.Murena oratione optime usus cognoscitur.Cuius matre cie fratrem miseros dicit futuros. Causarureuetura. Et si ondemus:quod in Oratione pro Milone Cicero iacit diems. Ualeane inquit:ualeant ciues mel: tat incolumes:sint storentes: simi beati:stet haec urbs mlara.mihi patria charissima quoquo modo erit de me merita tranquilla rep.ciues mei:qm mihi cum illis no licet.ssine me ipsi: sed ome tamen per fruantur ego caedamrati abi .gbus uςrbis de miseria ciuium magis si sua dolore uides cie Vir.libaeneidos .it.:enta qui casus suos paulo ante parii curabat sic loquese iducit. Hae erat alma pares P me per tela per ignes eripis:ut mediis ho item inecessariis causarum sit: propter nostras cala P cir libus ut Pracanium partem p meum iuxtnos tollitudine: dc miteria non nol tris in coin cus est:aequum autem est:ut qui in alios misericor γdiis dolere. Si declamentia hutnanitate: dra fuerant ipsi misericordiam consequantit. De
sericordia nostra: qua in alios usis utriuSapem
mus:si nos senipere aut dium imalis ruit IC Oite tur Marcellus mereri elementia caesaris: quoniam demus. Si nostrum fatum: aut fortunam mi, in elemes fuerit. Humanitate beluo
C. . o letiast dexteritate quada naturae:ad amauos stia
o i ta 1 L . Pro Milochis uerbis o frustratili suscepti.mei labo
enim:lachryma citi' arcscit. Γ cre locos Obicu fallacesto cogitationes inanes meae egorissimos totius artificii tractauimus in hoc si cu tri .ptae. pu.πpsis iratui ne dedissem:que extibro. O uapropter huic uolumini modus sit: re Rccepera eatibus romanis quora uires erata . a L debiles bonis uiris qui oem auctoritate clodianis
liquas praeceptiones quoad uidebitur in tς armis abiecera i mihi una bonaμ pisidiu defutu tium librum transseremus. Haec sicut conqus putaui TSi nostru fatu:qd Cic.facit in orationeste conscripsimus ita disietenter fueris conso Pt dicta dicens o me mueru o me iselice reuocaeutus: dc nos industriae fructuS : dc tua scientia iseoin retinete non poterolsoc eode loco cie icapiemus re tute nostram diligentiam lauda orone p.Cn.planco di in aliis multis usus e Fatii bis: tuam meptione laetaberis . tu scientior eris: disserui.Na fatu ut a chrysippo diffin . nitur stoicoα principe:est tempiterna qua ct idepraeceptorum artificio: nos alacriores a reue elinabilis rem series:catenam uolues temeti planxquum persoluendum: uerum lim latura a sa/ ac iplicans P aeternos eos equetiae ordines:ex qb'tis scio: te. n.non ignoro: nos dcinceps ad caete ae dei decrem ae uolar , i Q. rate a fando dictu:utiitqd deus satur: qu necessasta praecepta transeamus ut quod libentillime fines ae inevitabiletis oraeei' s stridi rivum siclo
faciem :tue uolutati rectissime more geramus
CInc it Liber Tertius. D oem sudiciale causam quisdino
s dum conueniet inuentionem re
Portuariu es ac ineuitabile:id graeci πεπρο avrixi: siue αραεΗuri dixere fortuna est q temere ola fiuide q certitudo nulla est Qua in stulti holes deam secerunt.Vnde ait iuvenalis sed nos te lacini' lortuna dea coelo γ locamus.Si aium nostra: Octau' loeus que in Mones Milone occupat Cicero di Meens. 1 Gobre ubi corpus hoc sit insit no laboroqili Oibus in terris etiam uersatur 2 semper habitabit nois mei gloria.Idem his lachrymis no moucerum accommodari satis abutater Milo:est quedai credibili animi robore fretus exiliu ibi esse putat: ubi uirtuti no sit locus. CGmiseratione. id in comiseratione obseruandum diciene diu in ea imoremur sed simul ae uiderimus iudices laesi mis ora piundere:desinere statim debem'. Nihil.n.citius laehryma arescit.Dictu hoe fuit Apollonii rhetoris auctor Ci .i rhetoricis de inueti . Fere locos.Huic libro fine i ponit & transitione utitur dicens se locos fere oes difficiliores exposuisse. Plere nyam dei de ad artis exercitatione hortae. Modus finis. Quo ad quantu nobis satis uidebie ed. Ad cinera Mepta demonstrativi 5e deliberati ut reneris item quattuor partium integralium ideo P ait fere. D oem iudiciale:tria senera cara q recipe debet orator.Demostratiusi:deliberatiuu: Iudiciale deis de simi esse q oratore habere eousniret admonuit. Tinuentione di elocutione: memoria dipl Hinc qfinuenire inJudiciali genere qs diffieillimu e necesse eet patefecit. Nec seu qd ad id pfuit ut de locis hoe libro Dperet: deliberatiui: Λ dei strativi genebit politioe memoria:pronunciationerelocutionem: in libru quartu reiiciet:psas hic: a: attetos auditores reddit: quae dicta sunt breuiter repetens:& q restant dicenda sponens:ut a priore libro ad hile quitineret =termississe uisus est. eliquu fultris ite de dispositi Ue memoria:pronuncia Atrem dictumDisposi
sequitur:transitus ex abrupto non fiat.TAd ocmeam controuersia: siue cGlectili alis stasiue legitima:siue iuridicialis:siue earum pars aliqua .auae Ostitutiones etiam in duobus reliquia uersantur senoribus: na
127쪽
historia Alexandriala.nae5stitutio est: quae n5 sub aliquo tria gene3c eant.Et quemadmodum Gniecturalis Ne suridicialis statu, ῆ sub eenere iuuietali:ita et sub deliberativo cic dem6strativo:existi causa. Deliberatur utrum sulcipiendum ellum sit:an nct utram pars c5iecturis luseipiedum putatruel eontraritem iure ne suscipiendum stran eontrarergo Mut Ioel iudicialis generis ostensi sunt: sic deliberativi de demonstrativi generis nunc ostenduntur.TVt arbitror: uitatio arrogatiae est. Tinueniendi: locos demonstrativi di deliberativi generis. Reliquae:quattuor partes disDositi Ormemoriarynunciatimelocutio. Quem quartu liberuamat. tertium compleveratrinterea. Rurium herentum hortae de monet ut lcripta sua legat diligerer:& memoε ut arbitror in senioribus libris demostratu Gea q ieepimus de a1 posuimus. Deliberationes:de lo quae pertineant ad eas doliberativas 5c deniacis deliberativi generis Depra tradere incipit 2 pri strativas in hunc librum transtulimus:ut ominu duos ecdicit:alteru:cu de duobus quaerit utα faciendu sit.Altemrcu de pluribus deliberat sid potissi niβ inueniendi praeceptio tibi quam primumma fieri conueniat:ex quo ondit oem deliberatione psolueretur:reliqua quattuor partes erant araue de duobus esse: aut de pluribus de sola aute una tita ii:de tribus partibus i hoc libro dicemus e
re deliberatio nulla estaua aut certu est rem posscis ., V
riraut incertu:si incertum: quaestio erit:possitne fieri:an non:&lin coniectura ueriataturaut si qraturianisthmus intercidi: an palus pontina secaritan portus fieri hostiae possit: an utim futurum siti ut ueneti tur cu superentane sugiat classis tureorumtsi christiana classis in aegeum uenerit: erit de alia deliberationum
diuisio:quae paulo post sequetur. V tru potius cum duobusrp pax re belludispositisne: pronuciatione: dc memoria. Dcelocutione:quia plura dicenda uidebantur in quarto libro conscriberc maluimus:qucin uetarbitror tibi libue celeriter absolutu mittoni': ne quid tibi rhetoricae ariss deesse possit. Inicillum sponatur.TQ uid potissimum.Cum terdum sine nobis legendo collaquere: neqd impediare:qusii ad hanc utilitatem parsicr nobiscum progredi possis. Nunc tu lac: tu attentum te privbeas: nos proficisci ad instituta p/gemus deliberationes partim sunt huiusmodi:ut quan atura utrum potius faciendum sit
partim huiusmodi:ut quid potissimum facio
dum sit consideretur hoc modo: utrum potius carthago tolleda:aii relinquenda uideat.
Q uid potissimum hoc pacto: ut si Hannibal
pluribus epositis: quid potissimum faciendum sit deliberatur xempla Ci.ipse subiunetit. Carthago cato maior: qui apud ciceronem de nonestate disputat de cartilagine inqui trante uereri non desina:s funditus euertain uidero.Idem perniciab: ut ait plinius carthaginis odio flagraria: nepotum securitatis arisius: cu clamaret omni senatu carthaginem delenda areuolit quodam die precocem ex ea Ouincia ficum: ostens denso patribus iterrogo nos inquit:quando hoc pomum demptum putetis ex arbore:cum inter omnes retes ee constaret. Atqui tertium ante die scitote decerptum carthaginet tam rpe muros hemus hoste. QStatimo sumptu est tertium punicu bellum: quo car cosultat cum ex italia carthaetinem. accersu:
thago deleta est:Qucatone anno sequenti rapto. Au - - se actor plintus.Scipiis Nasica diuerse suit sitiae. Nd tot initalia remaneat an domum redeat: an intendam carthaginem efferquia uidebat fore ut iuuen egyptum proscctias occupet alexaudria. lictus romana pace torpesceret:& ignaua redderρος deliberatisnes partim ipsae pn se cosultandae
quod et secutu est. Natunc demu romani perierat: i o o
ca carere externis hostibus caepersit in suas. n. fDς sui:ut sidcubercti atUcaptiuos ab hostibυ uires debellandas conuersi sunt. V Ut si Annibal exemplum est: qa de pluribus elistendu sit. sta scipio
exeret tum in Africani traiecit:tu tande urbis suae causa. Annibalem ex itali arquam sexdecim annos is estauerat: reuocare carthaginenses coacti sunt.Qui a seipione Superatus ad Antiochu syriae regcm coiugitne eo a carthaginesibus afficeretur supplicio: quo caeteri iratores patria legerre isceliciter gestarastici c5sueuerant.Reuocatus ut Annibal multis opositis eosultare lacn potuisset: ad potissimum: religendum esset. Alexandria at principalis est aegypti ciuitas:ab Alexandro macedonum rege condita: duo maria ea allusit:a Uilarioe aegyptu a meridie illud qd Maria: laeus uel Mareotis appellae Urbis situs chlamydis figura het. 'Occupet capiat.Ite deliberatides dic. Alia deliberationu diuiso:& ipsa gnatis. Deliberatio.n. est aut py semullius retru extra sirrone Iiabita: aut pp causam alis extraneam aut tum rp set tum re eam extraneam simul. Quinti .in suadendorae d. ssuadendo tria Dipue spectanda ee dicit:quid sit de quo delibereturiqui sint:qui deliberentra si cui suadetur: quid si iustil:an iniustum: possibile: an contra. Qui snt: dometan indocti: magnae auctoritatis:annulli'.Maius.n.podus habet oi oratioe uita dicetis:ut ait Aurelius Aullustinus. u.st bon':an malus: Aliud mmm Catoni suadeε:aliud Catilinae. ille iduci no potuisset:ut ali ad cotra libertate molires: hie euertere sunmtus ictauit:ut si deliberet serat' 6 c. excplu c apud Liuia lib. xxiii ab ur.eon. ubi uaria cosultatio est: redimedi ne sntret capti ab Annibale in canes clade suerant:& ea alii redimedos de publico:alii nullai publiea impensam faciendam: nee rhibendos ex priuato
redimi:s abus argentu in presentia deesset dandam ex aetatio pecunia mutuata radiis:Idibula caueda
128쪽
tia: assensum est.Haec deliberatio Pp seipsam: non ppter aliquam extraneam cani habita est:in qua id modo senatus spectauit honestum ne ellet: eos A ignaui fuissent redimi. Propter se: propter rei ipsius naturam re qlitatem. Partim eo aliqua Δ c.fiunt interdum deliberationes propter aliquam extraneam camquae ad rem: de qua c6sultatio est assumitur suadenda:uel dissuadenda. V t si deliberet. Cum Annibal ad tertiu ab urbe lapide supra Anienem castra posuisset:& Pu.ac.Gn.scipiones in.hispania cu exerciti
caesi essent.Quaesitum i senatu est: cui imperium maredimat. an non partim propter aliquam ex daretur: nullo id suscipere uolente Pu. Scipio Pu. Ficosultationem: ut si deliberct senatus bello est:& consul creatus uno anno ante legitimum tem/italico soluat ne te ibus Scipionem: ut cum pu3. iiii. n.annum tunc agebat. Ante tempus ante
Q e 1 p - ., xxy. annum non licebat.Bello italicorcerte aut depra
liceat ante tempus consulem ueri:partim dc uata, loeus est:& hispanico legi debet: aut superflua propter se lunt deliberata:oc magis Ppter haec uerba sunt.Illud genus deliberationis: quo roma traneam causam ueniunt in cosultatione: ni.usi sunt cum soluerent ne legi iis scipionem cono ut si deliberet senatus: bello italico sociis Qui , soluendus ne esset legibus an non et quem ire intatem dct: an no. In quibus causis rςi natura hispanias 5e Africam uolebat: sed an eligendus proosaciet deliberatione.ois ro ad ipsam rema, pterea esset quod ire alii rectilatant:&ut amicis his
- T . Paniae populis lubueniretur. Oenim non minus tacomodabitur. In quibus extranea causa con scipionis: sed multarum rerum fatio habita est. sciet deliberationem. i his ipsa erit causa ad Gartim &c. Aliquae deliberationes mixtae sunt:que uia eda: aut deprimenda. Omnes rationes propter extraneam caulam
- Ο - in . - . fiunt. Utu deliberet Δ c. de origine italici belli tu.
eorum si sententia dicent: rine sibi coueniet: perius locuti sumus.Si consultastet eo tempore senatis litatis proponere: ut omnis eo totius ora tus danda ne esset ciuitas sociis: tum propter se delibetionis ratio conserae utilitas in duas partes rQuo faexuuisset. Iustum ne esset omissam civita
- a. . tem dare.Tum re extraneam cam. Ne bellum ab iis
in ciuilicosultatione diuidit ut tura echone qui laesos se putarent:po. ro. insereretur:uel cotra ne insoletes fierent populi italiae:si ius ciuitatis adipiscerentur:& ad danda suffragia possent uenire. T Bello italico: d 5e sociali dictum fuit sed si uersi lateri uolumus rut notus ait.Ciuile fuit. In abus causis posts generale sceptum uadidit de tres esse deliberaloes docuit: qd in eiusmodi deliberationibus p qualitate eam seruandum sit monetr de ubi inat rei dumtaxat natura spectabis:illuc uim suam oem conserre orator de bit: ut cum de captiuis eonsultatur:utile ne sedi iustum redimi: an non: item ubi ea erit extranea: illic ex ipsa caula ratio augebitur: aut deprimetur:ubirpter se 5e propter causam extraneam deliberabituraillic ex utroui argumenta sumentur Exemplum prioris de seipione fuit:quem si quis mittendum suaderet:diceret tempus illud respub.esse:ut lex seruanda noesset.Et cum leges omnes ad utilitatem reipubli .Latae fuerintaid firmiter tenendu esse ut quod utile reipubli .esset: id letes uelinti utile aut imo necessarium uideri rut scipio eosul fiat:& in I ansas africam mittatur: quu nullus reperiatur:qui proficisci audeat. Augedae ab eo qui suadebit. Geprimende: ab eo qui dissuadebit: ut si dixerit tantam rem adolescenti c5mitendam non esse: 2 cogendos illuc ire qui recusent.
TOmnes &c. Aristotele hoc loco secutus est:il utilitatem deliberativi generis finem ee uoluit: in rhetoricis de inuentione: honestatem simul Ae utilitatem dixit quod in et hic ur uelle: cu subdit utilitas diuiditur in tutam:& honesta: ut sub utilitate honesta sit. Quitilianus admirae deliberativas causas sola utilitate finitas: Δ: nsi dubitat.cn ii st hoc senti ut:utile id intelligantaqd 5e honestu est:Quae r6 uerissima est:ut ideait: Si consiliu contineatiemp bonora at* sapientu: veru apud iperitos apud quos frequenter diceda sentetia est: populus, praecipue et ex pluribus costat in doctis discernenda sunt: ae Fri e5es magis β: intellectus loquetiti. Utilitas 5 c.Q ulta suadediptes hocstu: utile necessarid putauerut Quint. necessario noluenit loeu:Na si necessitas faciessi adimit facultate: suadere i ea no possum': O de saei edo deliberatio sitruel n faeiedo: qu si necessitas ea accipie:in q holas grauiorsi metu eoeus: sub utilitate erit: ut si obsessi de irares aq:ei in desecti desaci eda ad noste deditioe deliberet:& dicat necesse e dedere se hostibus: aliognmundii etsi dici:n6 est necesse:qa perire potius licet: Ac saguntini no se dediderunt: in talib' at cais aueda sola utilitate ambigieraut γ uer utile:& honestu c6sistit.Res ite q dubia ne admittere deliberationεω sici ut si alisis pcreare liberos uolet:huc necesse erit uxorem ducere: hoc nemo dubitat: sed ei a pi uult fieri Fum rGelut ex ancilla adestera:manifestu fiat necesse e ducedI ee uxore dentili ut ide Quint. ait:ue c5Miii et se ur:ubi necessitas e: no magis q ubi esistat fieri ola si posse oti. n.deliberatio de dubiis c.Melius de auctore secerui:q nauarou hoc en possibile addiderat:sed illii sciendum est.n6 semo in ol retde qe5sultatio e.ab his simul ptibus:sed mo ab hac:msi ab illa suadendu eri vida ut pies posuerat: q partes dunt partiu. Nu las:iustu: piu:mansuetu*:Δ: extera eius generis subiici pnt honestati facile magnum iocudum sine periculo: id qtiaestionem pertinent utilitatis. 1uida ex tota litate sola nasci uoluetat consultatione: ut cu deliberae faciet ne sint ludi: sed cic hic utilitatu hii tone Quint.rbat. In civili io sic ait: Ui
129쪽
aliter senti sit DBi: si utile ab honesto separari nolunt. uta est uestati sincituta utilitate dissinit esse qqd uis periculu aut pns aut futuru declinae: sed quaviosine siue honesta sit: sive Gira:dumo periculaeuiretur.ea itaui hic utilitas innuit:q ab honestate seiuncta estrui uulgus eregit:no ut sapientes existimanti
Occulta: qua alias circuuenis. Tauoru ste aut luademus esse res sacienda: facilitatM per uim & dolum simul aut p dolu dutaxat sine ul: aut o uim sine dolo sed dolu uulgus cosiliu uocata.a licere credit contra hostes dolo uti.Nam re Virgi. ait. Dolus an uirtus quis in hoste requirat Pa exercitus per pedestres do stant. ta est: quae conficit instantis:aut conues muniant:ilbus urbiumaenia defendane .mor lim distribuatur inuina: dc dolum.quorum almentarinstrumenta ota hoc voeabulo coprehendun terum separatina aut utrum summaus coluncationes.Cu exules: aut relerati reuocane qm usui tormenta:rcuocati s hominum.& alias hulaturi sint sicuti surius Camillus:a ardea: tunc exula iusta odires:dolus cosui te i curua:pollici rostulat:ut fututu coas a capuae obsidione tu ad ter ec caeteras res. dcubus magis idoneo Te loqtium ab urbe lapide AnnibaI castrametatus esset se mur. s m de re militari:a dcadnustratione
sit dolus supra declaratu est.Bonus. n. est: & malus: sed malus esset sils fide hosti daretraui eum eo inducias saceret: ut i cautu deide opprimeret: nunJ.n. fides stageda est cui si Bonus uero est dolus: il ab di re 6hesioe remotu:cui 'opa graece stratagemata notanti egregia.s.calliditas: illis illa fuit:qN.usi sui: caurbe capta galli eapitoliu otadcret: solao polludi ei' spe i fame obsessoru posuissent panes coplurib'iaccre locis ceperut:quo laceraculo obstupefacti galli inlinitaui frumenti abundati a romanis supesse credentes:ad pactione de omittcra obsidioe uenerui. Iulia hmoi callide lai: ci citra rephξ sone apa historicos tuentes:& apud Valeri u M .capite de stratagematib'. In pecuniar et alique corrupam': sicut inpeco:mpunt pecunia milites:ut ab hostibus nostris transeant ad nos: ut hostd nostru clam ueneno aut serio conficiant.Cives quom pecunia ad priae Oditione copellunt:& olyndiu philippus pater alexandri corruptis euthycrate de Lasthene ei uibus Olynthetis caepit. Pollicitatione. Dequcti rmissioe:cu alit pecunia: aut potentatu pollicemur aliabusrsi,nobis steterint:si hoc uel illud secerint. Catilina apud salustium agna smia coturatorib' pollicet his uerbis. Magnifica spolia belli:magis A mea oro hortant. issimulatiora:ut aliud osidamus: & aliud agamus: q dissimulatio maxie stratagcmatibus eoti nee di Urobari oi nono solet ut cil cyrus perlara rex in scythiam traiecisset:& aliquantulum processisset: castrametatus postero die simulato metu de qsi refugiens castra deseruitauinum 4: ea quae erant epullis necessaria relinquens. Quod eu nunciatu thamyri stythara reginae fuisset adolescentulu filium ad insequedum cum tertia precopiarum misit.Cum uentum ad cyri castra esset: Ignarus rei militaris adolescensria eluti ad epulas no ad proeliu uenissetromissis hostibus insuetos barbaros uino onerare se patis: priuis scyllir ebrietate si bello inuenit eognitis his rebus cyrus per nocte opprimit: omneui cum reginae filio interficit. Maturatione: ut plus u fieri uideae posse maturemus.Quod claudius drusus uero secisse cireum breuissimb tempore ex Apulia cla in umbria uenit ut collegae Liuio salinatori se coiberet. Ad Asdrubale Antiibalis fratrem debellandum: que intercestis litteris: quas nuncius ad Annibale ferebat: ut fratri se coniungeret: venire intellexerat qd si contigisset actu procul dubio de romano suisset imperio: Metitione mentiendo:eum aliquid facturos no pdicamus deinde esitra arm uulgatum per nos suerit:facimus:ut ni exercitus Ueratores:q cosilia sua latere multitudine uolunt. Et metritus quide Numidicus: cu urbe in astica oppugnaret: de capere no posset se discedere:& metu i alias regiora exercitutdictura ondit.C i multi cur id saceret ex eo qreret:desinite igi mea asilia luestigar: auora si uestis mea iterior cdicia ectrea exurere Cia opone
peio ab olb' se e supradictis locis suadet: cu r istatis aut colaquetis piculi uitaloe bestu atra Mithridate suscipi eda re dicit a ui cu reges potetissimos asiae uniuersae imi nec olidit:& pd picula duce deposciatm expeti peiuri dolo sue cosilio Φ i Ge pecuniaru uersae de Ab' meminit. Turimi supi' de tura titilitate Ma se:ad icolumitate ptinet 2 potentia: quas utilitatis pies in rhetoricis de inuentione Cice facit de utram sie diffinit:icolumitas c inutis tuta at in itegra coseruatio: potctia e ad sua c5seruada 5e alterius obtineta idoneard reru sacultas. De caeteris reis q ad hec rsuadedi pie pertinent: quae in dolo posita est. De re militari: de qua scripstraut scribere uoluit Cicero. TAdministratioe de qua septe libros reposuit pIatone imitatus:in hoc in ab illo differens:q, Plato qualis esse deberet.Ci. qualis esset a maioribus instituta desseruit.r Honesta &c.de tuta utilitate:& eius partibus dictu e:de honesta nue Dipis:q in rectu diuidit:& laudabile:& licet laudabile rectu se :snia abesse ab eo no possit: sicuti nec utile ab hoesto separi posse dcm est tame quoniam no ide qd sapientes:uulgus existimat:& uidetur laudabile
ali ad qd idem rectum no apparetralienim ab altero seiunxi ccidit ciumnat persuadeae populo eum no
130쪽
6α minis aeternitatem adeptursi:si uicina ciuitate euerteritalaudabile uides:rectu quide non est quietae ciuitare:& q male merita non sit bellu inferre. Rectu e &c.distinit:ad rcctu sit: rectu ce ait qa cum uirtute di officio fit:uirium ut ait Ci. habitus animi est roi colentiens .ex qua officiu sequit. Recte at utru* couinxit quonia uirtus esse ster actione cdsiderae.Sed eius Ois laus in acti de costitit:ut ait Cicero:& item Atilio Virtus teles inat ei uilis discipliae fine esse n6 cognitione:sed actione cu uirtute illic:dixit:ut ad rcctu sit cogno quid scam cu OG ut cognitu agam': re libros suos G.isb'de uirtute disputat d officiis it cliptit: led qd rcetulite appellat:illic honestu uocat:cuius stes Platone
rectium & laudabile. Re mim cst: quod cum ' aristotele secutus qttuor facit: in quo et caeteri c6 uirtute de officio sitnd diuiditur in prudelia: prudcciam tri
in. m a b modi S:rm tres eius partes prouidentia militellii ut titiain: tortitudine: dc inodeitiatu, 'ruden gentiam re memoriam primo cum ait prudentia eth R. P dtia est caliditas: quaeratioe quadain pol dele callidi s&c. prouidcntiam significat: a sic diffinit sitem prudentia Iciciacia cuiusdam artificii Q quid accidere nobis possit de ea uitam' q obella piat: appcllatur prudentia multarum rerum me boetius non qd si tu est an oculos sufficie intueri: ed
moria: usus plurium negociorum iuilix β s est sticeps ait ut Ct. p eam csilequentia uris
est a qui tas ius unicuit tribuenS pro dignita cas rerum uidet:earumin progressus: st qui anceis iotc cuiusur. Portitudo est rcrum maanarii ap ignoras similitudines coparat:rebus ui psiti. - 2- bus ad:unginatu anncctit futuras facile totius uite
petitio:&rcrum humilium Contem QNi- eursum tiaetradeamo degendapparat res necessa boris cum utilitatis rationc perpensio: mode rias: di se delectu hel: namq bona sutura sunt eligit ma est in animo cotinens moderatio cupidi st mal/ declinat. Dicit ite prudctia hic intelligetia s-- inuic:q est reruptatius csa:quasi tenet o sibi:& abistatu prudeliaestibus utemur in in do ii co sapie ter colatuunt.Et Ite app. memoria significat: Φmoda cu in comodis conflarem : cia alterii est pleritatu rem recordatio P hane a reni gestatum se ui alteru uitari cohortabimur: aut si qua suadcmuβ qa intendimus:prudelia aut
m re cohortabunures quid cinuS rei aliquam ti P. Clusticia steae. duplex iusticia est disti ut marre commutatiua: distributiva est habitus anuid per uem ad O suum. cuiusui est ex dignitate tribuimus comutatiua aut e uersatur in contrahendis reuii temeo uendendo iocando conducentio fim primam partem Ille iust:ciam diffinit uidelicet distributivam:qtiae ad ciuiles deliberationes magis pertinet:cum altera pars in ua: ia negociatide posita sit. Pio dignitate. Aliud principi: aliud ciunaliud priuator aliud maei stratui tribucdu eii iustitiae partes stini religio: putit,rcharita,rgratia uindicatio: obseruantia fides. tartitudo in bac dimniti Ge oes fortitudinis partes coplecti ur: quae sunt anaenificentia: fidentia: patientia: perseuerantia. Rerum magnarum: propter magnani ornitatem .m erum numilium:per fiduciam. ρ Et laboris perpe isto: per paticialia de perseuerantiam alibi se a Ciceroe fortitudo diffinitur:sortitudo est cosiderata periculoru susceptio:& labora perpessio. Modestia &c. laxe pars est temperantiae: quae in rhetoricis de inuentione sic diffinis: teperantia est rationis in libidine:atui in alios non rectos i petus animi firma:λ moderata dominatio:elus pies sunt modestiae: elementia:continentia: em hic Cice. pro genere posuit & ita modestia uistiniuit: ut cum ea continentia eo praehenderit:& clemetiam:illa. n.sic distinis continentia est: per qua cupiditas consilio regitur: haae uero se elementia est: per qua animi temere in odiu alicujus inuectioni, concitaui comitate retinentur. Prudeliae partibus cie. partes honesti diffiniuit.Nunc quo pacto illis uti possimus ostendit.Et primum quidem a prudentiae Iocis suadere docet. Deinde a caeteris plibus:recte aute prudcntiae partes uocat:quas ae si nonotat:awte in sinificat. Si comoda eu Sc.ps prudentiae significae:q est puidelia cu:q bona: q mala: uae utilia:q inutilia: q honesta.Et q inhonesta futura sunt demostramus et Exepli gratia cos ultae suscipiesi se sit tertiu puni cu bellu:& eomoda pacis:ac belli icomoda enuerans:Ab utilitate honesta p locu prudentiae suadet Cicero in oratione pro popeo. Cu qcomoda uectigalibus:& si intamoda sutura sint comemorat: item eum admonet Ciulum qui in asa nez.ciabantur calamitatem a reipu. calamitate seiunii eensi posse. Costremus: Mostendem' aiora icsimoda sutura si comodarsi dissuademus: c5tra si suadem'. Cato qui euertedam censebat Carthagine Ondebat:maiora cJmoda incomodis futura: in ea tolleretur ciuitas: qua stante romanus populus constescere nunu poterat: dicebat igit bellum par o tepore pacem o remo duratura ideo* carthaginem tollenda: cotra Scipio nasca qui diruendam non esse contedebat ma lora commoda fore ostendebat: si non tolleretur qua incommoda Asserebat enim romanam iutientutem assuetam laboribus:si ociosa esset:sese luxui: & libidinibus datura.Et populum romansi in seipsum: q5 hostes deessent arma sortasse coversursi: i carthagine diruendam minime esse. ' Aut si qua in re dic. ps illa prudentiae innuitur: q intelligentia dicie cum quempia ut ali Ad agat p artificii: nostri scientia eo hortamurisacile.n. movemusrcu rei hemias experientia.Ut si dicat impator n6 eme tali loco: aut tali ipe mando hostibus colarata. Aut si pitus nauigationis n6 ee tali ipe distacida e portu: qui sutura tenapestas fit. Iusticla duplex