Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

391쪽

iluit lues, dum lassa, in qua hi boues humo mandati erant, aperiretur. De his, qui extra matrim9nium nascunt ur, ctbseruntiones. In Pornerania et Borustiae prouinciis septimus quiuis extra matrimonium puer generatur, in Marchia elechorati Brandelaburgica et ducatu Magdeburgico vigesimuS quartUS. Catalogus hominum in regno Menpositano Diuentium, nec non in eodem regno anus I 78 I nato rum denatorumque, anctum auctrare. De cadaueribus eorum, qui violenta morte necatifunt, inspiciendis er de visu repertisque rite c9nfgnandis chirurgorum in territ Aufriatis in fructio. Nollodochium innuincorum et mente ali moto ca- p. piorum Herolinense. Institutum primum anno I 726 est. Aegrorum copia ad tyo hodie est, qui diligenter Omni penitus modo curantur. Addita est chirurgi, inspectoris, aliorumque, qui nos odochii curam gerunt, instructio. Qua ratione 9 cinne pharvinc utilane a medicis p. in terris Regi Bori orum subditis visitari aeebeant, nec non de chirurgis, obtetricibus, cael. a medicis exami

nandis.

Mandatum Vegiminis Pomeransne neci me de coe- meteriis ex urbibus denr0uendis et de morimorum sepultura in te ipsis interdicenda, ab anno I 778.

Responsum facultatis medicne Legi0montanost de P 3 3 7 in nticidii suspicione. Domissime elaboratum a Μ ET ZGERo est, sed excerpi non patitur. Exti picia mulieris partu durante ex uteri scisu p 3Syra dem0rtuae. Scissa erat anterior uteri superficies, eo in loco, ubi collum uteri incipit, a capite laetus sine dubio contra scissum postea locum a dolorum vi firmiter presso. Scissurae margines gangraenosi.

392쪽

Sequuntur librorum censurae variaque ane

In tertia alterius voluminis parte haec coiit,

nentur :

P. 41 . Tabula eorum, qui Berotini ab anno 17 8 I usque ad annum I 782 demortui sunt, m0rborumque, qu bur demortsi funt, inbutet . Laudabile omni modo institutum est, quod morbi simul notati sint. Sed haec laudari nequeunt, quod morbi saepe notentur nominibus vagis nimis latisve. Quid enim de

hilitas Schwachheit, febris et febris acuta ab ea distinita, labris purpurata Flec seber), febris pectoralis, morbus pectoralis Brothran heit , tumoris,

spasmi generalia nomina significent, non satis certo constat, nec distinctionem inter Halaschaden, Fus schadere, o fenen Schaden, Geschinur, quae omnia separatim adducuntur, satis certo scimus. A medi- eo profecta haec sylloge certe non est, notabile vero est, in 47o demortuis anno I 781 et SI 29

anno I 782, anno IT 8 I. 2SI, anno vero I 782, 19 tantum homines senio confectos naturali morte interiisse. Caeteros omnes mOI S praeternaturalis e vivis eripuit. Puerorum mortuorum anno IT 83 numerus 2867 est. Variolae 692, dentitionis autem dissicultas et conuulsiones Ioo I iugulauerunt. Sani ex caritatis nosse contio exiere I 689. mortui

sunt 439, in his Ir puerperae, 68 pueri lactantes. P- 441. De aquis minerolibur et aliis fluidis explorandis.

Bene et accurato omnia ad huius generis enchebres es necessaria tradita sunt P. 437. De coemeteriis ex urbibus demouendis, ΜοESERO auctore. Ne antiqui ritus penitus negligantur, suadet lil. vir, ut laneribus vltimus honor in templis celebretur, delatis ad ea funeribus, eaque postea ad comm.nis sepulturae locum deducantur.

393쪽

cinis publici r Vindobonensibus, in qsibus p. 463.

carnes Uenduntur. Taxantur admodum in stratis sitas carnariae ossicinae, ob nauseam, quam mouent, et ingratum laetorem. De vulverum lethusitate, ΜΕΥZGERO auctore. Ex promtuario medico a HALD IN GERO edito.

summe deleterio, BERENDA, Doctore medico, auctore. Ex cantharidibus et opto hoc venenum p rari docuerat GA GLIANI, quod vero ab auctore in dubium vocatur, qui cantharides et Opium contraria sibi esse dicit, ut adeo alterius venenum ab altero facile praefocetur. Arsenicum veneni basin constituere auctoris coniectura est, ob symptomata praesertim admodum similia. Eadem ex GARELLII et aliorum auctoritate egregie probat Cl. editor, in doctissimis et utilissimis additamentis, quibus fuse docetur, guttas chirurgorum et agyrtarula nostratum sebrifugas nil aliud essa, quam veram aquam Tosanam, certam, licet subinde seram mortem inserentem. De arsenici simul ad febres intermittentes usu noxisque summis, nullo remedio curandis, plurimae obseruationes eaeque summo notabiles exhibentur. Enarratur simul mulieris hist0ria, quae guttis febrifugis ex arsenico parati Squendam necauerat. Guttae examini leuiori subiectae arsenici indicium non dedere, modus autem, quo arsenicum detectum fuit, diligenter en rratur. IS autona suit, ut arsenicum salis alcatini vegetabblis ope in aqua solutum ignique in retorta vitrea expositum demum seso manifestaret, dum arsenicali sali in retorta siccato inflammabilis materiei

ParS adiiceretur. Venenum autem omni modo deleterium arsenicum quum sit, praestare putat Cl. - , esus venditionem penitus interdicere, aut

Pharmacopoeis tantum, debita sub cautione, per-

394쪽

mittere. Agyrtae, circumforaneique omnis gene vis, quum medicamenta huius generis venenata in primis in publicis nundinis vendant, talemque se vidiste dicit Cl. v vj, qui a XIV. ad XUI. arsenici iam libras aegris suis varia sub forma dederat quantas noxas infer ni, et quam sedulo eo S Cauere eX-pediat, facile patet. Diligenter etiam examinanda omnia sunt, si arsenici dati suspicio est; odorem enim peculiarem arsenicum non semper spargit, eundemque Odorem stannum carbonibus inditum et carnes admodum putridae sectae spargunt. P- S 3 Hanc praeclaram omni modo laudibusque ornandam maximis tractationem alia excipit, eiusdem fere argumenti, de sann0 quo ferrum et cuprum obducitur. Stannum omne arsenicum Continet, plumbi pars etiam illi adiicitur, subinde satis magna. Quae sanitati quum aduersa admodum sint, stanni luco argentum Galli elegerunt. Stanni loco Vernicem ex gummi copal cum terebinthinae oleo BINDHEIΜ, V. Cl. huius tractationis auctor, laudat. Additum est Regis Borussorum mandatum ab anno IJ68, quo stannum plumbo adulteratum ad Obducenda cuprea aut ferrea vasa penitus interdicitur, stannum vero purum, Anglicum, praeeipitur, simulque iustum obductis tuli modo vasis pretium constituitur.

tisipicia viri per visis externam necati cum iudi

p S 9 Extispicia viri, qui arsenico sumto fessum ne

p S 3. Litis inter chirurgum et sutorem molne historia.

Narium exulceratione sutor laborauerat mercurialibus unguentis, cantharidibus, caet. tam male Rchirurgo tractatus, ut nasus ipsi decideret. Hanc eulpam

395쪽

culpam chirurgus redemit, datis sutori ob nasum deciduum Ioo thaleris imperialibus. De grauiditate et portu dispmulatis p. 3 6 v. De Ne nodochio Heneto, quo expostitii infantes edu

De Xenodochio Vindobonens in eundem finem in- P S7S- fructo, ex ephemeridibus de iis, quae ad humanitatem spectant. Aedium subsicorum Petri narrem et Nero inensum, P 77 in quibus iuurtiis militer clautur, descriptio, ill

RHuNIT Z auctore. Berotinenses inprimis sussdescribuntur, de Parisinis nota omnia. Structae sunt, magni Regis iussit, annis I7 S usque ad annum 17 8. Milites in iis laesi aluntur 6oy pretio annuo 26oo6 thalerorum imperialium. Pauperum inbuta, quibus sub auspiciis Regiae di p. 6os. rectionis Berotinensis eis mosynae publicae daretur. De fcstola obsotricia Merodunenis ex ephemeridibus eorum, quae ad humanitatem spectant. De pὴarmacopoliorum sanneis vafr abrogandis mandatum collegii medici Berotinens . Ue venenis caute in osscinis pharmaceuticis assem uandis et uendendis, eiusdem collegii mandatum Sequuntur librorum censurae variaque alia memoratu satis digna. In alterius voluminis quarta parte haec conti

nentur:

Obseruauiones circa disscultatem venenorum sim p. 6S Actus ab essectibus acrimonioru- morbidarum in humoribus corporis humani di singuendi, fue de veneficii certo iudicio ex extispiciis ferendo, auctore BAYLI ES. Puella post iram vehementem sumto pingui ca nium iure in alui fluxum violentissimum incidis, quem pectoris oppressio mortem inserens statim excepit. Ingens simul arsenici aut sumti aut dati

Bb s suspicio

396쪽

suspieio sciti sed cadaueris incisio probauit, morbum a bile origines duxi sie, quae ab ira venenatas qualitates aequisiverat. Probant hae obseruationes summam Anglorum in cadaueribus legaliter incidendis incuriam. P. 67S. HENR1cI GAHs dissertatio de partu ferotino, gest de Io. SID RESN , publice ventilata H nlino 177o, ex latino in germanicam linguam versa.

P 73 - aquis foteriit Silefacis. Laudantur inprimis aquae comitatus GlaZensis. Acidulae Flinsberge ses plurimam cum aquis Spadanis similitudinem habent. Subueniunt inprimis ex hypochondriis adfectis aut obstructionibus viscerum infimi ventris

laborantibus. Codowaenses aquaO Pyrmontanas exasse reserunt, nec non Reinettenses. Plurimam etiam essicaciam habent thermae Laiadecklienses. De variolis. Taxatur inprimis liberum homi . num, grassantibus iis, commercium, quum, Ouina aut bovina lue grassante, tale inter pecora commC

cium omni modo praepediatur. P 7 7 Qua ratione contra fulmina munire sese e P diat, De rei medicae flatu in Suecia, ex KOLPINI literis ad editorem. Rerum medicarum publicam cinram primum Sueci gessere Rege Carolo XI. P- 7 7 De noliocomitis Hessiae communibus, inprimis se coenobio Marisa eu, ex GoECRIN GK1 diario ge

manico.

De nosodochio, quo mente capti detinentur, Regi montano, ex literis MET ZGERI ad editorem. P 77 De nouo noscomia magno Vindobonens. Fam est, fore, ut in unum coalescant corpus omnia no- sodochia et Xenodochia Vindobonensia. Sed, uti Proponuntur, Peracta omnia nondum sunt. Librorum censurae. Haria,

397쪽

Vsris, de apparenter mortuis arte resuscitatis, aliaque plura. Nouum autem medicinae forensis et politiae med eae promtuarium, quod PYL, V.Cl. anno I 78S ineunte condidit, haec continet: Holuminis primi pars prima

re. Induxere dolores, vomitus enormes, alui tormina, tumorem, articulorum dolores lancinantes, se-briles motus. Mortem non intulerunt, sed haec symptomata diu perstitere. Examine opus fuit admodum sedulo, protracto, quo demum constitit, Cuprum in his caseis contineri. Experimenta Io 3 cum iis instituit auctor in rebus chemicis versatissimus. De pulmonum sicimassa, METT GERO auctorei p. Docetur, putredinem pulmones sero occupare, idem

que experimentum et in pulmonibus putridis locum habere, certis sub circumstantiis. De stratis urbium et viis publicis purgandis. Pa' p. tet ex his obseruationibus, publicae munditiei curam apud Berotinenses tantam non esse, quantam ex tot publicis legibus medicis praesumere liceret. De in fruendis ergollatis, ex HowARDI libro p. 7o. D loge eorum, qui ab anno I 77S usque ad au

num 178o in Silo a fu eriori, di istut Vegis Io russorum subdita, nati mortuique sunt. Multiplicatur in

his regionibus admodum genus humanum. Si omnia computamus, in quovis matrimonio sex annorum spatio quatuor aut quinque pueri progene'

Tantur. - Natorum copia in his prouinciis mor- , tuos numero ψo87 quotannis superat, natorum autem copia annua generalis est I 8976. - Sex annorum spatio ex dentitione dissicili morbus i aco 3 pueros iugulauit. Eodem spatio puerperae post partum mortuae sunt 383, parturientes 26 quod si

ne mirum est, nec cum legibus Borussorum medicis

398쪽

cis tam praeclaris ex omni fere parte conuenit. Variolosus morbus intra sex annorum spatium

s 38 pueros sustulit, eodemque spatio interiere adulti phthisici et hydropici 9949. Morbilli anno

I 779 grassantes I yy pueros sustulerunt. Tussi conuulsua obiere intra sex annos 6617 pueri, quotannis itaque II oo ex quo patet, hunc morbum nec periculi tam expertem, nec tam facile sanabilem e sse, ac a quibusdam putatur. Sequelas morbi taceo, primario superato morbo saepius adhuc funestas in Sex annorum spatio pueri primo aetatis anno mortui sunt 27832, cuius insignis lethalitatis caussam auctor, GLAWNIG, physicus Bri egensis, doctissimus vir, in plebis egestate, sordida vita, superstitione, inscitia, caedi ponit. Phthises et hydropes tam copiose incidentes a spirituum ardentium immoderato usu derivantur. Ad supremam senectu- tem paucissimi perueniunt. Ex II 8 o demortuis ne unus quidem aetatem annorum 8S attigerat. Plurimi intra annum 46 et 6o moriuntur. P. Ioo. De ninoochio Woldhelmens quo mente capti detinentur, nec non de iisdem aedibus, quibus homines nefarii corriguntur, ex epistolis GuΝZir, mediet Waldhelmensis, ad GLA NIGIUM. P. I 33. De Aa erum xenodochio CreuGergenset, ex ZIM- ΜΕ Η ΜΑΝΝ1 descriptione Silesiae. De medicamentis fecwndum formular medicas e Macte parandis, collegii medici Berolinen s infrinio. De abrogando supersitioso ritu in bobus a rab dis nilimnsibus remor fir otato, mandatum Beroti

nense.

De partu clandestino iuricium medicum ΜΚ TZ

GERI.

Hur tem obseruationes circa pulmonum do ima-flam. Probatur iterum, vitam pueris superfuisse, si

399쪽

pulmones, licet subputridi, expresso etiam ex iis

vi aere, natant.

De arsenicali puluere et coisito arsenicali dato re sponsum medicum OPIT ZII.

post mo sum mense in aquae metum incidit eoque mor tuus eis, auesiore EODEM.

Sequuntur librorum censurae. Varia de boum lue in ducatu Cliuensi quaedam, de no comio obstetricio Gottingensi melius instruendo, caet. comtinent. In altera parte haec continentur:

De erga stultis melius instruendis, continuatio

De coitu nimis frequenti, quotenus matrimonio P. ab O. fo uenaeo ansam det, anonymo medico auctore. Exempla plurima virorum allegantur in veneris negotiis nimis sertium, morborumque inde natorum Singulare etiam adduxit auitor exemplum mulieriS, quae ob mortis ex nimio cum marito concubitu metum matrimonii solutionem anxie quaesiuit. Recensentur denique causiae morbidae in mulierum corpore latitantes complures, quae coitum aut dis-ficilem, aut impossibilem, aut doloris plenum reddunt. Ostenditur, rerum statu tali existente, soluendum, donec meliora tempora sequantur, matri monium esse. D' cq serum ruma De coryza, KRUGERO au p. 262-ctore. Docetur, strumam morbum idiopathicum non constituere, sed ex sanguine impuro et sero sanguinis degenerato pendere. Pathognomonicum symptoma tussis est. Curandi methodus haec est, ut resolutio acceleretur et promoueatur, et morbi da materies demum evacuetur.

400쪽

p. 3ost. De coemeteriis ex urbibus et vicis demouendis, et de quibusdam ad cadauerum sepulturam spectantibus, mandatum gubernii Regii Morauiae et Silesiae. mandatum Imperatoris Augoli de mortuis inspiatiendis. Mandatum Ausi latum de canum rabie ca

uenda.

p. 32O- . De Myrtis quibusdam iudicium medicum editoris. Alter lunae ope hernias aliasque laesioneS Curauerat; aegros videlicet nudata parte adfecta versus lunam splendentem duxit, impostaque manu morbum imprecatus est. Accurato instituto examine, nullum sanatum reperit editor, quosdam tamen naturae ope sanatos, accedente hac morbi imprecatione, vidit. Alter medicamenta aegris dedit, si non noxia, rationalem tamen proborum medicamentorum usum praepedientia. Hic carcere per duos menses detentus demis usque postea est. p. 338. Vacultatis medicae Gryphis waldensis iudicium de morbo ex mat toto, ab ann0 I73 6. Morbus, quod his temporibus adeo solitum non erat, . a caussis mere naturalibus deducitur.

De male scio quodam Dissurgen i P 36i. Vitis r. KSSEui, archiatri Regis Borussorum et physici Berotinensis. II,

Scriptorum latinorum de aneurisinatibus colle

MANN. Edidit atque praefatus est THOMAS LAUTH, Med. Dr. et pros pubi. Cum miconibus. Argentorati, sumtibus Amandi Iconig. 178ψ. ii qtO- 663 Pagg.

Latinos tantum de aneurismatibus scriptores continet splendida haec et omni modo medi