Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

211쪽

plectitur, prior siistis theoriam horum remorum, et naturam, characteres estentiales, differentias, sed enimechanicam, formationem, Causas, Phaenomzna, accidentia considerat, et quale de iis sit iudicium serendum: posterior de varia methodo circa eos Praecipit, Commemoranturque varii modi, quibus earum destructio, compressio, suppuratio, ligatura, amputatio et exstirpatio tentata est. Simul de vis causticorum agitur, de essentia, effectibus, rationo agendi substantiarum corrosiuarum et de eled tono earum, quibus additae sunt obseruationes, sententiam Nostri su per hac re ulterius confirmantes. Tandem tertia pars de lupiis proprie dictis, de ganglio, de tumoribus cysticis oculi etc. disserit.

χ) Dissertatio Cl. nouae Rir. LE ad Cl. DARLUc P 398- de variolarum inoculatione, et Cl. REATE Rivs de να- P ii-riolis inoculatis. Singulare quid de puella contagio varioloso insecta hic commemoratur, quae statim post partum non frequenteS variolarum eru- Ptiones absque suppuratione est passa, quas f runculi per annum sere persistentes comitati sunt. Haec puella, annum quum ageret aetatis Vigesimum sextum, more Suttoniano inoculata est, statim, operatione peracta, in regione humerorum dolo. res cum febre sensit, maculae apparuerunt rubrae

et colorem pomorum aurantiorum reserentes.

Perspiratio vero odorem allii prodidit, verum variolae minime eruptae sunt: itaque altera vic2 huic methodo sese submittens quatuordecim diebus post una tantum variola in manu erumpenS suppurauit.

oni. Nouem hic exempla leguntur, quae eo P iqi potissimum tendunt, ut disiectio intestini recti dissuadeatur et ea methodus praecipi tur, qu

212쪽

I6gibus artis in unoquoque abscessu aperiendo et tractando more consueto versari solent chirurgi; nihilo tamen secius Noster concedit, fieri posse, ut in quibuHam exemplis necessitate et rebus sic p ψ iubentibus sectio sit facienda. Examinis critici

super commentatione Cl. HERTRANDi de abscessibus hepatis pars tertia, qua inordinatam sanguinis circulationem tamquam tertiam talis abscessus causam examini subiicit, addendo insuper nouem Observationes.

i Cl. HORDκu de morbis chronicis eorumque comparatione cum morbis acutis, de eorum periodis, natura et ratione eos aquis mineralibus Bargensibus aliisque sanandi. In priori hoc tomo theOria generalis morborum et analysis medica sanguinis proponitur, additis in fine disputationibus decachexia purulenta et gangraenosa. P Iz Cl. BOUTE rLLκ dissertatio, de inoculati0ne

Ρ λ 3) CL GA οτ commentatio de duobus Alm-ptomatibus peculiaribus, in duobus aegris obseruatis. Prius 'inploma in semina vigilaci sex annorum Circiter contigit, quae, diarinoea a suppressa transpi-xatione oborta, affectus sensit spasmodicos, dolores in toto corpore, delirium soporosum et mania eum, tumorem pedum et digitorum, ob contractionena, inmobilitatem etc. singulare in hoc casu fuit, quod manus nigro colore tinctae suerunt, qui quidem coqior calida aqua abstergi poterat, sed tamen iterum fiebat conspicuus. Auctor hoc symptoma tribuit gari grasnae in visceribus ortas et latenti. Ρos ferius in nobili quadam semina sese prodidit a cephalalgia et doloribus in latere dextro infestata etc. cuiuS in ea pite oscillatorius audiebatur sonus.

213쪽

Cl. v Anis obseruationes de morbis Turea- P i 3 . rum. Ad morbos Graecorum et Armeniorum Communes, indigestio et inflammatio stomachi reseruntur, quorum causa immoderatus vini esse solet usus, Armenii tamen magis sobrio vitae generi dediti non tam acriter his afficiuntur. Sobrietas quoque Tu

carum laudatur, at opit Vsus et aromata somnolentiam et maniam, usus narcoticorum relaxationem

et diminutionem toni, sensibilitatis, contractilitatis et motus partium inducunt. Phthisis dorsalis nervosa cum febre, magna infirmitate, dolore fixo in vertebris colli, respirationis difficultate, indigestio. ne, et hystericis symptomatibus, ac irritatione et

sensibilitate neruorum comitatur. Iste complicatus morbus dissiculter curam admittit, neque lacaegris conuenit propter stomachi infirmitatem. Turcae, Graeci et Armenii quoque abutuntur scarificationibus. In cephalalgia statim accersitus chirurgus, qui vinctura collum constringere et inci. sones circa aures fagere debet, quo sanguinis exeat portiuncula et dolores capitis leventur. Commemoratio de extractione aciculae, quam iuuenis in P, Ssὸ canalem Vrethrae infulerat, et quae ad radicem vLque processerat. Alius iuuenis Ope aeus nexorii pice sutoria obducti, illam extraxit. II.

i. e.

Chemia experimentalis et rationalis. Auctore Cl 9 AuME Vol. II. '

214쪽

p. I. Quamquam si nitrum cum gypso destillationi

subiicitur, paucus tantum et tenuis latex acibdus vas destillatorium transcendit, magnam tametanitri partem a gypso sub hoc labore destrui, resi

duum in retorta nitrum calcareum et tartaruS V,

triolatus arguunt. Arcta enim nitrosi acidi cum terris calcareis est assinitas. Quae cum longe remotior sit inter terram vitros cibilem et acidum nitrosum, mirum non est, ex nitro ope aluminis longo

fortius acidum expelli posse. Vere enim tale acidum Plus Valet eo, quod per vitriolum acidumve vitriolicum nitro affusum inde colligitur; etiamsi non ita mult0S vapores spargit, nec colore tam profundo conspicuum est. Debilius est, quod mediante a gilla elici solet. Quodsi tamen omne id, quod in recipulum destillauit, abiicitur, donec vapores su gentes rutilare incipiunt: acidum sat coloratum et fumans obtinetur, idque eo copiosius, quo ditior a gilla acido vitriolico fuerat, tantoque magi S coloratum et fumans, quo plus ferri eidem inhaeserata Quam tenax vero acidi vitriolici argilla sit, vel indoapparet, qu0d vasorum murrhinorum et sic dictorum lapideorum de gres massa insignem tamen ignis violentiam experta, acidum nitrosum ex nitro segre-P. 9. gare valeat. Cl. Auctor hac ipsa occasione de apparatu illo adiecta icone) exponit, quo in aquaS D tis ossicinis vulgo uti solent. Peculiaris vero sor-nacum est structura, quos galere e vocant, ita coimparata, ut singulo sornaci viginti quatuor et plura vasa destillatoria imponi possint, senis argillas binisque nitri partibus repleta. Massa in vasis residua, argilla et tartaro vitriolato inuicem mixtis constat. Quam si cum aqua et alcati sussciente decoxeris, et liquorem deinceps pereolaveris, hoc

consequeris, Ut per evaporationem tartarum V,

triolatum, dissiculter alias ex hac masia segregam dum, ObtineaS, Ex

215쪽

m acido salis et alcati vegetabili, DI febri - p 3-gum SYLVII nascitur. Idem ex Confusis liquore albcalino et salino terreo emergit. Ignis illud non d struit, quemadmodum etiam acidum vitriolicum et nitrosum in misceta eius dirimenda parum valent.

Ex sale lixivo vegetabili et aceto destillato ter- P ra foliata tartari progignitur. Quae cum nitro fixo cineribusque clauellatis paratur, squamoso h bitu micam aemulatur. Atque hoc ab aliis huic parti alcatinae admixtis salibus neutris proficiscitur. Nitro fixo enim aliqua nitri veri copia, eineribus

clauellatis vero tartarus vitriolatus et sal commune inest. Propterea etiam in aceto vini salium neutrorum alca inis adhaerentium indicium est; siquidem illo acido lixivum sal non prorsus satiaueris, et solutionem ad strupi usque consistentiam in spissaueris; quae deinceps post aliquot dies salium neutrorum crystallos deiicit. Terrae foliatae tartari unciae octo sub destillatione praebebant acidi concentrati grana octo liquoris alcatini volatilis uncia una cum drachma una et quadraginta octo granis: salis alasini volatilis sicci grana sedecim. Alanti Mum miserost, perinde ac vegetabile P a

ab igne in vitrum conuertitur. In aqua dissolutum, vel glaciei admixtum frigus auget. Cum calce viva coctum, sia ponariorum siriuium constituit. quod adsiccitatem usque evaporarum, atque deinceps in erueibulo fusum lapis causticus chirurgorum voc tur. Quem quidem ideo ad aerem liberum dissiliere arbitratur Cl. Auctor, quoniam, accedente ex Cabee materia ignea, alcati minerale ad vegetabilis naturam accedat; eandemque ob causam lixiuvium seponariorum ita causticum esse, ut calcis a miniculo, partim quae iam adsuerat ignea materia, Partim quae sub ustione intrat, retineatur et sali g, aluo Vniatur. Argumenta, quibus hanc suam sen

o 3 tentiam

216쪽

tentiam ornare studet, partim ab expedita et facili/ lapidis caustici fusione, partim inde petita sunt, quod tale alcati musticum, tam diu igne exagitatum donec abundans phlogis hon destructum fuerit, in pristinam naturam redeat, et purum alcati minerale praebeat, siquidem in aqua prius solutum fuerit.

Non vero in sola calce, veru etiam in terra pura

vitrescibili, et metallicis cineribus alcati causticum producendi potentia est, ita ut mediante illa ignea materia quae ad sal lix imum accedit, aliqua harum terrarum copia ab initio Cum alcatino sale misceatur; deinceps vero, destructo phlogisto, ista vincula abiiciat. 46, Sul commune, antequam su per igne colliquetur, excandescit; Fusum vero substantias salinas peregrinas ipsi admixtas derelinquit iisque innatat, dein vero refrigeratum spiculis splendescentibus ad mantis instar politis conspicuum est. Passum ignis maiorem vehementiam fumi albi specie assurgit, qui carbonum flammam eximio calore coeruleo tingunt. Nunquam vero per solum ignem sal commune in partes suas constitutivas dissolui potest. Neque hactenus eo peruenire licuit, ut acidum salis vel sal ipsum commune cum phlogisto combinaretur, etiamsi non dissimile vero est, posse eius modi sulphur aut Phosphorum salinum vel ab ipsa natura vel arte produci. Cuius argumenti opportunitate Cl. Auctor ad fulminis iam turam quasi in transitu declarandam ducitur; quam cum electricitate quidem plurimum conuenire fatetur, neutiquam vero igni puro similem esse censet. Forsitan sulminis materia, sulphuris diuersis generibus inter se commixtis, essicitur. 72. Sali, ex alcati minerali et aceto vi ni producto, Noster terrae foliatae crista alae nomen tribuit. Notatu

217쪽

Notatu dignum est, solutionem crystallorum sotio in aceto vini destillato, colore coeruleo conspicuam esse, quem CL Auctor a coeruleo Berotinensi sodas inhaerente derivandum esse opinatur. Vt v ocἹstallos evaporarido obtineas, cauendum, ne al-cali minerale prorsus acido saturetur, quod tamen nil impedit, quo minus post evaporationem sal manifesto neutrum relinquatur. Sub destillatione hoc sal nihil aleatini volatilis liquoris explodebat, sed acidos saltem et empyreumatico S Vapores. Aliati animale siue volatile super igne avolat, P. 7s. antequam ipsa aqua eius crystallis inhaerens, transcendat. In aere satis frigido dissipatur. Idem facile contingit, si aqua calida soluatur, sub qua solutione incredibilis sere aeris copia euoluitur. Cum frigida aqua vel glacie alcati volatile insigne frigus producit. Calce viva aut in aere libero e tincta omnis huius salis alcatini densitas atque soliditas tollitur, ita ut Heliquescat, et ne iteratis quiadem destillationibus pristinam Armam recuper t. Quam cohaerendi impotentiam perinde atque auctam alcati volatilis acredinem non aliunde repetendam esse Cl. Auctor censet, quam ab illa ipsa ignei principii admixtione, quae in lixivio seponariorum quoque deliquescentiae causa est. Sal ammoniacum fecretum G I.AVRRRI, quod ex P. 83. aeidi vitriolici cum alcati volatili coniunctione nascitur, quadantenus volatile est: ita, ut destructionis expers in vasis clausis sublimetur. Ad aerem

non, uti sal mirabile, in puluerem defatiscit, sed po

tius aeris humi ditate madorem contrahit.

Nitrum fanimans aqua secillime dissoluitur, eamque ipsam ob causam aegre sese in crystallos redigi patitur. Spiritur Μ1NDERERI, quem aptius forsan fat p. 89. smmoniacum acetofum diceres, potest omnino, sed O admO-

218쪽

admodum dissiculter in crystallos coagulari, si per dies fere quatuordecilia liquor ille salinus in loco

sicco spontaneae evaporationi relinqUatur. p. 9o. Multa salia terrea alcati volatilis ope in partes suas resoluuntur, alumen nempe, gypsum, ni, trum Calcar eum, sal ammoniacum fixum et sal ac tosum Calcareum, quorum omnium acidis, pristino nexu sublato alcati volutile nunc nubit, et noua s lia media cum iis constituit. GKoURROY primus suis, qui de salis inamoniaci vulgaris origine et loco natali certi quid momoriae proderet, LRΜERI Consulis Cairiensis litto. ris edoctus ' . Ibidem ratio et instrumenta exponuntur, quorum auxilio in Aegypto sal istud parari consuevit. Neutiquam tamen arte in illis locis componitur, sed sublimatione saltim obtinetur. Nostri Auctoris consilio et indefessa opera ossicina huto sali elaborando in Gallia dicata fuit. P. 3 8. Repetita salis ammoniaci sublimatione, aliqua eius particula destruitur, ita ut alcali acidum dero- linquat, seorsimque auolet. Pro diuerso ignis adhibiti gradu, salis sublimati figura varia est. Quodsi enim ignis admodum lenis fuerit, crystallorum formae, perinde ac si aqua sal solutum sui siet, plumulas imitantur si paullo sortiorem calorem admoueris, sal in massas ex acubus, cinnabaris crystallos mentientibus, conformatas, et subtus crystallis cubicis bere ammoniacalibus) obsitas coit; si denique vehementi igne utaris, massa densa dura, fere trans parens et in superficie sarmentorum figuras ostendens garnie s une sorte de rumage attollitur. P. Ioo. Salis volatilis alcatini et salis marini terrei ex

sale ammoniaco et calcarea terra praeparatio-Quemadmodum, si igne torquetur sal ammoniacum, ob terrae calcareae indolem minime volatilem salis acidum

219쪽

aei dum ab alcati volatili abreptum huic terrae iungitur, ita e contrario, si viam humidam delegeris, acidum a terra adiecto sale volatili separatur. Augmentum ponderis, quod sali alcatino sub hac operatione accedit, Noster Auctor ab aqua in terra calcarea latente repetit. Spiritus salis ammoniaci p. Io I per calcem ad aerem liberum extinctam, expulsio. Sal volatile hac ratione ab acido suo segregatum sub forma liquida semper apparet. Quae re' manent, eiusdem indolis sunt cum residuo ex subibinatione alcati volatilis paullo ante proposita; ita tamen, ut oleum calcis ex residuo destillationis cum calce viva institutae ortum, per alcati volatile sub ipsa operatione enatum non destruatur, quod Omnino in illo oleo calcis ex sublimatione salis volatilis relicto fieri solet. Neque etiam mixtum virum que alcati volatilis genus dirimit hanc nostram calcis vivae in salis acido solutionem; perturbat saltem, parumque terrae deiicit. Discrepat Vero al- P. II r.eali volatile calcis vivae adminiculo paratum ab eo, quod creta expulsit, grauitate specifica; quae in illo spiritus vini leuitatem propemodum aequat, in hoc vero aquae pondere maior est. Quatuor spiritus alcatini unciae aeris accessui expositae intra decem horas septem drachmas perdidisse reperiebantur. Fluidum inde relictum sapore destitutum succum violarum vix mutabat, sed grauitatem specificam aquae ObtinUerat.

Sal volatile per calcem vivam ex sale ammo' p.

niaco prolicitum duplici modo ita cogi potest, ut

sub forma solida compareat. Alterum proposuit

DUHAMEOus,ri nempe spiritum volatilem aliquo-tim de calce, super qua iam fuerat destillatus, denuo et iteratis vicibus abstrahi iuberet. Inde calx ipsa pinguem aut viscidam quasi formam induit, scalbno sale in massam solidam coeunte. Aliam sal vin

220쪽

latile solidum per calcem vivam expellendi rationem Noster describit. Tres nempe unciae calcis vivae cum totidem sanguinis bubuli bene exsiccati unciis calcinantur, donec materia flagrare desinat, quae denuo, addito sanguine exsiccato, igni iterum committitur, ut intra horae spatium excandescat. Refrigerato isto puluere omni calcis virtute nunCpriuato, alcati volatile solidum ex ammoniaco sale propellitur, massa nigra, sal commune in se continente, in ipsius vasis fundo relicta. P. I a 3. A gypso usto ita asticitur sal ammoniacum, ut

aliqua pars salis volatilis sub liquida, alia sub solida

forma adscendat, reliquum ustro sal ammoniacum absque mutatione eleuetur. Gypsum crudum copi onorem liquorem, pycius sal concretum extricati Caput mortuum ab utroque laboro albidum relinquitur. Alabastrum purum nullum scali volatile elicit. P δ Aquam regis Cl. Auctor ita parari iubet, ut libra una spiritus nitri vulgaris quatuor unciis salis ammoniaci inundatur eaque misceta, donec sal solutus

fuerit, continuo agitetur. Tantopere vero spiritus nitri cum sale ammoniaco esseruescit, ut rubri etiam vapores assurgant, neque si omnia inter se mixta fuerint, penitus motus internus Cesset: quapropter etiam parcitati in hac aqua regia paranda studendum es. Noster monet, cum diutius asseruata

extrudere epistomia vel ipsa adeo vitra displodere soleat. Tribuit hoc nitro cuidam flammanti ex salis ammoniaci parte volatili ac nitroso acido progenito.

P. I 29. Homo partibus aequalibus alcati mineralis et salis sedatiui constat. Hoc sal posteriore loco nomina tum quorumlibet acidorum ope ex borace separari potest. Boracis vero genus cernitur triplex; primum crudum s. Tincch alterum, mrax depurata Cli,