Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

421쪽

videtur nocere; quod confirmat quotidiana experientia in culinis Gallicis, ubi folia Lauro cerasi saporis gratia cibi ς absque noxa immiscentur. Neque seris obsunt in parca dosi. Folia mitius agunt, p- δοῦ quam aqua. Tradidit medicum laurocerasi usum nuper Anonymus ' . Aqua stillatitia fru s terasorum, quae in ossicinis prostat, praegnans est sapore amygdalarum amararum et cum aqua Lauro cerasi virtute conuenit, si cohobata fuerit; hinc teneris infantibus minus secure datur saepeque etiam funestos edidit essectus. Gummi rubescens s. palli- p. Osdum usui medico seruit, tanquam aliae gimami species, si modo purum. Gummi ex arbore prun0rum p. 4I 2. stillans idem praestat, quod Gummi Arabicum. p. 4 O. Aqua amararum amygdalarum ' cohobata perinde v*nenata est, ut aqua Lauro cerasi. Anferinae suc-Cum expressum pariter ac insusum herbae siccae inem pyemate multum praestitisse vidit Noster et calculosis expulisse urinam et sabulum. Sed per vicessumendum est, ne nimis pellat. Turmentillae p. 44 I. radix est citius coriarium, quam Cortex qVercinUS.

Radix gei riualis conducit in febribus intermitten' p. 447. tibus etiam protra ictis, saepe di arrho eis chronicis haemorrhagiisque.

i. ea

Specificum antipodagricum tentatum et publicatum a Cl. EMERIGON.

422쪽

Huius mali atrocitatem ipse expertus est, Omnemque medicinana frustra adhibuit, donec accepit remedium a viro quodam CARArBE; cuiuS usu pristinam sanitatem recuperauit. Formula haec

est: 't. Gum. Gua jac. pu tu eri sati Jij. Tassae Mensu- p. 7. rae iij. Misceantur et in lagena bene clausa soli per

octo dies exponantur; solutione facta, per linteum vel chartam bibulam silirentur et diu seruentur, quippe cum non recens liquor sit recenti praestantior. Dosis est cochlear tempore matutino ieiune sumendum. Tamam maxime necessariam esse putat, propterea quod ex saccharo parata, vires balsamicas habeati Qui huius medicamenti diu continuatvsum, a morbo sanatur, humores enim podagricos soluit et dissipat, eorum impedit accumulationem et euacuationeS promouet aut per largam eypectoi alionem, aut per lenes, quas producit, alui deiectiones. Ρ- 8. Fugiat praeterea aeger nimis otiosum ac lUXU-riosum vivendi genus, duas horas post sumptum remedium lac bibat, prandium capiat frusale, attamen sine ciborum delectu, coenam vel nullam vel exiguam, potus sit vinum rubrum Burdegalense aquamistum, cubitum eat hora decima, surgat quinta matutina. Ceterum neqUe balneis Vti, ne ille pedibus humidis incedere conuenit, ob multa pericula inde orta. p- I Q. Antequam Cl. Auctor usus est hac medicina, viscido, ructibus continuis, acido, et plethora laborauit ita, ut aut venam secare aut aluum purgare illum oporteret, nunc autem ab his omnibus liber, P sanitate integra gauderet. Giam: Guaiaci vires eiusque delectionem proponit secundum rationem in

libro Gallico ') propositam Cl. Auctor. Ad depellendos Dictio.aire botan : et pharmac: de r Edition 1768 Est et huius remedii mentio facta in perutili opere

423쪽

lendos nodos et quidem sine perioulo, saponem album liquefactum per noctem imponit.

Ceterum huius remedii vis vel magis confirmatur, quippe Cum multa nomina attulerit eorum,

qui sani facti sunt, vel aliae virtutes adhuc ipsi adscribuntur, ut vis exostoses tollendi, quarum duo exempla profert. In Colica denique, ulceribuS, ma-IO ischiadico, rheumatismo, catarrho, et aliis morbis e viscido oriundis permultum praestare perhibet.

CAROLI STRA CR, Med. Dolfh et in Acad. Mo-guntina Pros cer. De crusta laetea infantum eiusdemque specifico remedio distertatio. Quam Scienti. Arti. atque Litterr. Academia, quae Lugduni in Gallis est, altero duplici praemio coronauit. d. 3. Sepr. Anno. 1776. Francosurti ad Moenum, typis An

draeis. MDCCLXXIX. 8. Pagg. 63

I viribus agitur, est de causa, ut respondeatur quaestioni anno. I77 . ab eadem academia motae, in qua de succedaneis radicis hystcucuansiste, corticis Peruviani utque fi li0rum fennae agebatur '). In solvenda quaestione de hypecaeuantia atque senna it versatur, ut dicat Cl. Auctor posse his remediis quaevis vomitoria vel aluum purgantia substitui, cum remedia illa, de quibus agit, praeter vomendi effectum alium omnino nullum praestent; dummodo ea, quae horum loco exhibere volueris, artis ope acrimonia sua irritante, a qua nausea, debilitas, aliaque vomitum

D d 3 vulgo

424쪽

vulgo sequentia pendent, suerint liberata. Hype-cacuantia enim adstringendi virtute neutiquam pollet, quam nonnulli ipsi adscripserunt: mouet enim saepius h. e. si saburram putridam vel vermes in ventriculo reperit, aluum; deinde si quid in ipsa esses, qu0d adstringeret, hoc tamen ita a saliua inuolueret Γ, ut prorsus stupefieret, tandem alui adstricti, quem saepius gignit, effectus, ob quem in dysenteria, lyenteria, vel coeliaca affestione a variis laudatur, potius a materia acri per os eiecta primisque viis adeo vacuefas his, quam a solidorum, ut quidam pintarunt adstrictione, est arcessendus. Neque Cortex Peruvianus destitui videtur Nostro remediis, quae ipsi recte substitui possint, in his experiundis tamen ad tempus modumve, quo exhibeantur, aliasque circumstantias respiciendum esse suadet.

p ry. Iam alteram libri partem adgreditur, in qua ad

quaestionem : referre nolin inventa ex rSn9 Urget

bili, qune plurimum conferunt ad materiam mediocm: respondetur. In huius capitis initio designis specifi-Coriam remediorum quaedam proposuit. Quae haec sunt: i ut morbo eodem quibusvis sub circumstantiis semper medeantur; a) ut cris es a natura inchoatas subleuent atque metustases tollant; 3 ut mutent morbi materiam, vel crudam expellant, ut functionem lanam non turbent, laesam restituant, S) ut mo bus, his remediis sumsis, non reCrudes eat.

p. 33. Vexantur crusta lactea lactantes potissimum, nec vittis est corporis locus, palpebris exceptis, quia morbo inuadente, liber maneat; ipsi oeulorum bulbi rarius infestantur, idque euenit, si pustulae in faeie sunt nullae, quapropter morbus hic dissicile dignoscitur. In clunibus molestissimus est atque pertinacissimus oriri videtur morbuS ex nataSma

425쪽

te singulari, quod probant: I exempla infantum

a matribus hoc morbo olim laborantibus genito-Tum 2 nutrices, quae hoc morbo olim pressae fuerunt, infantes inficientes. Vari olas, hoc morbo superato, leuiores esse negatur, et damna Cn Umerantur, quae oriuntur, quando pars materiae ad glandulas defertur. Morbum ipsum saepius sequuntur tabes, tympanitis, lippitudo, aurium que ab scessus. Urina hypostatica est horum assectuum frequenti si ima crisis. Vtitur Noster confra crustam lacteam Hb. La- p ῖς cea seu quod idem est Viola tricolore Lis x. et Ρ' ἄψ quidem ita, ut quotidie bis, mane scilicet ac vesperi ex lacte herbam bibendam praebeat. Coquitur nimirum herbae recentis pugillus unus pro do si si

mendus, pulueris sicci vero drachma una omni die consumitur, ita ut huius semidrachma per duas horas in lacte vaccino macerata, dein cocta atque CO-lat , mane et vesperi propinetur. Adhibito remedio hoc per vj j dies pustulae omnes erumpunt, quo facto ab eius usu abstinendum, et crustae des quamatio, mox eueniens, exspes anda. Crusta depe dita idem remedium denuo exhibendum, ut, quod in corpore remansit, expellatur. Si alius simul subest morbus v. e. muCUS in infestinis, is prius tolli debet, quam sanitati S exspectari potest restitutio. Si nutrix hoc morbo olim cruciabatur, tunc infans est ablac tandus, quoniam stlias sanari nequit. Metastas cuiuis crustae lacteae hoc medicamentiam Opponatur. Nutricem hoc morbo laborasse cognoscitur ex colore iaciei iusto glabriore, albidiore, ex rubore, si inrubescit, scarlatino genas non aequaliter suffundente. Morbum infanti iras fare docent duritieS, erassitudo, asperi fas alborque gena; Um. atqUC lo tium, cum selis urina odore conueniens. Hic VI in odor, ad signa morbi patho gnomonica pertii Ut

426쪽

florem huius libri GODO FR. GVI L. SCHILLIN

G1vΜ Brandelaburgicum, diu Paramai ipsi, quod emporium Guianae Belgicae est, artem fecisse; inde peragratis Americae Septentrionalis provinciis in Belgium reuersum, Ultraiecti Anno I 769. duos edidisse libellos, quorum alter de Lepra hic noster est, pro suminis medicinae honoribus impetrandis ab Auctore propugnatus; alter de morbo quem Americani Z urins ) dicunt, exponit. Cuius de contagiosa leprae Americanae indole sententiam refutatum iuit CEL. ROELLIVS, depromtis ex distertatione quadam manuscripta de lepra cutis Iudaeorum argumentis quam postea consti

defensam fuisse. Respondit SCHi LGINGIVS ad RoEL G1 dubia, conscriptis post aliquot annos inovsELIVM animaduersionibus. Quae ad Ill. HAH- Nix M missile nunc demum una Cum SCHILLINGIT

et ous gro 1 dissertationibus in publicum prodie- p. IS. TViat. CVm Vero Noster, quinque morbos, lepram nempe Hebraeorum, Graecorum Elephantias in, iuniorum Arabum lepram, malum Sancti LAZAR 1 et Americanorum Boasi uno leprae nomine Complectatur, aduentitiis saltim quibusdam notis a se inuicem differre hos morbos existimans; cumque alii, interque hoS ΜE AD et LoRRY lepram Iudaicam eam potius esse vitiliginis speciem opinentur, quae Graecis v. de hoc morbo supra.

427쪽

cis αλφὸς dicatur, neque cum elephantias conumnire; HAHΝ1vs in hac re fere nihil certi statui posse putat; monet tamen, si ad vitiliginem reserenda sit Iudaeorum lepra, certe non mitiori speciei s. αλφῶ, verum potius grauiori, quae λευκηΠUnCupetur, accensendam esse, quae quidem hactenus ad leprae indolem accedere videatur, quod, iuxta C sit si descriptionem et albidior sit alpho, et altius descendat, pilisque ipsis albis lanuginosisque redditis, pertinax plerumque sit, nec facile hominem derelinquat. Hierosolymitanum malum Elephantiasi Graecorum sui sie cognatum, ex epistola qua

dam GREGORII HORSTII AO. I 62 , quo nondum

plane ex Europa cesserat illa lues, scripta, Comprobat; in qua potissimum ἀνωσΘησιας cutiS et spontanei membrorum mortuorum a corpore secessus mentio iniicitur. Ceterum de reliquis morbis a SCHILLINGio in rem praesentem introductis, nondum decerni quid posse autumat, utrum vere lepram aemulentur, an diuersi generis sint. Ter haec lues Europam inuasit; primum Ita p. liam sub ae 1BERII CLAVDi1que, Ut videtur, imperio ; binaeque eius species tunc obseruatae fuerunt: altera, a loei, quem primum inuaserat mentagradicta, proceribus potissimum in sesta; altera Ele- pisant infir per plebem grassari solita. Secunda vice ab Arabibus in Italiam, Galliam Hispaniamque delata, breui tempore desaeuiit. Tectio denique per pontificiae superstitionis satellis es, ex bellis sic dictis

cruciatis reduces, illata, longe lateque per plurimas Europae prouinciaS ipsisSque Germaniae urbes vagata, sero demum extincta est. Cum itaque in Coelo Euroraeo non omnino Certum aduersus impram emo praesidium experientia docuerit, cauendum esse monet HAHΝius, ne pestis illa nostris regionibus ex America asportetur. Nec vanum ess

428쪽

hunc metum hominis ex America nuper reuersi exemplo demonstrat. IS, uti a Cl. HENS LERO Physico Alfonensi Auctor acceperat, in insulis Americanis dissoluto visae genere usus, postquam inierat coniugium per integrum annum satis bene valuit. Anno vero elapso prima in se percepit ingruentis leprae indicia. Quae cum cedere medicamentis vecusarent, in Europam reuersus est, malo tamen ex eo tempore nequicquam eleuato. In descriptione huius leprosi hoc inprimis notabile est, caput, et inprimis faciem hoc malo admodum fuisse foedatam. Eius color in America ruber fuit, postmodum in Europa cupreus fere euasit. Ex eo quoque tempore mentum porrigine squalere incepit. Neque vero, ut in reliquo corpore, sic etiam in facie sensus omnis periit Aeri hoc leprosum caput Ill. HAH- Nivs insculpi atque in titulo libri exprimi curauit.

Caeterum nec appetentia ciborum, nee eorundem concoctio nec respiratio aut pulsus arteriarum in isto homine a consueta et naturali norma aberravit. Sudorem, quem in America copiosissimum fundere soleret, nunz pene non expertus est

Cum leprae huius initia tam exilia sint, et in occultis plerumque corporis locis sese exserant, adeo que insensili modo ista lues ex corporibus iam insectis in sana transgredi possit; tanto magis sedulo cauencium erit, ne nostras aliquando regiones inuadat.

His propositis, in . ΗΑΠΝ1vs duas addit obseruationes a SCHILLI GIta sibi nuper traditas. Is, cum Tondita Surinamensium UxMaas sudore3que ciere vidisset, in aliis quoque morbi S, qta excretionibus istis iuuari solerent, optimo cum successu eius vim expertus esit. Hydropicis decoctum ligni Tondincum scoria ferri et syrupo communi mixtum, po

colatum,

429쪽

colatum, et fermentatum ad tres quatuorue uncias

ter quotidie propinauit, cute renibusque, aluo etiam nonnunquam hae medendi via optime solutis. Altera obseruatio Gymnotum electricum L. p. spectat. Acus nautica in vicinia huius piscis continuo mouetur. Atque ipse piscis admoto magnete inquietus redditur, et conturbatus fugam molitur. Idem acetidit, si aquae ipsius cui innatat Gym- notus, superficiei magnes paullo fortior applicatur,dGnec post varias palpitalianes, ad magnetem asscedit, ipsi firmiter ferri instar adhaesurus; iamque languidus impune manibus tractari demulceri ius potest. Pristi nas vires sero tantum recuperat; satis

cito autem si limatura martis conspergitur. Quadtentamina etsi ita euenisse H AHΝ1vs nullo modo inficiatur, dubitat tamen, an vere pro magnetiza

huius piscis virtute stare possint. Illae enim et acus nauticae in Gymnoti vicinia, et huius, applicato aquae magnete, motiones crebriores eandem obrationem fieri Ipsi videntur, qua corpora electrica aduersus magnetem se habere solent alitis. Quod vero ad magnetem sese applicet piscis, id partim ab animalis ea, quae sibi ingrata sunt, remouendi Contentione, partim ab arena martiali pisci ex aquis

natalibus adhaerente repetendum esse censet; cum ipse SCHILLINGius remoto animali polos magnetis

sci be quasi ferrea adspersos fuisse animiiduerterit. Proinde eo magis lucia enciorem huius magnetis milia Gymnoto apparentis explicationem Optat, quo plura sint in hacce, quae magnetismum. animalem siedictum possint illustrare. Qua opportunitate ductus, nonnulla de magnetis corpori foris applicati virtute veteribus iam cognita, Noster exponit, qua*quidem a GALEN 1 inde temporibus spreta atque

430쪽

propugnata. Postmodum obsolevit haec per magnetem morbis medendi ratio, nuper denuo a quibusdam medicis iactari coepit. In quam satis acriter, nescio an omnino merito, HAHNIVS inuehitur,

putat tamen in longis cerebri neruorumque assectionibus hanc scilicet utilitatem habere, quod a gri spe quadam demulceantur; caeterum, ut ipsius Verbis utar, laminis annulisque magneticis; exspectas insculpendum esse, aegrorum vero animis: patientia. P. I, Accedamus ad ipsam scΗ1LLissii dissertationem. Enumeratis huius morbi apud varias gentes nominibus, inter quae et Elephantiasis et Malum Sancti 1 AZARI recensentur, incipientis Lepraesigna describuntur. Multa huc spectantia apud

CELS V Μ, PAVLVM, A VICENNAM, ANDREAM, PA

NA E VM, et HILDANV Μ legi possunt: quorum Auctorum narrationes ideo potissimum inter se discre. pare Noster existimat, quoniam initia morbi in occultis plerumque corporis locis prorumpant, adeoque medici iudicio facile subducere se possint. Sunt autem duo signa pathognomoni ea leprae, mutatus Cutis color, et ἀνα ur Θησία, Illum omnes scriptores

Commemorant, hanc ARET ARVS, et ab initio morbi statim adesse primus cLEVERVS ') obseruauit. Duplex autem coloris est mutatio, ita ut mox pallide rubescant, pilis pariter vel rubentibus vel flavi cantibus, mox ex albo flavicent rubeantve maculae, pilis canescentibus. Utrumque macularum genus rotundum et insensile est. p. Io. Maculae leprosae interdum lense crescunt; tunc inprimis, si, neglecto remediorum internorum usu, externa saltim fuerint adhibita. Solent autem

primi

) vid. Ephem. N. C. Dec. II. Mens. Decembr. 2. MDCLXXXIII. observ. S