Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

501쪽

haud infrequenter excitare effectus, morbi sequere, tes aliunde oriri soliti ab animi affectu, sistepe producuntur, fracta nimirum conCoctio a moestitia, febris ab ira, mors a nimia animi perturbatione. Neque desunt exempla morborum a causis intellectualibus sanatorum, huc ebrietaS, Odontalgia, podagra,

febris lenta per terrorem sublatae referri possunt. In ultimo capite generaliores regulas sistit, in p.

sanandis morbis neruosis attendendas. Dixit nimirum, irritationem neruorum morbosam duplici ratione tolli, quarum alia nerui laxentur, alia denuo irritentur. Ad priorem classem v. g. alui ductiones, balnea, lamenta, epithemata, Unguenta Pertinent, ad posteriorem vero omnia nerui S sensoriis quadam ratione molesta. Recensuit exempla variorum irritantium, ut vesicatoriorum aliorumque plurium, quae sua irritatione priorem tollant. Pertinet ad haec opium quoque cortexque Peruvianus.

XIV.

A treatisse on the medicat qualities os mercuryin three paris. I. On the natural properties of mercury and iis operation in the animaloeconomy. II. On the principat prepar fons os mercury. IlI. On the medicat qua-lities of mercury in various diseases. ByN. D. FALΚ M. D. Lond. 1776. 8, pagg

N. D. FAI K tramius de usu medico mercurii tribus sectionibus, quarum prima attinet na Ii a turales

502쪽

turales proprietates mercurii et eius agendi

rationem in corpore humano, secunda complectitur praecipua praeparata mei Curialia et tertia spectat usum mercurii in variis morbis. SeRI. R rbitratur Cl. Auctor, hydrargyrum in nostris

LX humoribus, fani in suo metallico statu, quam solutum in iis, esse posse; effectum vero saliuationis ab eo pendere, quod solutum sit in nostris humoribus et antequam haec solutio fiat, hydrargyrum variaS Oportere pati mutationes. Alibi ' , ubi de morbis Veneriis agni Cl. Auctor ac inprimis glandularum, demonstratum est ab Eo, corpus constare ex meris paruis glandulis, illudque ut unam mag nam glandulam considerari posse ex multis paruis glandulis compositam, quae omnes peculiares humores secundum struiturae suae diuersitatem sece nant et Coniunctim corpori alio atque alio modo

auxilium serant. Quemadmodum hoc fit in sano corpore, sic fieri putat Noster quoque in morboso.

Glandulae saliuales sunt laxiores et eorum vasa ampliora, quam OmneS reliquae. Quapropter, Uti

videtur Nostro, in iis facile saliuatio essicitur, cui

autem prorsus non fauet. Mercurius: dulcis se acalom et rite praeparatus, a Nostro praesertur reliquis praeparatis mercurialibus, illique addit mercurium rubrum praecipitatum et sublimatum corro-sivum. Reliqua mercurialia, partim plane noxia, partim magis curiosa, quam utilia et certa, Noster iudicas. Quapropter ea hic mittit et nonnullorum modo obiter mentionem sucit. Antequam autem mercurii egregium usum Cl. Auctor laudat, abusum valde vituperat. Calorem iis, qui utuntur mercurio, diligenter suadet. Igitur aestatem hyemi et clima

503쪽

elima calidius frigidiori Noster praesert cet. Mercurium crudum interne non exhibet Cl. Auctor.

Purificatio hydrargyri optima est per destil--Η.

lationem et quidem in vasis ferreis, in quae illud nihil essicis et quae non frangunt. Cinnabari factitiae antispasmodicam virtutem tribuit Noster, et in morbis inflammatoriis, ob sedantem et temperantem suam vim, eius usum suadet. Mercurii dul-CiS, quem valde laudat, granum unum, uti di oster

expertus est, maius affert Commodum, quam drachma una. Praeterea vero Urget Noster, crebram ablutionem mercurii dulcis, aqua, quacum terendUS nempe ille est tam diu, dum in puluerem tenuissimum fatiscit ita, ut aquae supernatet. Postea aqua tam saepe est mutanda, quam separatio particularum crudarum postulat, et tum demum ad usum ille mercurius siccetur. Ita non solum purus fit mercurius dulcis, sed omni acredine, fortea sublimato relicta, orbatur. Sequuntur annotationes super puritatem et mangonifationem mercurii, addita grauitate specifica mercurii et eius praepa

ratorum cet. In versione Germanica, cuius supra mentionem segimus, reperitur tabula praeparato-xum mereurialium.

His praemissis, Noster de effectibus multis sis. SeRIII.

lutaribus mercurii in variis morbis agiti, Causae morborum licet inter se multum differant, tamen poliunt unum eundemque effectum, h. e. eundem morbum produeere Hae enim neruosum systema turbant, Quod per suum influxum in humores comporis humani eos corrumpit et acredinis origini OC- .casionem praebet. Quapropter morbi modo re- spe tu partis, quap purissimum patitur, et seCundum varium eorum effectum in corpus humanum

Ii 3 gaudent

504쪽

gaudent diuersitate. Omne auxilium, quod ars m dica fert, cernitur in destruenda a credine praete naturali, quae inest corpori, reliqua cadunt in naturam. Morbi multi uno remedio possunt sanari. Pauca itaque remedia sussiciunt ad artem medicam faciendam et inter haec refert quoque Noster me Curium. In cutaneis morbis a scabie usque ad summum leprae gradum, sit venerea seu alia acris materia, suadet mercurium praecipitatum album

rubrumve externe et interne calomel ad acrimoniam temperandam et destramen d m. Et haec est prima classis morborum Clataneorum, altera attinet

eos, in quibus mi asina sub omni cute latet. Atquo

hic praefert vivum mercurium aliis eiu8 praeparatis, quoniam magiS penetrat. Huc refert et Noster gummstia cet. Tandem laudat unguentum externe applicatum haemorrhoidibus coecis valde dolentibus cum cito et egregio fructu sequens :

Amalgam. Cui adde mercurii praecipitati rubri subtiliter pulueri sati di . ij. Ροmat. Rosat. unc. j. olei essentiat. Menth. Piperit. gutti XX. M. F. Vnguentum. Inflammatione omni praesente, eo potissimum est respiciendum, ut spastice contractae solidae partes relaxentur et humorum stagnantium acredo co

xigatur. Atque hic pariter commendat Nos fer me curium. In sphacelo, in senibus potissimum et macilentis ob humorum malignitatem superuenient laudibus extollit sequens externum remedium: M . Mercur subl. corros. scr. ij. Tinit. Cori. Peruv. HUXHAMI vnC. IV. Aether. Vitriol. unc. iij. olei meiath. piperi f. dr. ij. M. Porro in ulceribus ustria suadet Noster mercurialia, nec non scrophulosos

iuuat mercurio, quos tractat, uti venereOS.

Has enus de externis morbis egit Noster: iam de internis videamus. Vsum mercurii vero internum

505쪽

ternum, multo maioribus dissicultatibus esse sublectum, quam externum, Noster non inficiatur. Sedes enim morborum infernorum saepissime dubia, motus humorum diuersitas eorumque varietaS, aeriS differentia, in uniuersum corpus influentis et e corpore omni in genere essiuentis, dein ex pulmonibus et in pulmones in specie, viscerum functiones

singulares eorumque connexio et sympathia, nervorum peculiaris actio pro diuersitate partium eorumque consensus cet. his dissicultatibus admodum seruiunt. Inde intelligi potest oeconomia corporis, et diiudicari mixtio morborum eorumque similitudo, primo vero intuitu morbi vel per se, vel quoad partes corporis, ubi est eorum sedes, adeo valde distincti videntur. Communicat igitur Noster hic susts obseruationes, ae primum quidem, quae spectant febres. Harum classis est tanta, ut omnes omnino in se capiat humani corporis morbos, quibuscum scias alio dolorifica est: combinata. Descripsis Noster hanc classem febrium in tria genera, quarum primum persequitur febres sympto maticas, alterum complenitur corruptionem s. maligni, talem humorum, et tertium repetit Noster a contagio. Per hanc simplicem quidem diuisionem febrium,

liceat multas sui diuisiones ellicere, attamen prae iudiciis sepositis et praeternaturalibus effectibus febrium diligenter disquisitis, ratur Noster, eas tam symptomatum,. quam medendi methodi ratione valde parum inter se differre. Irem haec ipsa differentia non a causis, sed potius a varia corporis constitutione et symptomatibus est derivanda. Essentiale omnium febrium

est dolorifica irritatio seu stimulus neruosi system

ti8, quippe quo cor et eius vasa fluida ita mutantur, ut o ganis secretoriis noxia evadant. Inde autem Oezonomiam corporis totam ita perturbari necesse

506쪽

est, ut illud de sanitate, quid quod de vita, pertulitetur. Porro in cuiuscunque generas febre sananda ad haec tria potissimum respiiciendum est: I ad spasticarn contractionem fibrarum neruosarum PelaXare, r) obstructionibus subuenire, 3) et acrimoniam corrigere. Hoc praestat mercurius ideoque basin omnium remediorum eis cere debet, quorum ope acrimonia, sanitati et corpori noxia, eliminanda est. Urget duos potissimum errores, quos febribus medentes saepe committunt, temerarias et inconsideratas nempe vena elemones et sudoriferorum abusum, atque mercurii usum tam externum, quam internum, praefert Noster. E. gr. loco venaesessionis, hirudinum, et vesicatoriorum, eXterne

imposuit temporibus et carpis suadet interdum toti capiti) vehementer delirantis emplastrum naercuriale cunal felici eventu, exhibito insimul interno mercurio. Uenit tandem Noster ad chronicos morbos, quos in duos classes diuisit, qui partim ab acrimonia humorum, partim a visciditate et tenuitate eorum pendent, habita insimul si lidorum ratione. Et iis conducit mercuriUS: C. gr. arthritidem, calculum renum et vesicae, Noster eo curauidi Sed tamen fatetur quoque non fuisse adeo inueterata mala, eaque non in summo gradu. Itemi at mercurius scrophulosos et scorbuticos. Sco buticis quoque bene conueniunt exhalationes animalium recens ma latorum et aceti vaporeS. Prae-

disponens causa hydropis in uniuersum cernitur in debilitate vasofum lymphaticorum, quae, Vti NO-stro videtur, potius a respiratione impedita, quam ab alio viscere laeso, pendet in hydropicis. Mittamus hanc Nostri sententiam, quam cum Nostro adhuc obscuram putamus, et de triplici hydropis

medela videamus. Ac prima quidem cernitur in restituenda exhalatione et renouatione aeriS in nostris

507쪽

stris humoribus contenti: secunda constat in iusta elasticitate fibris debilitatis reddenda: et tertia respicit viscidorum et acrium humorum Correctionem. Triplici autem huic medelae hydropis respondet mercurius, cautione adhibita, item addere hic oportet, Nostrum experientia sua edoctum, ea specie hvdropis, quem mercurius non iuuat, Omnia reliqua medicamenta prorsus quoque esse superuacanea. Denegatur iis aegris potus, et id tam crudele, quum rationibus destitutum Nostro videtur, quin potius suadet potum anti septicum, qui copiose in

gr. j. Vin. Canariens et Sacch. alb. q. s. ad grat. sapor; M. Hydatides potissimum inueniuntur in partibus genitalibus sexus sequioris e. gr. OUarii S e. s. P. Conqueruntur feminae tum non raro de dolore unius s. utriusque lateris sub umbilico, et hic dolenti loco emplastrum mercuriale non saepe frustra applicuit. Interdum ita vel sterilitati succurrit Noster. Sed lassiciant haec. Nec dissitemur quidem magna cum voluptate hunc librum nos legisse, qui multa lectu digna eaque interdum veru noua, experientia Nostri prudenti et cauta confirmata, in se contineat; attamen dubitamus, quemlibet medicum CI. UALic ubique, e. gr. in febrium medela, facile esse imitaturum. Quapropter magna Cautio, quam iure meritoque Cl. Auctor Ipse postulas, hic est adhibenda, et a nobis quoque maAim Opere suadenda. XV.

508쪽

dicato, instituti huius utilis cum dederimus rationem , ad secundi progrediamur summam breviter cum Lec oribus communicandam. P. I. I) De utero gravido. Nominatis variis Auctoribus, qui in hanc xem inquisiverunt, Cl. SAΝ ΠΙ-Fo Rae suas proposuit obseruationes atque iconibus potissimum ideo illustrauit, quoniam plurimae, quae exstant uteri grauidi tabulae, eundem extra COPPUS, extra naturalem proinde situm sistunt, aut tanto artificio paratae sunt, ut maximo diuendantur pretio,

nec quisque eas sicile sibi comparare possit; ex Nostri vero iconibus hic additis paruis licet, sed par

tes omnes sic exhibentibus, ut relativus situs rite pateat, ea, quae scitu necessaria sunt, disci commodo valere Noster arbitratur. P. I 6. Multa in h0z casu esse, quae attendi et legimerentur, atque, uti a Nostro hic tactum est, cum aliis obseruationibus comparari, facile intelli, gitur ex situ et figura uteri, sede et nexu placentae,

numero membranarum Ouum formantium, liquo-xis amnii natura, situ fetus, uteri crassitie et pelvis dilatatione, quae quidem omnia a nobis seorsim hic non possunt repeti. Fallaciam in definiendis grauiditatis mensibus partim ex suo exemplo, partim ex aliorum obseruationibus Noster largitur.

509쪽

r) De obliquitate uteri, praeternaturali orificii p. s7. ipsus constitutione et tubis Fallapianis penitus occlusis. Obliqui situs caussas alias atque alias esse posse, alibi ' iam Noster demonstrauit. Hanc uteri Obliquitatem Cl. Auctor vidit in mulieris cadauere, quod nullum omnino praegressae grauiditatis signum exhibuerat. Eius vagina praeter modum angu sta et contraccta, uterus valde paruus, ligamentum latum dextrum breuissimum, sinistrum longi Dsimum; hinc tantus erat obliquitatis gradus, Ut de corpore uteri nihil omnino media in pelui conspiceretur. Ouaria parua et tubae firmiter clausae. In alio cadauere sinistrorsum obliquUS er3t p. s7.uterus. Latum ligamentum dextrum longissimum, sinistrum breuissimum. Tubae, Ouaria cum Utero et hic cum viciniis sic contreta erant, ut nec distingui, nec separari, potuerint.

In alio cadauere inclinabat sese uteri fundus p S S. versus dextrum latus immobilis, ob inaequalem ligamentorum longitudinem et ob quoddam ligamentum supernumerarium Cet.

Plenam orificii uterini obliterationem Noster p. 66. non vidit, summam vero eius coarctationem. Et ille uterus magnitudine et crassitie erat notabilis cet. Tubas in extremitatibus clausas vel in liga' p. 73. menti speciem mutatas Noster reperit in utero seminae, quae plurieS peperisse videbatur. Variis P. 7S. hac de re additis monitis, probabilis maxime redditur adscriptus hodie tubis usus, in eo situs, quod tempore coitus ex ouariis ad uterum Decundum tranSmittant ouum, cui opinioni visa tubarum ad ouaria contorsio, fetus in tubis residentes, similiaque ansam dederunt.

3 De ovo kumano absque ullo fetus indicio et p. 76. placentae tu hydntides degeneratione. Ouo hoc descripto

510쪽

scripto et leonibus illustrato aliorum obseruationes huc pertinentes diligenter No ster perscrutatus es inter quas Cl. HvRDACH φὶ Obseruationem quoquo deprehendimus. Hydati des hic ex vasis oriri neminem negare posse Noster ratus est P. yo. ) De placentu duplici; rnriori funis umbili miis cum illa nexu vortis nodis tu fune vi M. Comparato hoc exemplo cum aliis ') utilitatem huius obseruationis in arte obstetricia CL Auctor ostendit. P. I OO. Caueant a rudi ori velamentorum laceratione obsumnium ex disruptis, si tali modo per velamenta dispergerentur, vasis enasciturum periculum. Ca-Veant, ne, nato iam infante, funem adtrahant, placentam producturi, cum facillimo abrumpi posset

et in utroque casu rem potiuS naturae committant,

sibi plerumque sufficienti. is

P. I o 6. Sin De ructuri Placentae protractione indeque nata lithnti matricis in flammatione. Secto cadauere uteri et vicinarum partium inflammatio in conspecti imveniebat. Vterus erat infignis magnitudinis, et ostio aperto gaudebat. Placentae vi euulsae portio partim in putredinem versa erat, partim ita udhaerebat, ut separari nequiret cet. Ex hac obseruationepotissimum intelligitur, posse ita suppressionem urinae oriri, item continuo lotii stillicidio praesente magnam Quantitatem inesse valere vesicae. Nam ope catheteris insignis nihilominus ingens urinae copia euocabatur in h0Q exemplo.

p. II S. 6ὶ De ancri las ossium pubis. Describit et

iconibus illustrat hic Noster exemplum, anchylosin pubis ostrum ostendens et exostoses. Auchylosin