장음표시 사용
491쪽
quae proposuit, siue causarum, quae huius virginum , grauidarum et puerperarum morbi ortum adiuuant, siue symptomatum, quae cum eo Comiuncta sunt, catalogum spectemus, siue rationalem, quam suadet, consideremus medendi methodum, ita omnino comparata sunt, ut velut exemplar,
quod immitatione dignum sit, Lectoribus Nostris
fica, defensa Gottingae, I 768. ab A. L. Gotze. Confirmari hac disputatione ea videmus, qURe nu
per celeberrimi viri, ZyΜΜERMANN VS, TISSO TUS,
aliique de intestinorum difficultate, morbo velut dirissimo, cognita nobis reddiderunt. Quo qui dem morbo Cl. Respondens, qui se Auctorem &tetur, laborauit, atque adeo, quae enarrauit, pamtim Ipse est expertus. Dii p. m. de alienata bilis qualisnte, ubi viri, p. 36 dis eis aluo excretorum, aut vomitu reiect0rum c9kr, proposita Gottingae, I 767. ab L. M. Starh. Etsi infantilis potissimum aetas, quod acido in primis
viis haerente haud raro abundet, viridem materiam et Ore, et aluo exCernit, variae tamen morborum
species, velut phrenitis, hydrophobia, aliaeque febriles et neruosae affectiones, quibus adulti homines solent astligi, cum huiusmodi excretionibus coniunctae deprehenduntur, quamuis nullum adfuerit acidi indicium. Hinc neque in infantibus, qui, cum torminibus, spasticisque neruorum constrictionibus corripiantur, dei eictiones, vomitus quo viridi colore conspicuos excernunt, de latente actudo semper oriri debet suspicio, sed saepenumero lacessiti a minus cognito stimulo neruosi systematis
492쪽
comites existimandi sunt. Repeti autem debet haec excretorum mutatio, si ingesta ad eam producendam nihil quicquam contulerint, a mutata bilis indole, quemadmodum ma feriet vomitu reiectae amarities, deprehensa in fellea sunerum cystide eiusmodi bilis, aliaque argumenta euincunt, utrum Vero a quodam abscondito humorum acido hic biblis color semper derivandus sit, an potius admi tum vel sanum, vel vitiatum neruosum fluidum hanc mutationem essiciat, Noster definire non
Praeside P. I. HARTΜANNO, pro Doctoris gradu tuituS est. Resp. C. F. Stura. Traiecti ad Viadrum, CIDII CCLXXIX. q. Plagg. 6- Varia Cl. Auctor instituit sentamina, quibus veram sedatiui salis naturam atque indolem declarare, aliorum vero chemicorum de hac re opiniones refellere annititur. Etenim cum et propriis et aliorum obseruatis fuerit edoctus, neque salinum, neque vitriolicum acidum illi producendo posse seruire, Opinatus est, Cl. HAVMEI praesertim experimento nisus, pinguedinis animalis acidum subtili cuidam terrae nuptum huius salis mixtionem constituere. Quam ob rem, quo certior de hac re
fieret, libram depurati decocti argillae albae cum dimidia uncia acidi pinguedinis animalis commiscuit, eam que in vitrea concha probe tecta quieto loco exposuit. Iam, cum per du0rum, et quod excurrebat, mensium spatium quieta permansisset haec mixtura, in fundo conchae micacei coloris erystalli, eaeque tenerae, quarum copia in dies
493쪽
maior euadebat, conspiciebantur, quas aliquot dimbus post a liquore separauit, atque exsiccauit; ipsum vero liquorem lentissime in vapores egit, haeque ratione aliquot eiusdem generis crystallos Cum exigua pulueris albi et tenerrimi copia commixtas obtinuit, quae cum prioribus pondus sexdrachmarum, scrupuli unius et granorum sex Constituebant, omnibusque sedatiui salis characteribus
erant Conspicuae. Terra, qUae remanserat, cum vitriolico acido partim, ut Cl. HAVΜK1Vtamur dicendi ratione, in vitrescibilem, partim in calcaream abiit selenitem, hinc colligit Noster, ferativum fatesse se enitem vitrescibilem, pauco felenite calcarect imquinatum, atque animalis pinguedinis acido saturatum. Quod vero ad ipsum ommyntaentem byracem attinet, eum Cl. Auctor ita parauit, ut unciam salis alcati volatilis sicci, ex ammoniaci et tartari salis coniunctione sublimando parati, in sussiciente aquao destillatae simplicis quantitate solueret, eique aequalem portionem sedatiui salis lotione ab omni alieno acido depurati admisceret; quo fasto sol
tionem lenissimo calore ita coercuit, ut in crystallos abiret, quae, etiamsi polline videbantur conspersae, durae tamen erant, nec in puluerem dilabebantur. Ceterum in aqua hoc medium sal facile soluitur; in igne vero et serius, quam vulgaris borax, liquatur, et minus quoque intumescit, tandemque in subgris eum, pellucidumque vitrum, quod libero aeri expositum pulverulentam faciem acquirit, convertitur. Virtutes huius salis esse antaeidas, a, stergentes, resoluentes et lenissime stimulantes Noster arbitratur, easque breuissimis aliquot morborum eo sanatorum enarrationibus demonstrars
494쪽
IAC. CHRIST. SCHA EFFERI delineatio nec non
descriptio Melois maialis, cuius usuS contra hydrophobiam commendatur Cet. Cina ad Cl. Auctorem, qui horum vermium formam, iam in opere suo entomologico maiore tradiderat, saepius litterae mitterentur, in quibus de communicanda ista tabula ageretur: proposuit sibi vermes hos speciatim edere, ut omnibus fieret satis.
Refutatis PRISCHII argumentis, vermem hunc ad coleopterorum classem merito reserendum
esse arguitur. Neque PRI scisio subscribitur, si Meloen proscarabaeum et maialem, colore differentes, pro varietatibus habet. Aprilis ac Maius menses sunt, in quibus vulgo obseruantur. In agriS ac pratis, graminis causa, quo vescuntur, vivere solent. Solis calorem, ipsis infestum, subterfugiunt, quare mane modo ac Vesperi leguntur. De larina, cognita satis, vix quicquam dissemus, antennaS, ex undecim articulis compositaS, serpentino modo, neque ad renam lineam, ut vulgo fit, dum repunt gerere solenti Corpore ipsorum tacto, succusessivit luteus, non certo ac definito, verum in quovis
495쪽
vis potius loco. Succus hic in morbo hydropho.
bico utilissimus fertur, et defensionis causa a vemmibus elici putatur. Iam vermi S CuiuSdam congeneris fecit mentionem, qui thorace obuerse ouato,
elytrisque totum abd0men tegentibus, a prior,bus differt. In altera libri parte, super remedio ex vermi- p. bus parando actum est. Borussorum Rex istius notitiam a rustico quodam Silesiaco hauriri curavit. Cum super hac re adhuc nihil Lectoribus Nostris communicauerimus, ossicium nostrum esse putavimus, praecipua ex remedii descriptione excerpere.
Abstinendum est in colligendis vermibus, a digitorum usu, emittunt enim succum, de quo modo dix mus, cui plurimae insitae cernuntur vires, his itaque
lignulum substitui suadetur. Caput ipsis forfice
abscindendum, illudque remouendum, CorpuS Vero vitro melle repleto mandandum, Utuntur, quando condiunt vermes, mellis quarta mensurae Beroti nensis parte, et vermibus circiter ducentis. Vnibversa vero remedii formula est haec R. Meloes m
talis melle conditae No. 24. Theriacae Andri ij. Ligni Ebeni 3ij. Rad. Sei p. virg. Rasur. plumbi ana . Agarici Sorbi gr. 2 o. Mellis q. s ad consistentiain electuarii parandam. Theriacae Roob Sambuci potest substitui. Vermes conditi reliquaque ingredientia priusquam misceantur, sunt discindendi quod per se facile intelligitur. Addita est tabula in quo dosis remedii definitur. Propinetur vero infanti
unius vel duorum annorum gr. 2 . vel 2 o. trium ad quinque annorum gr. 3o vel 2 6. sex ad decem annorum o. gr. vela f. duodecim ad viginti annorum Λj. vel gr. So. usque ad trigesimum annum Sjs'. vel 3j et gr. usque ad octogesimum annum 3ij vel 3is Prior dosis maribus posterior seminis conuenire
496쪽
dicitur. Abs fineat aegrotus et horas a cibo et per x et horas a Potu, dein siti nimium urgente infuso calido florum Sambuci utatur, maneat in cones aut tepido, vel in lecto, quo transpiratio promoueatur. Indusium, quo adhuc erat vestitus, cum Candido calidoque mutetur, idemque cum lecti puluina-xibus fiat. Uulneri eloto cum aceto vini vel cere-visiae salito, unguentum basiliconis, vel butyrum salitum vel oleum scorpionum aut meloes mstialis destillatione paratum in superimponatur. Si vero
pars quaedam contusa modo fuerit, tunc vesicatorium adhibeatur, et modo dicta ratione in reliqua sanatione procedatur. Abstineat sanitate restituta, a quavis re nimium aestuante. Ceterum hoc remedio caute este utendum monere nOS Oportet.
XIII. Speculations and conjectures on the qualities
SAMUELIS ΜVS GRAVII Contemplatio neruoruna
morborumque inde pendentium. In praesemine libri eorum refutauit opinionem,
qui in explicandis medicinae theorematibuS, experimentis sunt usi. Probauit nimirum fieri non posse, ut certa atque firma conamina a medicis instituantur, quoniam vires remediis insitae variae minimeque constantes reperiantur, et quoniam di-Versorum corporum humanorum proprietates ita discrepent, ut ab unius natura, ad alterius conditionem, Omnibus numeris absoluta conclusio fieri nequeat. Dein, exposita obscuritate doctrinam den eruis Germanicam versionem ri paulo infra in iudice scriptotum.
497쪽
neruis obruente, materiam libri paucis enarrauit. Proposuit vero sibi Cl. Auctor demonstrare, singulorum morborum causam primam, in neruis latere, hosque ipsos reliquis partibus prius sanari. Quae ad explicandam hanc sententiam in praesatione proposuit, omittimus, cum in tractatione ipsa uberius repetantur.
In prima libri sectione de neruorum in san-Seff. I.
guinis motum imperio egit. Statuit vero neruorum actionem quamuis ad sanguinis circulum mutandum aliquid conferre. Ab irritatione nempe neruosa viuidior, a relaxatione vero imminutus pendere videtur sanguinis circuitus. Phaenomenis hanc rem dilucidauit, et ab uniuersi sanguinei ci culi consideratione incepit. Proficiscitur hic a cordis musculosi constri ictione, quae a neruorum imperio pondet: atque sustentatur musculorum arte-xiosorum, a nerui S stimulatorum, motu, in quibus singulos fere naturae scrutatores habet consentientes. Dein ad venosi sanguinis contemplationem transiit, in quo mouendo nerui quoque praestare videntur, saltim penis erectiones, et rubor pallorque faciei hoc docere Ipsum videntur. Agunt vero nerui et constringendo et relaxando venas, prius ramos integros vacuos reddit, sanguinemque ex arteriis essivi non sinit, ut in epilepsia; posterius ramo S venarum maiores ita distendit, ut minores surculi venosi sanguine non irrorentur, ut in lipo thymia. In eadem venarum per neruOS relaXatione causa pallentis a terrore, atque hippocraticae morientium faciei posita est. Tumor pedum vero post pediluuia ortus, avenarum Contractione, ne Sue, Vt Vulgo putatur, ab ipsarum constrictione pendet. Habet quidem haec de venarum relaXatisne sententia multum probabilitatis, nobis ta-
498쪽
men non omnino probatur, quod non recte pedicipiamus causam, quae ramos minoreS venarum ex arteriis sanguinem haurientes, eodem orbet ZEt nonne naturae magis respondet eorum sententia, qui in arteriis spastice constrictis, horum phaenomenorum causam quaerunt 3
Sest II. In altera libri parte, ad sedem caloris innati
progreditur. Haec vero Nostro neque in motu sanguinis intestino, neque in attritu sanguinis ac vasorum, verum potius in Calido quodam, neruis innato, quaerenda videtur. Priori opinioni quies sanguinis e vena missi, sensimque imminutus caloris gradus repugnare videtur. Posteriorem vero sententiam; variis refelli posse argumentis arbitratur. Huc 1 pertinet non auctus aquae in canali plumbeo motae calor, hic in OtUS vero non Convenire prorsus nobis videtur cum sanguinis humani motu, primo enim aquae eae desunt particulae,
quas calori maximopere fauent, deinde nulla est in plumbeo canali sese contrahendi potestas, quae tamen premendo sanguinem, haud dubie c lori gignendo ansam commodissimam praebet), 2ὶ non proportionata , in omnibus animalibus, caloris atque celeritatis sanguinis mouentis ratio, 3)auctus a stasi sanguinis calor qui procul dubio ab aucto ni su vasorum obstructorum sese contrahendi incitatuo, ) horror orgasinum sanguinis Comitans,
et calor post mortem remanens. Suae sententiae vero conuenire videtur calor a dolore, ab animi commotione, a nimio stigore, quae res neruos asstaciunt, OrtuS.
Sect.III. In tertio articulo humorum nimia neruorum irritatisne Corruptorum exempla leguntur. Plurima
499쪽
rima ex morborum externorum classe sunt petita, quaedam tamen ex animi asses uum historia si intdesumta. Causa crustae inflammatoriae, Quae in sanguine statim post sessionem e vena misso, in continuatione deficientis, obseruatur, in neruis irritatis a Nostro quaeritur.
In quarto libri segmine, hydropem a neruis p.
assectis oriri, argumentis sequentibus probare annititur. Dicit nimirum, huic malo neruos S morbos. praeire, quorsum relatae sint febres, colicae passiones, diarrhoeae, viscerum Obstructiones, aspiritu osorum abusu excita a neruorum debilitas,
podagricorum dolorum Vehementia, venenoriam stupefacientium, ut cicutae abusUS, mania, Vertigo. VerUm enim vero, non ex neruosis agellionibus
solum malum hoc oriri solet, verum neruos varii morbi ipsum quoque saepius succedunt. Hi sunt dolores vagi, epilepsia, coecitas, mania. Probabilis porro redditur Cl. Auctoris sententia, hoc, quod aquam sub cute collectam, ex uno in alterum locum transire saepius videamus, cui argumento, analogia cum abscessuum generatione, in qua de neruorum actione, vix quisquam dubitabit subuenire vi/etur. Vltimum argumentum, a diuersis medendi methodis, est arcessitum, huc inunctiones partium externae, Opiique usus, pertinet. Multum ad suam sententiam firmandam confulisset, si de methodo, qua nerui hydropem esiciant, aliquid dixis- enim proseito, dissicilis est indaginis In quinto capite ostendere studuit, omnium p.
morborum causam in neruis esse quaerendam. Hoc partim ex rebus modo probatis apparere Ipsi videtur, partim ex halfenus incognitis variorum mor-
500쪽
horum causis, atque ex analogia cum istis morbis, quorum causam in neruis quaerendam esse statim appareati Prioris asserti causa, recenset varias adhuc celebratas morborum conditioneS, vivasbrum obstructionem,quae non solum secundum suam sen
tentiam rariuS Occurrit, Verum etiam a nerUOrum
irritatione pendere videtur; deinde humorum resolutionem putridam, haec propterea minuS frequenS morborum Causa Nostro videtur, quod ea
ipsa, quae putredini plurimum resistant, corporis saluti obsint, et quod sanitas amissa haud raro eiusmodi rebus restituatur, quae putredini gignendae sint idoneae. Disseruit deinde de posteriori sententia, plurimos nimirum morbos a neruorum aD sectione corpori communicari. Huc contagiosa
mala quaelibet, ut febreS putridae, sDectant, morbi porro a frigore, a venenis, orti; posteriores in nertii S latere ex eo apparet, quod interdum citius, interdum tardius corpori noceant, mi aSma quo que Venereum atque variolosum ad horum classem est relarum. In sexto libro declarauit Cl. A uctor, medic, mensa omnia neruina esse, quod partim heroicorum remediorum, quae in minima dosi sunt profi-Cua, partim analepticorum exemplo demonstrauit, quae ab initio utiles visa, postmodum morbo pellendo non susticiunt. Deinde ad medicamentorum externorum Contemplationem transiit, quorsum emplastra, epithemata, odoramenta, similiaque pertinent, quae singula neruos stimulando, corpori salutaria fiunt. De animi in mutando corporis statu essicacia et vi, in sequenti segmento disserere pergit. Dicit nimirum, causaS materi RUS atque intellectuales, eosdem