장음표시 사용
591쪽
vICI PAVENT sulent alis mediath pendens a pestilentia, quae eadem febris progigni potest ex prima omnium humorum corporis humani affectione a qualitate occulta aeris , ipsos umores primo inficiente. humores enim Sc affecti, & mala putredine corrupti,ma- os&prauos vapores effumant ad cor fanentes febrem , quam pestilentialem ap- ellamus: sed attende, quod etiam unum
renus febris potest hominibus continge e, quam dicimus pestilentialem per sim
itudinem ad veram pestiletialem febrem Pontingere enim potest aliquem humo-em in nostro corpore existentem aliqua nata& occulta qualitate in eodem corpo-e genita affectum esse,non pendentem ab a fluxu, & ab aeris corruptione, illi tamenialis acris qualitati similis, quae fere om-ia sy mplomata coducet, quae etiam mala, occulta qualitas ipsius aeris ploducerer osset. de propter hoc quidam medici meriti videntes hoc genus febris , pronun-iant eam esse vcram pestilentialem, creentes malam esse in aere faciam qualit.:m occultam. Nos autem ci emus istam
'brem non debere veram appellari pesti-ntialem , sed potius febrem mali modi, .sie febris mali modi erit in plus . quam
bris pestilantialis et cum omnis febris E
592쪽
stilentialis sit mali modi, & non econtra: quas febres Galenus aptellauit male mo tigeratas Et iterum attende, quod loquendo de febre pestilentiali,quae mediate pendet a pestiletia, cuilibet generi febri potest contingere, ut ephimerae,& sic dabitur ephi mera pestile nitalis,quoniam ipsi febri epkimerae potest iungi illa praua, & occulta aeris qualitas,propter quam dicitur ephimeta pestilentialis, simili modo dabitur tertiana pestilentialis , & interpoliata, de continua,& quotidiana pestilentialis, & quartana, &sanguinea. Expertus enim sui multas harum se-brium praecessisse in tempore pestilentiae,cuae a me pestilentes, nunquam diiudicatae fuerunt, & in processu praua & occulta qualitas aeris fuit eis iuncta, propter quam iactae fuerunt pestilentiales, & sebrientia ibla corpora interfecerunt, de ex hoc potes. habere , quod licet in corporibus nostris plerunque tempore festilentiae appareant apostemata no pestifera, in processu tamen illis potest iungi occulta aeris qualitas,qua
pestifera effecta sunt e memoria enim teneo ego, quod tempore pestilentiae M . D. x x v II. fuerunt cuidam febrienti applicatae in natibus cucurbitulae scarificatae , &paulo post illi scarificationi iuncta fuit illa
593쪽
VICTORII FAVENT. 13 praua ,&occulta qualitas, & ipsa scarificatio apostemate pestifero affecta fuit,& breui aeger moriebatur.
Ex his vero quae diximus facile possumus venire in cognitionem causarum pestilentiar,& febris pestilentialis. Attende igitur quod pestilentia potest habere radicem a luperioribus, & etiam ab inferioribus, a superioribus quidem, quoniam contingit aliquando quod in aliqua regione, vel in aere alicuius detetminati loci, influxus quidam iugitur ex determinata quadam planetarum coniunctione, qui influxus pestilentia dicitur:est enim aeris corruptio qualitatiua naturae humanae inimica. & ex his habes duo, primo caulam generalem pestilentiae , & est dictus influxus , habes secundo diffinitionem pestilentiae , & est corruptio aeris qualita-nua occulte operans , α humanae naturae inimica. Ab inferioribus verδ causam pestileniae habemus, & est corruptio qualitatiua
errae vel aquae occulte operans, & inimi-ra naturae Lumanae, quae corruptio aliquanto est terrae nascentiuna,aliquando vero abntimis ipsius terrae pergignitur: illis enim innibus quandoq; iungitur mala qualitas, ,b quam mali eleuantur vapores tropter
594쪽
EMPIRICA BENEDIC putredinem eisdem acquisitam,qui corporibus hominum contingentes , insi iratione aeris , vapores tili actingunt cor, in gnum cordis nocumentum procrCantes, quemadmodum meo contigit tempore,
quod quidam puteum quendam cauertiosum multo tempore clausum aperuerunt, R in apertione ninc ad modicum coram duo mortui fuerunt: suit enim aquae illius putei iuncta mala qualitas quae occulte operans, & inimicata naturet humanae omnes illos cecauit. & ex hoc habere potes, quod undemia est causa pestilentiae , quia ex vaporibus aqueis Se terrenis mala qualitate affectis asscitur etiam aer ipse, qua propter erit in aere corruptio ex mala depraua qualitate veniente ab aqua , vel a terra. Et sic habes alteram causam pestilenti. ae proprie, quae est ab astu is vel terrea
Et ex his poteris habere causam sebris pestilentialis proprie quoniain est vel ma-
in qualitas occulta aeris communicata cordi qua putrefiunt cordis humiditates , quubus putrefactis superincenditur caliditas praeternaturalis ipsi cordi . & febrem cau-iat,& eodem modo cotingit de Maala, Sc praua qualitate aquea , vel terrena attingentecor, ac eodem modo febrem riogignente. Notau
595쪽
vic TORII FAVENT. Nota tamen hoc, quod annotatione dignum est, quod aliquando potest hominibus contingere febris ex putredine sola, reperta in humoribus corporis eorum,quar
febris non proprie pestilentialis dici debet sed similis ipsi pestilentiali, quoniamin esse diu, qui est mors, & in symptomatiabus sebri assimilatur 1 cstilentiali, & hoc bene docti sumus post penurias mutra hominum videlicet pauperum corpora ceciderunt in febres, quas pestilentiales medicorum vulgus appellabat hoc autem eueniebat ex commixtione malorum cibo -
um , & ciborum m si chimi: qui facillive putredini erant parati. Vnde ex his gererabantur in eis putredines malae, & ve- aenosae,quq ad intra eorum corpora opera-γantur occulte, & ea interficiebant, & hae
ebres proprie pestilentiales non sunt, sedi miles illis, & dicuntur febres mali modi, luia ex putredine & qualitate occulta hu-norum tantum interius corpora turbabante exterius eadem qu: etabant, signa vero de
non strativa iplius febris pestilentialis, fa-ile ex dicendis poteris habere. Considera igitur primo si sis in t m po e, in quo vigent morbi pestilentiales, vesebres pestilentiales, & tunc facile poteis iudicare hanc est e febrem de numero
596쪽
sebriens offeretur, & iudicium tuum efficietur certius , si ipsi febrienti iungeretur magnum cauma, de incendium , magnaque nocturna inquietudo, cum enim in febre pestilentiali numiditates cordis co ruptae sint & putrefactae propter earum praesentiam in corde , magnum Sc in eo,& in toto corpore intendium causatur. nocturna vero inquietudo erit, quia den die vapores recluduntur ad intra cor ipsum admodu inquietantes omniumque membrorum facultates. Item apparet linsuae nigredo cum ariditate, & sti clamosa. nocideo accidit , quoniam cum ma um sit incendium ex parte cordis a putredine huimiditatum cordis expirando mali vapores ascendunt ad os exiccando. at per viteriorem eius actionem denigrando : quo fit ut stis vehemens sequatur : est enim
sitis appetitus frigidi , de humidi pro
pter praesentiam caliditatis , ac siccitatis, ab illis vaporibus in ore productis. Item& nausea apparet, quoniam cor offensum a rutredine suarum humiditatum eo . tur eam expellere propter tropinquitatem oris stomachi ad ipsum, nocume tum enim communicatur ipsi stomacho,
per hoc insurgit nausea. Item instan
597쪽
tia vigiliarum adest , quoniam a putredinocordis humiditatum , mali superaccendim-tur vapores , qui attingentes cerebrum,
eius humiditaaes exiccant, & per hoc deficit causa somni, quae est abundans ipsius cerebri humiditas, & per hoe aliud indicium apparet, videlicet dolor capitis, quoniam ad eisdem vaporibus punguntur pelliculae cerebri, quo sit ut patiantur & solutam continuitatem , & malam temperat
ram,deinde dolorem.Item pulsus frequens& velox propter necessitatem euentationis adauctam a vehementi caumate ipsius cordis, paruus vero, & debilis, quia virtus cordis admodum oppressa est a putredine humiditatum eius, non potens magnificare , neque pulsum ipsum sortificare. Item urina apparet rurbulenta propter magnam putredinem, & ebullitionem cordis communicatam toti massae humorali, liuidae quoque urinae apparent propter debilit tem caloris non potentis regulare humi. ditates cordis. Item egestiones scelidae sunt, malum expirantes odorem propter putredinem magnam. Item apparent plerunque pustula,botor,& carbunculi,& apostemata, quoniam cum magna dicatur esse putredo in humiditatibus cordis, magna
etiam si putredo in venis & in toto co1-
598쪽
EMPIRIC A BENE DI C. pore, quo sit, Vt tantum. de materia putrida in pestilentia vel in febre pestilentiali abundet, quod natura non potest eam resere , & gubernare ob quam rem ex ipivmptomatice ad debiliora loca materia, progignens pustulas, & apostemata. Item apparet sudor admodum foetidus : & iuinulta quantitate frigidus : foetidus propter saeculentam putredinem , multus -- ro propter materiae putridae multitudinem, quam natura nequit regulare, quo fit, ut ille sudor symptomaticus dicatur, &omnis symptomatica evacuatio mala est, frugidus vero propter debilitatem caloris natiui derelinquentis humiditates cordis. Vbi igitur omnia haec indicia in eadem febre iunguntur , proculdubio iudicabis ipsam esse febrem pestilentialem , vel se-brem mali modi, huius autem febris pesti. lentialis curam ex sequentibus dicendis habebis. In primis attende cum offertur tibi corpus febriens hae febre pestilenti Ii, considera, quod cita phlebotomia sit uniuersalis euacuatio, si eam praemittere debeas. ubi enim adsunt signa sanguinis, scut est rubedo urinae cum crassitie, de alia quali opacitate,& habitudine corporis sanguinea, de regimen multiplicat ruum sanguinis praeterierit, Uico phlebotomiam Lacies
599쪽
VICTO RII FAVENT. n facies, & per hoc damnamus illos, qui in febre pestilentiali phlebotomiam cotem
nunt, contradicunt enim Galeno volentiquod in omni febre putrida fiat phlebotomia , & Avicennae cum inquit, Cum vides vrinam rubeam, & crassam illico phlebotoma, neque locu veritatis habet id, quod dicunt, quod ideo in febre pestilentiali non conuenit phlebotomia etiam a principio, quia a maligna, & praua materia virtus debilitatur, 5 quoniam sanguinis mi si io auget debilitatem in virtute, ideo timendum est ut dicunt ex sanguinis missione virtutem tantum debilitari ne possit illi tantae debilitati re istere. Nos autem dicimus primo quod non est credendum,quod in principio morbi tam subito virtus debilitetur, quod non possit phlebotomiam sufferre, ut inquit Hippocrates secundo aphorismorum : inchoantibus morbis si quid mo
Secundo dico, quod apparentibus indieiis sanguinis credendum est sanguinem supra alios dominari humorcs, quo fit ut a principio morbi virtus potius sit debilisper aggravationem , quam perviam rem -- tutionis,& sic phlebotomia conuenit, quia exonerabit naturam, quae reddetur potentior supra residuum materiae malignantis.
600쪽
na EMPIRICA BENEDIC. Quare hortor vos, vi 2 principio febris pestilentialis consentientibus robore, & aetate, & apparentibus signis phlebotomiae, non praetermittatis ipsam: n enim omissa fuerit,cum iam peceatum sit in sanguine, & no in aliis humoribus, & sanguis no e pectet digestione certe in breui eger deficere poterit. Attende tamen,quδd eam febris pestilentialis pendeat a malignitate materiae, qua virtus facile debilitari posset, ideo hortor, quὁd ubi etiam sanguinis
missio fuerit necessaria , non exquisitὸ ipsem facere debes, quia ex exquisita sanguinis missione per resolutionem spiritus,& ealoris naturalis imas admodum debis litatur , & tanto magis, quantum materia peccans malisna est,& venenosa directEvirtutem opprimens eris isitur eontentus in minoratiua phlebotomia, & si putabis eam non lassicere, poteris eandem eadem die reiterare, cum propter timorem de vis tutis debilitate, melius est, & securius pasetire euacuationem, quam Vna vice totum
simul euacuare, sicut dixit Galenus primo artis curatiuae ad Glauconem distinctione tertia, capite sexto , ob quam rem inbeo, quὁd etiam euacuando per sanguinis missionem in febre pestilentiali a principis