Vita Viglii ab Aytta Zuichemi ab ipso Viglio scripta, ejusque, nec non Joachimi Hopperi et Joannis Baptistae Tassii Opera historica alaique Analecta ad historiam scissi Belgii potissimum attinentia

231쪽

XXVIII. Tandem ordines tertia Octobris Antverpis, quae, I 576.

illis secreto, opera Champagnei, ac beryl.3ni aperta erat intromisere prima octe hilippum Comitem 'montanum cum sua legione Dominum de Ber eis cum sua Caprium, aliosque

pedites multos Beliurium cum suis equitibus : multas cataphractorum equitum turmas cum Marchione de mure , ac

Gounio fuere praeterea Ordinibus presto quatuordecim millia civium armatorum, ita ut justum exercitum intra . civitatis moenia fuisse certo dici posset qui introierant pedites in pla te is, quae arcem versus Vergunt, partim in statione, reliquimis opportunis in locis dispositi sunt ac continuo in convstructione valli contra planitiem, quae ante arcem aCet, Per-lgiturque a Divi Georgii porta ad illam usque, qua Schaidiam versus exituri Croonenborch vulgo dictam qua ieri potuit diligentia, per totam noctem laboratum fuit Hispani vero ea ipsa, nocte eo misere Ga parum Orti Praefectum cum aliquot militibus exploratum , quid ab AntVerpiensibus, alijsque , qui cum illis conjuncti erant ageretur. Hic aliquot in opere inventos occidit, aliquotque domibus ignem injecit Verum

cives Ouigio in arcem reverso, ignem XtinXere Fama earum rerum, quae AntVerpis agebantur, celeriter Alostium perlata, adeo tumultuantium animos commoVit, ut quod anqtea nec periculi Gandavensis causa, nec praecipuorum illorum: Virorum, quos eo profectos supra diximus, hortatu facere in animum induxerant, tunc pro salute aucti, ac spe

praedae tantae civitatis . sponte decreverint. Itaque Coelii-gio alacres Alostium reliquere, ad ripam Schaidis prope coenobium Divi Bernardi summo mane se contulere tandem quo inventis schaphis in alteram numinis partem trajecere . Varrigas etiam jam tunc ex ditione astriclitens vicinior Aniver- piae factus, nec non Romerus, uncio futuri auxilio, copias aliquot pedestres, equestres collegerant, cum quibus dum. Antverpiam tendunt, incidunt summa cum laetitia in illos, qui ex Alostio aderant conjunctis itaque copiis, Omnes m. arcem aritverpiensem sese recepere . die quarto, ejusdem mensis ante meridiem, ubi statim decreta civitatis inVasione,

quid cuique agendum esset designatum est. XXIX. Alostenses invassionem per plateam Divi Michaθlis, Quem Vocant, An se suscepere, electo sibi in Ducem arua-.

232쪽

a et a J. B. D TASSIS COMMENT.

IS 76 retto, uno ex suis, qui gestabat vexillum i in quo depicta

erat figura CHRIs Τ crucifixi in una parte, Beatae Agaria Virginis in altera Volebat Sanctus militem ante irruptionem cibo , potuque aliquantulum se reficere quod impetrare non Potuit omnes enim firmiter sibi proponebant AntVer piam ipsis, aut mortem, aut Optima cibaria daturam. Romero cum suis invadendi civitatem per plateam divi Georgii cura datur, margas relicto in altera parte nonnullo equitatu, qui pedites subsequeretur ad hanc divi Georgii plateam, Per quam commodior equitatui patebat aditus, cum reliquis viriliter adfuit, invenitque quatuor cohortes Peditum Germanorum , Alta Empsi quondam legionis, duce Cornelio Dens, Alta Empsi, dum in Belgio agebat, locum tenente, qui haud immemores fidei, quam Regi debebant,

Direpti contra Hispanos pugnare noluere, Vargoque se dedidere Cau--bi te praeterea ab Hispanis fuerat decretum, ut lixae famuli- v que omnes militum fasciculos straminis secum ferentes, copias insequerentur, quorum opera tatim si es et necesse incensis aedificiis, hostem facilius superare possent. Altera ex parte Antverpienses omnino ad clerensionem parati, in primo ordine, Omnes nailites, i post eos cives opportunis in locis collocaverant tantaque fuit eorum copia, ut e solis armatis militibus, plateae confectae, strataeque esse Viderentur. Sanctus toto illo die multis tormentis bellicis vallum, quod cives eYtruxerant, usquequaque VeXavit, donec ad manus ventum :pugnatum est acriter, diuque apud caenobium Divi Michaelis, tandem Antverpienses inde cedere coacti, in foro quod monetarum Vulgo appellatur, iterum fortiter resistere ultimo ad sorum praecipuum Ventum, ubi erat; domus publica civitatis magnifica valde, multoque extructa sumptu ubi cum fortius , quam umquam alibi resisterent Cerat enim idomus illa forumque munitum uidis, quas socant quae sunt sex ordinariae cohortes ci Vlum olim ad defensionem civitatisi expres e insti Lutae, ac ob continuum armorum usum plus aliis egercitatae Hispanique plurimi sauciarentur, caderentque, fasciculis illis stramineis ' quos allatos per famulos supra diximus igni accensis, pulvereque bombardico adjutis, domum illam publicam, ita incendio fumoque compleUere, ut coacti fuerint defensores omnino cedere , ac tandem de salute

233쪽

inte cogitare, Hispanumque militem ea in parte vi florem 1376. relinquere. Cumque haud infelicius Romerus in loco sibi destinato pugnasset, hostemque ad extremam usque civitatem, portamque, qua sterVelium versus itur, fugere, a quibuscumque posset iis , modisque salutem quaerere, coegisset, tanta omnium trepidatione, ut inter alios multos fuerit miles eqnestris, qui ex civitatis muro, in fossam maenium aquis repletam satis amplam, quae ibi est, cum equo , Delici tamen successu , sese praecipitaverit. Tandem tota civitas in Hispanorum potestatem redasta est. Periere e Antverpiensibus innumeri, multi ferro, multi flammis , qua C domo Publica Vento volutae complures alias propinquas, incredibili mercium actura corripuere, absumpti multi denique ad fluvium navigiaque confugiunt, quibus se condant, mortemque effugiant, submersi interque eos erat Eberstentus , emurius autem comprehensus in canali novae civitatis, quo se receperat, Una cum Glabbequio equitum Praefecto, fide data a Romeroin Petro aissio, qui usque Romero toto die strenue adfuerat, cum ad terram per asserem quem ei PerreXerant Venire conatur, in media via lapsus ibi periit, Glabbequiumque suo exemplo admonens, ut cautus tabulae se confideret, quod ille fecit , salvusque terram attigit. Eva cre hanc cladem Daureius , Dominus de Berseis Champa mus navigium Opportune nactus, Vliffingam ad Auraicum confugit. In hostium manus Venere umontanus , Caprius, moignius. Ex Hispanis non ultra centum quadraginta desideratis, inter quos Damianus Moratus Praefectus unius cohortis, mavaret tus; ille ab Alostensibus in Ducem electus, Nicolas Polae'er in hac expeditione cum Hispanis admodum animose lese gessit. Copiosissima vero ex civitatis direptione praeda tumultuantes Alostenses, coeteterosque, si non satiavit it raro ejusmodi rerum satietas in quemque cadito at abunde tunc locupletaVit. XXX. Ordines tunc temporis, cum decrevistent , ut Belgium a bello prorsus liberaretur, arrnis exterum militem saltem a discessum cogere, reconciliare sibi Auraicum, illasque

ProVincias quae partes ejus sequebantur , . ConstitUCre. Hoc

enim ad perfeci a solidamque quietem , a tranquillitatem,

α ibi totique Belgio videbatur esse necessarium, Commu

nica tot

234쪽

ea. I. B. DE ASSIS COMMENT.

a 376. nicato itaque conssilio cum Auraico , ejusque autoribus , vestigio Gandavi per aliquot utrimque missos conventus habitus, deque perpetua ambarum partium reconciliatione tractatum, a tandem scripto conclusum est , conditionibus sequentibus, quas redigi curarunt per tribunal Consilii Status in formam Edicti Regii ac Regio nomine promulgari, tam- cauam cum Rege ipso transegissent, cum tamen harum rerum

ignarus esset, fuitque divulgata haec pacificatio octava Novembris anni millesiam quingentesimi septuagessimi sexti. si XXXI. PHILIPPUs Dei gratia ex Castellae , Leo- nis, Arragoniae, NaVarrae, Neapollis, Siciliae M oricae, o Sardiniae, Insularum Indiae, S continentis maris Oceani, o Archidux Austriae, Dux Burgundiae, Lotharingi ae , Bra- antiae, imburgi, Luxemburgi Geldriae, ac Mediolani, o Comes Habsburgi, Flandriae, Arthesiae, Burgundiae, Pa- , latinus, Hanoniae, ollandiae, Gelandis , amur-- ci, utphaniae , Orinceps Suevia , Marchio sancti . imperii , Dominus Salinarum, Mech liniae , Civitatum, , Urbium, ac Regionis Ultrajectensis, Transinsulanae,

, Groeningae, Dominator in Asia, infrica., Omnibus praesentes litteras Visuris salutem. Cum genera-- lis Ordinum Conventus in hac nostra urbe Bruxellae habbri tus, dilectis nostris, ac fidis nostri Consilii Status Consi-M liariis, inferiorum Regionum administrationi a nobis com- o misit significaverit inter Commis arios Praelatorum, Nobi-- lium Urbium a membrorum Brabantiae . Flandriae, o Arthesiae, Hannoniae, Valen cenarum, Insulae, vaci,

se Orchise, Namurci, ornaci , in Tornessiae , Ultrajecti, o lectiliniae, praedictarum Regionum ordines repraesen--, tantes, ω Principem Auraicum Ordines a Urbium, is Hollandiae, Zelandiae, is confaederatos hinc inde respecti-

deputatos, quemdam acincationis Iractatum initumo fuis e postulando ab iis litteras, Diploma sub nostra. aucilioritate, ac si illo super ea re expediri cum inser- - tione facultatum dictorum Commissariorum , ct cum clavi. is suist, quod uniVersi Provinciarum in idia pacificatione. o comprehensarum subditi ad illum stricte: inviolateque implendum, ac serVandum atquei insuper Gubernatori- bus, Praesiditus. Consiliariis a Magistratibus dictarum

nostrarum

235쪽

nostrarum Provinciarum injungi, ut dictam pacificatio 'I376. nem ubique promulgari curent. Cujus quidem tractatus dictarumque facultatum translatio . seu interpretatio hic subjicitur. o XXXII. Universis praesentes litteras inspecturis salutem.

Cum postremis his novem, aut decem annis, Regiones hae per bella intestina, superbumque, ac durum Dominatum injurias, furta , depredationes, atque alia insolentiae genera Hispanorum, iisque adhaerentium in ingentes miserias, ac calamitates inciderint, atque ut iis provideretur, finisque omnibus in posterum dictarum Provinciarum tumultibus, oppressionibus, ac miseriis, firmo alio, ac valido pacis vinculo imponeretur, mense Februario Anni millesimi, quingentesimi, septuagesimi quarti deputatia suam estate, .Principe nraico Ordinibusque Hollandiae, ac Zelandis Commissarii in urbe Breda convenerint, . quibus multa paci utilia in medium adducta , qui tamen inde sperabatur fruti us minime secutus fuerit, quin potius interim, dum spes solatii ex clementia, benignitate sus Majestatis speratur, Hispani miseros subditos in-

dies opprimere, depredari, perdere, atque in Perpetuam servitutem redigere, non est iterint, varias insuper seditiones excitando urbibus , ac magnatibus comminando,

multis hostiliter occupatis locis , depopulatisque , ac incensis Unde factum, ut cum a Praefectis Provinciarum, hostes sus Majestatis, ac publicae quietis judicati essent,

dictarum Provinciarum ordine armis contra eos decertare necesse habuerint partim majoris desolationis vitandae causa, partim, Ut Coalescentibus in unum per mutuum faedus Regionum incolis , Hispanos, eorumque fautores, Patriae destructores , conua iunibus Votis ejicerent, ac cive antiquis suis uribus , priVilegiis, consuetudinibus, immunitatibus ac libertatibus fruerentur , quo libera deinceps negotiatio, mercatura esse posset. Inde est, quod habito primo eorumdem Praefectorum ProUinciarum consensu, juXta conventionem illam , ac pacificationem in Urbe Breda incaeptam , praesens hic tractatus ad gloriam Dei,

pro sua Majestatis servitio, directus, factus est inter Praelatos Nobiles, Urbes, membra rabantiae, Tori. II. Par 2. Ff , Flan-

236쪽

1376 Flandriae, Artesiae, Hannoniae, Valen cenarum, Insulae, is uaci, Jrchiae. Namurci, ornaci. Tornesiae. Ultra- ,, ceti. Mechliniae . duarum irovinciarum ordines, rac, Status repraesentantes, Dominum 'rincipem Auraicum. , Ordines, Urbes Hollandiae, Zelandiae, eorum con- ,, sederatos, post Commissarios hinc inde respective depu-

talos nimirum Reverendos Dominos , Ominum Joannem is vander Linden, Abbatem Sandia Gertrudae ovanti Do-

minum Gisenu in Abbatem Sancti Petri Gandavi Domi- is num Mattiaeum Abbatem Sancti Gisieni, Episcopum At-

, trebatensem designtitum , oannem de Mol, Dominum deis et Inglien, Franc cum de Harlevin Gubernatorum ac Ca- Pitaneum, nec non legum Flandriae reformationi Commis. sariorum: Dominum Carolum de Gaure, Dominum de Fre, sin equites, Dominum hibertum Leonium in utroque Jure, Doctorem, in Loxaniensi Universitate Proses orem, , Magistrum Petrum de Beur Domini nostri Regis in Consilio, Flandriae Consiliarium, QDommum Puntinum de Pret , primum Urbis Montensii in Hannonia scabinum , cum Ianne de Penant itidem Consiliario, Nomputorum suae majestatic in rabantia magistro eorum secretario, ex is dictorum ordinum Brabantiae, Flandriae, Artesiae, Han- noniae, caeterarum. Et nilippum de Marniae Dominum is a Santiae Aldegundae Arnold in an Durpe Dominum ieri anisia, Guillelmum a Zu'sen an Mevel , Dominum de meeraerisberghe, nobius Dominum Adrianti in an de len, in utroque Jures Doctorem juxta Excellentiam suam, in Consilio provinciali Mollandiae, Consiliarium , Ma . gistrum brnelium de Coninc utriusque uris Licentiatum uxta eandem Excellantiam Consiliarium, Magistrum au- , turn Bu3s, Provinciae tollandis Advocatum, magistrum, Petrum de νύ e lissinglie Baillyum Antonium an Don-- zic eis Zelandis Consiliarium, Andream de Ingh Midis deiburgi Burgi Magi1trum, ex parte dicti Domini rinis cipis, ordinum Mollandide, Zelandiae QConfoederato, rum, juxta illorum facultates, in commissiones in sine

praesertim insertas , inter praedictos utriusque partis Do minos, Provincias firmum, ac perpetuum Pacis, On-

foederationis, innionis vinculum, pacisceBtes, o tractan

237쪽

, tes. sub conditionibus, Conventionibus sequentibus. I 576.

o XXXIII. Primum , quod omnes Offensae injuriae, no- , cumenta, damna bellorum occasione inter harum Pro- , vinciarum praesenti tractatu comprehensarum incolas, quo- , Vis loco, vel modo illata, remittentur, oblivioni tradenis tur tamquam non facta habebuntur, ita Ut eorum cau- nulla umquam mentio, nulla molestia, vel inquisitio, posthac fieri debeat. XXXIV. Juxta quae pollicentur praedicti Brahantiae

is Flandriae, Hannoniae in caeterarum ordines, acut irae nominati Princeps, moliandiae, Zelandisse, eorumque, confoederatorum Ordines in posterum bona fide, omnique, simulatione semota firmam , inviolabilem pacem, foedera, amicitiam observaturos, it ab omnibus Provinciarum, habitatoribus observentur, effecturos, atque ita omni tem, Pore, quaVis Occasione, mutuis se auxiliis, tum consilio, is tum facto juvaturos ejusque rei gratia vitam, fortunasque is omnes impensuros, maxime, quo ab his Provinciis Hi, spani milites, atque alii Extranei, qui omni jure violato, o Dominis, mobilibus dictarum Provinciarum vitam eri, pere, Omniaque bona sua sibi vendicare, totumque po- pulum in perpetua serVitute detinere conati sunt, abigantur, is cui rei, sicut, ceteris omnibus ad inimicorum impetum, propulsandum necessariis, praedicti consae derati, ac socii sese ad omnes contributiones, impositiones justas,in necessa, rias promptos, Sisaratos promittunt pollicentur. o XXXV. Conventum praeterea est, quod statim, posto discessum Hispannorum eisque adhaerentium, omnibus, quietis, jacatis, utraque pars generalem Statuum, seu, ordinum conUOCationem, eadem forma, modo, quo id is Contigit eo tempore, quo defunctus gloriosissimae temo, riae Carolus Imperator, has Provincias Philippo Regi nostro, cessit, transtulit, Procurare tenebitur, ut sic in universo, peculiari, omnibus, quae ad Provincias pertinent, pro- is videatur , tam in his quae usum, exercitum Religionis, is, Provinciae, Zelandiae, Bommeliae, aliorumque locorum

is confoederatorum , quam quae Castellorum, seu locorum muri nitorum, init umentorum bellicorum, navigiorum, caete-- rorumque ad suam pertinentium restitutionem spectant quae

238쪽

aa I. B. DE ASSIS COMMENT.

1376. o in praedictis bellis ab incolis Itollandite, Zelandiae, aliisve, intercaepta sunt, prout Regis, dictarumque Provinciarum, utilitas, .unio postulare videbitur qua in re neutra exis parte contradici , aut impedimentum, vel mora asterrio poterit, seu legibus, ordinationibus, declariationibus, re, solutionibus, quae illic sient, seu executioni earumdem, , ad quorum omnium obserVationes, ambae illae partes, im, tegra, iona fide se submittunt. o XXXVI. Quod in posterum utriusque partis incolae , cujuscumque nationis, status, qualitatis, aut conditionis, fuerint, libere, secure ubique habitare, frequentare

, ire , redire, an Cre, negotiari poterunt ea tamen lege,

o ut civibus Hollandiae, Zelandiae aut aliis cujuscumqueis nationis, qualitatis, seu conditionis sint, non liceat in his, partibus, extra dictas Provincias Hollandiae, Zelandiae, se aliorum locorum associatorum , in perniciem quietis Pacis publicae, maxime Religionis Catholicae Romanae,

D ejusve exerciti quid cumque tentare, Vel moliri, aut quem- quam hac de causa injuriis, facto, vel verbo lacessere, auto etiam scandalisare, ne tamquam publicae quietis perturba- tores, it aliis sint exemplo, puniantur. XXXVII. Atque ne quis interim criminationis, Prehen- ssionis, aut damni periculo, leViter XPonatur, Cuncta, quae se aftenus super haeresi lata sunt edieta, capitalesque a Duceo Albae factae ordinationes, earumve consequentiae, SeXecu- tiones suspendentur , donec ab universis ordinibus , aliteris decretum sit, modo nullum , eo , quo dictum est modo, o scandalum inde oriatur.

o XXXVIII. Quod dictus Princeps, Generalis maris

se Regiusque Provinciarum Hollandiae, Zelandiae , Bomme- liae, aliorumque locorum confoederatorum Praesetius peris manebit, ut ubique, uti nunc facit, imperet cum iisdem se ossiciariis, magistratibus absque ulla mutatione , velis innovatione nisi ex ipsius consensu, Voluntate, idque is pro ratione urbium uocorum , quae a sua EX' in prae, sen occupantur, quousque aliter ab universis Ordinibus, post Hispannorum discessum sancitum fuit, o XXXIX. Quoad urbes autem, loca sub commissione is quam a Rege habet, contenta, quae in praesentiarum sub

239쪽

is obedientia, imperio suae Excellentiae non sunt, suspen . 1 76. o sum id tantisper erit, donec ejusmodi urbibus, .locis is huic unioni, diaci cum aliis Ordinibus junctis, sua Ex- , cellentia in his, in quibus offendi se sub ejus gubernatione, causari possent, fecerit satis , seu de Religione , seu de, alia quacumque re agatur, ne scindantur Provinciae, atque, is ut omnis simultas, dissensio vitetur.

XL. Nulla interim edicta, mandata, nec justitiae execu-- tiones in praedictis locis sub ditione suae Excellentiae vale- , bunt, nisi ea, quae a sua Excellentia, seu Consilio, Magio stratibus aut ossiciariis ibi approbata, aut decreta fuerint, , sine tamen rejudicio in futurum magni Consilii suae a Gestatis., XLI. Statutum est etiam, Ut omnes captivi ob tumulius, praeteritos, ac nominatim Comes de Usu libere, S absque, ullo praetio, Xceptis tantum carceris impensis, relaxenis tur, nisi sorte ante diem datam praesentium, praetium redem, ptionis jam eXsolverint, Vel de eo convenerint vel pacti sunt. XLII. Conventum praeterea esst, ut praedictus Dominus, Princeps aliive Domini, Equites, Nobiles , personae sinis gulares , ac subditi cujuscumque status , qualitatis , autis conditionis fuerint , simul eorum viduae dotariae, liberi, is haeredes, utriusque partis, suo nomini, famae , X istio mationi in integrum restituantur. Utque suorum omnium is dominiorum, praerogatiVarum actionum , debitorum, quae, quidem minime vendita, Malienata fuerint, quidem in is eo statu, in quo nunc ejusmodi bona sunt, possessionemo apprehendere, atque adire Possint, ac praeterea omne V o dimoniorum desertores, contumaciae, arrest , sententiae,

o praehensiones, executiones lata, facta ab initio bellio Anni millesimi, quingentesimi sexagesimi sexti sive Relio gionis, sive armorum causa, dc quae inde secuta sunt, re- Vocentur, Σ tinguantum irritaque, a plane nulla judicenis tur, atque in hunc finem omnes, qui inde nati sunt pro, cessus, actaque, sic scripta e Registris deleantur, expun- gantur, Wobliterentur atque ita ut nullo alio ad id is documento, seu provisione, quam praesenti tractatu opus, sit, non obstantibus quibusdam incorporationibus, juribus, o consuetudinibus, privilegiis, praescrjytionibus tam legali-

240쪽

aso I. B. DE ASSIS COMMENT.

576. bus, Conventionalibus, .consuetudinariis, quam localiis bus, ciliis quibuscumque exceptionibus , quae in hoc, casu, in omnibus aliis hujusmodi bella concernentibus, Cessabunt, nulliusque valoris erunt. S quibus, quantum is necesse uterit, per praesentes specialiter sit derogatum , quemadmodum etiam. uri disponent , quod derogatio, generalis non aleat absque specificatione praecedente. o XLIII. Sed, hoc cautum, ut hoc tractatu compre-- hendatur, illiusque beneficio gaudeat , Domina Comitssa, Palatina nuper defuncti Domini de Brederode vidua, quan- tum ad ianam, d alia bona pertinet, ad quae ipsa vel alli, ipsus Causa jus habent. o XLIV. Et similiter comprehenditur hic Comes de Buxen. , quantum ad urbem, castellum, Provinciam de Buren, attinet, ut iis fruatur distus Dominus Comes, ablato inde, praesidiario milite, tanquam re sibi propria. XLV. Columnae quoque, Trophea, Inscriptiones, alia- ve signacula a Duce Albae in dedecus, infamiam tam di-

morum , quam aliorum erecta, diruentur , UeItentur, ac is solo aequabUntur.

o XLVI. Quantum ad fructus dictorum dominiorum,

is bonorum reditus, etiam elapsoS, seu arreraria ut vocant is dotium, usu frustuum locationum, censuum , annuorum

is proventuum sive supra Maje; at sua, sive Provinciis,

is urbibus , omnibus aliis assignatorum ante datam prae- sentium, debitorum, non tamen solutorum, e recepto-

rum a sua Majestate, alijsve ab ea jus habentibus, poteritis quilibet restre ive iis uti, ac frui. XLVII. Quamquam tamen quidquid ratione earum dem, haereditatum, proventuum a die nativitatis DiviIoannis, Baptistae ultimae anni millesimi quingentesimi septuagesio mi sexti debitum erit, ad proprietarios pertinebit, licet ceptor Confiscationum, vel quilibet alius, aliquid ex his, receperit, quo casu quidquid receptum fuerit, restituetur. o XLVJ II. Verum si actorum annuorum censuum, ali O- rum Ue ProVentuum, titulo confiscationis aliquot anni a sua

majestate caeptim recepti sunt, totidem annis, quilibetis ab omnibus oneribus, typotecis liber, immunis sit, sicut liberabitur quilibet ab utraque parte ab omnibus an-