장음표시 사용
281쪽
Quod iure miseris conuenit mortalibus. Mox expeditos ad pios cultus trahit Ipsos volentes, atq; ad alta dirigit Spectanda, quae mens sic onusta corporis T orpore vix hallucinando suspicit. Haec ille. Sed nos, qui secundis sedibus Debemur olim forsitan, vel tertijs, Parere fanctis legibus compellimur, Seruare mores, abstinςre fraudibus, Vacare cupiditate, inani gloria, Iraq;, cunctis deniq; actionibus
Prodesse multis, & noςere nemini Sese tueri, ne labemur, ne VRSOS Variosq; cursus incidamus noxios, Quos nostra nobis semper huc infirmitas Apportat, aut quos ille nobis ingerit Humanitatis persecutor impius. Horum ipse conscius opifex rerum Deus Multos acerba morte quondam sustulit,
Multosq; rursus forsitan quae est illius Immensa & infinita prouidentia
Extinguet gnte, quam iuuenta illuxerit Illis serena, ne mala his contagio Contaminati prorsus orbis ingruat, Labemq; moris improbi secum trahant. Lugent parentes inde chara pignora Abrepta varijs & dolendis casibus. Suos amores coniuges viros, suas Viri vicissim coniuges tenellulas Fletuq;, lacrymisq; ac phs vlulatibus Diesq; noctesq; expetunt, quaerunt, vocant Frustra miselli Tu sororem saepius Adhuc requiris, ante quae diem cadens
Desideria sui xeliquit plurima
Tibi, parenti, coniugi, clauetis suis, Virtute, forma, moribus sanctissimis, Qui ales decebant nobili exortam domo. Sunt haec dolenda, sunt pijs affectibus Haec prosequenda: non enim duro sumus Nec sentiente procreati robore:
282쪽
Natura at extat insitus nobis dolor, Dolere fas est omnium cunctis vicem Charissimorum, ac perpeti luctum diu, ad doloris iusta vis resedcrit. Est finis, ubi te in sinum receperis, Ac cogitaris, esse iam receptui Tandem canendum, nostra ne si commodis Eius seramus ante, videamur parum Sentire quid nos deceat, dc sanctissimae Exire iussos charitatis terminos. Hanc vos videre, hanc alloqui, hanc uiua frui Velletis omnes, coniugi prolem dare. Hanc, charam, opibus uti suis, honoribus
fungi paratis utriusq; splendida
Virtute. Sunt humana quippe haec omnia, Et expetenda, omnium gratissima.
Sed est, quod illa forte ad haec fari queat, Voluisse lesie haec, & cupisse consequi, Dum vita staret, donec ii, terris diu Quaerendo, quod non assequi quisquam potest,
Ipsa elaboraret, neq; haec magni tamen Nunc adeo facere vel probare, ut anxie Terra mariq;, sedulo, domi, foris, Ut fit, petantur omnibus periculis, Ac digna tanto sint bonore deniq;, Errore mentis quantus his vanae datura Quae si parentur, non minus molestiae Profecto, quam iucunditatis afferant. Secumq; multo sic melius actum putat, Quam si iuuentam protulisset longius. Vidisset, inquit, multa quae mortalibus Acerba casus, vel voluntas attulit Maligna tape, vel potestas acrior, ni serrς possit aequa virtus vllius Vnquam vicissim, sic laboribus labor Connexus alter alteri sit per thenit Semper, nec ulla coiicitis semel quies Datur laborum vel malorum fluctibus. Pluraq; alia quoq; , maxime vero omnium Privata, publica, uniuersaq; incommoda,
283쪽
Iniqua patriae quae tulerunt tempora, Seniisset. At nunc caelitum vacans choris,
Interq; diuas ambulans felicius, Quibus beata perfruatur gaudiis Vix suspicari possiimus, ne dicere
Id audeamus his iminutis versibus, Hoc praeter unum, quod venusto nomine Iam clara, nunc re sidus it clarum polo. A D M. HIERONT MUM
Esse ferunt collem Phoebo Musisq; dicatum,inio cuncti pariter certant contendere vates, Atq; sacrum approperat illuc haurire liquorem Perpetuamq; virere putant in vertice Laurum, Unde queant caput Optata vincire corona. Cernere propterea est nonnuIlos montii ad imam Radicem se ferre, & sub radice moranteis Conterere hic aeui partem melioris, ut alta
Qui spectare procul contenis culmina, si quid
Diuini laticis valeant contingere summo Tantum ore, aut ramis felicibus arboxis almae Sorte aliqua frondeis vllas legisse cadentes. Sunt etiam, ut referunt, & qui reptate laborant At mediae septum magno conamine rupis, Intra quod pauci sic admittuntur, ut unus
Hisce locis, alterue queat fatis esse videri. Quid qui infra positos ausus contemnere, sese Tollit, & in summo scandentem vertice sistit Atq; inter lauros, atq; ipsa ad limina fontis Constituit Musis aram Phoeboq; sacerdos, Affaturq; illic diuos, auditq; videtq; Felix3 5 mihi si saltem in convalle propinqua Versari detur, quid fortunatius Optem ZAtq; id nunc operam do, quo me demere vulgo Assuescam, mediterq; procul diuina tueri. Namq; vltra proferre pedem tardante senecta Haud ausim, satis est quoniam, si non pede claudo Inferimur lutulent , atq; in salebrosa viarum. mam multi e priscis etiam venere volentes,
284쪽
Tu vero, cui Seriades se ostendere Nymphς Dignatae quacunq; duces comitesq; dedere, Perge, iuuetq; iugi iam peruenisse si ib alta Cuhnina, dum vires, ac dum prς stante iuuenta, Vida, potes quemcunq; & adire, & serre laborem. Namq; illic q uodcunq; agitas, animoq; reuoluis, Pr sto erit, & tibi se manifesto in lumine pandet, Ni penitus vani modo me lusere pucllqPierides, miris e nexibus extricantes,
Cum tibi eas docta fingentes serica vidi Fila manu properare, atq; internectere, queis se Implicet, atq; volens pergat circundare bombyx.
Quin oriturum etiam vatem committere alendum Formandumq; tibi vidi illas omine certo, Cum ter te attonitum duxere altaria circum, Atq; eadem ternis etiam cinxere choreis,
Actutumq; tribus fulserunt omnia flammis. Pr. aeterea ludos belli simulacra cientes Edocuere modo quo grate dicere posses. Tum veros Martis strepitus, designa, tubasq; Audire, atq; videre, interq; horrentia ferri Agmina concessere, ac pleno ferre per orbem Equato quondam certamine praelia cantu. Quare age perpetuum primaq; ab origine carmen Audacter, quod mente diu iam concipis, ede. Vt scelus infandum gens ausa est impia quondan Cunctarum aduersus rerum patremq; Deumque, Optima quem toties adeo mandata docentem Audierant avidi, videre & mira frequenter Ac passim peragentem, & non mortalia quoquam Priestantem, at prorsus prae se diuina serenteiri. Namq; palam hauserunit oculis atq; auribus ipsi, Ut primum in terris vagitus protulit infans Maximus, este Deum, qui nos inuiseret alto Demisi is caelo, cum supra vilia tecta,
Sub quibus in paruis iacuit prit sepibus ille,
Videre insolitum radijs fulgentibus astrum. C lestes'; etiam supra sensere canenteS. Et flexis illum genibus venerantia bruta, Ac reges pariter diuerso ex orbe secutos .
285쪽
Sideris exorti curses, & dona sexentes. Caetera quid memorem tota sanctissima vita Acta illi, confessa Deum & testantia soli 3 Haec te namq; manent, haec te titi submonet ipsa Religio, cultusq; Dei, & prestantia vitigordiri, alci; super fauet his tibi conscius tellier,
AE ternuinq; parat ventura in secula nomen. Ipse autem, si quid me fprs ea gratia tangit, . Exiguam tantorum operum vel sumere partem Conabor totis ornandam viribus, aut si
Invalidi nequeant humeri iam pondera ferre In promptos saltem affectus, & debita mentis Munera descendens, lacrymis mox cuncta replebo Quo mihi cunq; dabunt sese per carmina vires, Ad fixas clauis plantas, ad pectuS apertum, Ad caput impressis confossum sentibus almum.
PRAEDICATORUM, DE LAPIDE Philosophico, S primo de Corporibus supercaelestibus. CAPUT IRISTOTELES in primo meteororum ait, quod pulcrum & laudabile sit inuestigare cau- isam incentionis causarum , Sapientes enim videntes effectum ferum scrutantur caessas. Nos autem videmus corpora coelestia agere in elementa, &ex potentia materiae unius elementi,utpote ex materia aquae,
ducere formam aeris & ignis. Omne enim agens natura, a- Igit ut sibi simele educat, ut ignis agit in lignum & educit L Igneni,& loquor hic de agentibus naturalibus principalibus Videntur enim Corpora supercetlestia non sine elementi siue lelementalis formae materiaesse , & maxime quia adsensum lyidemus splLaeram planetarum simplicioris fore naturar, '
286쪽
quam ipsi planetae,& planetas crassiora esse corpora Jc compositiora. Sed ad euidentiam istius veritatis, non secundum quod probaui de infitientijs rerum naturalium. Et hoc optime Rogeri Us exponit. Omne agens naturale per similitudinem suam agit, immittendo similitudinem illam in passum, quae quidem similitudo non est diuersi ab agente in specie, utpote si stuppa ponatur iuxta ignem, ita quod non iungatur igni, ignis sicut alia agentia multiplicabit speciem suam per medium, quae species multiplicabitur, & recipietur in stuppa per actionem ignis naturalem continuam & aptit dine in passibilitatis stuppae, vigorabitur in ea species quousque sit in completo actu ignis , propter quod patet, quod similitudo ignis non erat diuersa ab igne in specie. Sed qu dam res sunt valde activae sua actione specifica, ita quod pos sunt educere per similitudinem suam, conformando de multiplicando similia omnino sicut ignis. Alia vero sunt, quae non possunt sibi simile omnino actu educere in subiectum specie sicut homo. Non enim homo posset similitudine quae est in medio tantum conformare quod fiat in aetii homo, quia homo alijs actionibus est occupatus. Vnde secundum
quod probat Rogerius in libro de In fluent ijs, si homo haberet ita sortem actionem in similitudinem suam , sicut ignis, non est dubium quin illa species fieret vesus homo, Vnde non potest dici, quod illa similitudo hominis sit omni no non homo, quia ipse ponit eam sub specie. Cum ergo
corpora coelestia agant in elementis, agunt per similitudinem suam. Cum ergo educant aliquid eis simile, & quasi eiusdem speciei, igitur cum educarit ab elemento elementum , dc clementis res elementatas, sequitur de necessitate quod habeant ipsi aliquid de clementis. Et ut plenius vi deas, cogita hoc in sole, qui educit ignem a corpore urinalis pleni aquae & a corpore crystallo spharrico. Vnde scire debes, quod licet agens secundum quod probatum est in libro de In fluenths, multiplicat similitudinem suam per lineam perpendicularem rectam & fortissimam , sicut patet in stupra & igne, quae primo iunguntur in pumno illius lineae con
siderat e perpendiculariter. Cum enim urinale plenum aquae vel crystallus ponitur ad solem , radij solares qui sunt eorum similitudo , sicut patet si apponatur speculum, quod videbitur ibi sol multiplicari per lineam perpendicularem
287쪽
rectam, quae transiens totum corpus non frangitur in a
qua, propter fortitudinem suae actionis, & per lineas rei hau non perpendiculares , aut quae franguntur in corpore urinalis, fiunt obliquae in aqua & transeunt ad aliam partem, Rcoadunantur in puncto lineae perpendicularis. Et ille pii .ctus sit combustibilis, ut sit apponatur stuppa statim accendatur, ut patet hic. Propter quod similitudo solis vel radius solis confirmatur, periontinuam actionem solis evicitur ignis. Ergo sol habet in se naturam igneam , hoc autem in speculis comburentibus. Pono enim fieri speculum talis compositionis, depositionis , & formae de chalibe politissimo, quod tota una linea fiat combustibilis, ita quod appositum villae vel ciuitati vel loco alicui comburat eunt incessanter. Sic dicit Athan in libro de Speculis comburetibus. Propter quod manifestum est, solem & alia corpora super caelestia non sine elementali materi esse, nec propter hoc i corruptibilia, nec grauia nec leuia. Vnde distinguendum est de elementis , quia quaedam sunt purissima, simplicia, non
habentia virtutem transmutatiuam unum in reliquum, quia
materia eorum contenta est sua forma, & ista elementa pos siunt esse corpora supercaelestia: Nam ponimus ad literam a- squamsuper firmamentum, & caelum aqueum siue crystalli num. Similiter possimus dicere de alijs elementis, & ab istis elementis, corpora superc. elestia esse composita per virtutem diuinam aut intelligentiae regentis ipsam. Ab elementis istis ii non potest generari grauitas aut leuitas, ut dicatur terra illa grauis vel ponderosa, quia solum inest terrae illi crassar & j
ponderose,& quasi elementariae. Generantur tamen colores
in corporibus supercaelestibus ab ipsis elementis. Cum enim corpora superca testia quasi sint deaurata, quasi ex hoc lscintillantur ex radio percutiente ipsa, sicut scutum deauratum scintillat cum percutitur a sole. Sic ponit Astrologus credendo causam de scintillatione stellarum. Et quia talis color siue deauratio habet generari. Sic Isaac probat Sc Ro-gerius in libro de Sensu, ex aliquibus qualitatibus elementalibus, oportet in ipsis naturam elementalem fore. Sed quia illa elementa purissima sunt in suis naturis, & nonnullis accidentibus immixta, oportet quod in ipsis corporibus sunt corporaliter vel proportionaliter, quod nunquam possint a reliquo superari. Nec de hoc mireris, quia ego per artificium
288쪽
natura cooperante separaui a quibusdam corporibus inse xiorib' quatuor elemeta, ita ut singula h berem ad partem, scilicet aquam,ignem & terram, & quaelibet de per se depu-raui accidentibus in quantum potui quadam operatione secreta, tandem depurata coniunxi, & venit mihi quaedam ad mirabiles res, quae a nullo istorum etiam inferiorum elemetorum subiugatur.Nam si semper staret ad ignem, nunquam combureretur, & nunquam tranSmutaretur. Non ergo mi
reris, si corpora sipercaelestia incorruptibilia sunt, quam tum cunque sunt ab elementis cofecta. Non igitur dubium, naturam illam dictam multum participare corporis caelestis. Vnde dicit Hermogenes qui triplex fuit in Philosophia, De eo aere terra cum ad persectionem peruenissem , fuit mihi gaudium, quale nunquam fuit,videnti quintam essenti am sine elementali materia, ut infra dicemus. Plus habet de potentia pugillus ignis, quam centum acris sorte, propter quod unus pugillus ignis forte intrabit mille terrae. Ponderat autem istorum elementorum quomodo haberent se in mi-ι xta ignoramus. Per artificium tamen natura cooperante vi di, quod cum separassςm quatuor elementa a corporibus' quibusdam, & quodlibet de per se depurassem , in coniunctione ipsorum ponebam aequale pondus aeris, aquae & te rae. De igne vero ponebam, sextam decimam partem, & licet ista confectio sit ex elementis composita, tamen habet magis naturam igneam quam alterius elementi. Nam proiecta una parte super mille argenti vitii, sensimus quod coagulabant ipsum, & rubrum essiciebat, propter quod merito ap-: paret illam naturam habere aliquid de natura corporum cς-lestium, nam in transmutatione habet se quasi per modum' formae vel agentis potentissimi.
Ve corporibus inferiorib/μ, ρο δε esse es essentia Mineroum, ta primo de Lapidibus. CAPUT II. NVnc vero de corporibus inferioribus tractandum est Sed quoniam h c diuiduntur in mineralibus, plantis,& animalibus,ideo de erevi essentia Mineralium pertractemus. Mineralia diuiduntur in lapides & metalla: Esse ergo est eade ratione in istis sicut in alijs creaturis, excςpto lesse estentiae educitur in istis ad actu supp0siti, & plures tras-
289쪽
mutationes quam in elementis vel corporibus supercaelestibus, nam materia eorum est plurimis formis composita: Materia aute lapidii est aqua, & immixta & grosia , siue habens multum de terreitate vel parum secundum puritatem lapidis. Vnde secundum quod dicit Aristoteles in libro Meteororum alij tamen capitulum putant esse Avicennae in terra pura lapis non sit, sed potius terra aquea, sicut videmus generari lapides iα fluminibus, salem ex aqua salsa, quae habet multu de terrestreitate, & lapidem per calorem solis & ignis.
Et autem materia lapidis aqua grolla, agens autem calor &frigus congelans eam aquam , & essentiam lapidis in aes uni deducens. Natura enim lapidis reperitur in plantis , inani malibus , quos quidem lapides non sine magina virtute consideres: Alij namque ipsorum congelantur in animalibus vi tute caliditatis, &in multis alijs virtuosis lapidibus credens virtuosiores esse lapides, qui procedunt ex animalibus, qua alios. Alij vero congelantur virtute minerali cooperante natura. Nam sicut dicit Aristoteles, quidam faciunt quandam. aquam ex duabus aquis confectam, quam lac virginis appetilant, & coagulant ipsum in sapidem. Ita autem dicitur fieri ex lithargyrio dis luto in aceto & aqua salis Ascali, cu quς-
libet aquarum istarum sit valde clara, ambe coniunctae fiunt immediate quodam affectu minerali una aqua spissa &alba sicut lac. Cum ista ergo imbibunt quod coagulare volunt in lapidem & coagulatur, utpote si calx argenti vel alterius cor poris huiusmodi aqua imbuatur, postea in Κimia ad lentum ignem ponatur, fiet lapis, habet enim illud lac naturλm coagulandi calces in lapides. Videmus etiam exsanguine, Ouo,
ct capillo & cerebro & alijs partibus animalium fieri lapides mirabilis efficaci ς & virtutis. Verbi gratia de fanguine: accipiebatur sanguis humanus, & putristebat in fimo caliado , postea ponebatur in destillatorio, & destillabatur aqua candida, ad modum lactis, postea augmentabatur ignis, Scoleum destillabatur, postea feees quq remanebant in destillatorio rectificabantur ut albifieret ut nix, & affundebamus eius oleum,&fiebat lapis clarus & rubetis mirabilis emcaci q& vij tutis, ut valeret fluxu sanguinis stringere,&multas infirmitates expellere. A plantis etiam extraximus aquas, sic videlicet, coburebamus plantas in furno calcinationis, praeterea conuertebamus calcem in aquam, & destillabamus & coagula-
290쪽
gulabanius,&fiet lapis ille optimae virtutis δcem caesae secudum virtutem plantae , &diuersitatem. Quidam etiam Des uni lapides per artificium, ut omnino videantur in omni
probatione lapidum, lapidibus similes naturalibus, utpotes aesti 11t hyacinthum similem hyacintho naturali, &saphirum similem alij, qui quidem modus generalis est. Dicunt
enim quod omnium lapidum pretiosorum materia est crystallus, qui est aqua parum habens terrestreitatis coagulata per actionem fortioris frigoris. Molunt enim crystallum su per marmor, & imbibunt quibusdam aquis acutis, claris simis dissoluentibus sita acuitate multoties molendo&desiccando, ut fiant quasi una natura , postea ponunt eam confectionem sub simo calido, & ibi ad tempus conuertitur in
aquam, quam aquam destillant, ut clarificetur.&partes subiatiliantur. Postea habent aliam aquam risibeam consectam CX urina pueroru &vitrio localcmato rubeo, Similiter mul toties destillant de coniungunt ambas aquas secundum pondera, & ponunt in fimo ut melius coniungantur, & simul deas; llant, Se postea ad letum ignem in Lymia congelant, & fit lapis omnino similis Hyacintho: & iado volui facere Sapphirum, habent secundam aqua factam cu urina & Arielmos al. Agurino & sic de alijs lacundum diuersitatem colorum,
ex quibus omnibus patet naturam lapidum esse aquam : Agens autem in illam naturam esse calorem vel frigus , ut siescilicet calor tenuis, vel frigus intensillim ii, quae educunt ab ista materia formam lapidis in aquam suppositam vel sepultam. In lapidibus autem tria videmus sicut in alijs rebus, scilicet substantiam, virtutem,& operationem. Habem HS iu dicare de virtutibus per operationes secretas ei icacissimas &Occultas in quibusdam lapidibus, sicut sciat operationes naaturae & corporu stipercaelestium. Non enim est dubium quin habeant aliquid de virtute occulta corporum supercaelesti
lim , & si de virtute aliquid de substantia habent, & non dicunt quod de substantia stellarum sint compositi, sed dicunt quod habent aliquid supra virtutes istorum quatuor elemetorum, ut aliqui lapides participant aliquid de natura ste larum, siue corporum supercae estium, secundum quod tetigi in tractatu de corporibus supercae estibus. Quia separaui a quibusdam corporibus quatuor elementa, depuraui, &depurata coni xi , venit mihi lapis tantae essicaciae vir