Theatrum chemicum, præcipuos selectorum auctorum tractatus de chemiæ et lapidis philosophici antiquitate, veritate, jure, præstantia, & operationibus continens : in gratiam verae chemiae, et medicinæ chemicæ studiosorum (ut qui uberrimam inde optimor

251쪽

C HRYs O p. LIB. III.

Cum floret mirae in morem rubiginis aurum Suspensum supra os ollae eandentis aceti, Marmoreoque etiam completae puluere primum, Deinde fimo in putri, iugive humore repostas'. His ergo atque alijs, quos enumerare colores Longum esset, cuncta in tabulis simulata reponunt Pictores, quacunque procul propiusve videri Contigit ,ut Prisci mira expreisere, neque ulli Non eadem mire nunc & pinxere Minores, Quas meus ingenio cunctos imitatus &arte

Iulius, effingit quicquid natura sub ipsiis

Exposuit diuersa oculis, seu surgere montes Aetios, imasque simul sabssidere valles, Collibus asque etiam introrsium protendere hiat is Aspicias, vacuisque ipsos se fidere tim s.

seu petere exiguo comprensos margine cures

Prospectu late campos, & florida rura,

Fluminaque immensas inter carrentia terras,

Et maria,atque lacus,viridique in gramine fontis, Qv o Nymphae, satyrique, de monticolae Sylvani Conueniunt, caeloque illic & Sole sinunt ut Quisque suo, varijs intenti lusibus omnes. Multaque praeterea, quibus artes haud pudet uti

Ceu proprijs reliquas, si qua immiscere metallis

Pergit rite manus, ut cum spirantia quondam Aera Mython, vel nunc eadem cum excudere crispus Certat fingendi praestans & fundere iuxta, Multaque construere, de multa admiscere, suumque

Sufficere his ignem doctus. Nec inaniter illum

Crediderim arcanam meditatum plata per artem, Qui genus id nuper tormenti ex aere peractum Horrendum miseris edit mortalibus, altos

is murorum api es longe quatit, & graue pondus Machina tectibili iaculatur in aera bombo, Quo tellus tremit assultans, atque oppida circum Icta procul diro, strepita ceu fulminis, horrent. ales attonita stupidi percepimus aure Littore nunc Veneto,Pataui dum magnus ad urbem Rex sedet, delatos diuerso milite campos Osculat, at contra venetus se exercitus intra

252쪽

Continet, &varijs arcet terroribus hostem.

Sed quid in haec tindo diuersi venim asyan quod

Nos & agit qui nunc vettit ferus omnia MavorsrPierides contra contendite mam neq; vobis Via quam aberunt ausint qui talia: sed neq; munusngratum est quo icunq; paro: namque hoc mihi tantum lusuitis quod de ipse lubens pr est ire laboro,

'u i m hi quamvis i boς est,&gloria dispar

Ni in coge continuus calor, α secretior ignis, Quo fouet ac ieficit sese vis seminis intus Edetur, tempusq, sacri geniale Hymenaei, Perpetuisqueal ad succensa cubilia tedis

Coi iugis, diveri Veneris dicentur amoreS. ErgC n ue in cum tu vitro dura seris auri, Hanc i Hyali paruo rursas in vase repones, Cuius item modicum feruenti Os obstrue vitro.

unc tibi seu lapide; excisum formare caminum Sive .uco fictum studeas, cui subdita lampas Ardeat asti duum producens usque teporem, em luperimpositus dei se cinis aurea seruet Selmna, quae fundo phialae claudantur in imo, Et vitreo dum vase diu conclusa coquuntur Ostendant ptima v rios in fontς colores; N mq et ipsum quoniam pia: Minctis quaerimus atrum δ olt quater unde nos Soli s ciana noctibus actos, Vpde color tota ςandens educitur arte, Ex atro ad candentem alios extare necesse est,

Quos species medius inter contraria sensim

Ap paxere tibi: namque hoc natura requirit, sibi conueniat eoncors, atque undique tota,

Nec nisi decursis sipa ijs extrema tenebiis: Omni namque dabunt tibi tot se parti videndos, Quot trahit aduerso soli splenduro colores

Iris, ubi terris caelo incuruata recumbit. Aur quod saepe lesti motu variata videmus Colla referre quium, quas Iuno iungere curru Ante alias omnes volucres, dignat superbi Centum Argi voluit pr*texere lumina pennis. Alt cluse fusco perfuderit ipsa colore

Misita, rutea propriam te suffςcisiς teporem.

253쪽

auo semesu marem suaui complexa foueret In gremio: ast illi sensim instinaret amorem Fotus amans, dulcique simul langueret uterque Connubio, & ditem proferret deniqae partum Hinc ea paulatim pullam deponere vestem Incipit,& Iese pallenti obducere palla,

Inque dies minus atque minus pollere, neque ullo Celsare interca momento tempori S unquam S ae pias innumero conspersa colore Iicissimi in albere iterum maturet foedere tanti Coniugi 3 iuncto, quo iam resoluta latenter

Putruit,&vires quo nunc recreata resumit.

Hic t 'itur ne qua tepidum summotieris ignem, Et genitalem intus vim vi subeunte fouet oi Ales ut assidue tepidis super incubat ouis, Nascendisque adhibet pullis intenta vigorem.

m tu continue morem seruare memento.

Hanc ut, dum Phoebi circum se verterit orbis, Plurimus exacto comprehendat tempore cando Haec tibi tangenda est duranti denique meta, Hic equus est soluendus, ia hic iam tcrminat aequor.

Quo cursum tenuisse diu laetere laborum Tautorum,& longum parienter multa tulisse. Ac iam tempus adest, quo felix praemia sumas Debita, quae tanto demum sudore pararis

Argenti pondus, triquς troque in vase repones, calefacta solent im mi ista metalla liquere. Cumque tibi in medio vas ipsum aptaueris igni, Coeperit & misso sursum feruescere fumo, Pulveris exiguam persecti pro ij ce partem Desuper,& tantis succendas follibus ignem. Namque id continuo, quod tu mirere, liquescet Argenti in speciem, quam fusam deinde canali

Augusto in gracilem videas durescere virgam Non tamen hic prorsus sistendum est,eia age longui Ingresso tibi restat iter,quo pergere cura Strenuus,&quondam felicem perfice cursum. Nec mihi det vitio quisquam,si condita claustra Naturae reserare nimis, et inutile forsan

254쪽

Ha aiano quicquam generi proferre videbor,

Cum veluti cunctos auro ditescere vellem,

Ipsum qua fieri possit ratione docere Tentabo, abstrusum quod sic natura sub imis

Montibus occuluit, quo gens humana per Omnes Id peteret patiens atque ex antlata labores, o/e uno preci j que modum summam Que tenerent Mortales, illoque rei mutatio rerum AEquior,& varias inter commercia gentes Apta mag s. Qu.,d sit certa produxerit arte

In lucem id qu squam, vulgoque ut pergat in usum, Fecerit, atque ideo preciosum ut vile putetur,' 'Continuo exciderint reliquae tam segniter artes, Quiantum haec extulerit caput indefessa, neque ipse

Forte pater curis acuet mortalia corda

Amplius,inde graui passus torpere veterno Omnia, vel potius sceleratum mox genus omnem Iusserit humani speciem mutare decoris: Ipsuin autem, ut varijs agitauerit ante periclis Auctorem sceleris tanti, aut detrudet ad Orcum Fulmine, vel celsa religatum in rupe perennes

AE ternum poenas coget dare: nam quid Olympo Ossa superpositus, nec non & Pelion Osi, Coeumque Iapetumque magis saevumque Typhoea Finxerit horrendi Iouis ira,& fulmine dignos Aut magis aethereis subductus sedibus ignis

Caucasea meritum volucrique & rupe Promethea ira, qui hac imprudens aurHm in uulgauerit arte, Dignus erit poena simul ut multetur utraqueὶ Cauerat hac princeps re fors an Claudius una, Flexibile ut fieret mirando eramine vitrum,

Detraheret ne quid precia ob in imposta metallis. Vidit 1 dem inferior longo post tempore Caesar Ipse etiam so ria illa, arcis cum perdere tautae Artifices 'Nuit, iussitque exurere librum Multorum aggestam cumulum, dum sorte peragrat M ite composito Egypti ditissima regua, Et timet imperio Romano prouidus arte Ex illa.& multis opibus tunc inde paratis.

st stra Phaunus Pico satus, & Iouis almin

255쪽

Ipse nepos, merita ferretur laude quod, olim Primus ad Hesperios specubus deprompserit altis Argenti late venas, primusque per ipsum

Aurum aditus tantos tellure recluserit ima, Horum conditio si qua vilesceret arte. Verum id non agimus: non omnibus omnia namque

Scribimus, hac tota vulgus sed parte perosi

Ludimus, & procul hinc certum est arcere profanum, Et terreret etiam scriptis, ne attingere sensu speret, quae paucis canimus prudentibus' & quae Non tanquam artifices, sed ut olim caetera tanquam scrutantes opus id naturae, dicimus, ct quae

Vix illis pateant magna percepta labore, Qui moniti nobis dignique ad tanta vocantur.' Praesertim cum rite volunt indicta relinqui Nonnulla, aut dici scelus est ea quippe nefandum, Ni penitus caecis ambagibus inuoluantur.

Ac nonnulla etiam quod parce nos tamen ultro Fecimus interdum sparguntur falsa . neque illi. Omnia praecipue credas tibi vera referri, Ars ubi secretos duci tentatur in usus,

Atque ubi quo pacto sese experientia promat, Prodimus addicti perplexae legibus artis.

Quin ubi naturae vires aperimus,& artem

Illius asseclam deeernimus, atqne ubi primum Esse hanc, mox quae ea sit, ostendimus, omnia passim Vera tibi porro occurrent magis,& magis inde Omnia percipies, quae sunt ducenda sub v sum: m illinc, artis ubi nobis modus ipse doceri Est visus, nostroque patens fieri documento. Nec fuit haec fandi tantum sententia, quantum Hic mihi nescio quis furor incidit,unde fauentidi umine non trito ductarer calle sub alta

Culmina Pieridum, laetosque inuisere colleS, Et fontes haurire sacros,& carpere frondes sperarem, doctae iam pra mi a frontis honesta, Atque adamata mihi,& multos quaesita per annos. Haec nam sollicitas inhibent solatia curas,

Hic amor, haec vacuam tenet oblectatio mentem

Gratiaque, atque una haec animum complexa volupta

256쪽

Desieris cum iam ulterius proferre nitorem Sperati, do demum iam tum candoris adepti: Sed tamen ut properes o stet patientia semper Fida comes, quae te pariter ne longa moretur i dies, taciat. neque enim tibi tempore parta

Tanta breui speres, quae si conquirere possis, Nulla aeque quaerenda alia, aut optanda relinquas. Hic itaque vitςrius postquam processerit lenis, Non unus color, aut facies spectanda, sed ante Pim tibi purpureus se proferat ipse videndum,

Paulati in croceo perfusus candor amictu, Et varie immutans, totum durabit in annum, Cum ruber ostendi mox coeperit, atque sub altant Ierspicuus florete cutim, violaeque rubenti

Assiimilis,luxtaque nitens Tyric, hyacyntho. Haud tamen hic etiam sistas, sed protinus ultra Perget nec recta, qua te via ducit, aberres.

Tum tibi ne in mentem veniat, nec suadeat ullus Vc quicquam immutes ignem, ni forte parumper utendas, quem ferre tamen vel tangere possis, Cum libet, illaesus, quae sit tibi meta, modusque nihil hoc toto scruandum tempore credas Elie magis mamque hoc naturam im 1 tabere tantum Caetera, si pecces aliquid, vel forte relinquas, Corrigere, aut rursas componere, nil prohibet, si Recte animaduersia haec pridem,& quaesita fuerunt

At si aestatas, quo vis intermoriatur

Igaea, continuo quae foetum fomite pascit, Nil agis,& subito cum primum desinet ignisi Cuncta caeat, quae non vlla reParaueris arcet

Amplius,

257쪽

Amplius ac frustra tentes fulcire ruinam. Verum si contra studeas augere calorem Impatiens, pigeatque morae te: protinus illud Amittes, longo quod dudum tempore quaeras.

Propterea assistens operi bombycina lychnis

Nunc ipse imponas filo contorta tritici. unc oleo demissa leues, eademque retorto Proset acu, aut putres contundas forcipe fungos. Contemplator item, cum se mutauerit aer, Sumpserit & vires iam tempestatibus aequas, si media, ut par est, torrenti aestate calescet, Et tuus hic etiam uolens augebitur ignis.

At sit stigescet gelidis Aquilonibus aer,

Et tuus hic etiam nolens Ledabitur ignis. Tu vero, si s ligus erit,m ox addere primis Fila tribus sapiens accingere, quae tibi speres Esse satis, sed si aestatis sapereminet aestus,

Occurras, demasque celer quae adiunxeris ante, Aut latera extemplo attenua nimis ampla caminia

Et graciles illi spondas aptare labora.

Aut contra, tenuis paries ubi sorte maligna Ex sese admittet vel rimis stigora, limo Tum latera haec eadem cra sto duc omnia circum, iraque potes iussum conserues arte teporem. N ec pudeat cribro cineres agitare, neque ipsos Ampullam circum tenues aptare tepentem Interea, quando videas inolescere foetum scilicet Sc densum magis assectare ruborem. Tertia quo tandem veniat se liciter aestas.

Quae tibi praeteritos demat persecta labores. Nam simul ac plenum color effert purpureus se. Cunctandum iiihil est, quin puluis vase beatus

Dematur, variosque tibi seruetur in usus, Ccetera si velis auro mutare metalla,

Seu libet assectis etiam mortalibus esse Auxilio,& tristes illis depellere morbos.

Haud tamen exacte quisquam sic computet annos, ut nil diminuat numero huic, nil insuper addat. Nam seu materies babilis quandoque reperta Acςeleret cursus,eadem non apta retardet

258쪽

Seu calotan tensus paulo minus aut magis aequam Menstram exuperet, variet re si pusue locus verHinctioi, si spectes ratio, hinc&causa patebit, In longum tanti spacium quae duxerit ortus, Fecem aut breuius meque enim quem septinius edit Mensis, er1t fallax hominum partus. Nec & hunc, queml 'rotulit undecimus, non verum dicere possis,

an quam haec in superos soleant & in astra referri. Sunt qui deinde tamen non paruis ignibus illum Nostes atque dies septem in fornace perustum

Detineant, donec magis hic densetur, ut aiunt, Nod tamen ha ad omni sapiens ex parte probarit. Nam facere haud quicquam simile huic naturavido turi sep rit at si quem, seruat mox una tenorem Semper, & incoepto quae sint diuersia refuta H c tibi quo totum peragant, quem circumagis orbem

Reetius, integri, moneo, ne spreueris anni

Ac, si me quicquam studeas audire, siub ipsum

Ver adeo incipies, quo totus parturit orbis, Et quo se cunctis aperit natura creandis Cuius ad arcanum componas cuncta tenorem. Me duce, q uod monui semper, ne calle relicto Iilius, a recta quoquam discedere tentes.

Vere igitur tum vitra tibi conflare iubeto,' Vere etiam formare luto, atque aptare caminos Cum des aeuit hyems, ac dum non impedit aestas, Ut quam vis validos pertractes com inus ignes, Porsitan hic numeros quaeras,& pondeta rerum, Uas tibi constituas, opus id quam perficis ante Verum si reputes, tria sunt prii iordia tantum: Uehinc duo, dehinc etiam, recte si videris,unum Tantum erit,& solo triplex constabit in auro. Quin ipsa haec uno comprehendas pondere cunctar Nam nihilo distant interser Incta, suumque Qiadque sibi alterno permutat pondere pondus/Quae tamen exacte prorsus sic omnia tractes, Vt neque tam tenui numero subducere curent, Ac neque tam modica perpendere lance minutim Hi, quibus argento mire secernitur aurum

instrum et

259쪽

i Instrumenta quibus maneant, quae templa vocantur. Nam templi faelem praestant circumdata vitio, Et pedis unius modulo constructa decenti, i nusquaim tenui penitret vi spiritus, atque Hic erecta bitandi praeceps immotaque per siet. l Atque ideo argenti massae, quae continet aurum Infusum .drachmam capiunt, quam rursus acuto Incidunt serro, inediamque illius in acris Diffundunt latices partem, mox illa virentes Particulas auri linquit resoluta per undas, Hae propria nigiae ad fundum grauitate reseruntur, Q ias illi excipiunt,& parua lance receptas, Exiguo quocumque leues sint pondere, pendunt. Subductisque ipsis,dum quod sub parte repei tum esti Tunc aurum artificis miro solertia ductu Computat, in toto reperit quae summa resultet, At quanquam numeris opus est viare minutis, Vsque adeo vel ponderibus, satis attamen unal Tantum electa tibi fuerit tribus uncia Primis 'Ex illis, quam tu, ut docui sic rite gubcrnes: Aut si forte d uas sarinis,nil amplius addas. Nam te quod superest, etiam nonnulla docebo, Quae tibi cum fuerint alta sub mente reposta, Noris,cur modica contentus parte labores. Hic ego non sinis, quae sunt tractanda figuris. Eloquar,& longis obducta ambagibus edam, Q vae quondam artifices ipsi celasse fatentur Consulto,tanquam veteris mandata Sibyllae. Extremo huic igitur prudens ne cede labori: Nam breuis atque artis minimae est, sed diuitis usus, Ergo vel in primis fulvo confunde metallo .

Confecti paulum medicaminis, idque beati l

Pulveris actutum prae se vim ferre videbis. Vel grauidum puro semen cum rursus ab auro Haud facili,& multa extrusum collegeris arte, Qui modus ex illis, quae pridem exegimus,eatae Expressus fatis,&fari non omnia par est: Huic tu purpurei partem mox pulueris aequam Immisce, atque illis lentum succende calorem,

geminos illas etiam simul excoque menses, i

260쪽

editare ruere. Nunc quod instat, pergamus T uo fiatienti concitati numine ordiri,& ea, quae pollicebar reddere, Vt quimus, utque ii iritus c lo potens Amat pusillis. Tu serena videriῆ, Haec mente suppliciter precamur, qua soles

Quae offerunt Ur cunque tibi, neque abnuas Impendere mihi paul flum interdum moret, Haec donec imus intuens, inspexerisAn forte recla tendunti, per arduum,

Quod nunc inimus hos ad accensus, iter 3b on esie, secum dixit iras mus, deum Excorsque & impos mentis, cxpers consili ,

Rationis, ic pietatiS Cmnis indigens. At eme sapiens mente primum concipit: Iachinc voce clamans splendida palam facie Non ecte tantum, sed potente dextera Eum tenere, re rereque,& nutu suo Qine cuncta iecit temperare & omnibus

Ade illi ubique, & imperare singulis. Verum haud leue est videre quos scandat gradus

HGc quisquis animo versat, & tendit supra Id, quo potest nunquam ulla vis mortalium Conata scrri, ni superna caelitus Spirarit aura, ac illius nisi fauor Praesto sit, ipsa cuius haec pcrquirimus Dicenda, nullo non furore perciti.

Pavor tremorque cui comeb r Uerentia

non si t alia maior, hinc & hinc premunt; Nosque adm Cneiat scpardulos, pondus gro UzEt impar humeris haud scibire. I erum amor

potens inacccsi . . olim facere Perula ,

Cum spes fidesque prodeunt illi obuiam,

Horcatur, atque pene cogit ingredi Oratiotiis intimae latens iter. Uid ergo agam tu mi impera deus meu S, Rex unus omniurn ac herus sbius mihi Iubesne domine Z forsitan quidem iubcs :Nam non video, ut aliunde spirari haec quear GExperiar igitur: tu,precor, coeptiS faue,