장음표시 사용
121쪽
nain discerneret ' uod attii butum nobis se ipsi in detegere poterit plurimarum
reruta productione ope rincipiorum paucissimorum, si inplici illinurumque, modo te quam maxime uniformi proportionari aliis attrioutis congruitate
Quarib, juxta tunc suppositionem videtur qubd divinum Universi Autho-
rem deceret eo modo Mundum fabricare , iis acultatibus initi uere atque ejus inter partes constantes, generalesque leges constituere ejusmodi quae propositis ipsi in Mundi creatione consiliis inelias congrue ient , eas aue leges calliolicas, particularesque partes ac corpora ita sibi invicem libordi-nne fabricaeque magni systematis mundani, originali ut in omni particularicasa tamdiu tali tum privatis ejusdem portionibus consuleretur, quamdiu earum bonum constitutis a Deo cautolicis in Universo legibus congrueret, finibulque quos pie ibi in eo fabricando proposuit qui bono particκlarium catararam praeserendi sunt. Hinc si miracula seponimus , ut res supra Nati ram, eaque exempla a quibus providentia in agni Rechoris Univerti, Hgotio ruinque hum osuntsbecialiter intervenit , Rationi conformiter dici poterit, Deiani cum infinitin intellectus cui omnia simul ac semel praesentia lunt, claridi me vidisse quid ex ic gibus ab ipso constitutis secuturum foret in omni, quae esse posset eardincoin binatione , atque in omnibus creaturarum circumstantiis: Haec ratem omnia contemplatus cum constituisset corpore inter opera generalis, statasseque motus leges sipienti illinis suis finibus conformes, consonum admoduinipirus sapientiae videtur praeserre, praeterquam in casibus modo exceptis, a tholicas leges, altioresque fines sub ordinatis quibusdam , uniformitateinque regi nisi nis , mutationi ejusdem pro quovis rerum eventu : Non debuit ita aeta generalibus legibus primum sapient illimae constitutis recedere ut particula' rium quarundam bono consuleret, aut quasdam anomalias praeveniret, cujus modi unt terra motu , inundationes , fames, dec. Quae quidem omnia ipsi creaturis noxia admodum sunt, eaque ipse, quae sutura praevidit, ut Eclipsesso lisin Lunae, imbrium in mare, atque arenosa loca prolapsum vi origimilis re' rum dispolitionis satura pravidit, side crevit, seu permisit utpote congrua cui piam sapientissimorum finium quos sibi ipsi omnium prael cius propo dii qm vel ut Creator , conservatorque Universi , vel ut Rector creaturarum a tionalium fines tibi proponere poterit sive physicos , sive morales, aut poli i cos si ita distinguere Iliceat quorum plurimi uni forte Deo noti sunt; unde varia Phaeno inena quae anomaliae nobis videntur, existi inare debemus inaxime esse congrua ecretis iis finibus, de quibus caeci nos mortales idcirco proa γcia te non debemus.
Atque ex re ipsa admirabili sapientia , peritiaque divini opificis con picuis quibusdam exemplis manifesta, divini inquam opificis peritia iii adaptandis rebus ejusmodi linibus usibusque meriti, colligimus non minorem esse id id alte in circa reliqua corpore ipsius Opera, si horum, ut illorum particulare
122쪽
dilcernere causas posse ilius. Ut si Epistolam ponamus inge illosissii maii variis super arg imentis scriptain. ac varios in scopos , cujiis aliquae partes platiis characheribus scriptae forent, aliae, phris , aliae ita ixtis varie chara steribus , ponamus inquam hanc Epistolam accurate legi a viro docto , si a te Epithola quas intelligi , propositis itidem fani bH summe congruas
reperit, is de rationi M. aequitati conformiter judicari eas partes quas non intel Iligit, aut etiam minus congruum continere sensum putat, non minus
praestantissimo scriptore dignas , quam sint aliae Epistolae partes clariores
peculiares ipsarum fines aeque lectori paterent. Neque ingratum forte fuerit si addidero hac rerum constitutione fieri ut in quibusdam Dei operibus fines manifesti sint, conspicuaque mediorum aptitudo fit oculus ad videndum factus , partesque ex quibus constat mire factae sua ad excellentissimum visionis organum utque in aliis designati fines ultra captum nostrum esse videantur: neque inquam ingratum uerit si addid ro hac re tum constri utione fieri ut sapientissimus earum Author intellectus nostros illustret, nosque doceat quam reipsa imperfecti sint. Si haec ProVidentiae hypothetis utilis fiterit, ut sperosbre resolvendis quibusdam circa eam scrupulis, eam, scio, Religioni non inutilem , existim bis : Quamvis autem scopum nota alle qua , cum nihil hac de re dogmatice pronuntiem , sed libere rem aliorum judicio permittam, sore spero ut conatus saltem meus non minas quam illorum qui peritius scripserunt , ipsa argumenti dissicultate veniam obtineat: Ut ut sit quod circa Pio videntiam proposui cili: eo consilio scriptum sit ut Theologiae potius inserviat, quam ut rationem reddat cur recepta Naturae notio dii liceat, quae Philosophicis praecipue objectionibus nitebatur. Spero tiberam nostram Di uisiti ionem , licet secundus ipsius usus negligeretur, Religioni non inutilem fore cum piimus ipsius usus supra memoratus non pendeat a meis circa Providentiam notionibus, ut neque tertius , quem , quod priori nimium immoratus sim, paucis expediam. II I. Postrema , sed Nn minima e doctrina nostra ad Religionem redundans utilitas ore est ut homines inducat ad solvendas Deo directe junctas admirationi laudes, gratia que Deo inquam ut vero,& soli Creato ii Solis, Tetrae,aliarumque illarum creaturarum quae vulgo Natura opera dicuntur Huicque modo nostram exprimen. rga Deum venerationem , qui in Scripturis Exod. 2o. s. Deum se Zeutem vocat , gratitudinemque declarandiri favent
exempla veteris Dei populi Israeli in rum, neque inspirati tantum Veteris Testamenti Prophetae, sed Novi etiam promulgato es, Coelestesque ade Spiritu, qui , Reυ. - . introducuntur laudantes gratiasque agentes Deo ob
mundana ipsius opera, ne verbo quidein uspiam facto de fictitia ejusdem vicaria , Natura.
123쪽
no. TRACTAT vs Tosius operis concluso.
HAbes iam dilectissime Eleutheri, pleraqtie neqtie enim Omnia sensi.
quae hac luper re scripsi, pleraque inquam Libera mea in receptata tura notionem disquisitionis capita Sub finem tamcn huiusce tentanainis, non aegre, puto, seres si duo triave de eo tibi proposuero. I. Cum tractatus hic disquisitio tantvi sit, si alicubi dormaticymemeia eloquar circa quaestiones magni momenti aut di cultatis , sumendum id est congruenter conformiterque expressio hujus tractatus scopo Tro tua enim, Eleutheri benignitate , prudentiaque, facile animadvertes dissicile ad modulo fuisse in ipso disputationis calore non oblivisci eorum limitum lios titulus prse suggerere potuitset cum praesertim non potuerim eum in loquendo rigorem ervare dissertatione ipsa non enervata variis restrictionibus,exce8tion,
bulqtie taedio plenis quae tibi ipsi, mihi molestiam creassent Sed hoc ut
dicebam de rebus maeni mamenti est inteirigendum: Alioquin vati sunt locutiones . suppost iones, explanationes in recepta vulgo Natura doctrina, et i que Phaenomenis quae uini de precariae , obscurae, incongruae , rebusque explicandis adeo ineptae ut facit fatear eas mihi displicere, nec a me
admitti. I. Quamvis , cum obiter hunc tractatum percurrerem varia schedas primum obvias comperi simul alligatas , ne perirent , quod aliis nonnullis satum obtigerat, priusquam in alias inciderem Pearum nonnulla locis maxime idoneis non sint inveniendae prae sestinatione tamen, aegritudine i tua benignitate , venialis cultae mereri veniam potius volui qtiam mutato harum schedarum ordino novas substituere transitiones , connectionesque iis quibas,
alias vacuitatem tractatus quem jam habes, implevi Et si notiones ps; ra tiocinationesque sint solidae accuratam methodum non exigunt, utrerspicari, lictori, cujusmodi tu aes, assensum extorqueant in patiter beni nitare fretus saturum spero ut superior admonitio apologiae etiam loco fit, si forte idem quoad substantiam , plus vice simplice occurrat in tractatu diversis tempori bus d dive Isis in circumstantiis scripto rara erquam enim ubd apparen' tes eae repetitiones rax ni fallor, occurrent. Rinque ipsam plerumque et 'eidare , ac roborare poterunt, ac praeterquam qu bd novitas ipsa dissicultasque argumenti impuleritu me ad haec non tantuin proponenda , sed incul'canda, praeter haec omnia , inquam, fieri omnino potest ut eadem notio a riis explicandis , aut probandis veritatibus inserviat : Ac proinde non inutili
te repeti poterit. Si autem nostra dissiquistisi secunda vice praelum occupet, tibique rursus Osthratur, posteaquam ea in inspexerim , audierimque secta coatra objectiones, examinarimque quid tu α ipse reccatum ostenderim. , ,
124쪽
larte, si per vires, de otium liceat, hic tractatus quem intueri te tant)m velim ut apparathim ad accuratiorem, plenioremque , meliore methodo tuo se coram tribunali sit stet Atque ita Iecundae meae cogitetiones correctiores sorte futurae sunt, maturioiεsque, ac sortiores quam faei in primae. III. Cum arguinentum hujm ui uiretionis non magni tantum momentis , seda lati sit me pateat, impulit ni ut agerem de multis argumentis hialosophicu , Meuicis , Thιοlogicis dec atquαx illis de non paucis dissicilis admodum speculationis opus autet eb laboriosius expertus iam quod cum tentamen hoc novum omnino esset, continuandumque ratiocinationibus communi humani genetis opinioni sepe repugnantibus, nihil auxilii niti a velitate ratione expectare possem. Quare, ut non ausim dicere tua me non indigere indulgentia ita acilem te mihi, ac propicium re puto , si hoc piimo intentamine de tam multiplici e capite dii scili veritatem quam summa sinceritate quaesiit, sorte non attigerim , at si animadcirtas, ut probabiliter animadvertes , quosdam me in errores prolapsum , hos ut indicaris, deseram Idque eb facilius mihi liturum est 'ubine stylus ipse intentioni obsit hanc dis et tationem conscripserim, ut dubitans potias veritam indagaior, quam instar homimis eiusdem incent, duci intumescentis.