장음표시 사용
231쪽
quauiuae D. Alberi. Ba Mat. Ducis Donum gregium.
Amadet sabau. D. Virginiae Sabes. D. Constantiae
118 LAV RETAN AE HISTORIAEua incrementa cetit. Lychnus egregius cum subiecta pa
tina ex argento librarum xv. vasculum item odoramen-'tarium argenteum Marchionissae S . Crucis munera suerunt . Caroli Archiducis Austriar numisma aureum suo nomine inscriptum. Maximilianae Bauari Ducis filiae corona delicijs magis quam precibus assuetae succino precioso, auro gemmisque discreta: crux aurea gemmis caelatisque operibus insignis, & aliae praeterea gemmae. Alberti Marchionis Aquauiuae effigies argentea in supplicantis formata morem, decem pondo. Alberti Bauariae Ducis crux ingens smaragdina, auro pyropisque exornata , & crystallino quasi monti imposita. Duodecim aureorum millibus aestimatam serunt. Et munus per se insigne mittentis dissimulatio insignius fecit. Satis constat,hoc regale donum vulgaribus inuolutum linteis per obscurum hominem esse latum, suppresso donantis nomine. Itaque
diu author tam eximij muneris homines latuit. Caeteriim Dei utique nutu, cui non magis eximium donum , quam donantis egregia moderatio cordi fuerat, tandem doni author proditus, haud minore cum laude regiae In nificentiae, quam Christianae modestiae . Amadet Dyna
stae is Emanuele Philiberto Duce est genitus imago
sua in argentea lamina expressa, & auro ac gemmis inclusa, donum est. Virginiae porro Sabellae Vitelliae effigies votiva ex aurea lamina , ebeno inclusa, holosericovillose substrato.Constantiae Carretiae corona aurea gemmis, unionibusque conspicua. Cardinalis Madmcij aurea fibula ingens quali Cardinales Episcopi uti in Pontificali amiculo solent tribus margaritarum aceruis, instar nodorum, nobilis. Cardinalis Austriaci crux aurea aureo insidens monti, gemmisque distincta clarissimis.
Haec egregia nobilium virorum ac mulierum dona. Alia porro vulgaria, aut ignotorum, quae percensere nostri instituti non est. Vnum tamen huius generis non tam pre
cio, quam precatione d antis lasgne, non queo reti
232쪽
LIBER a Iseere. Aureus annulus egregia smaragdo insignis repertus in calice,donum hominis ignoti mortalibus, noti coelestibus, cum hisce verbis in scheda inscriptis.
VIRGO SINGULARIS. M ITES FAC ET CASTOS AMOR I SEMPER ARDES, ET NUNQVAM EXTINGUERIS ACCENDE ME, SUSCIPE ME SERVvM TvvΜ B.
Lauretani templi cultus augetur. Cap. II. CAsalis interim Praeses pro suo munere Sauretanae
dignitatis studio flagrans Canonicorum, clerique uniuersi studia accendere omni ope institit. Ille alternis hortando rogandoque nunc singulos, nunc uniuerses ad
sua munia incitauit. Ille non dictis magis, quam quod efficacissimum suadendi genus est factis & exemplis perpulit ad sedulam Deo Deiparaeque operam in augustissima illorum aede navandam. Nam cum omnia Canonicorum ossicia siue canendis diuinis laudibus, siue confes- sonibus audiendis, Praeses ipse obiret primus; Canonicos caeterosque pudor haud segniter stimulabat. Ita quamuis multiplicato labore , haud inuiti sequebantur
Praesidem praeeuntem. nemine detrectante munus, quod ille occupasset. Et Catilis sedula fidelique eorum opera Usus, egit transegitque cum Patrono, ipsoque Pontifice, ut auctis Lauretani Cleri laboribus, stipendia pariter augerentur . Cum stipendio cunctorum etiam sedulitas ere- , uit. Canonicis nouo munere ad amplificandum templi cultum incitatis, Poenitentiarios linteis vestibus superindutos sericis insulis stolas vocamus 2 orhavit,. Ex quo non plus ipsis, quam templo decoris accessit. Du decim inde pueris sacrorum ministris ab se institutis rubrae vestis insigne dedit'. Et quia vetus odeum aucto Sa- Ee a cerdO-
233쪽
XII. Apost. sinulta arg. UUL Png. Hist. Laur. octo linguis mandata.
cerdotum, symphoniacorumque numero, erat anges ius; nouum multo amplius, multoque commodius instituit oris nauitque, sumptu Bisinianensis Principis. Id nunc Odeum usurpatur , pulcherrime laqueatum , praeclaris tabulis pictis, exedrisque visendum. Ad solemne insuper arae ornatum, duodecim Apostolorum simulacra ex argento sesquicubitalia egregio opere secit. Fama est conssata omnia ex votivis imaginibus argeteis iam vetustate exoletis ; singula vero simulacra es te pondo circiter sexaginta. Ex quo coniectari licet, quanta tandem suerit talium imaginum copia, quς siimmani efficeret septingentarum, ac viginti librarum: quanta sit etiam hodie illiusnodi donorum vis, ac multitudo. Illud vero preclarum, ac frugiferum si a salis inuentum, ut omnium nationum aduenis Lauretanae historiae cognoscendae copia seret, eius capita a Teremano Pr side olim edita,in octo prςcipuas linguas Graecam, Arabicam, Hispanam, Gallicam, Germ nam, Illyricam,Latinam, Italicam vertenda curauit. Eademque in totidem ingentibus tabulis descripta medio proposuit templo, non minus decorum ratus B. Mariae Lauretanae Domum ab omnibus gentibus, quam histo riam linguis omnibus celebrari .
Collegium Ili risum instituitur, Peregrini praesemita illumes laute tractantur. Cap. III. AT Gregorius Pont. memor eius, quod initio Pon
tificatus imbiberat, Lauretanae Domus, reique Christianet amplificandae, ut Romae atque alibi diuers rum nationum; ita Laureti Dalmatarum Collegium instituit, ingens afflictae nationi, vel auxilium, vel selatium. Quippe tricenos ibi adolescentes litteris . bonisque moria
bus instrui iussit, haud maiori genti Illyricae adiumento,
234쪽
quam Aedi Lauretanae ornamento futuros. His ex arca Lauretana stipendium, certasque aedes, ubi ante erat Nossecomium assignauit, nouo No conato alibi excitato.
Illyrici alumni festis diebus in templo linteati sacris si lemnibus adesse, ac ministrare iussi: ijdem Patribus Societatis Iesu in disciplinam traditi. Porro in sacri cultus curam intentus Pontifex, Musicum organum alterum condidit , sane multiplex, ac varium, & auro picturisque conspicuum. Ex eo tempore bina egregia organa in templo Lauretano esse coeperunt, Iulianum, & Gregorianum , quo maior concentuum varietas selemnia sacra decora- . ret. Caeterum Cardinali Morono vita suncto,Vastauillanus Cardinalis sororis filius a Pontifice subrogatus. Qui Vincentio Casali Masi, Episcopo designato, Vitalem his iii πLeonorium sublegit,Laureti Pr sidem non poenitendum. Laureon. Is quippe, ut erat homo industrius, sedula agrorum cultura Laurcianae Domus vectigalia auctiora fecit, ac benignitate in pauperes peregrinos nihil remissa, in Procersi hospitium lautum ac liberale curam intendit. Itaque no- uum, egregiumque conclave, quod nuper in Pontificijs aedibus extructum erat, magnifice ad hoc ipsum ornauit. Ibi Principes viros excipiens, quaecunque ad hospitalitatis munus pertinebant, summa cum cura exsequebatus. Ita omnes laeti domos redibant liberaliter se Laureti habi , tos, cultosque memorantes . Et ea res fructilosa etiam Lauretanae Domui , non selum decora Beatae Mariae exstitit.
Ducis Gisisse, in Regis Galliae pietas, ac munia ficentia in Aedem Lauretanam. cap. IIII. NVnquam alias ante plures diuersarum gentium Proceres Lauretanam Aedem praesentia sua, ac muneribus
235쪽
arx LAURETANAE HISTO RIAEribus coluerunt. Author est Victorius Brigantius is Lauretananus sacerdos assiduus, ac pius appendicem scripsit Historiar Lauretan complures per id tempus Dynastas cum donis venisse Lauretum. Gioiosae Dux Deiparae salutandet studio ex Gallia Lauretu prosectus,haud minora liberalitatis, quam religionis signa praebuit. Pippe octo dies totos cultui B. Mariae, & admirationi Aedis Lauretanae dedit, quo temporis spatio ter in augustissima Virginis cella pastus est coelesti dape.Discessurus autem quatuor aureorum millia in arcam coniecit munificentia m morabili. Nec eo contentus munere, cum ex urbe Roma
Pontificem de more veneratus diuertisset Florentiam, parem auri summa denuo Lauretanae Virgini donum misit.
doni appendix bini argentei lychni ingentis ponderis fuere, qui assidue ante B. Virginem ardentes eximiam, ac pene regiam testantur munificentiam Gioiola Ducis.H cpecunia Lauretanarum aedium, quas Principibus viris cxcipiendis destinatas diximus, bonam condidit partem, eam scilicet, quae e regione templi Lauretani perducta
quidem ad culmen, sed rudis adhuc, & impolita hodie
cernitur. Nec regali Galli Ducis munificentiae Rex ipse Galliae cessit. Henricus IlI. cum Lauretanam Virginem publicis implicatus negotijs visere, ac muneribus colere Rrti, Fian ipse non posset; Lusianum unum ex proceribus Galliae suosiae D eg e. loco ad eam destinauit cum regali munere, anno M. D. LXXXIIII. Donum votivum scy phus egregius erat Virgini, ut virilem regi regnoque stirpe impetraret, munus di materia & opere maxime insigne. Scyphus ipse e gemma excavata. lapidem laetuli hodie vocant, veteres sapphirum ut quibusdam placet appellabant.haec gemma
cximia magnitudine est, & aureis internitet venis. Oper culum scyphi crystallinum tornatile, quod auro circumclusum clarissimae gemmae distinguunt. Porro in summo
operculo Angelus aureus Gallici regni insigne Iilium adamantinum sustinet manu. Constat quippe lilium ex tribus
236쪽
tribus adamantibus auro mira arte illigatis. scyphi pes smaragdinus auro obducitur, atque substernitur, circa gemmis exim ijsque unionibus adornatus. In Ipsa smaragdini pedis solea, quam auream esse diximus, doni aut hor& causa his litteris incisa. VT QVAE PROLE TUR MUNDUM RECINA BEASTI ET REGNUM, ET REGEM PROLE BEARE VELIS
HENRICUS III. FRAN. ET POLON. REX ANNO M. D. LXXXIV. Caeterum occulto Dei consito preces interdum non audientis ad voluntatem, ut audiat ad salutem, donum ratum,votum irritum fuit.
Alia Gallorum Dynastarum numera. p. V. DUX inde Humalae, unus e primoribus Galliae Dy -8 . ,
nastis,Lauretanam Aedem accessit. Ibi selemnibns mysterijs rite procuratis totum sere quatriduum in augustissimo sacello B. Virginis supplex exegit precibus. Demum Deipara muneribus culta, discessit. Egregium Ducis Pernonij munus subinde Lauretum affertur,memorabi Duel, me. ii quidem insigne miraculo. Dux Pernonius e Vasconia nonijς sus Lugdunum ad Henricum Galliae Regem tendens, in via Gioiose Ducem offendit eode petente. Itaque salute data acceptaque,ambo pariter iter facere coeperunt. Ventum erat ad angustam in praeruptis rupibus viam. cum Perno nij equus factus est insolentior, & equi insolentia in Domni caput vertit . Pernonius obstinate se erigententis, iactantemque equum cohibere connixus , de altissima rupe agitur praeceps. Pro mortuo sublatus in proximam Lugduno villam propere desertur. Hic omnium amicorum carissimus erat Regi.Rex igitur trepido nuncio excitus accurrit, totamque ibi transigit noctem, summa ope
237쪽
remedia amicissimo viro adhibenda curans . Et Gioiosa vicem amici sollicitus,pro ciui salute Lauretanae Virgini votum suscipit. Nec fiustra id fuit. Paucis horis interiectis, Pernonius liberius iam meante spiritu,alleuare oculos coepit. inde paulatim redeunte animo, circumstantes amicos agnoscere. Ibi Gioiosa, ut illum mentis compotem, laxataque morbi vi, magnitudinem mali sentite
vidit, accessit propius: & bono animo esse iussum monet, magnam ut concipiat spem, sbi Beatae Mariae Lauretanae opem affuturam, cui ipsemet paulo ante pro ipso vota fecisset. Rogitat deinde utrum id votum ratum habeat. Ille cum voce assentiri non posset, capite annuit. Incrediabile dictu. paucis horis sensus omnes cum voce pariter recipit . paucis diebus e lecto surgit incolumis. Ergo bene cii satis memor, certum hominem suo loco ad exsoluen-Ducis per' dam voti religionem destinat exinde Lauretum : per ηφη j P solido ex argento angelos cubitales dicat, qui ad pedes B. Mariae hinc , & hinc accensis perpetuo cereis lucerent, monumentoque essent posteris, Lauretanae Virginis ope redditam sibi huius lucis usura. Hanc Gallorum Principum pietatem aemulata Claudia Turnonia, arcis Turnoniae essigiem argenteam misit, seruatae ne arcis votivum donum , an voluntarium tutelae Virginis conci- Iiandae)dono inscriptum.
Marchio Badensis brachio captus ex vulnere diuinitus persanatur. cap. VI. Vin. 3Ἐ- π T Aud minor Germanorum Principum in Laureta-1I nam Virginem pietas exstitit, quam Gallorum. I cobus Badae Marchio, ex vulnere, quod in Coloniensi tu
multu plumbea grande ictus in brachio acceperat, ad ultimum
238쪽
tinium venerat vitae discrimen . Itaque Beatam Mariam Lauretanam, celebre etiam illis locis nomen, in plorat votiens, se,si salutem recuperasset, Lauretum ad eam cum donis iturum. Nec frustra id votum fuit: mox periculo mortis eximitur: breui etiam sanatur, sed ita vebrachium graui vulnere impense laesum,nisi toto corporis trunco, mouere non posset. Igitur simul voti exsoluendi cura, simul recuperandi brachij spes eum ad Lauretana Virginem adeundam stimulabant. Lauretum se contulit,
anno huius seculi LXXXIIII. Biduo ante natalem Christi
diem . Occultum omnibus suum volebat aduentum. Id circo octo dumtaxat famulis comitatus venerat. Augustissimum sacellum instressus,B. Virilini pro recuperata u. M tch M.
lalute enixius grates agit:votiuuque cultodibus donu tradit: rogantibus nomen flentio supprimit. Inter dona fuit C.a Lis aurea sacerdotis amiculu,& ex aureo torque pendens hyacinthus eximia magnitudine, ac specie . praecipuum do num aurea veluti pyxis, mira undique arte caelata. binos fere palmos circuitu amplectitur : & conchae marinς instar bipartita, partibus inuicem nexis, aperitur, clauditurque. Intus Marchionis effgies B. Mariae supplicantis, salutisque per eam partae monumentum : extrinsecus in altera parte S. Georgij, ex equo Draconem hasta figentis pulcherrime caelata, & distincta gemmis imago: in autera simulacrum Susannae in lauacro a senibus depraehen se, eodem opere, ac specie. gratum usquequaque visen- tibus Dctaculum. At Marchio ut vetus votum exsoluit , nouo se obligat voto, si valetudinem integram recuperet;& ad ijcit voto preces. In sacrosanctam De arae cellas identidem regressias, expertum eius implorat auxilium: rogitat, ut suum beneficium ab lutum,ac persectum velit, reddat brachium, cui reddiderit vitam. ita demum cumulatam, di valetudinem futuram ,&gratiam. Internas preces illo absumpto, cum bona spe in hospirtium recipit se sub solis occasum. Nec sua illu spes frustrae
239쪽
r16 LAURETANAE HISTONIA Eta est . . Nox erat Christi natalis, & Marchio cubitum leiarat : Ecce tibi tertia fere vigilia, B. Virgo candida in veste collucens,se illi offert inquiete;& bonum animum habere iusso,brachium manu praehensum extendit illico sanat que. Confestim ille somno expergefactus, ac rei miraculo motus famulos inclamat, lumen propere inserri iubens. accurrunt impigre illi , illatoque lumine quid tandem rei sit rogitant. tum Marchio, quae dormienti species obuer sata sit,enarrare: brachium Dei, ac Dei parae dono sanum
ac vegetum ostentare famulis attonitis rei novitate, ac
miraculo. Protinus cuncti pariter venerabundi Dei ci mentiam verbis efferre,B. Mariae beneficium praedicare coeperunt. Haud facile aliud miraculum magis euidens, testatumque. Marchio ipse ubi primum illuxit, Laureta. no Praesidi totam rem ordine, uti gesta erat, exposuit. &ille tantam rem haudquaquin negligendam ratus miraculum rite consignandum litteris, subscribendumque aelestibus curauit. Notatum etiam hospitium ubi res accidit, nimirum id cuius insigne est Vrsus , ct cubiculum ipsum requirentibus hodie monstratur. Marchio igitur gratijs Deo, ac B. Mariae impense actis, Romam iter intendit . Quo ut venit, Gregorium Pontificem adit, rem
omnem enarrat : bis expertam Lauretanae Virginis opem
miris extollit laudibus. Addebat miraculo fidem persena narrantis. Nam Marchionis, utpote Lutheranae disciplinae innutriti, animum constabat ab eius sectae erroribus intactum non fuisse: sed iam apparebat eum de Catholica religione, Christique Vicario recte sentire. Itaque Gregorius multiplicis miraculi admiratione pariter, laetitiaque perfusus, Marchionem omni honore coluit. Vulgata inde res per Urbem, cunctorumque sermonibus celebrata.per eam occasionem Lauretanae Domus religio aucta. Porro Marchio Germania repetens rursus Lauretanam Virginem reuisit, iterum de tanto beneficio grates
agit. Domum inde regi essus, magno religioni adiumeatis
240쪽
LIBER v INTVI. to fuit , utique apud eos , qui Marchionem ex vulnere
captum brachio nuper viderant, tunc diuinitus persanatum videbant: Et ipse dictis, factisque negotium summa adiuvabat ope. Vbicumque opus erat, geminum in suo duplici incommodo Des para: auxilium memorabat, Lauretanam Virginem laudibus in coelum serens. Ita porro vitam ipse initituit, ut omnibus esset innocentiR, ac pietatis exemplum. Valuit Principis authoritas praecipue apud populares suos . Complures corum ad auitam religionem reuocati: dubij confirmati. multa etiam ab eo pr clare instituta, genti si saluti sutura, nisi immatur mors consceleratorum fraude s vici editum est accerseia,Optimi Principis salubria consita oppressisset. Cari rum illo extincto, iacta ab eo semina vigere dicuntur, 'itae uberes fortasse suo tempore fruges, Deo propitior
o aliorum Frincipum Germaniae.
p. VII. Constans tam euidentis in nobilissimo Principe mDraculi fama Germaniam peruagata, plures Dyn starum ad visendam,ac muneribus colendam Aedem Lai. Via. retanam accendit. Horum Gulielmus Bauariae Dux primas tulit, vir vel opibus, vel pietate Germani nominis longe princeps. Hic Marchionis Badensis constarini sui valetudine mire laetus ,& paternar in Virginem Lauretanam munificentiae satis memor, regalis opulentiae dona partim misi Lauretum, partim attulit. Inter dona missa ita D. erant equus generosissimus, laminaque argentea ebeno inclusa,vbi B.Mariae Iesum puerum gremio gestantis,losc-pho sugae comite in Aegyptu,ectigies expressa cernitur.Cadelabrum item argenteum pensile, non magi pQndure, ia