De origine, situ, qualitate et quantitate Frisiae, et rebus a Frisiis olim praeclare gestis, libri tres / [Cornelius Kemp]

171쪽

s I37pide sundamentis sunt iacta, ct muro cis lina data, forma fere quadrata munita ess, tirifice Monasteriorum Ecclesiarum ororia mentis decorata totius Frisiiae Drcntiae letropolis, eo quod totius Frisiae regionis laedia sit, mercimoniis omnibus copiosis alma. Haec ciuitas olim dum sui iuris es et li-lera suit sub Romano Imperio ac latissimilitionen in Frisios occiduos habuit cui cti in paruit maxima Frisiae pars, nempe Oestem te: sed moderno tempore ipsa paret domui urgundiae: ita enim temporum vicissitudo otianium rerum est. In ciuitate enim Lem terdiana Doccumana, per suos Castella, leos de publicis priuatis causis cognosce- ant, leges statuebant, atque ius dicebant,s undum libiscita Vrbis Cron ingeniis,neq; licebat Frisiis tum temporis ad ali lucinalitildagistratum, quacumque de re prouocare ut appellare, nisi ad Senatum Gron ingenem Eam ob rem multas calamitates pro li- ,ertate sita defendenda a sinitimis principilius passi bello fuit impetita, tanda ditia- , i domus B urgundiae subacta ciues tamen miihilominus retinent in hunc usque diem

l=ropensum animum ad Romanum Imperiam. Quadrangularis sere est ciuitas, habet in Cenia duplicia, intrinsecus ex lapidibus. tructa, extrinsecus vero ex argilla lutose,

ssimum vallum magnae latitudinis, va

172쪽

ciis arbortum generibus consitum&septu turribus propugnaculisque validissimis portuno loco inter se dissitis munitum, ni dein circumiectam planitiem longe latec prospicitur,vigiles in turribus ex propugna iculis non voce sed tuba vigilias custodias V m correspondentibus inuicet abs pulsi dei quis sorsan vigilia semisomnis Vel par, uolo ripacio ad tesseram non responderiti ille ipso ac tu tum veluti suarum proditorci aut desertores custodi arti,carceri acipabat tui . Folsa aquae plena profundavi traducentos pedes ciuitatis circuitum pandit. Portas habet mai, ires ex xcellentes odio, caece

iis turribus insignitas, bombardisque multi; magnis resertas, plus quam ulla alia Frisi:

ciuitas Nemo nocte in ciuitatem intromit

titur De ipse quidem Consul, nisi in publicis negotiis abfuerit. Habet etiam haec insiginis ciuitas duas Parochiales Ecclesias 5 inbtra septa Vnius coemiterii ditas constructasi uarii una rotunda est,ri Diuae alburg

dedicata aedificium profecto admirabile, o singulare antiquitatis speciem per se serensi cui labori lapidis artificio par opus instarte .pli Diuae Mariae ad rotuncam urbis Romconstria cum qua eiu nec in Frisia, nec alib

go vidi; at enitectum plumbeurii, te Hunnorum uada stria ut fertur antiquitus quata inexpugnabile caiiruia refugiubarbal

173쪽

iarbarorum, ex lapide puniceo siue Vulgata. vocabulo Dr vel Leu seu toplao disic ina, Victiam anti cluissima eslatur struetu-.Sunt qui a serunt a Romanis primo pro lonio Frisiorum, temporibus Drusilli ni ratoris extructum ibi Frisi tributum nisus militares coria boum pendere , sole- ant.Cuius parietes ks ructura,tantae si mi-

is adhuc hodie sunt, ut nulla arte frangi

meant,&quoslibet inspectores ita in admi-ationem adducunt, ut firmiter iudicent, illum aedificium ea tempestate reperirip luisse, praestantius. Nec desinat qui asserunt lub hoc templo antrum siue specum fui siurauernosum quod in proximo vico Helpo a extra urbem subterraneis ductibus, sesus rodere S erumpere dicitur compluresqUQblim sui se, qui curios cupiditate stimulat bscondita cauernae viam cognoscere stu- aientes, in speluncam sunt intromissi, ut

acilius viam reperirent, faces atque lucer- nas secum serentes, ubi aliquanto proccssis sciat. Ventorum tantam sensisse pro illam, ut lumen extingueret,quaeque illos, o sine in

periculo repulit, ut numquani so le,quid sensisse aisirmarent,quae etsi in me peroptaui videre, ab aliis quaerendo de sciscitando ut varia, sic tiam valde dubia, eius rei famam reperi Permansit itaque iu

s ibuncis q; diem res illa incognita spelur,

174쪽

olbstructa, Deqiue iam quispiam reperi potes , qui tantum discrimen amplius sit a lius aggredi. opacam eius crepidinem in ore. praesumat. At postea hoc aedificium honorem Dei l profligatis Hunnis Dixit VValburgae dedicat ina, consecratae Eslce etiam sons ad Orientem chori huic templi propinquus, habens scatebram humilem, alcui dulcissimis,sed ilico tumescens Messulcns, irrissa oram plateam, a tu ab omnibulsati si ato sipore commendatur. Multa rei a malia in hac Ciuitate antiquam Oniamenti. vetustas tradit Alteram adhuc habeth c Ci uitas Ecclesiam parochialem in honoren Diuae Mariae virginis ad ripam fluminis As constructam, primo cx Sacello Ecclesian parochialem, propter frequentiam plebis

factam an qua lub picta imagine Caroli Ma

pni ad occidentalem ianuam, inpariete in custata characteri, fere ignotis&obliquis scriptum reperi Carolus Magnus Frisiam libertate inaestimabili donauit, quam nemo honus nisi cum anima simul amittet. Praeterea Basilica habet Diui Martini. ut horita-ερ summi Pontificis in collegiatam, eleuata:. ac eius statuto cautum, si qui ciuium silii adlsradum cuntiatus sunt promoti, idonei, in eius templi canonicorum album reciperentur, prae caeteris praeferantur.In hac Ec-cusia quiescit Sancti Odgeri maruris&l uitae l

175쪽

tarcorpus,&alterum brachium Sancti I innis Baptistae.Habet etiam turrim magnartitudinis, ex quadrato lapide dc si ceda-ssimo, atque elaborata mira arte constri a atque aedificata, unde ad quinque milia a Frisionica in planiciae, sereno caelosncili-

,e Videtur, opus prosecto pulcherrinii Mengulari admiratione dignum, quislin his iernum diem spectantibus recentissimae ructura videturi Vt recte dixeris, xistit turru ingessitissma niundi, in eranda inter Creticis 'edracutis hiem

In hac inquam altissima turre diurni cu- odes aduentantes equites, tuba signiscare γlent, ut hi qui portas inferius obseruand 7 admoneantur, Ut in maiori tutela habeant aam Civitatem. Huic turri superstructa es arricula aliqua, ius in modii lucerne sibi

it,altitudine paulo plus quam duus aut tres id summum hastas superat, in cuius cum Te cndet campana magna, quae horis singu- , senum reddit, Pulsat etiam adhuc hocsi an in hac turri, quando in ciuitate manu

Isaliquis excitatur,aut incendium quoddar tui . Si quis a summo turris loco , ocia a terram defigat, homines in serius amba lates, quamuis procerioris staturae, non ali-Tquam pueri unius tantummodo anni Q. irent, in qua turri adhuc alia pendet prae

Iandis campana, qua Vesperi circa nona; at

176쪽

pia satur ac post eius campanae sontim nempni licet noctu per ciuitatem Vagari sine licerna Habet etia haec laudabilis ciuitas dilordinis mendicantium amoenissim ad pia 'cherrima Cenobia, templa Francis canerii, videlicet de Obseruantia,&Dominici norum Praedicatorum, non dissimilia pallitiis regum,&aulis instructa, amplis&sunt ptuosis templis, quorum alterum.Videlici Praedicatorum, anno domini, 3Ο8.die Pria cae Virginis a Domino Luduipho de ronibeca praefecto siue Burcligrauio in Croni egen fundatum est.Praeterea habet etiam qu tuo Conuenticula Sanctimonialium qu rum duo militant sub te tia ic stila Francidi canorum, pleraeq; ex optimatibus, patricii sanguine ic satis dites: tertium Monasti rium nequinarum ab antiquis temporibui

Netus Conuentus nominatum, nunc Vel a

Vulgari lingua Spiritales ancilla nominari

tur:&quartum Monasterium Sororum Ditis Hieronymi habitu viduarum secularium iri cedunt. Extant etiam in eadem Civitate dii ivalde honesta, ditissima Hospitalia si uixenodochia cum Sacellis, quorum Vnua in honorem Sancti Spiritus aedificatum, ait irum vero Sancte Gertrudi est dedicatui in quibus sustentantur ciues depauperati, i adhuc quatuor alia Hospitalia mediocrite dotata,cum Sacellis eorum, ad sustentationi

177쪽

uregrinorum pauperum, valde propitia Is ta atque virum adhuc Monasterium Ditii

ieronymi fratrum pro Seminario cierio in pauperum fundatum Lit quoque no is temporibus, bonarum artiti su In tu Cissimo Gymnasio ob loci commodita it mi nata ciuitati, quod meo tempore celebre: ididit, insignis vitae Regnei us Praedi niti'usdem scholae moderator. qui eruditionis lae monumentum post se in scriptis eli- uit,&de schola tua votu te&doctrina be temeritus est, cuius tempore ire lucus ad liodum sui discipulorum numerus , Vir gnaraestimationis, atque singulari sobri te ac ipsa vitae rigiditate, qua ab ineunte ae- te sus erat valde exhausti s. In cuius em Doctore Cypriano Von melio Fri cio, hi versus sunt depro impii. Zaud mihi commu,setit admirabili esse, Si quem fert oc Jujs,ia i ola Ais. ed quem comm mlai. νi ira itu se,

Miristam tantum gaudeo hum decin

178쪽

Gratuloro Frisia,cuius condi erepuli Extanto liceat sacra demi viro. H cilles In summa,quod ille Regnerus,doctos silinstitutiones dia gentia secerit discipulo nouerunt nedum bi iiij,verum etiam exter 2 nationes, ingenios s suos pueros certatim illum mittentes, eiusque fidei committetes. Est quoque haecci uitas anno dominii

1 68. optimo consilio Philippi Regis Hispa

niarum, contra haereticorum incursus, hi

turbulentis temporibus Episcopali sede dii corata, habens Curiam Episcopalem pleridides oris intusa ornatam regalibusq; marsionibus extructam cui praesedit insignis scicrae Theologiae professori episcopus p xj Inus,l euerendus in Christo pater& dominus. D. Iohannes Knysi, quamuis aetate iangrandis nemini in rcdicatione verbi diuindum vixit cedens, vir prudentia,consilio,d pietate vix ulli in hisce nostris seculis secudus depastor vigilantissimus qui 3;Vndi tu doctos&ingeniosos accersivit viros in Cal .

nonicos, quos fama notos habebat, ita visu eius gubernatione recte di xeris, T=Mctiferumni mei verbum crebre it, ct innu Telligio seruet,pua pio dolor o et v l . Habet etiam haec ciuitas duo speciosissi mi amplissimas ora in meditullio Ciui tis sita unde amplae plateae adportas Vergunt

magnificis aedibus undique cincta, quae in v

179쪽

cumcirca Ciuitatem plus minusue ducenta illa quarum incolae&rustici,quidquidcxi agro, tum ex pecore, fructus percipiunt in L iunatem ad Vendendum tenentur adpo ς ης ira hicin ceditur, nisi exoticis ru- , linent extra ron ingensium,acs asporta - re praecipue peregrinis mercatoribus nonii permittitur a rusticis emere buturum ca- uos, equos, boues. Vacc sis aut quidque simitae, nisi prius forum rota in ranum tribita .l continuis diebus frequentauerint, ibi l con-

si tutum vectigal siue tributum pep nde-

ulpabilis, res diuendita Fis o applicatur,aut uerta pCena multatur. Multas habet haec ciuitas nundinas publica se requenti si ima, maximas infesti, Natiuitatis friar, qui is illi

'im sappetiant. Quo temporco itini lcriminum , de publica , proponitur im- i uim e t manarum pacto

iniec licet per id tempus alteri de altero l tionem sumere in quibus peregrini me tores ex remotissm is locis conhu ut, mem aturam exercensibutyrum praecipit obssos equos,&boues emunt,&in alias lon tiquas regiones deportant. In summa reruni

quae tuendae vitae hominis neeessa

180쪽

magna ibidem est copiae Habet denique pry torium xcenopolium in medio sori si in uptuose in speciem insulse constructum, tant oe in ea aedificia magni sic praetercae teis ornarissima. Habet praeterea Patri - cios, multos nobiles atque diuites fana lias, ini; gnesque alios ciues locupletes qui promas nasu Parte viuue ex censu S redii:- tibus sitis, habetque etiam suam propriam,

monetam quae in totait ilia tam occidua, i . quam Orientali valet. Dissert tamen haec . Ciuitas a reliquis Fritiae Ciuitatibus egit si, ac institi itis nam risi Occi ui, Morient . . ales ciuileius usurpant, ut caeter se sere omnes .. gentcs: caron ingcnses Vero soli, munici, pale&plebiscita, tantum habent LX irum decretis,iiiij ex aequo in paternis bonis l. succedunt hoc tamen seruato quod duet filiae, uni filio coaequentur, ita ut doti m gnitudine filiae, si frater sit .est dimidium pa- trimoni j.Singulis annis ex antiquis, iniis vr sibis sana iiijs patricio sanguine natis. magistras .sus ragio croatur cuius decreto Omnia edun tui . G uberuatio vero Reip . communis ei

plebeis Mnobi Tl, ex quibus eligutur quatuor Cosules. qui iuste accurate iura populo reddunt ex scriptis plebiscitis, Me receptis, longo usu temporis comprobatis consuetudinibus, a quorum sententiis nemini ei integrum appellare, aut prouocare, nisa

totum