M. Velleivs Patercvlvs. Cum notis Gerardi Vossii G.F

121쪽

H IL 'erat, exercitum, qui in Illyrico merebat, ducere in Marcomannos orsus est C X. Rumpit , interdum moratur proposita hominum, Fortuna. Praeparaverat ain hiberna aesar ad Dan ibium , admotoque exercitu non plus quam sedietum iter a primis laollium, Saturninum admoveri placuerat. paene aequali divisae intervallo ab hoste, intra paucos dies in praedicto loco cum Caesare junctur. erant cum universa Pannonia, insolens longae pacis bonis, adulta viribus Dalmatia, omnibus tractus ejus gentibus in societatem addit iis, ex constituto arma corri-γuit. Tum necetiaria gloriosis praeposita neque itum visum , abdito in interiora exercitu, va- uam tam vicino hosti relinquere Italiam Gentium nationumque,quae rebellaverant, Omnis numerus amplius octingentis millibus explebat ducenta fere peditum colligebantur , armis habilia, equitum novem cujus immensae multitudinis, parentibus acerrimis ac peritissimis ducibus, pars petere Italiam decreverat, unciam sibi Nauportiac Tergestis confinio pars in Macedoniam eruperat pars suis sedibus praesidium elle deliinaverat.

Proxima duobus Batonibus, ac Pinneti ducibus auctoritas erat. In omnibus autem Pannoniis non

disciplinae tantummodo, sed linguae quoque noti- .ia Romani plerisque etiam litterarum usus, ecfamiliaris animorum erat exercitatio. Itaque, hercules, nulla umquam natio tam mature consilio

belli bellum unxit ac decreta patravit oppressi ci-

es Romani, trucidati negociatores, magnus e xillariorum numerus, ad internecionem, ea in regione, quae plurimum ab Imperatore aberat, caesus occupata armis Macedonia , omnia, in omnibus locis, igniferroque vastata quia tantus

Giam hujus belli metus fuit, ut stabilem illum,ic

122쪽

firmatum tantorum bellorum experientia, Caesaris Augusti animum quateret atque terreret. X I. Habiti itaque delectus, revocati undique Omnes veterani, viri feminaeque ex censu libertinum coactae dare militem. Audita in senatuvox principis , Decimo die, ni caveretur, polle hollem in urbis Romae venire conspectum Senatorum, equitumq; Romanorum exactae ad id be luna operae pollicitae. Omnia haec frustra praeparasiὸmus, nisi, qui illa regeret, fuisset. Itaque, ut praestidium militum respublica ab Augusto ducem in bellum poposcit Tiberium. Habuit in hoc quoque bello mediocritas nostra speciosi mini liri' cum Finita equestri militia, designatus quaestor,

necdum senator aequatus senatoribus,t jam designatis tribunis plebei partem exercitus ab Vrbe, traditi ab Augusto, perduxi ad filium ejus: in quaestura deinde, remissa sorte provinciae, legatus eiusdem ad eundem misius, quas nos primo anno acies holitum vidimus quantis, prudentia ducis,

Opportunitatibus, furentes eorum vires universas evasimus partibus milant cum temperamento

simul utilitatis res auctoritate Imperatoris agi vidimus 3 qua prudentia hiberna disposita sunt 3

quanto opere inclusus custodiis exercitus nostri, ne qua posset erumpere, inopsque copiarum ac intra se furens, viribus hostis elanguesceret ZC X II. Feli, eventu , sorte conatu , prima aestate belli Messallini opus mandandum est memoriae qui vir, animo etiam, quam gente, nobilior, dignissiunus quia patrem Corvinum habuisset S cognomen suum Cottae fratri relinqueret, praepositus Illyrico, subita rebellione, cum semiplena legione vicesima circumdatus hostili exercitu, amplius viginti millia hostium fudit, fugavitque es ob id ornamenti triumptialibus honoratus

123쪽

Π R. L I 2. II. Ioaratus est. Ita placebat barbari siti merus suus, ita fiducia virium, ut, ubicum lue Caesar citet, nihil sin se reponerent pars exercitus eorum proposia ipsi duci, d ad arbitrium utilitatemque nostram macerata, perductaque ad exitiabilem famem me que facientibus copiam pugnandi dirigentibusque aciem, ausa congredi, Occupato monte Claudio, munitione se defendit. At ea pars , quae obviana se est iderat exercitui, quem Aulus Caecina, de Sil- nus Plautius consulares ex transmarinis addu-hant provinciis circumfusa quinque legionibus nostris, auxiliaribusque, bc equitatu regio, quip- , magna Thracum manu uia tu praedictis ducibus Rhemaetalces Thraciae rex, in adjutorium ejus belli secum trahebat paene exitiabilem Omni

ius cladem intulit. Fugata regiorum equestris a- cies, fugatae alae, conversae cohortes sunt apud I- gna quoque legionum trepidatum sed Romana

virtus militis plus eo tempore vindicatum gloriae, quam ducibus, reliquit qui multum amore imi peratoris sui crepantes, ante in holiem incide- runt, quam per exploratores, ubi hostis esset, co gnoscerent. Iam igitur, indubiis rebus semet ipsae Megiones adhortatae, jugulatis ab holle quibusdam tribunis militum , interempto praefecto castro rum, pr se iisque cohortium, non incruentis cen- urionibus, quibus etiam primi ordines cecidere, invasere holles nec sustinuisse contenti, perrupta eorum acie, ex insperato victoriam vindicaverunt. Hoc fere tempore Agrippa , qui eodem die, quo Tiberius, adoptatus ab avo suo naturali erat, jam ante biennium, qualis esset, apparere cceperat, mira pravitate animi atque ingenii in praeci-itia conversus patris, atque ejusdem avi sui anium alienavit sibi moxque crescentibus in dies vitiis, dignum furore suo habuit eae itum.

124쪽

io 1 C. V Lia II PATER C viro III. Accipe nunc, Marce Vinici, tantum in bello ducem , quantum in pace vides principem. Iunctis exercitibus, quique sub Caesare sue .rant, quique ad eum venerant, contractisque in una castra decem legionibus, septuaginta amplius cohortibus, quatuordecim,sed pluribus quam decem veteranorum millibus, ad hoc magno voluntariorum numero, frequentique equite regio: tanto denique exercitu , quantus nullo umquam loco post bella suerat civilia, omnes eo ipso laeti erant, maximamque fiduciam victoriae in numero reponebant. At imperator Optimus, eorum,

xivae agebat, judex, de utilia speciolis praeferens, quodque senaper eum facientem vidi, in omnibus bellis, quae probanda essent, non quae utique probarentur, sequens, paucis diebus exercitum, qui venerat ad refovendas ex itinere ejus vires, mora, tus cum eum majorem, iram ut temperari posset, neque habilem gubernaculo cerneret, dimittere statuit prosecutusque longo, serquam laborioso itinere, cujus difficultas narrari vix poteli, ut neque universos quisquam auderet aggredi, dc partem digredientium suorum quisque metu finium universi tentare non possent , remisit eo,

unde venerant se ipse asperrima hiemis initio regressus sis ciam, legatos, inter quos ipsi fuimul

partitis praefecit hibernis. X IN. O rem dictu non eminentem, sed solida veraque virtute atque utilitate maximam, eo perientia suavissimam , humanitate singularem Per omne belli Germanici Pannonicique tempus, nemo e nobis gradumve nostrum aut praecedentibus, aut sequentibus imbecillus fuit, cujus salus ac valetudo non ita sustentaretur Caesaris cura, tamquam distratiissimus ille tantorum onerum mole huic uni negotio vacaret animus. Erat de

125쪽

in hoc solum importatum initrumentum alinei nullius siqn succurrit valetudini. Domus tantum , ac donteistic deerant ceterum nihil,

quod ab illis aut praeliari, aut deiiderari posset. Adjice jam illud, quod, quisquis allis temporibus interfuit, ut alia, quae retuli agnosceret protinus. Solus semper equo vectus est solus cum iis,

quos invitaverat, majore parte aestivarum expeditionum, cenavit sedens non sequentibus disciplinam, quatenus exemplo non nocebatur, ignovit:

admonitio frequens inerat, de castigatio, vindicta rarissima agebatque medium, plurima dissimulantis, aliqua inhibentis. Hiems emolumentum patrati belli contulit sed insequenti aestate omnis Pannonia, reliquiis totius belli in Dalmatia in nentibus, pacem petiit Ierocem illam tot millium juventutem, paullo ante servitutem minatam Italiae, conserentem arma, quibus usa erat, apud flumen nomine Bathinum, prosternentem que se universam genibus imperatoris, Batonemqued Pinetem excelsissimos duces, captum ait

rum, alterum deditum, justis voluminibus ordinenarrabimus, ut spero. Autumno victor in hiberna reducitur exercitus, cujus omnibus copiis a Caesare Marcus Lepidus praefectus est , vir nominis ac fortunae eorum proximus, quem in quantum quisque aut cognoscere, aut intelligere potuit, in

tantum miratur ac diligit, tantorumque nomianum, quibus ortus est, ornamentum judicat.

X V. Caesar ad alteram belli Delmatici molem animum atque arma contulit in qua regione quali adjutore legatoque fratre meo, Magio Celere

126쪽

lione testatium est, Mamp issimorum honorium, quibus triumphans eum C sa donavit, iligna memoria. Initio aestatas Lepidus, edacto hibernis exercitu, per gentes integras, immunesque adhuc clade belli, o eo feroces ac truces , tendens ad Tiberium imperatorem dc cum dissicultate locorum cum vi hostium luctatus, magna cum clade obsistentium, excitas agris, exustis aedificiis, caesiis viris, laetus victoria, praedaque Onus us, pervenit ad Caesarem Mob ea, quae sit propriis gessisset auspiciis, triumphare debuerat, Ornamentis triumphalibus, consentiente cum judicio principum voluntate senatus, donatus est. Illa aestas maximi belli consummavit ei ectus quippe DaOrisia Delitiates Delmatae situ locorum ac montium, ingeniorum ferocia, mira etiam pugnandi scientia dc praecipue angustiis saltuum paene inexpugnabiles, non iam ductu, sed manibus atque armis ipsius ii saris tum demum pacati sunt, cuna paene funditus eversi forent. Nihil in hoc anibello, nihil in Germania aut videre maius, aut mirari magis potui, quam quod imperatori numquam adeo ulla opportuna visa est victoriae occasio, quam damno amissi pensaret militis semperque visum est gloriosum, quod est et tutissimum; dc ante conscientiae, quam famae, consultum nec umquam consilia ducis judicio exercitus, sed exercitus providentia ducis rectus est. X Vi Magna in bello Delmatico experimenta virtutis, in multos ac dissiciles locos praemistiis Germanicus dedit: celebris etiam opera diligenti Quintus Iulius Postumus , vir consularis,

praepositus Delmatiae ornamenta meruit triumphalia quem honorem ante paucos annos Passienus de Cossus , viri quibusdam diversis virtutibus celebres, in Africa meruerant. Sed Cossus victo

127쪽

H II. rossae testimonium etiam in cognomen filii contulit, adolescentis in omnium virtutum exempla geniti. At Postumi operum Lucius Apronius par- riceps, illa quoque militia eo , quos mox conse

cutus est, honores excellenti virtute meruit. Vtinam non majoribus experimentis teliatum esset,qirantum in omni re Fortuna posset sed in hoc quoque genere abunde agnosci vis ejus potest. nam de Seianus, vir antiquissimi moris , 5 priscam gravitatem semper humanitate temperans

in Germania Illyricoque, d mox in Africa, splendidissimis functus minillariis, non erit , sed materia adipiscendi triumphalia, desectus est. Et Aulus Licinius Nerva Silianus, Publi Silii filius,

quem virum, ne qui intellexit quidem , abunde miratus est, ne nihil non optimo civi simplicissi mo duci perisset, prae reptus immature, tructa amplissimae principis amicitiae, consummatione evectae in altissimum paternumque fastigium imaginis, desectus est. Ilorum virorum mentiO- ne si quis quaesisse me dicet locum , fatentem arguet. Neque enim justus sine mendacio candor apud bonos crimini est. C X V II. Tantum quod ultimam imposuerat

Pannonico ac Delinatico bello Caesar manum, cum, intra quinque consummati tanti operis dies, sicinestae ex Germania piliolis, Caesi Vari trucidatarumque legionum trium , totidemque alarum, sex cohortium, velut in hoc saliena tantummodo indulgente nobis fortuna, ne Occupat duce. Et caussa persona, moram exigit. Varus Ainctilius, illustri magis quam nobili ortus familia, vir ingenio mitis moribus quietus, ut corpore canimo immobilior, otio magis castrorum, quam bellica astu eius militias: pecuniae vero quam non conccn Ptor , syria, cui praefuerat , declaravit:

ue quam

128쪽

quana pauper divitem ingressus, dives paupereiar reliquit is cum exercitui, qui erat in Germania, praeesset, concepit esse homines, qui nilail, praeter vocem membraque haberent hominum quique gladiis domari non poterant, posse jure mulceri. duo proposito mediam ingressus Germaniam velut inter viros pacis gaudentes dulcedines, urisdictionibus, agendoque pro tribunali Ordine, tradihebat aestiva.

X VIII. At illi, quod, nisi expertus , vix

credebat, in summa feritate versutissimi, natumque mendacio genus, simulantes fictas litium series, tunc provocantes alter alterum injuria, nunc agentes gratias , quod eas Romana ultitia finiret, feritasque sua, novitate incognitae disciplinae, mitesceret,i solita armis discerni jure terminarentur , in summam socordiam perduxere Quinctilium usque eo , ut se praetorem Urbanum in foro jus dicere, non in mediis Germaniae finibus exercitui praeesse crederet. Tum juvenis a nere nobilis, manu fortis, sensu celer, ultra barbarum promptus ingenio nomine Arminius , Sigi-Naeri, principis gentis ejus filius ardorem animi, vultu oculisque praeferens, assiduus militiae nostrae prioris comes, 5 jam civitatis Romanae jus eque-itremque consecutus gradum, segnitia ducis in occasionem sceleris usus est, haud imprudenter speculatus, neminem celerius Orprimi, quana qui nihil timeret: irequentiis naum initium esse calamitatis, Securitatem. Primo igitur paucos, mOX

plures in societatem consilii recipit opprimi posse

Romanos, S dicit despersuadet decretis facta ungit tempus insidiarum constituit. Id Varo per virum ejus gentis fidelem, clarique nominis Segesten indicatur sed praevalebant an sata consiliis, omnenaque animi ejus aciem praestinxerant.

Quippe

129쪽

ippe ita se res habet, ut plerumque, qui OrtU- imulaturus est, conssilia corrumpat, faciat- qtie, quod miserrimum est, ut, quod accidio, id etiam merito accidi ite videatur casus in cul-s pam transeat. Negat itaque se credere, spemque

in se benevolentia ex merito aestimare profitetur Nec diutius poli primum indicem, secundo relicius locus. CXIX. Ordinem atrocissimae calamitati qua nulla , poli Crassi in Parthis damnum , in externis gentibus, gravior Romanis fuit, justis voluminibus, ut alii, ita nos conabimur exponere: nunc summa defienda est Exercitus omnium sortissimus, disciplina manu, experientiaque bellorum inter Romanos milites princeps, marcore Ducis , perfidia hostis, iniquitate ortunae cit-cumventus, cum ne pugnandi quidem egregie occassio, inquantum voluerant, data esset miseris, castigatis etiam quibusdam gravi poena, quia Romanis c armis de anim is usi fuissent, inclusus siuvis, paludibus, inlidiis, ab eo holte ad internecio

nem trucidatus est, quem ita semper more pecudum trucidaverat, ut vitam aut mortem ejus nunc ira , nunc venia temperaret. Duci plus ad mo

riendum, quam ad pugnandum animi suit quip- p paterni aviti l exempli succes , , se ipse transfixit. At e praefectis castrorum duobus quam cla- tum exemplum Lucius Eggius, tam turpe eiO- nius prodidit qui, cum longe maximam partem absumpsisset acies, austo deditionis, supplicio quam proelio, mori maluit. At Volumnius, lega- tus Vari cetera quietus ac probus, diri auctor ex-

empli, spoliatum equite peditem relinquens, fuga cum alis Rhenum petere ingressus est quod fa-

ctum ejus Fortuna ulta est non enim desertis su-

perfuit, sed desertor occidit. Vari corpus semi- ustuat

130쪽

ios C. VELITII PATER cv IIustum hostilis laceraverat feritas: caput ejus, abscisi sum , latumque ad Maroboduum M ab eo in sum Ed Caesarem gentilitii tandem tumuli sepultura honoratum est

C X X. His auditis, revolat ad patrem Caesare perpetuus patronus Romani Imperii, assuetani sibi causam suscipit. Mittitur ad Germaniam, Gallias confirmat , disponit exercitus , praesidia munit, se magnitudine sua, non fiducia hostium, metiens , qui Cimbricam Teutonicamque militiam Italiae minabantur ultra Rhenum , cum exercitu transgreditur Arminio territo, quem arguisse patera patria contenti erant, penetrat interius, aperit limites , vastat agros, urit domos, fundit obvios, maximaque cima gloria, incolumi omnium, quos transduxerat, numero, in hiberna revertitur. Reddatur verum Lucio Asprenati testimonium qui legatus sub avunculo suo Varo militans, nava virilique opera diarum legionum

quibus praeerat, exercitum immunem tanta calamitate servavit matureque ad inferiora hiberna descendendo, vacillantium etiam cis Rhenum sit- rarum gentium animos confirmavit. Sunt tamen, qui, ut vivos ab eo vindicatos, ita jugulatorum sub Varo occupata crediderint patrimonia, hereditatemque excisi exercitus , inritiantum Oluerit, ab eo aditam Lucii etiam Caeditii, praefeciti castrorum , eorumque, qui una circumdati Alisone, immensiis Germanorum copiis oblidebantur, laudanda virtus est qui omnibus dis Rcultatibus superatis , quas inopia rerum intolerabiles, vis hostium faciebat inexsuperabiles , nec temerario consilio, nec segni providentia usi speculatiq: Opportunitatem , ferro sibi ad suos peperere reditum. Ex quo apparet, Varum, sane gravem dc bonae voluntatis virum, magis imperatoris defectums