M. Velleivs Patercvlvs. Cum notis Gerardi Vossii G.F

101쪽

potentiam pervenerat Lepidus, a militibus, dea ortuna delerius, puloque velatus amiculo, inter ultimam confluentium ad Caesarem turbam latens enibus ejus advolutus est. I ita rerumque suo uni dominium concesta ei sunt spoliata quam tueri non poterat dignitas. I I. subita deinde exercitus seditio . qui, plerumque contemplatus frequentiam suam, a . . t disciplina desciscit:&, quod cogere se putat posse, rogare noniastinet, partim severitate, partim liberalitate discussa principis speciosumque per id tempus adjectum supplementum Campana coloniae ejus reditus erant publici pro his longe uberiores reditus duodecies sestertium in Creta insula redditi δε aqua promissa, quae hodieque singu-

larei salubritatis instar, amoenitatis ornam li tum est. Insigne coronae assicae, quo nemo umquam Romanorum donatus erat, lio bello Agrippa singulati virtute meruit Victor deinde Caesar reversus in urbem, contractas emptionibus e complures domos per procuratores, quo laxior

fieret ipsius, publicis se usibus destinare profestiis

est Templumque Apollini descirca porticus fa- a ciurum promisit: quod ab eo singulari extiructum munificentia est L X X XII. Qua aestate Caesar tam prospere Lepidum in Sicilia, bene fortuna in Caesare dc r publica militavit ad Orientem quippe Antonius cum tredecim legionibus egi essiis Aimeniam, ac deinde Mediam , S per eas regiones Parthos petens, habuit regem eorum obvium primo J duas legiones, cum omnibus impedimentis, tormentisque, dc statiano legato amisit mox saepius ipse, cum summo totius exercitus discrimines, ea adiit pericula, quibus servari sepone destieraverat: missaque non minus quarta parti militum, captivi

I cujusdam,

102쪽

qui clade Crassiani exercitus captus, cum sortu nam, non animum, mutasset, accessit nocte ad stationem Romanam praedixitque, ne destinatum.

iter peterent, sed diverso silvestrique pervaderent. Hoc Marco Antonio acto, illis legionibus saluti

fuit: de quibus tamen, totoque exercitu haud minus pars quarta, ut praediximus, militum, calonum servitiique desiderata est impedimentorum vix ulla superfuit. Hanc tamen Antonius fugam suam, quia vivus exierat, victoriam vocabat uuitertia aestate reversus in Armeniam, regem ejuArtavasden , fraude deceptum, catenis, sed i quid honori deesset, aureis vinxit Crescente dinde clamoris in Cleopatram incendio, de vitixum, quae semper facultatibus , licentiaque desalsentationibus aluntur, magnitudine, bellum patri inserre constituit cum ante , novum se LiberunPatrem appellari jussisset, cum redimitus hederis

coronaque velatus aurea δε thyrsum tenens, cothurnisque succinctus , curru, velut Liber Pater, vectus esset Alexandriae.

X X X III. Inter hunc apparatum belli, Plancus non judicio recta legendi, neque amor reipublicae aut Caesaris, quippe haec semper inapugnabat, sed morbo proditor, cum fuisset humillimus assentator reginae, infra servos cliens cum Antonii librarius , cum obscenissimarurerum: auctor , diminister , cuni in omnia, in omnibus venalis, cum coeruleatus cludus, caputque redimitus arundine in caudam trahens senibus in is xvi, Glaucum saltasset, in convivirefrigeratus ab Antonio ob manifestarum rapinarum indicia, transfugit ad Caesarem. idepostea clementiam victoris pro sua virtute interpretabatur; dictitans, id probatum a Caesare, cui

103쪽

lius imitatus est. Hauc absurde Coponius , vic torius, gravistimus pater, Silii socer, cum re--ὶ transfuga, multa ac nefanda Plancus absenti Antonio, in senatu objiceret Multa, inquit, mehercules fecit Antonius, pridie quam tu illum linqueres. L X X X LV. Caesare deinde, M. Messalla Corvino consulibus debellatum apud Actium : ubi longe antequam dimicaretur, exploratissina Iulianarum p artium fuit victoria. Vigebat in hac parte miles, atque Imperator illam arcebant omnia hinc reges firmissimi illinc inopia flectissimi navium haec magnitudo, modica ne celeritate adversa illa specie terribilior hinc ad Anto- nium nemo , illinc ad Caesarem quotidie ali tu, transfugiebant denique , in ore atque oculis Antoniana classis, per M. Agrippam Leucas expu- gnata, Patrae captae, Corinthus occupata, bis ante illimum discrimen classis hostium superata. Rex ni ita melior u utiliora secutusci alii Deil- exempli sui tenac, ut a Dolabella ad Caesarem . virque clari illanus , naeus D. mitim minisi iis Antonianarum partium , numquam reginam, nisi nomine salutavit, maximo dc pr. xcipiti periculo, transmisit ad Caesarem. L X X X . Advenit deinde maximi distari. minis dies, quo Caesar Antoniusque produc is

lassibus, pro salute alter , in ruinam alter terra rum orbis dimicavere. Dextrum navium Iuli narum cornu M. Latio commisium, laevum Arrunti O, Agrippae omne clasiaci certaminis arbitrium Caesar, ei parti desii natus, in I iam a fortuna vocaretur, ubique aderat clasiis Antonii e-amen Publicolae Sositoque commissi, m. At inra locatum exercituin Taurus Cars alis, Anto-

104쪽

2 C. VELLEII A TIRCut Inii regebat Canidius. Vbi init una certamen est, omnia in altera parte fuere, dux , remiges, milites in altera nihil praeter milites. Prima occupat fugam Cleopatrari Antonius fugientis Reginae, I quam pugnantis militis sui comes eme maluit: cImperator, qui in desertores saevire debuerat,desertor exercitus sui factus est. Illis etiam detracto capite, in longum fortissime pugnandi duravit constantia si desperata victoria , in mortena dimicabatur. Caesar, quos ferro poterat interimere, verbis mulcere cupiens, clamitansque e i tendens, fugiste Antoniam , quaerebat, pro quoi cum quo plagnarent. At illi . cum diu pro at tsente dimicallent duces, aegre ammissis armis, lcellere victoriam . citiusque vitam veniamque Caesar promisix, quam illis , ut ea precarentur, persuasum est. Fuitque in confessi, milites opti m Imperatoris, Imperatorem fugaci mimi militi functum ossicio ut dubites, suone, an Cleopatra 'atbitrio victoriam temperaturus luerat, qui ad ejus a bitrium direxit sugam. LV X X Q. Idem locatus in terra fecit exercitus, cum se Canidius , praecipiti fuga, rapallieti ad Antonium Quid ille dies terrarum orbi praestiterio, ex quo in quem fatum pervenerit forti na publica, quis in hoc transcursu tam artati pexis exprimere audeat Victoria vero fuit clementissima; nec quisquam interemptus, nisi paucillimi, desii, qui deprecari quidem pro se non susti

nerent. Ex qua lenitate ducis colligi potuit, quem: aut initio triumviratus sui, aut in campis Philippis, si licuisset, victoriae suae facturus fuerit ad solium alarunt , in prisca gravitate celeberrimi fides, mox diu clementia luctatus sua Caesar, fer Vavit incolumem. Non praetereatur Asinii lionis facitim, dc dicium memorabile namque

105쪽

cum se post Brundisinam pacem continuisset in Italia, ne tu aut vidi sic utililuam reginam , aut poti enervatum amore ejus Antonii an inunia, partibus ejus se miscuisset, o Ante aesare, ut secum ad bellum proficisceretur Actiacum 'lea, inquit, in Antonium majora merita sunt, illius in me bent ficia notiora ita lue dii crimine vestio me subtraham, ero pr eda victoris. I II. Proximo deinde anno Te secutus reginam Antoniumque Alexandriam, ulti mam bellis civilibus imposuit manum Antonius se ipse non segniter interemit, adeo ut multa desidia crimina morte redimeret. At Cleopatra, i l- stratis cultodibus, illata aspide morsu sane ejus, expers muliebris metus, spiritum reddidit. Fuitq:d fortuna clementia Caesaris dignum , quod

nemo ex iis, qui contra eum arma tulerant, ab co iussu ve ejus interemptus. Decimum Brutum Antonii interemit crudelitas Sextum Pompeium, ab eodem victum , dena Antonius, cum dignitatis quoque servand e dedisset iidem , etiam spiritu privavit Brutus Cassius ante, quam victor una experirentur animum , voluntaria morte obierunt. Antonii Cleopatraeque quis sui stet exitus, narravimus Canidius timidius decessit , quam 1 roseli in ejus, qua semper usus erat, congruebat Vltimus autem ex interfectoribus CauariS, Parmensis Cassius, morte poenas dedit, ut deder Trebonius. LXXXVIII. Dum ultimam bello Actiaco Alexandrinoque Caesar imponit manum, Marcus Lepidus, juvenis, forma, quam mente, melior; Lepidi ejus qui Triumvir fuerat reipublicae constituendae siluas: Iunia Bluti sorore natus interficiendi, simul in Vrbcm revertisset, Caesaris consilia inierat. Tunc ibis custodiis pro positus Caius

106쪽

r C. VELITII PATER C VIIJ Iacerras, equestris, S splendido genere natus, vir,

ubi res vigiliam exigeret, sane exsomnis, providens atque agendi sciens, simul vero aliquid ex negotio remitti posset, otio ac mollitiis paene ultra femi Ram fluens non minus Agrippa Caesari carus, sed minus honoratus quippe vixit angulti clavi paene contentus nec minora consequi potuit, sed non tam concupivit hic speculatus est per summam quietem ac dilIimulationem , praecipitis consilia juvenis,ac mira celeritate, nullaque cum perturbatione aut rerum aut hominum oppresso Lepido, immane novi ac resurrecturi belli civilis restinxit initium d ille quidem male consultorum poenas exsolvit. AEquerit praedicta Calpurniae Antistii servilia Lepidi uxor quae, vivo igni de-VOrato, praematuram mortem immortali nominis sui pensavit memoria. X X XJ X. Caesar autem reversus in Italiam, atque urbem occursus, quo favore omnium hominum , aetatium, ordinum exceptus sit quae magnificentia triumphorum ejus, quae fuerit munerum ne in operis quidem justi materia, nedum hujus tam recisi, digne exprina potest. Nihil deinde optare a diis homines, nihil dii hominibus

prae stare possunt, nihil voto concipi, nihil felicita- ες consummari, quod non Augustus, poli reditum in Urbem, reipublicae populoq re Romano terrarumque orbi repraesentavit. Finita vicesimo anno bella civilia sepulta externa revocata pax, sopitas tibique armorum furor restituta vis legibus, judiciis auctoritas, senatui majestas imperium magistratuum ad pristinum redactum modum tantummodo octo praetoribus allecti duo prisca illa antiqua reipublic forma revocata: rediit cultus agris , sacris honos , securitas hominibus , certaeatque rerum suarum possessio leges emendatae

107쪽

latae salubriter senatus sine asperitate, sine severitate lectus Principes viri, triumphisque di ampli ilimis honoribus functi, hortata Prii xi-pis, adornandam Vrbem illecti sunt. Constillatus tantummodo usque ad undecimum, quem continuaret Caesar, cum Cepe obnitens repugnasset,impetrari potuit nam dictaturam, quam pertinaciter ei deferebat populus', tam constanter repulit.

Bella subinperatore gesta pacatus lue victoriis

terrarum orbis, tot extra Italiam domique

pera, Omne aevi sui spatium impensurum in id solum opus scriptorem fatigant. Os memores professionis , universam imaginem principatus ejus octilis animi sciti subjecimus. X ta sepultis ut praediximus, bellis civilibus, coalescentibusque reipublicae membris, 1 coram altero, quae tam longa armorum series laceraverat: Dalmatia viginti ducentos annos rebellis, ad certam confessionem pacata est imperii Alpes, feris, multisque nationibus celebres , perdomitae; Hispani e nunc ipsius praesentia, nunc Agrippae, quem usque in tertium consulatum , d mox collegi una tribuniciae potestat s , amicicia Principis

evexerat, mulio varioque Marte pacat. d. In quas

provincias cum initio, Scipionem Sempronio Longo Consulibus, primo anno secundi Punici, abhinc annos centum quinquaginta, Romani exercitus missi essent, duce Cn. Scipione, Africani patruo, per annos ducentos, in his mulio mutuo- qtae ita certatum est sanguine, ut amissis Populi Romani imperatoribus exercitibusque, saepe contumelia, etiam nonnumquam periculum Romano inferretur imperio. Illa enim provinciae scipiones consumpserunt illae contumelioso viginti annorum bello sub duce Viriatho majores nolitos crercuerunt illae, terrore Numantuu belli, pcTul

108쪽

gi C. ILLE II PATER CULIltim onaanum concusserunt in illis turpe Quinti Pompeii foedus, turpiusque Mancini, Senatu cum ignominia dedit Imperatoris, rescidit illa tot consulares, tot praetorio absumpsit duce. patrumque aetate, in tantum Sertorium armis extulit, ut per quinquennium dijudicari non potuerit, Hispanis, Romanis ne in armis plus esset roboris,Z uter populus alieri pariturus oret Has igitur provincias, tam distus , tam frequentes, tam feras , ad eam pacem abhinc annos ferme quinquaginta perduxit Caesar Augustus, ut, quae maximis bellis numquam vacaverant, eae sub Caio Antistio, ac deinde Publio Silio legato, ceterisque, post

ea etiam latrocinias vacarent.. XCI. Dum pacatur Occidens ab Oriente ac

Rege Parthorum signa Romana, quae Crasta oppress Orodes , quae Antonio pulso filius ejus

Phraates ceperant, Augusto remissa sunt quod inen illi viro Planci sententia consensu uni, dii lenatus populique Romani indidit. Erant tamen , qui hunc elicissim una statum odissent. quippe Lucius Murena Fannius a pio diversis moribus, nam Murena sine hoc facinore potuit videri bonus, Caepio dc ante hoc erat pessimus cum inissent occidendi Caesaris consilia, oppressi auctoritate publica, quod vi facere voluerant, jure passi sunt neque multo post Rufusa gnatius, per omnia gladiatori quam senatori propior, collecto in aedilitate favore populi, quem e tinguendis privata familia incendiis in dies auxerat, in tantum quidem, ut ei praeturam continua ret, mox etiam consulatum petere ausus cum

es et omni flagitiorum scelerumque conscientia mersus nec melior illi res familiaris, quam mens, foret aggregatis simillimis sibi, interimere Caesarem statuit, ut, quo salvo salvus esse non poterat,

109쪽

H II. 8 eo sublato moreretur. Quippe ita se mores a bent, ut publica quisque ruina mali occidere, quam sua proteri, , idem pamurus , minus conspici. Neque hic prioribus in occultando selicior fuit additusque carceri, cum consciis facinoris, imortem dignissimam vita sua obiit. C II. Praeclarum excellentis viti iactum

inii Sentii Saturnini, circa ea tempora consulis, ne fraudetur memoria Aberat in ordinandis Asic Orientisque rebus Caesar, circumferens terrarum inbi praesentia sua pacis suae bona tum Sentiuς forte de ibi , dc absente Caesare consul, cum alia, prisca severitate summaque constantia , vetere consulum more, ac severitate gessiit et, protraxisset publicanorum fraudes, puniit et avariciam, rege silet in aerarium pecunias publicas, tum in comitiis habendis praecipuum egit consulem nam quae iuram petentes, quos indignos judicavit, pro teri vetuit cum id iacturos se perseveraxent, consularem si in campum descendissent vindictam minatus est. 5 Egnatium , florentem

sevore publico, sperantemque, ut praeturam a dilitati, ita consulatum praeturae se uncturum, profiteri vetuit: c cum id non obtinuisset, juravit, etiam si factus esset consul sustragiis populi, tamense eum non renuntiaturum quod ego factum cuilibet veterum consulum gloria comparanduna reor nisi quod naturaliter, audita visis laudamus libentius: de praesentia, invidia praeterita, vener cone prosequimur ilis nos obtui, illis inlitui

credianus.

C ILI. Ante triennium seres, quam Egnatianum scelus erumperet, circa Murenae Caepionisque conjurationis tempus, abhinc annos quinquaginta , Marcus Marcellus , sororis Augusti

Octaviae filius quem homines ita, si quid accidisses et

110쪽

8 C. VEII PATER C VLrset Caesari, successore in i otetitiae ejus arbitrabantur futurum, ut tamen id per Marcum Agrippam secure ei polle contingere non existimarent magnificentissimo munere aedilitatis edito, deceisit, admodum juvenis, sane, ut ajunt, ingenuaruna virtutum, laetusque animi cingenii, fortunaeque,

in quam alebatur, capax. Post cujus obitum Agrippa, qui sub specie ministeriorum Principalium proiectus in Asiam, ut lama loquitur , ob tacitas cum Marcello fientiones, praesenti se subduxerat tempori reversus inde, filiam Caesaris I liam, quam in matrimonio Marcellus habuerat, duxit uxorem seminam neque sibi, neque reipublice felicis uteri V. Hoc tractu temporum , Tiberius claudius Nero, quo primo, ut praediximus, Livia Drusi Claudiani filia, despondente Nerone

cui ante nupta fuerat, Caesari nupserat, innutritus.

caelestium praeceptorum disciplinis , juvenis,

nere, forma, celiitudine cornoris, optimis studi qmaximoque ingenio instructissimus qui protinu,

quantus es: sperari potuerat, visusque praetulerit principem quaestor, undevicesimum annum agens, capessere coepit rempublicam, maximamque dissicustatum annonae , ac rei frumentaria inopiam, ita Ostiae, atque in urbe, mandato vitrici, moderatus est , ut per id, quod agebat quantus evasurus e:set, eluceret. Nec mulio pol missus ab eodem vitrico cum exercitu ad visendas ordinandasque, quae sub Oriente sunt, provincias, praecipuis omnium virtutum experimentis in eo tractu editis, cum legionibus ingressus Armeniam, redacta ea in potestatem populi Romani, re una ejus Artavasdi tradidit cujus rex quoque Parthorum tanti nominis fama tetritus, liberos suos ad

Caesarem misit obsides.