Sancti Aureli Augustini Opera

391쪽

epistularum LXI. LXII.

tamen d0lenda et t0leranda, quantum d0 minus adiuuit, partim obiurgand0, partim m0Bend0, partim 0rand0 00rreximus. illud sane, quod p08t tuae Sanctitatis pr0 secti0nem 110s plurimum e0 tristavit. qu0d inde fratres sine itineris duce dimissi sunt s psitimus ign08 eas et timidius quam maliti0sius factum scias cum enim putarent 00s a fili0 1108tr0 Tim0theo pr0pterea mitti, ut in 110s maxime caritatem tuam ad iracundiam pr0u0- carent, uellent autem ipsi n08tr0 aduentui, quem tecum

suturum sperabant, 0mnia integra reseruare, putauerunt n0n 10 e0s pr0fectur08, Si ducem itineris n0n acciperent. Sed tamen

peccatum esse quis dubitet 8 hinc etiam laetum est, ut et F0ss0ri diceretur iam Tim0theum cum ipsis fratribus fuisse pr0fectum. qu0d utique falSum erat, n0n tamen a pr08byter0dietum; et haec 0mnia fratrem Careed inium penitus ign0rasse 15 n0bis manifestissime deelaratum est, quantum ista manifestari

Sed quid pluribus inm0remur 3 mem0ratus filius 110ster Tim0theus uehementissime perturbatus, qu0d dubietatem tamin0pinatam inuitissimus senserit, indicauit n0bis, qu0d, dum 20 ageres cum ill0, ut apud Subsanam de0 seruiret, erupit et

iurauit a te 0mnin0 n0n recessurum. cumque eius U0luntatem

requireremus, resp0ndit se hac iurati0 ne impediri, qu0 minus ibi esset, ubi eum esse etiam antea u0lebamus, cum iam praesertim de suae libertatis manifestati0ne Securus Sit. Cum-25 que illi aperuissemus n0n eum futurum periurii reum, Si n0n

per ipsum sed per te fieret, ut pr0ptor uitandum scandalum tecum eSSe n0n p088et, quand0 quidem n0n de tua u0luntate Sed de sua iurare p0tuerit nec te sibi uicissim aliquid iurasse 00nfe88us Sit, ad extremum dixit, qu0d seruum dei, ecclesiae ad filium dicere 0p0rtebat, quicquid n0bis eum tua sanctitate

392쪽

S. Aureli Augustini

do illo seri placuisset, id se sine dubi0 8ecuturum. pr0inde petimus et per caritatem Christi 0bsecramus prudentiam

tuam, ut 0mnium, quae l0cuti Sumus, memineris et reseriptis tuis n0s laetifices. debemus enim nos firmi 0res, si tamen inter tanta temptati0num pericula h0e dicere audendum sest siqui ait ap0stolus, infirm0rum onera sustinere. frater Tim0theus id00 110n scripsit Sanctitati tuae, quia 0mnia, quae gesta sunt, Sanctus frater tuus significauit. mem0r 110stri in d0mi 0 gl0rieris, d0mine beatissime et uenerabiliter carissime et sincerissime frater. 10

LXIII.

DOMINO BEATISSIMO ΕΤ VENERABILI ET SINCERISSIMA CARITATE AMPLECTENDO FRATRI ET CONSACERDOTI SEVERO ET QUI TECUM SUNT FRATRIBUS AUGUSTINUS ET FRATRES QUI MECUM SUNT IN DOMINO SALUΤΕM. 151 Si dieam, quae me ipsa causa c0git dic0r0. ubi erit 80llicitud0 caritatis 3 si autem 110n dicam, ubi erit libertas amici tiae 3 uerum tamen fluctuans interim elegi me purgare p0tiusquam te arguere. Scripsi8ti te mirari cum d0l0re n0str0 nost0lerare u0luisse, qu0d 00rrecti0ne emendari p0tuisset, quasi qui10n sint d0lenda, quae male facta Sunt, etiam Si, quantum 9088unt, p08tea 00rriguntur, aut 110n id maxime t0lerandum sit, qH0d, cum mani Stum Sit perperam factum, fieri n0np0ssit inlaetum . desine itaque mirari, frater Sincerissime. nam ordinatus sest apud Subsanam subdiac0nus Tim0theus praeter 25 meum c0nsilium et u0luntatem, cum, quid de ill0 agendum e8Set, adhuc inter 110stras alsernas sententias deliberati0

Sannam, corr. m. I subsanam R

393쪽

epistularum LXII. LXIII.

nutaret. ecce adhuc d0l00, quamuis iam ad te redierit, inqu0 n0s tuae u0luntati paruisse n0n paenitet. 2 Audi etiam, quid 0biurgand0, quid m0nend0, quid 0rand000rrexerimus et ante, quam hinc esset pr0fectus, ne adhuc 5 tibi pr0pterea uideatur nihil a nobis tune fuisse c0rrectum, quia n0ndum ad u08 ipse redierat. 0biurgand0 00rreximus prim0 ipsum, qui tibi n0n 0btemperauit, ut inc0nsult0 fratre Caree d0ni0 ad tuam sanctitatem ante pr0fidisceretur, unde 0rig0 huius n0strae tribulati0nis ex0rta est; deinde presby- 10 terum et Verinum, per qu08, ut 0rdinaretur, factum e880

ut deinceps talia n0n auderent, ne iram dei experirentur, deinde praecipue Tim0theum, qui s0la iurati0 ne se c0gi dicebat ad tuam pergere caritatem, ut, si 8anctita 8 tua, qu0d 20 Dre 8perabamus, c0nsiderans, quae simul l0cuti fuerimus, pr0pter infirm0rum scandalum, pr0 quibus Christus m0rtuus est, et pr0pter ecclesiae disciplinam, quam pericul0se neglegunt, qu0niam hic iam lect0r esse c0eperat, n0lle S eum esse tedum, iam liber a uincul0 iurati0nis aequissim0 anim0 d0025 Seruiret, cui Sumus rati0nem n08tr0rum actuum reddituri. ip8um qu0que fratrem Caree d0nium, quantum p 0tuimuS,m0nendo ad h0c perduxeramus, ut etiam ipse patientissime acciperet, quicquid de ill0 fieri c0nseruandae ecclesiasticae disciplinae pr0uisi0 et necessita8 c0geret. 0rand0 autem c0rre-30 Xeramus n08 ip808, ut et gubernati0nes et exitus c0nsili 0rum

394쪽

S. Aureli Augustini

n0strorum miseric0rdiae dei e0mmendaremus et, si quid indignati0nis n0s m0m01 derat, sub illius mediet alem dexteram c0nfugiend0 sanaremur. ecce quam multa partim 0biurgand0, partim m0nend0, partim 0rand0 c0rrexeramus. 3 Et nunc e0nsiderantes uinculum caritatis, ut n0n possideamur a Satana, n0n enim ign0ram HS mentes eius,

quid aliud fudere debuimus nisi obtemperare u0luntati tuae, qui n0n putasti, qu0d factum e8t, 00rrigi p0tuisse, nisi ipse, in qu0 tibi iniuriam laetam esse c0nquereris, iuri tu0 redd0rotur 3 h0c etiam frater ipse Careed0nius quamuis n0n p0st leuem animi perturbati0nem, de qua pet0 ut 0res pr0 illo

tamen Christum in te cogitans aequanimiter fecit. et eum adhuc eg0, utrum apud n08 rem0rante Tim0th00 alias ad tuam germanitatem litteras mitterem, c0gitandUm putarem, ueritus est ipse paternam c0mm0ti0nem tuam et pra0didit deliberati0nem meam Ii in S0lum Sinens sed etiam instans, ut tibi Tim0theus redderetur. 4 Eg0 autem, frater Severe, causam m0am iudiei 0 tu0 dimitt0. certus sum enim Christum habitare in c0rde tu0, per quem te 0bs00r0, ut ipsum c0nsulas tuae menti sibi subditae praesidentem, utrum h0m0, qui in ecclesia meae disp0nsati0ni credita iam legere c00perat et n0n semel sed iistrum et terti0 apud Subsanam et presbyter0 Sub Sanensis ecclesiae c0mitatus

et apud Turres et apud Cigau et apud Verbalis legerat, n0nsuisse lector p0ssit aut debeat iudicari. et si qui 110s, qu0dp0stea n0bis inuitis factum est, de0 iubente eorreximus, sic et tu, qu0d prius te nesciente laetum est, e0dem iubente

1 commendaremur, corr. m. I commendaremus R 10 ipse frater car

395쪽

epistularum LXIII. LXIV.

similiter c0rrige. neque enim uere0r, ne tu partim intellega8, quantus aditus aperitur ad diss0luendum ordinem 0eclesiastieae diseiplinae; si alterius e delesiae clericus cuicumque iurauerit. qu0d ab ip80 n0n Sit recessuru8, eum Secum esse permittat s ide0 se facere adfirmans, ne auct0r sit eius periurii, cum pr0sect0, qui h0c Π0n sinet nec illum apud ipsum remanere permittet, quia de se, n0n de alter0 iurare p0tuit, ipse pacificam regulam sine aliqua reprehensi0ne cust0diat.

LXIV. io DOMINO DILECTISSIMO FRATRI ET CONPRESBYTERO QUINTIANO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM.N0s 110n dedignamur aspicere c0rp0ra minUS pulchra, praesertim cum ipsae animae n08trae n0ndum pulchrae Sint, siqui eas futuras speramus, cum ille ineffabiliter puleher n0bis 15 apparuerit, in quem m0d0 n0n uidentes credimus; tunc enim similes ei erimus, qu0niam uidebimus eum. sicuti est. qu0d set tu de anima tua, si libenter et fraterne me adstipis, adm0nemus ut sentias nec eandem pulchram esse praeSumaS, Sed, quem ad m0dum ap08t0lus praecipit, in spe

ad gaudeas et, qu0d sequitur, saetas; sic enim dieit: Spe gaudentes, in tribulati0 ne patientes; spe enim Salui facti sumus; siqui rursus idem ipse dicit: Spes autem, quae uidetur, n0n est Spe 8; quod enim uidet quis, quid sperat 3 si autem, qu0d n0n Uidemus, Spera- β mUS, per patientiam expectamus. haec patientia in te

corr. m. I Si R 4 recessurus spr. 8 in ras. m. I; fuitne n r) R eum cum V V 6 ipsum om. , m. I αdd. H 7 p0tuitJ n p0tuit HI dem codices, qui in ep. LXI LXIII. 10 fratri om. H 16 ei similes UU qu, corr. m. I qm H quand0Um 17 et tu tu UU libenter atque fraterne V 20 gaudeas gaudentes T dieit dieitur UU 21 patientes in ras. V gaudenteS, corr.

m. I r) patientes V 25 haeci haec autem U

396쪽

S. Aureli Augustini

2 Manifestum est quidem, qu0d, si ad 1108 uenir08 uenerabili

episeop0 Aureli 0 n0n c0mmunicans, nec apud B08 90880800mmunicare; sed ea earitate nos saceremus, qua et illum facere n0n dubitamus. nec ideo tamen 0110r0sus n0bis esset

aduentus tuus, quia et te 0p0rtet aeqΠ0 anim0 lacere pr00eelesiae disciplina praesertim salua c0nscientia, quam tun0sti et deus. n0que enim et ille, si causam tuam disgutiendam distulit, 0 di0 tu0 fecit et n0n necessitatibus suis, quas tu si ita n08808, quem ad m0dum tuam n08ti, nec mirareris nec c0ntristareris. qu0d etiam de n0stris petimus credas, quia similiter eas n0n p0tes 1108se. Sunt autem mai0res n0bis et a uet0ritate digni0res et l000 uidini0res episc0pi, per qu08saeilius p0ssitis ad curam uestram pertinentes ecclesiae cau-S38 eXequi. nec eg0 tamen tacui apud uenerabilem et d0bita mihi pr0 eius meritis hon0rificentia suscipiendum fratrem etc0llegam meum senem Aurelium tribulati0nem uestram et querim0niam litterarum ue8trarum, Sed per exemplum epistulae tua0 innocentiam tuam ei perferre curaui. litteras autem tuas udi pridi0 uel ante biduum natalis d0mini accepi, quand0 illum insinuasti ad ecclesiam Ba desilitanam uenturum, a qUa timetis dei plebem c0nturbari atque e0rrumpi. qHapr0pter per litteras quidem adl0qui plebem uestram non aude0; reScribere autem eis, qui mihi scriberent, p0ssem; ultr0 autem ad plebem seribere, quae dispensati0ni meae e0mmissa n0n est, unde p08sem 33 Verum tamen, qu0d tibi uni die0, qui mihi scripsisti, per te ipsum perueniat ad e08, quibus 0pus est diei. u0s ipsi

11 tuo om. H tui edd. tuis, corr. m. I suis R 12 mirereris, corr.

397쪽

epistularum LXIV.

prius n0lite in scandalum mittere ecclesiam legend0 in p0pulis Scripturas, qua8 can0n ecclesiasticus n011 reeepit: his enim haeretici et maxime Manichaei 80lent inperitas mentes euertere, qu08 in camp0 ue8tr0 libenter latitare audi0. mir0r erg05 prudentiam tuam, qu0d me adm0nueris, ut iubeam n0n recipi 008, qui ad 110s a u0bis ad m0na8terium ueniunt, ut, qu0d statutum est a n0bis in c0ncili0, permaneret, et tu n0n meminstris in e0ncili0 institutum, quae Sint Scripturae can0nicae, quae in p0pul0 dei legi debeant. recense erg0 concilium i0 et 0mnia, quae ibi legeris, c0mmenda mem0riae; et ibi etiam inuenies de s0lis clericis fuisse statutum, 110n etiam de laici8, ut undecumque uenientes n0n recipiantur in m0na8terium,n0n quia m0nasterii facta menti0 est, sed quia sic institutum est, ut clericum alienum nem0 suscipiat. Tecenti autem c0n- 15 cili0 statutum est, ut de aliqu0 m0nasteri0 qui recesserint

uel pr0iecti fuerint, n0n fiant alibi clerici aut praep0 sitim0nasteriorum. si erg0 de Ρriuati0ne te aliquid m0uit, scias eum a n0bis 110ndum es 80 8usceptum in m0nasterium; Sed causam ip8ius ad senem Aurelium misi, ut, qu0d de ill020 Statuerit, h0c saeiam. mir0r enim, utrum iam p0test lec10r deputari, qui n0n nisi semel scripturas etiam n0n can0nicas legit. si enim pr0pterea iam ille lect0r ecclesiasticus, pr0fect00t illa scriptura ecclesiastida est; si autem illa scriptura ecclesia Stica n0n est, quisquis eam quamuis in ecclesia legerit, 25 ecclesiasticus lect0r non est. tamen de ist0 adulescente, qu0d mem0rat0 antistiti uisum fuerit, h00 0p0rtet 0bseruem. Plebs autem Vigesilitana u0biscum n0bis in uisceribus Christi carissima si epise0pum in plenari0 Africae c0ndili0 degradatum suscipere n0luerit, san0 capite faciet et nec c0giso p0t08t nec debet. et qui8 quis eam ui0lenter c00gerit, 08tendet,

398쪽

S. Aureli Augustini

qualis Sit, et, qualis ante fuerit, quand0 de se nihil mali credi u0lebat, faciet intellegi. nullus enim sic pr0ditur, qualem causam habuerit, quam ille, qui per saeculares p0testates uel quaslibet ui0lentias cum perturbati0ne et querela c0 natur recipere h0n0rem, quem perdidit. 110n uult enimu0lenti Christ0 seruire sed Christianis n0lentibus d0minari. frater, cauti est0te; multum astutus est diab0lus: sed Christus dei sapientia eSt. LXV. DOMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER SUSCIPIENDO PATRI ET CONSACERDOTI SENI XANTHIPPO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM.1 Offiei0 dobit0 meritis tuis salutans dignati0nem tuam tuisque me 0rati0nibus ualde c0mmendans insinu0 prudentiae tuast Abundantium quendam in fundo Strab0nianensi pertinente ad curam n 08tram 0rdinatum fuisse presbyterum . qui cum 110n ambularet uias seru0rum dei, n0u b0nam famam habere c0eperat. qua eg0 00nterritus n0n tamen temere aliquid credens sed plane 80lliciti0r factus 0peram dedi, Si qu0 m0d0p08 Sem ad aliqua malae c0nuersati0nis eius certa indicia

P cod. Parisinus I 453 s. X. cod. Trecensis 40 s. XIII. H - cod. Mus. Erit. Hari. 3I07 s. XIII. Γ cod. Vaticanus 494 s. XIII eae. V cod. Vaticanus 495 8. XV. cod. Vaticanus 499 8. XV.

dei LP 18 coepit P 0rgo P 19 Sed sed tamen P plane om. Η20 peruenire indicia P iudicia UU

1015 20

399쪽

epistularum LXIV. LXV.

cani diuin0 apud se commendat0 interuertisse, ita ut nullam inde p088 et pr0babilem reddere rati0nem. deinde c0nuictus atque c0nsessus est die ieiunii natalis d0mini, quo etiam Gippitana ecclesia sicut ceterae ieiunabant, cum tamquam 5 perrecturus ad ecclesiam suam 'vale' fecisset c0llegae su0 presbyter0 Gippitan0, h0ra ferme quinta, et cum Secum nullum clericum haberet, in e0dem fund0 restitisse et apud quandam malae famae mulierem et prandisse et cenasse et in eadem d0m0 mansisse. in huius autem h0spiti0 iam 10 quidam clericus n0ster Hipp0niensis rem0tus erat; et h0c quia iste 0ptime n0uerat, negare n0n p0tuit, nam quae negauit, de0 dimisi iudicans, quae occultare permi88uS B0n eSt. timui ei c0mmittere ecclesiam praesertim inter haeretic0rum circumlatrantium rabiem c0nstitutam. et cum me r0garet, Ut 15 ad presbyterum fundi Armenianensis in campo Bullensi, unde ad n0s deuenerat, causa eius insinuata litteras darem, ne quid de ill0 atr0eius suspicaretur, ut illic uiuat, si fieri p0test, sine 0ffici0 presbyterii c0rrecti01. miserie0rdia c0mm0tHS feci. haec autem me praecipue prudentiae tuae intimare q0 0p0rtebat, ne aliqua tibi fallacia subreperet. Audiui autem causam eius, cum centum dies essent add0minicum paschae, qui futurus est VIII Id. Aprilis. h0 cpr0pter c0ncilium insinuare curaui uenerabilitati tuae, qu0d etiam ipsi n0n celaui, sed ei fideliter, quid institutum e88et,

25 aperui. et Si intra annum causam suam, si Di te sibi aliquid

1 devino P 2 posset inde V 4 grippitana cum parua τσδ. Super postr. l. P 6 grippitano P giptano FU T clericum nullum H8 prandit disse P pransisse THRUU 9 in eadem d0mo temptabam;

in uicina et in ea domo codd. in una d0mo edd.; cf. p. 234, II 10 ipponensis VI Hipponensis edd. 11 quia om. P 12 iudicans quae 0ccultare permissus non est quae occultare permissus non est iudicaui P14 circumlatrantem THRVU 15 presbiterium V armeniensis PUArmemanensis edd. buellensi I U 16 ad uos V U 17 attr0tius Ratr0tius V 18 c0rrectio P 19 prudentiae tuae praecipue P 20 subriperet PHRUU 22 octauo idus T UU edd. praeter r aprit P24 etiam om. P qd qu0d) P 25 et ut m causam suam suum sic o causam T

400쪽

S. Aureli Augustini

agendum putat, agere neglexerit, deinceps eius u0cem nem0 audiat. n08 autem, d0mine beatissime et uenerabiliter suseipiende pater, si haec indicia malae c0nuersati0nis cleric0rum, maxime cum fama n0n b0na e08 00eperit e0mitari, n0n putauerimus nisi eo m0d0 uindicanda, qu0 in c0ncili 0 c0nstitutum 5est, incipimus c0gi ea, quae sciri Π0n p088unt, uelle discutere et aut incerta damnare aut uere inc0gnita praeterire. eg0

certe presbyterum, ut qui die ieiunii, qu0 eiusdem l0 ei etiam edelesia ieiunabat, 'vale' faciens e0llegae su0 eiusdem l0 ei

presbyter0 apud fam0sam mulierem nullum secum clericum 10 habens remanere et prandere et cenare ausus est et in una

d0m0 d0rmire, rem0uendum ab 0fficio presbyterii arbitratus sum timens ei deinceps ecclesiam dei e0mmittere. qu0d silario iudicibus ecclesiastieis aliud uidetur, quia sex epi800pis cau8am presbyteri terminare c0ncili0 statutum est, c0mmittat 15 illi, qui uult, ecclesiam suas curae c0mmissam; ego talibus, fate0r, quamlibet plebem c0mmittere time0, prae8ertim qu08 nulla b0na fama defendit, ut h00 eis p 088it ign0Sci, ne, Si quid pernici08ius eruperit, languens inputem mihi.

2 d0mine sanctissime P beatissime domine P edd. suspiciende BR4 comitari et non 5 nisi om. I RUU edd. e0s H 7 et aud P8 et codd. edd.; emendam ut; cf. Tac. Ge ι. 22. I 11 habentem