Christophori Forstneri In 16 libros Annalium, quatenus extant C. Cornelii Taciti notæ politicæ

631쪽

turae.

Nunc magnam potentiam mortalem esse etiam exemplis ostendemus. Alexandri Magni furiosa ambitio MacedoniaeGraeciaeque imperio non co tenta, sceptra Persica legitimoRegi excussa sibi asseruit,Indos devicit. Afris jugi sui minas intenta Gimperium denique usque quo rerum natura diffunditur,proferre concupivit. At illo Alexander in aetatis flore, in medio rerum starum cursu extinctus , regnum reliquit incompositum,hoc est,matri,uXori,liberis peniciem; & amicis corumq;

stirpi perpetuam digladiandi, & inusitatis sceleribus in se invicem saeviendi

materiam. Alexandro in omni historia similiorem non invenio,quam Temi lancum Scytharum Regem, qui infinito cum exercitu, non tam jure regio, quam praedonis more longinquis itineribus percursando,quae obtineri nequi bant omne imperium cum vita amisit,

632쪽

AD COR N. TACTIB. IV. 6OIo5 dissimilis illis hominibus, qui nimilam ingerentes ventriculo , Vomitu re metiuntur,quod cocoqVere neqVelint. Roma modicis rebus virorum virtutum

queferacissi fuit, Sed ubisubacto or-he , ct amulis urbibus regibusique excisis securvi opes concupisiere vacuum fuit; prιma inter patres plebemque certamina exarsere. Moao turbulenti tribuni, modo Consules praevalidi, ct in urbe ac foro temtamenta civilium bellorum mox e plebe imsima C. Marius, ct nobilium savissimusL. Sulla,victam armis libertatem in dominationem verterunt.Post quos Cn. Pompejus occultior non melior Z ct nunquam postia

nisi de principatu quas ita. Iacit. II iist.

In stuporem rapimur, si virorum prae stantiam intuemur, quos primi D. urbis anni ediderunt;s virtutis excellen tiam,si pietatem,si justitiam,contine tiam,libertatis studium ingcns & amo tem consideremus. Nimirum cum illis gentibus adhuc ludiabatur populus Romanus, quae nihil ex transmarinis/ C c mori

633쪽

6o8 NOTAE POLITICAE moribus in urbem invehere poterant. At postquam auratum esse Capitolium coepit,& luxus in urbem transiit, atque piscis pluris veniit,quam bos: illico evanuit virtus in theatris , emarcuit in

Luculli villis & hortis , suffocata est i Messalae piscinis , postremd extincta Iotio ac voluptatibus.Ut pronum fuerit lx atque expeditum Vandalis, Gothis , , Herulis,aliisque barbaris, Romanas si- . bi vindicare provincias, atq; adeo Ro- imam ipsam capere,diripere,incendere. sSomniabant quidem Romani aeternam urbem,& imperium; pro aeternitateUr bis vota nuncupantes , ludos edentes , ivictimas caedentes: sed frustra fuerunt. Cum enim tempus fatis destinatum advenisset: ex obscuro quodam angu lo orbis terrarum, ubi vastitas feris tantum habitata bestiis putabatur,uno. fere momento inusitatum antehac hor iminum gonus ruens ut turbo monti

bus celsis Ammiani Marcellini verba sint libro primo & tricesinio proru

634쪽

AD COR N. TA C. LIB. IV . cco

pittanto numero, ut totum terrarum

s orbcm implere posse videretur. Tum a statim a Gothis ablata Romanis omnis fere Graecia, insuper Italia atque Hi- spania, a Bulgaris Dacia atque Mysia,a Vandalis tota Africa, a Francis Germa- nia de Gallia, a Saxonibus Britannia, a Slavis Sarmatia, Illyricum : nec multo

post a Saracenis AEgyptus, Arabia, Sy

ria,Chaldaea;a Tartaris Armenia, Hi P cania, Colchis, & quicquid ad maree Caspium & Hircanum interiacet ; aeri Turcis universa minor Asia, cum C - padocia, Ponto,Bithynia & reliquis ads Persirum usque terminos Asiae pro- vinciis; a Persis quicquid in Indiam uiaque porrigitur.&c. ri Cunctad nationes ct urbes populus auti primores,autsinguli re eunt. J Ab omni-ὶ bus vulgare agitatur argumentum, ec

quod inter homines optimum sit im- perii genus. Qua disputatione aliud ni 1 hil hactenus prosectum est j quam i quod claruit inde, nullam omnibus.

635쪽

61o NOTAE POLITICAE numcris absolutam potuisse fingistem- pub. & ubique esse, quae omnium sub sole rerum imperfectionem arguant. Credo Numinis sapientiam esse, quae non esse nobis hic permanentem ciritatem, ostendere vult. Alia nobis patria est.ω terim in terris peregrinantibus iacui I

genus imperii carissimum esse debet, subqμo est genitus. Si evenit, haut diuturna esse potest. JNulla mixtio tam persecta esse potest, cujus aliqua pars non denique reliquas

exsuperet,inque sitam naturam tranat.

Hi olim plebe valida .vel cum patres pot-Ierent , noscenda rusti natura, ct quibμs modis temperanter haberetur ; sinat quere optimatum ingenia, qui maxime per didicerant, callidi temporum, ct sapientes credebantur; sic converso statu,neque alia rerum e quam si unus imperitet, hac conquiri radique in rem fuerit. J In Repub. Viventibus exploranda vulgi aut loptimatum natura, quibusque studiis

aut artibus capiantur.Tum aptandus a nimus

636쪽

AD COR N. TAC LIB. IV .61 Inimus ad ea , quibus pxobari civitati possumus. Leges,jura, immunitates i- norari no dobent.Tum quibus initiis andata civitas sit; quibus artibus creverit,floreatq;:aut ex diverso, qua in re ab antiquis institutis recesserit:quae in teritum afferre possint;quiCaesares,qui Catones in ea sint; publicae an privatae divitiae praevaleant; suis civibus armorum imperium committat, an extornix ducibus utatur; denique quibus maxime artibus libertatem teneat. Qui vero Regibus nascendi conditione obnoxii sunt, quae bonorum malorumquePrincipum artes situ, scire debent; quibus modis habeantur,qui unius familiae veluti hereditas sint, quibus item,qui sui muneris regna faciunt. Sciendum item est, quibus artibus teneantur genteS, velut nata mancipia domini arbitrium simplicius expedi antes,quib' ex dive so populi nec totam libertatem , nec totam servitutem patienteS. Praeterea qua calliditate civium nec sentientium

637쪽

61Σ NOTAE POLITICAE immunitates,& antiquas praerogativas minuant Principes;quisRegum suo in genio utentium genius; quaeque illorum natura , qui aliis se & regni admi nistrationem tradiderunt; quae foederum, assinitatum', & amicitiae inter regnantes conditio. Postremo aulam penitus noscere, PIocerum, caeterorumque hominum ibi opes,famam, honorem quaerentium studia , delatorum scelus,veneficia, adulteria , & caetera dominationi; flagitiosissima instrumenta, denique omnem bonarum malarumque artium disciplinam non inusiun sed cautionem di icisse necessarium erit.Nunc velim considerent quid putando Politicam discunt, ecquid ipsi harum rerum sciant.Sed scilicet exterorum haec sunt artificia nihil adGeramanorum Rempubl.pertinentia. Nobis Auream Budam Caroli IV. intemterpretari, docere & discere satis est. Quasi vcro non iidem, qui haec dicunt,

imminui jura & privilegia, pessiimdari

aureae

638쪽

AD COR N. TA C. LIB. IV - 6 II aureae bullae sanctiones, Hispanos Orbis imperium affectare, peregrinis artibus nobiscum agi, conquerantur. Ec- cur igitur, quibus sophi sinatis subvertantur leges, auferanturque immunitates, quibus artibus Hispani ad Catholicum regnum grassentur, quae denique externae technae sint: quibus petimur, discere noluntὸ Diogenem in dolio diceres, qui ibi inclusus,quid reliquus o

bis ageret, non curabat Spγeta eo cunt,es c. v.notas ad lib. I. Verbammotum adpersas ctc.. Libros per aediles cremandos censere

patres ,sedmansierunt occustati ct editi. JMulto minus hodie praesenti potentia extingui poterit sequentis aevi memoria. Nam & typographiae beneficio in plures libri sparguntur ; nec prohibitio ultra prohibentis territorium extendi tur.Nulli sunt Romani, qui Orbi dominentur... Ergo quod in Italia scribi non poterit, in Germania poterit, &quod ibi non licebit,Galli edent &c.Ex

639쪽

61 NOTAE POLITICAE quo tamen non sequitur, impios , aut improbos notaeve obscoenitatis libros non prohibendos. Quamvis enim Ve' irum sit, ejusmodi scripta plerumque avide conquiri lectitariq; , donec cum ipericulo parantur;mox licentiam haben- l di oblivionem asserre: Tacit. 14. Annal. ttamen quidam ignoratione libri, alii Vmetu, plurimi emendi dissicultate ista Ivetita neglistent. Ita quidam librum nescient,quidi legere nolent, quidam

non poterunt.. Leves, ignobiles panis assciebantur. J Minuta fictilegia puniuntur, & magna 'triumphis feruntur. . n. EAS δ Musi 'carum parvae telis aranearum pendent; vespae perrumpunt.

lidus alioqui spernendis honoribus. JNon unum est in hac historia modestiae Tiberii documentum. Atqui is

mund1 dominus erat. Hodie quorumdam tanta dementia est,tantaq;vanitas, ut titulos patrimoniis emant; titulos

splendidos illos quidem,&famosossed

640쪽

re: I

ia i

AD COR N. TA C. LIB. IV. 61 somni re vacuos;quique non ad aliud utiles sunt quam ut quod ex patrimonio reliquum cst dcvorent. Ventum cst,in Italia maxime &Hispania, eo inepti arum , ut clim ejusmodi par negotiorum aut ossicii causa congressiim parant , prius nunciis hinc inde commeantibus de mutuis titulis & csremoniis, quibus utantur invicem, conveniant. O curas hominumio quantum est in re bus inanes Vanescet Augusti honor, i promibouis adulationibus vulgatur. J Praecipuum vulgatorum horum exemplum sunt equestrium ordinum nomina: quae olim virtutis praemium, nunc promiscue etiam indignissimo cuique conseruntur. Ut quidam inde S. Michaelis in Gallia ordinem non amplius virtutis signum, sed omnium bestiarum monile dixerit. Satis siverque memoria mea tribuent, Egregia verba, & auro signandat Summa est,unum insatiabiliter parandum, prospera sui memoria: quod du

plici