Christophori Forstneri In 16 libros Annalium, quatenus extant C. Cornelii Taciti notæ politicæ

621쪽

NOTAE POLITICAE ut coera , ita Principum inclinatio in hos, of Oin illas , an sit aliquidiu nostris: ise atque inter abruptam contumaciam. Odeforme obsequium pergere iter ambitionrs periculis vacuum.)λh1b1Tacitus sine dubitatione ait, posse et1am sub malis Principibus magnos viros esse : obsequiumque ac modestiam , si industria& vigor adsint, eo laudis excedere,quo plerique per abrupta,sed in nullum Reip.usum ambitiosa morte inclaruerunt

c Tacit.ω Agrici Alius fortunae tribuit ad gratiam Principis quosdam pro

Vehere ; plerumque autem prudentiae esse in ea felicitate positos posse serva re nam ut sertuna sua sponte non paucos Principibus conciliatilia multos artificio & calliditate destitutos de tanto fastigio excidere. Ergo arbitror, aulicum non tantum suis consiliis, suaeque prudentiae tribuere debere, ut ni-Eil sibi invium putet; nec vicissim ita negIigentem esse,ut omnia sorti credat. tet aulam navigationem esse, in

622쪽

AD COR N. TA C. LIB. IV. 397 qua etsi industria & ars nautica plurimum valet, tamen interdum tam insina tempestas maria exercet, ut omne nautarum consilium pervertat, artemque iis,omnem eripiat. Saepe tranquillo mari. - cum pluvium detersi cautibus

Austrum Cymothoe, ct pectit virides in rupe ca-ρillos

habilis & in tempestates comparata nam vis,quaeque saepe maris lavitiam pertu terat , quodam insonunio mergitur ;saepe etiam laceratum navigium. Necsevi pariem borea, cum turbidus

ille Stridet, ct alumis messium sese obruis

undis vel media hyeme evasit in tutum. In animo revolvente iras, etiamsi impetus ostensionistinguerat memoria valebat Jdixi ad libq.verb.Gi tamen adceum eum oec.

Iussi principis magis, quam incerta bel

li me

623쪽

1sig NOTAE PO LITICAE si meruens. J Ministruria Principis;neg tia,non ut ipse melius purat, 1ed ut jus sit Princeps expedire aequum est. Una adtionum sitarum cynosura esse debet, domini voluntas. Vix igitur ex fidelis

ministri ossicio egit Vastius, ad quem

cum Vincentius Fidelis a Senatus e-neti secretis accessisset,ut an quae de ap paratu Hispanorum in Turcicum bellum spargebantur, vera essent expisca retur;ille se, deposita ministri Caesarei persona,Venctis suadere dixit,ut rebus suis prospiciant,nihil enim,quod in tati belli ustis necessariu csset, provisum. Mauro n. .hassor. Interdum tamen,ubi Principum jussa parum honesta erunt,potius erit honesturi' qua voluntatemPrincipis respicere. Quemadmodum Papinianus fratricidiumC racalia excusare noluit.Antonius Cardinalis Pratensis foederi a Francisco I. Galliarum Rege cum Turcis inito , & Murcurinus Cattinara trans

actioni cum Francisco Rege , juben

624쪽

AD COR N. TAC LIBO IV, 9 γte Caralo Caesare , subscribere recus

Negatin honor gseriam intendis nota' vi ad sinem lib. 3.. Exprobrarerat, uum tantum diu, ctc. J v.quae dixi ad libHae botopote tiassi elatores genus hominum oec. J quae late scripsi ad lib.I.verb. GraniumΜ-cestum s c. Princeps proferendi imperii incuriosiuerat. Non ignavia credo, sed cons lio, & quia Augustus Imper.breviario, quod sua manu scriptum Tiberio reli, querat , consilium addiderat, coercendi

intra terminos imperitos Taca. annal. v.

Tho Mem .ib. 2 apparat ad hist. Scotic. Ego ad lib. Lexpositi causam, quae Augustum ad hoc consiliu movere potuit. Et generaliter veru est,magnorum it periorum non semper optandam esse conditionem.Sunt,quae mediocris pomtentiae regna magis comendent. Primu Lenim superba illa imperii moles pleri que

625쪽

GO NOTAE POLITICAE lique vanam sui confidentiam affert, & inde securitatem hostiumque contemptum ; certissime futurae ruinae signa, imo causas. Qui non magis sperandi, squam timendi causas habent, acriter trebus suis invigilant; qui magnitudinis hsola opinione tutos se arbitrantur, per iocium & ignaviam hebescunt. Eccet a Darius tanti imperii Rex. Alexandrum si puerum vocabat; & ferula illum casti- igari volebat,ipse deinde, ab hoc puero iH. regno exutus.Deinde magnam poten- aliam odium& invidia vicinorum comi- istatur. Etiam disjuncti inter se coeunt, rcapessuntque consilia, quibus suis re- ibus formidabilem fortunam evertant. li

Carolus V.post tot victorias, post,ut i- rpse rebatur, victam & exutam omni a potentia Germaniam, plures sibi ho- , stes concitavit.Hispaniae Regum hodie iadeo suspecta omnibus magnitudo est, ut, ubi primum ab illis scribi miles cce- .perit,omnes sibi strui insidias arbitrem itur.Nam potentia Regis,& genti inna- i

626쪽

AD COR N. TA C. LIB. IV. corta ambitio, & affectati orbis terrarum imperii opinio etiam inania credibilia faciunt Inde foedera, inde mutuae pro

tuenda communi falute conventiones;& plura in arcano,quam publice pacta' Quae res omnia Hispanis diffficilia facit. Adeoque prudentium judicio sum iniam nunc est ubi consistit Hispana potentia, &monarchiae illius velut sol-smtium. Sed nunc haec transmitto;plura dicturus ad librum 6.Redeo ad magna impexia ; quae plerumque mole quoque sua laborant, ingentibus sis aciis

terrarum, & populorum varietate diti fusa. Cum enim ad civium salutem imperium attendere debeat: quomodo unius ingenium tot gentium incolumbiatem tueri poterit 3 Nimirum, licet a

liquis, amici Principum sunt, in quos

partem curarum transferant domini, qui longius remotorum populorum

saluta invigilant.Bene id quidem, si illi

tales non silas potius cupiditates, si iam auri argentique sitim extinguere vel- Cc lent;

627쪽

6o 2 NOTAE POLITICAE lent i quam aut Principis famam, aut 'gentium bonum curare. Vos mihi

testes, Neapolis & Mediolanum. Pro- reges, Praesidesque vestri non sibi apud Vos regnum minus in ampliori Hilpanico constituunt λ non tradimini tu llis in certissimam servitutem p noni bestis & vectigalibus exhaurimini qquam sevissime Θ Mitto vetera. An- , no e Iocvri. Comes Fontanus M

diolanensibus militem immisit : in quem alendum sola urbs singulis die-

bus septem millia Philippicorum sobvebat. Cumque ea de re cives ad Regem conquestum misissent, obtinu- .issentque ad Fontanum de dimittem do milite mandatum ; ille nihil motus, absentes non intelligere praese tium rerum statum, respondit. Haec

audent isti hominos pene in oculis si is Regis : quid non faciant Prasecti se pud Indos , novique Orbis incolas;

qui Regem suum, cum videre nun . quam possint, credere tantum cogum t

628쪽

tur. In orbe terrarum pene alio, in potestate tam libera, in gente servituti assueta quale ipsorum imperium esse

putamus Θ maxime quia certissima cum impunitate peccant ; non secuturis e provincia , qui eos repetundarum a guant. Hadrianus igitur ut malis occurreret, quae ex Imperatoris absentia in provinciis nascantur, omne Vi

ite & imperii sui tempus in perpetuis

peregrinationibus cons impsit:restrii xitque imperium in Oriente, Euphratem pro limite constituens,& in liber

talem ulteriores omnes populos remit

tens. Sed nullus Principum est, qui relicta regia sua, cum Hadriano perpetui itineris laborem, & Scythicas pati pruianas velit.Alius magni imperii defectus est, quod cum de majoribus negotiis ad IV. Principem referri necesse sit; non nisi post longii tempus nuncii cum responsis redire possint,& ita exdistantibus terrarum spariis consilia post res asserantur. Iacit. Itast. Optandum igitur esset, Cc a Ca-

629쪽

x o NOTAE POLITICAE is Camelos imitarentur Principes: quos lajunt onera recepturos sponte inge- nua subsidere, nec exsurgere prius - , quam injectum illis fuerit, quantum ferre possunt: graviora viribus non re icipere, sed ante, quam illa sibi imponantur, in petas surgere, N nec jussos abire. Porro fieri quoque solet ut me' idio res principatus maximis imperiis, viris , opibus, potentia haut raro nihil 'concedant.Xenophon. lib. I. de exped. . Crri in. Persarum regnum, quamVis provinciarum amplitudine , & homi- lnum nil oro maximum, tamen ob itia inerum immama spacia, & quod copiae militares hinc inde divulis sint, infir- .mum atque imbecillum pronunciat. . Et nostri sapientes Galliae Regem eX peditis viribus Hispano potiorem ases rimant. Nam & sterilitate homines,& inde solitudine praecipua regna da mnata sunt. Iembra quoque tam vasti corporis nimium distracta: quae quam vis Genuensium patronatu,& assinita

630쪽

AD COR N. TA C. LIB. IV. cos te cum AllobrogumPrincipe inita jun- gere Reges Hispaniae tentaverint ; t . men quod nos iisdem finibus utantur Allobrox &Genuenses, quibus Hispani, frustra hactenus illa consilia fuc-

Denique cum in rebus humanis nihil perpetuum sit; fit ut cum illae eo progressis sunt,unde ultra non possitnu

necessario iterum labantur, atque decrescant. Virtus quietem parat, quies otium; otium porro luxum generat, Iuxus interitum. Et si nulla alia causa sit, natura ita comparatum cst, ut quod coepit finiat. Ut caetera ita resp.& regna

nascuntur, cresciint,florent,decrescui, moriuntur: & sicut ex ferro rubiao . ex ligno veredines gignuntur: Ita re

bus pub.nattirae lex pol ta est,cx seipsis gignere, quae eas aliquando convertent aut everi t. in vere in hypomnesibus Guicciardinus dicasino este infelice ea civitatem, quae cum multa secula floruit, de dignitate sua dejicitur, nec e-C c s. nim