Christophori Forstneri In 16 libros Annalium, quatenus extant C. Cornelii Taciti notæ politicæ

791쪽

Eod. loco dixi, Turcas veteranum semper militem , nostros novum inex- vpertumque in aciem educere. Huic in- , commodo ut mederetur Rodolphus τΙmperato superioribus annistatisbo- anae in comitiis in continuu quinquen- 'nium militem ab Imperii ordinibus pe- attit: addito, Matthiam Corvinum Re- 'gem parva quidem,sed lectissima & sub ρ signis assidua fortissimorum militum imanu, quae ab armorum colore Nigra uvocabatur , saepe ingentes Turcarum vexercitus fudisse. 1 ig. Post sentonium Tarentino2Dud n- imoquefoedere. Clemens Ι.Pontifex a Hemico IV. Galliae Regi foedus cum

Elisabetha Angliae Regina, alleganti respondit:.Principes sibi omnia permit- itere, quae sibi utilia putat: & eo rem de- tvenisse: ut ob foedus neglectum nemo , Teprehendatur. Laudabat quoq; Fran- icisci Mariae Urbini Ducis dictum,privatum quidem ob non servatum jusju randum merito culpari. Principibus

autem

792쪽

, autem regni servandi causa licere contrahere, nec contractum implere, inire, foedera, eaque negligere, montiri,prO-

, dere,& quae his similia sunt. Quod os

satus Cardinalis in epistolis scripture- . liquit. Henricus IV.Galliae Rex, cum . in eo esset, ut pacem cum Hispanis fa- ceret, Anglis fidem reposcentibus re i spondit: Reges non aliter inter se pacel, dc foedera facere, quam cum hac tacita, coditione,ut quod rebus suis utile est, i semper amplectantur:quod perniciosuest,caute devitent. Itaq; a se exigi non debere: ut bellum periculosi eventus, cum Hispanis, quaim cum iisdem pacem i. rebus suis salutarem habere malit. Vbii dς quaeso, ut omnibus in oro fides est:

i. quam tamen rebus suis damnosam ne-

mo servare veliti Omnes Machimelli, cam perfidiam ore detestantur ; consi- l liis & actionibus suis exprimunt. f. cum proferri libellum, recitarique, jVsset J Caeteris,quos recitavi, principimi bus qui breviariu Imperii sibi confece

793쪽

7 68

runt, adde Guillelmum primum ex Normatinis Angliae regem, qui quicquid Gentiviri suo pareret imperio , cunctas sim urbes,oppida,vicos, Pagos Episcopatus, coenobia, Pantum quisque terrae possideret , quantum quotannis victigalium acciperet, milites quoque, qui stipendia sacerent, ac

singula jusa boum passim omnibus lo- icis recenseri, inque tabulas referri ju

dixi, ex praeterita regnorum conditio- , ne de hodierno statu judicari non de- ibere, exemplis demonstrandum est. Itali Parisiorum urbem octingenties mille hominibus habitatam credunt. , Francisc. Tocch. de m n. Rom.) Zeta' imenan. post Christunatu cla Ic Lxxx. lpeste grassante adeo desolata erat, ut plebs per vicos alias frequentissimos itrocho luderet. Thuan. Genuenses γliquando sexcentarum viginti septem inavium classem in mare deducebant. ,

P. Pietar. Ex urbe Patavina olim in l

794쪽

i hostem educta centum viginti millia: Iac. vac. Quae utique prssenti con- , ditioni minime respondent.

g. mionissue Asinii patris ferociam

a retineretJ Non muto,quod integras fa-

a milias rebellione infames in historia

notavi. In Anglia tamen non tam ad ii I famiam , quam generis claritudinem, pertinet, majores habuisse magnarum ' conjurationum duces aut conscios. Et at Corum,qui majestatis crimine damnati

ac supplicio affccti sunt, liberis ad ho-ὶ nores aditus minime praeclusus est. Quam prudente non dico. , g. Tum primum e Campo ad Patress translata comitia. J De hoc regiae domi-ι nationis munimento dixi ad lib. VI.s cverbelebem primoribus tradidit. ι f. Intermi erat munias ita. J Non in . militia modo & castris salutaris cautior est, labore subigere militem : sed in ut niversum inter singulares publicae tran- , quillitatis tuendae modos & h1c tradis tur, expeditionibus bellicis occupatos, Kk tene-

795쪽

tenere sibi ectos populos,ne in alia sa- acinora ociosus ardor erumpat. Ita Ro- , mani quampiam JFaliscorum obsidi nem rem longi temporis &immensi I ibori s esse haud ignorabant: tamen ne lodomi re sides tribunitiis concionibus had res novas impellerentur,quibus nuti ila ex hesto spes,& omne in turbido ,

consiliu implicari quamvis difficili bel- sto populum satius auxerunt.Et hoc remedio plerumque utebantur,ad motus turbulentos ex civitate ejiciedos utΡli

tarchus scribit in Camillo. Dionysus

SyracusarumTyrannus, grave otili re i

gno suo ratus,copias in Italiam trajecit h Iust. XXJ Et Dometrius occupato Sy iriae regno novitati suae otium perIculo- rsum ratus,ampliare fines rogni & opes . augere finitimorum bellis statuit. Iuli. 4XXXV. Porro Dionysius Halycarnas- χsaeus VIII.Antiq.pro regula tradit,pr dentesRcip. gubernatores semper se re bellorum semina: quippe satius esse isoris confitetari, qua domi. Qui incau

796쪽

77 IS sis accuratius inquirunt, cur Hispania b hodie nullis bellorum civiliti flusibus p agitetur:cum ex cotrario Gallia ab iis di dem serὰ nunquam interquiescat, inter: alias eam quoq; meo judicio mire proma bam adducunt: quod Hispania perpe F tu o bellis externis insudet: cum Gallia, fere solis civilibus armis robur situ vib resquς impendat.Nec regnumHispaniense ab intestinis tantum discordiis tr ,1 quillum haec causa praestat,sed & ab ex icrna vi tutum reddit. Nullibi non HL spana arma sunt:omnibus bellis immixit u Hispani sunt: omnia tentant, omnia j movent Hispani. In Italia, Gallia,Ger Si mania,ubiq; postremoHispani summae, rei arbitrium sibi sumunt,nullibi quam ' domi serimbecilliores.Ita dum Omnesil occupatos tenent, dum bello alios ex-

ercent, dum dissidiorum semina aut, ipsi serunt, aut sallide fovent: procult externa arma ab Hispania tenent,& se, curi ex litore alienum naufragium i conicmplantur: Duos tamen hic sco-

797쪽

772pulos offendo. Nam qui hoc pacto a ishbjectis sibi securitatem procurant, tdum externos temere lacessunt,minam sibi saepe accersunt. Injuria enim vindi- aectam provocat Ita lape fit, ut qui alie- χno inlitant,sua perdant. Haec enim bel- xlorum spargendorum solertia non mi- anulorum dominorum, sed potentium 'κμ incipum est, qui uno loco acceptam icladem e vestigio resarcire possunt. C teri aliis artibus insistunto.Denique limeminerit, qui haec leget, internae pa-

cis conservandae hunc esse,non ampli' pandi regni modum.Saepe enim accide- lare solet,ut qui pluribus manum injicit, nihil apprehendat. Alter scopulus , a quem nic signo,est: scmper nimium ar- tmorum studium perpetuitati regno- trum & Rempub. adversiam fuisse: qua ide re quam amplissme dixi ad lib.IV. iig.Ferrum parabantini miles Nonanus, et

preces es adversiti aspernantes minas in lterjecisset. J Non erit alienum hoc loco lquaerere, anPrinceps civium suorum inse

798쪽

se mutuo saevientium alteri parti,cujus aequior causa videbitur, se jungere, an spectator potius alieni furoris esse debeat ξ Sane, ubi sperari potest, Principem interventu sto alteram partem perterrefacere , & hoc modo ad ossicium cogere posse : quin consilio & adversum aspernantes minis, denique vicivili bello finem imponere debeat ,

dubitandum non est. Quomodo Fer dinandum Gonzagam Germanorum&Hispanorum militum jamjam in mutuam cladem eruptura dissidia, ministando is se cum Italis accessiarum, qui pacem respuerent, composuisse Julianus Goselinus tradit. Sed ubi dubius exitus esse potest,& longo bello materiamemini uni adeo indulgerePrinceps debet,ut ipse in partes & factionum odia descendat.Nam ct indecorum satirectare, quod forsitan non obtineatur , &utrique parti coli, nec suspectium haberi , quam alteram sibi hostem facere praestat. d pertinet, quod Leonem

799쪽

X.Pontificem imprudenter egisse nonnulli disserunt, cum damnata Lutheri causa,quae initioPontificis majestatem in dubium non revocabat, Sylvestro Pricrati&sociis aceessit. Quin imo satius fuisse,libertatem calami,quem utimque utrinque Pontificis censurae subjiciebant,in Monachis ferre, sbiq; semper integrum servare judicium, quam prscipiti damnatione alterius exasperare ingenium.Et hqc distinctio servanda erit, quotiescunquc altera diss1dentium partium Majestatem principis manifeste non oppugnat.Nam si id fiat,omnino alteri factioniPrinceps nomine, auctoritate,vi sua robur addere debet.

Qua in re Henricum III. Franciae Re- raraviter errasse censent, qui cum 1nam factionem sibi®no per

niciem machinari non ignoraret neu tri tamen favere,quam Henrici Navar'raei partibus accedere maluit. Sed quia hac de re dicere occepimus: porro ex

plicemus,an duobus inter se principibus

800쪽

bus bella gerentibus,qui uni horum vel, utriq; vicinus est,medium se gerere,auti accedere alteri debeatὸSed profecto ad hanc quaestione vix potest simpliciter ,& sine multa cautione responderi.Illud certum est,magnum & sitae potentiae vinixum,principem utrumq; tuto facere: Nam si uni suas vires jungat; prona erit, victoria, & certus victoriae fructus. Ex diverso,qui nimia virium imbecillitate ι alienae injuriae exponutur, sive alterius - partis amicitiam, sive neutrius profiteantur:vix unquam impedient,quin prς-da victoris & ludus eue cogantur.Nam' priori casu, si belli fortuna tibi & kederato contra dederit, citerque tantum, habebitis, quantum victoris libidini

placuerit:sin viceritis;ad leoninae societatis legem victoriae commodum so- cio, tibi labores, sanguis impensie ce- dent. Posteriori casu utramq; partem. etsi non verbis, re tamen hoste senties. Transitum militibus & commeatum, concedere, insolentiam & avaritiaDu-