장음표시 사용
71쪽
bellum inserre regi Granatae. Tyrannus in his angustiis positus, ex consilio nobilis, qui unicus apud eum substitit, misit ad principem mallensem literas miserationis plenissimas, de suo statu & infortuniis, petens consilium simul & opem.Non multo post ipsemet,quod suis in regno non fideret, Batonam appulit. Consiliatij principis putabant non esse ei se ueniendum propter scelera & impietatem maxi mam, neque suscipiendum periculum v lum ipsius gratia. Princeps contra iudicabat rem indignam, filium illegitimum occupare regnum : fieri hoc pessimo exemplo, & praei
dicio caeterorum regum atque principum. It que aduenientem tyrannum in vibem Burd
galam, humaniter excepit, opem illi suam promittens. Misit tamen in Angliam ad resem parentem suum ,re omni exposita , consilium&auctoritatem ab illo petens. Anglus,
quod foedus sibi cum Hispano iam olim intercederet,filium hortatus est litetis ut eum restitueret. Itaque statutum fuit inter eos de profectione. Sed obstabat unica res: faciundum erat iter per regnum Nauarrae: &Nauarra pridem scedus susceperat cum Henrico nuper
Hispaniae rege. Batonae simul ventum est,&certis quibusdam conditionibus placatus est Nauarra,sic ut studium,amorem atque pacem
72쪽
promitteret. Hericus rex nouus certior factus
de rebus omnibus, misit ad Gallum pro auxiliaribus copiis. Princeps egit apud Duces eorum militum qui Galliam prius infestarant,& qui tum subidentico merebant, ut eos ad se traducereis rant circiter duodecim millia.Cumque prosectionem in Aquitaniam instituissent, in Arr goniae regno plurima perpessi sunt, praeclusis Ec obsessis undique viis, sed tamen peruri-rut:& cum abessent aliquot miliaribus a m Iosa, recepti sint in Montem Albanum ditionis Aquitanicae. Galli certiores facti, obsidebant vias,neTholosam aut in vicina loca pen trarent.Ventum est ad manus.strenuὴ pugnatum a Gallis,ita quide, ut hostem in oppidum ivsq; profligarent, sed succedentibus in locum recentioribus,repulsi Galli,magna ex parte vel interempti fuerunt vel capti. Quorum ex nu- mero tum erat comes Narbonae Tholosanis opem ferens, & praeter hunc plurimi alij Ga liae, prouinciaeq; Narbonensis viri nobiles. Princeps mallensis,ne populum exactionibus premeret ad alendum militem, non mediocrem auri vim a patre Eduardo mutuatus est quinetiam aurea sua argenteaq; pocula ianummos redegit. Milites, ferro sibi patefactaviaturuenerunt quo optabant.
73쪽
Ex captiuis multi hona fide ut fieri solet, dimissi sunt. Vrbanus, odio militum istorum, auctor fuit comiti Narsoniae, & alijs, custodia
liberatis,ne pro sui redemptione, vel terucium dependerent: eximens eos omni nexui,& o ligationi. Dum apparatum bellicum saceret princeps,Burdegalam venit rex Maioricae,gr iliter querens apud principem de rege Arra mniae,qui patrem suum an vinculis necasset Ba celonae.& vi armorum teneret omnem suam ditionem. Cupiens igitur ulcisci acceptam iniuriam & in naereditatem paternam restitui, principem implorabat. Uxorem habuit Ne politanam reginam. Expositis querelis, princeps illi promisit, facturum se, confecto prius
negocio Hispanico, ut aut aequis conditioniabus, aut armorum praesidio in regnum Quirinstitueretur.
Priusquam discederet princeps, natus est illi filius Burdegalete, pro quo ad sacrum sontem fide iussit profugus Maioricae Rex. Vocatus est Ricbardus,postea factus Angliae Rex, mortuo Eduardo,principis natu maximo filio. Sub mensem Februarium, Burdegata diΩcessit paulo post serebatur incertus rumor de Rege Nauartae,puta,quod nouum foedus inhuset cum Henrico Rege, itaq; futurum,ut principi & ipsius corijs non pateret via per illius
74쪽
x num. Scriptum est super ea re ad Naua rium, sed ille suis rationibus diligenter exposiaris, amorem erga principem, & exulantem tyrannum declarauit. Princeps sat exercitus tres secit partes.quarum aliae alias sequerentur.Primam tenebat Dux a Lenclastre, nuper ab Ai
glo in subsidium missus, secundam ipse pri
ceps una cum tyranno,tertiam Rex Maioricae administrabat. Facietibus iter per Nauarram,
ipse adeo Rex,per bonam sui regni partem,ittinetis comitem atque ducem se praebuit, ut faciliorem haberent accessum.Pampelunae,quae potissima est in regno Nauarrae, conuiuio illos excepit Nauaritus, plerique omnes sperauerat, ut arcerentur, postquam in regnum aduens sent. Sed praeter illorum opinionem Rex in more,& foedere perstabat. Henricus Rex certior factus de exercitu Mquitano,conscripsit copias in Hispanijs, ad sexaginta hominum millia. Nam unice illum mabant, parati pro eo etiam quaevis subire i commoda. Deinde per nuncium publicum misit literas ad principem,cupiens co Oscere, qua de causa bellum sibi moueret, cum nulla unquant ipsum iniuria assecisset, princeps d liberatione facta, nuncium apud se detinuita.
Et longius productis copijs, prope urbem Viaetoriam consedit uterque exercitus. Ex Gallia
75쪽
venerui insebsidium Hispano regi tria millis. Angli montem quendam occupabant. Hispano fuit consultum, ii victoria vellet potiri, sine caede & sanguine, non esse opus alia rati ne, nisi ut undequaque praecluderet vias, nequis commeatus ad hostem perserri posset. Nam erant Angli tanquam in angustiis positi,& minimo negotio potuissent intercludi ilia nera.Sed Hispanus pugnae cupidus,quod eae citus ipsius iam surgeret ultra centena millia hominum nam augebatur indies manum
Postquam aliquot dies in hae parte consedisset Anglus,oblocisterilitatem alio deduxit exercitum:& cum non procul abesset, a castris hostium,per nuncium, quem ad tres fere he domadas apud se detinuit, literas dedit ad Hispanum,in quibus breuiter respondit, se grauibus de caussis fugato res opem ferre, libenter se quidem velle componere dissidium. v tum elle necesse, ut abdicet regni administrationem atque omnem titulum, quem iure Gbi usurpare non posset: quod si recuset,iam separatum in quamuis partem. Quem in m dum Angli suas acies instruxerint, supra diximus. Hispani quoque exercitum omnem intres partes diuiserunt:primam tenebat insignis
quidam belli dux E Gallia, & erant circitet
76쪽
quatuor millia: secundam habebant duo se tres Henrici,plus minus viginti quinque mi
lia tam equitum quam peditum: tertiam ipse rex Henricus, ω surgebat illius exercitus mmnium longe maximus, ad septem millia Gquitum & sexaginta millia peditum, quorum magna pars balistas ferebant. Inter Nauar-ram & oppidum Nauarretam simul ventum est. Vix unquam maioribus pugnatum viribus. Hispani fundis utebantur, quibus transi uerberabant galeas hostium, crudeli certe pugnandi genere. Angli contra sagittandi pyritissimi, obruebant eos multitudine telorum. Frater regis Henrici, qui alteram partem cxese citus tenebat,ut diximus, illico, ut vidit principem cum suis copiis signa contra se serre, dis cessite praelio, nec unquam in hostem pugia uit. Ea res animos plurimorum fregit. Sed rex Henricus, quacunque parte videbat langue tem fractumve exercitum, illuc sese ingerere, acclamare siris,hortari,& commonefacere honoris & ossici j: atq; adeo ter uno die suos iamiam ad fugam spectantes, voce sua cohibuitn in ardore continuit. Neque solum a milite,verum etiam ab ipsis principibus omnium acerrimὲ pugnatum est. Tyrannus profugus regem Henricum sibi dari cupiebat obuium in praelio. Sudatum est nauiter & plus
77쪽
quam hostilibus animis. Tandem Hispani. cum Anglorum simul & Aquitanorum vires impetumque ferre non possent, in fugam isse dederunt: neque potuit eos reuocare amctoritas vel clamor Regis Henrici: qui simulatque vidit se magis & magis iam destitui astis,segit&ipse. Habebat enim hoc sibi pe suasum,futurum visi caperetur in praelio,mo ii daretur. Angli fugientem hostem persecuti sint. Ibi vero mira fuit facta strages eorum qui occidebantur, & qui se ipsi praecipites in fluuium quendam insignem ijs locis dabant,
ne in hostium manus deuenirent. CommiΩso praelio perlustratus fuit caesorum aceruus. . Inuenti plus minus sexcenti equites occisi,&septem ferὲ millia peditum, non numeratis interim ijs qui ad pontem occisi fuerunt, Mflumine absempti. A pugna principes conu neruntBurgis, Hispaniae oppido. huc accesserunt ex Toleto, Livebona, Galitia, Sibilia, Rex plurimis alijs Castiliae locis, ut fidem pra starent tyranno iam restituto. Videbant enim tantae multitudini non posse obsisti. Anglus postea egit cum tyranno, colligeret pecunia am,ut militibus, quorum opera restitutus eΩset, satisfieret. ille in Sibiliam abhi pro coli, gendo auro in hunc usum, ab aliquot hebd madis ad Anglum reuersurus, quo omnibus Ierso,
78쪽
persolueretur. Nam cum eiectus regno arimum venisset Burdegalam ad principem, o testans opem, ut diximus, promiserat se, ut primum olet restitutus in regnum, liberaliter persoluturum omnibus. & ita se hoc nomine obligauit principi, ut hic fideiussionem suam pro eo interponeret apud nobiles, & reliquos ramiam ad expeditionem paratos. Abitum
in Sibiliam fidem dedit principi, se breui una
cum auro adfuturum. Princeps cum ultra praestitutum tempus expectasset ad aliquot menses,misit qui cognoscerent caussam. Tyrannus respondit, se emandasse aliquot siros, qui perserrent aurum : sed a praedonibus in via ruisse interceptos:rediret adeo ipse in suam diationem,relictis aliquot officiarijs in Castilia.se numeratum illis abunde. responsum quidem male habuit principem, sed aliud tum obtin re non potuit. Rex Henricus δ pugna fugiens, Valentiam A rragoniae ciuitatem venit, calamitatem suam apud Regem exponens.Inde Montempes.sulanum, ad Ducem Andegavorum, summe infestum Anglis, post Auenionem ad Pontificem Urbanum, recensens infortunia &miserias, & parabat Pontifex id temporis abiationem inde Romam. Adiutus tacite a Duca
Andegaueta Henricus, collectis militibus m
79쪽
uasit ditionem principis. Cuius uxor indignutate rei perterrita misit ad Gallum, ut is com- pesteret hostem:sed ille dissimulare. hinc adeo princeps, cum intellexisset de sotu rerum,
coactus est ad suos, nondum pensia pecunia a tyranno,redire. Cum in Ariagoniam venisset, inuenit obstacula,neque patebat transitus. Verum constituto die res inter eos transacta est
Princeps vallensis in ditionem sitam reuersiis, quisd magnam pecuniae vim profudisisset in bellum Hispanicum, conseripsit nobiles Aquitaniae,& primores ciuitatum. Ibi in coetu proposuit de communi quodam tributo ab omnibus conserendo, per omnem ditionem, idque seisim ad quinquennium, propter magnum aes alienum: nondum enim militi s tisfactum erat deinde etiam, quod praeter liqc
omnia,thesaurum sere suum in expeditionem Hispanicam,omnem profudisset. Pleraeque omnes ciuitates assenserunt.sed potentiores ali. quot principes opponere se, in hanc sententiam,ie nullo unquam tempore, quo regibus
Galliae stibie4i fuissent,grauatos eiusmodi exactionibus,& potius quam dent,malle se quiduis perpeti. principe nihil remittente de sto ardore & proposito,Nobiles, qui contra dix Iant, recta se contulerunt Lutetiam ad Gallem,&
80쪽
lum,& ibi in coetu consiliariorum, molestiam exposuerunt,grauiter conquerentes de principe,& simul Gallum obsecrantes,ut in ipsius patrocinium reciperentur. Gallus respondit, A cturum se ex consilio,&iuxta formulas pacis inter patrem suum & glum constitutae. Aquitani interim proceres com orabantur Lutetiq.Tributum sic erat,vi singulae familiae per annum penderent fran- cum unum: quae quidem sum ma creuisset ad duodecies centena francorum millia,in singu
Henricus rex, certior factus de rebellione Aquitanorum, iudicans optimum esse, frui
aliena calamitate, noluit hanc tantam occasionem negligere. Collegit igitur exercitum ad decem millia hominum, adiutus ab Arragonio. Quacunque reniteret, recepit urbes&arces in suam ditionem. rannus Sibiliς tunc commorans, intellecto nuncio, misit illico ad regem Lusitaniae,ad regem Granatae, prosubsidiis. Impetrauit, & habuit collecta circiter quadraginta millia: inter quos multi etiam
Rex Henricus, videns consilio magis & a te,quam viribus agendum, styrannus enim iulum superare multitudine) ex consilio cuius tam ducis,primo diluculo, praeter opinionem,